Adhyaya 31

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डमहापुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपाख्याने मदनपुनर्भवो नाम त्रिंशो ऽध्यायः अगस्त्य उवाच किमिदं श्रीपुरं नाम केन रूपेण वर्तते / केन वानिर्मितं पूर्व तत्सर्वं मे निवदय

Ganito sa Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa, sa bahaging Uttarabhāga, sa pag-uusap nina Hayagrīva at Agastya, sa salaysay ni Lalitā, ang ikatatlumpung kabanata na tinawag na “Madanapunarbhava.” Si Agastya ay nagsabi: “Ano ang tinatawag na Śrīpura? Sa anong anyo ito nananatili? Sino ang unang lumikha nito? Ipaalam mo sa akin ang lahat.”

Verse 2

कियत्प्रमाणं किं वर्णं कथयस्व मम प्रभो / त्वमेव सर्वसन्देहपङ्कशोषणभास्करः

Isalaysay mo sa akin, O Panginoon: gaano kalaki ang sukat at ano ang kulay nito? Ikaw nga ang araw na nagpapatuyo sa putik ng lahat ng pag-aalinlangan.

Verse 3

हयग्रीव उवाच यथा चक्ररथं प्राप्य पूर्वोक्तैर्लक्षणैर्युतम् / महायागानलोत्पन्ना ललिता परमेश्वरी

Sinabi ni Hayagrīva: “Nang makamtan ang Cakraratha na taglay ang mga palatandaang naunang binanggit, si Lalitā Parameśvarī—na sumilang mula sa apoy ng dakilang yajña—…”

Verse 4

कृत्वा वैवाहिकीं लीलां ब्रह्माद्यैः प्रार्थिता पुनः / व्यजेष्ट भण्डनामानमसुरं लोककण्टकम्

Matapos isagawa ang banal na lila ng kasal, at muling pakiusapan nina Brahma at ng iba pang mga deva, tinalo Niya ang asurang nagngangalang Bhanda, ang salot na sumasakal sa daigdig.

Verse 5

तदा देवा महेन्द्राद्याः सन्तोषं बहु भेजिरे / अथ कामेश्वरस्यापि ललितायाश्च शोभनम् / नित्योपभोगसर्वार्थं मन्दिरं कर्तुमुत्सुकाः

Noon, ang mga deva na pinangungunahan ni Mahendra ay labis na nagalak. Pagkaraan, nagnasa silang magtayo ng maringal na mandir para kay Kameśvara at sa Diyosa Lalitā, upang maging tahanan ng walang-humpay na pagdiriwang at lahat ng pangangailangan.

Verse 6

कुमारा ललितादेव्या ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः / वर्धकिं विश्वकर्माणं सुराणां शिल्पकोविदम्

Si Kumāra ng Diyosa Lalitā, kasama sina Brahmā, Viṣṇu, at Maheśvara, ay tumawag kay Viśvakarmā, ang dakilang tagapagtayo at dalubhasa sa sining ng mga deva.

Verse 7

सुराणां शिल्पनं च मयं मायाविचक्षणम् / आहूय कृतसत्कारानूचिरे ललिताज्ञया

Tinawag din nila si Maya, ang bihasang tagapagtayo ng mga deva na marunong sa māyā; matapos parangalan at tanggapin nang may paggalang, nagsalita sila ayon sa utos ni Lalitā.

Verse 8

अधिकारिपुरुषा ऊचुः भो विश्वकर्मञ्छिल्पज्ञ भोभो मय महोदय / भवन्तौ सर्वशास्त्रज्ञौ घटनामार्गकोविदौ

Nagsalita ang mga kinatawan: “O Viśvakarmā, dalubhasa sa sining! O Maya, marangal na ginoo! Kayong dalawa ay nakaaalam ng lahat ng śāstra at bihasa sa mga paraan ng paglikha at pagtatayo.”

Verse 9

संकल्पमात्रेण महाशिल्पकल्पविशारदौ / युवाभ्यां ललितादेव्या नित्यज्ञानमहोदधेः

Sa isang tanging pasiya lamang, ang dalawang kabataang dalubhasa sa dakilang sining ng paglikha ay naglingkod kay Diyosa Lalitā, ang walang-hanggang karagatan ng karunungan.

Verse 10

षोडशीक्षेत्रमध्येषु तत्क्षेत्रसमसंख्यया / कर्तव्या श्रीनगर्यो हि नानारत्नैरलङ्कृताः

Sa gitna ng labing-anim na banal na pook, itatag ang mga lungsod ng Śrī na kasingdami ng mga pook na iyon, at palamutian ng sari-saring hiyas.

Verse 11

यत्र षोडशधा भिन्ना ललिता परमेश्वरी / विश्वत्राणाय सततं निवासं रचयिष्यति

Doon, si Lalitā Parameśvarī, na nahahati sa labing-anim na anyo, ay lilikha ng palagiang tahanan upang iligtas at ingatan ang sanlibutan.

Verse 12

अस्माकं हि प्रियमिदं मरुतामपिच प्रियम् / सर्वलोकप्रियं चैतत्तन्नाम्नैव विरच्यताम्

Ito ang minamahal namin, at minamahal din ng mga Marut; minamahal din ng lahat ng daigdig—kaya’t ipagawa ito ayon sa mismong pangalang iyon.

Verse 13

इति कारणदेवानां वचनं सुनिशम्य तौ / विश्वकर्ममयौ नत्वा व्यभाषेतां तथास्त्विति

Nang marinig nilang mabuti ang mga salita ng mga diyos na sanhi, ang dalawa—na may diwang Viśvakarman—ay yumukod at nagsabi: “Mangyari nawa ang gayon.”

Verse 14

पुनर्नत्वा पृष्टवन्तौ तौ तान्कारण पूरुषान् / केषु क्षेत्रेषु कर्तव्याः श्रीनगर्यो महोदयाः

Muli silang yumukod at nagtanong sa mga Kāraṇa Puruṣa: “Sa aling mga kṣetra nararapat itatag ang mga lungsod na Śrī—marangal at puspos ng dakilang kasaganaan?”

Verse 15

ब्रह्माद्याः परिपृष्टास्ते प्रोचुस्तौ शिल्पिनौ पुनः / क्षेत्राणां प्रविभागं तु कल्पयन्तौ यथोचितम्

Nang sila’y tanungin nang may paggalang, si Brahmā at ang iba pang unang mga banal ay muling nagsalita sa dalawang alagad ng sining, upang ayusin nila ang paghahati ng mga kṣetra ayon sa nararapat.

Verse 16

कारणपुरुषा ऊचुः प्रथमं मेरुपृष्ठे तु निषधे च महीधरे / हेमकूटे हिमगिरौ पञ्चमे गन्धमादने

Wika ng mga Kāraṇa Puruṣa: “Una, sa likod ng Bundok Meru, at sa bundok na Niṣadha; sa Hemakūṭa, sa Himagiri; at ang ikalima ay sa Gandhamādana.”

Verse 17

नीले मेषे च शृङ्गारे महेन्द्रे च महागिरौ / क्षेत्राणि हि नवैतानि भौमानि विदितान्यथ

Gayundin sa Nīla, Meṣa at Śṛṅgāra; sa Mahendra at sa dakilang bundok na Mahāgiri—ang mga ito ang siyam na kṣetra sa lupa, na kilala sa ganitong paraan.

Verse 18

औदकानि तु सप्तैव प्रोक्तान्यखिल सिन्धुषु / लवणो ऽब्धीक्षुसाराब्धिः सुराब्धिर्घृतसागरः

Ang mga kṣetra na ukol sa tubig ay pito, na ipinahayag na nasa lahat ng mga dagat: ang dagat-alat, ang dagat ng katas ng tubo, ang dagat ng surā, at ang dagat ng ghṛta (banal na mantikilya).

Verse 19

दधिसिन्धुः क्षीरसिन्धुर्जलसिन्धुश्च सप्तमः / पूर्वोक्ता नव शैलेन्द्राः पश्चात्सप्त च सिन्धवः

Ang Dagat ng dadhi (maasim na gatas), ang Dagat ng kṣīra (gatas), at ang Dagat ng jala (tubig) ang ikapito. Nauna nang nabanggit ang siyam na haring-bundok; pagkaraan ay ang pitong Sindhu (mga ilog/dagat).

Verse 20

आत्दृत्य षोडश क्षेत्राण्यंबाश्रीपुरकॢप्तये / येषु दिव्यानि वेश्मानि ललिताया महौजसः / सृजतं दिव्यघटनापण्डितौ शिल्पिनौ युवाम्

Sa paggalang, isagawa ang pag-aayos ng labing-anim na kṣetra upang maitindig ang Śrīpura ng Inang Ambā. Doon, kayong dalawa—mga kabataang alagad ng sining na bihasa sa banal na paglikha—ay lumikha ng mga makalangit na tahanan para kay Lalitā na may dakilang kapangyarihan.

Verse 21

येषु क्षेत्रेषु कॢप्तानि घ्नन्त्या देव्या महासुरान् / नामानि नित्यानाम्नैव प्रथितानि न संशयः

Sa mga kṣetra na yaon, na naitatag habang pinupuksa ng Diyosa ang mga dakilang asura, ang mga pangalan ay sumikat sa mismong walang-hanggang Pangalan na “Nityā”; walang alinlangan.

Verse 22

सा हि नित्यास्वरूपेण कालव्याप्तिकरी परा / सर्वं कलयते देवी कलनाङ्कतया जगत्

Siya nga, sa anyong Nityā, ang Kataas-taasang nagpapalaganap ng paglawak ng panahon. Sinusukat ng Diyosa ang lahat at tinatatakan ang sanlibutan ng tanda ng pagbilang at pagtitiyak (kalanā).

Verse 23

नित्यानाच महाराज्ञी नित्या यत्र न तद्भिदा / अतस्तदीयनाम्ना तु सनामा प्रथिता पुरा

Sa mga Nityā, ang Mahārājñī ay si Nityā; kung saan naroroon si Nityā, walang pagkakaiba. Kaya mula pa noong unang panahon, siya’y kinilala at pinuri sa sarili niyang banal na Pangalan.

Verse 24

कामेश्वरीपुरी चैव भगमालापुरी तथा / नित्यक्लिन्नापुरीत्यादिनामानि प्रथितान्यलम्

Ang Kāmeśvarīpurī at gayundin ang Bhagamālāpurī; at ang mga pangalang gaya ng Nityaklinnāpurī at iba pa ay lubhang tanyag.

Verse 25

अतो नामानि वर्णेन योग्ये पुण्यतमे दिने / महाशिल्पप्रकारेण पुरीं रचयतां शुभाम्

Kaya nga, sa araw na pinakabanal at angkop, ayon sa pagkakasunod ng mga titik ng mga pangalang iyon, itayo nila ang mapalad na lungsod sa dakilang paraan ng sining-arkitektura.

Verse 26

इति कारणकृत्येन्द्रैर्ब्रह्मविष्णुमहेश्वरैः / प्रोक्तौ तौ श्रीपुरीस्थेषु तेषु क्षेत्रेषु चक्रतुः

Gayon nga, ang mga panginoon ng mga gawaing sanhi—sina Brahmā, Viṣṇu, at Maheśvara—ay nagpahayag ng dalawang iyon, at isinagawa nila sa mga banal na pook ng Śrīpurī at sa mga kṣetra roon.

Verse 27

अथ श्रीपुरविस्तारं पुराधिष्ठातृदेवताः / कथयाम्यहमाधार्य लोपामुद्रापते शृणु

Pagkaraan, isasalaysay ko, batay sa salalayan, ang paglawak ng Śrīpura at ang mga diyos na tagapamahala ng lungsod; O asawa ni Lopāmudrā, makinig ka.

Verse 28

यो मेरुरखिलाधारस्तुङ्गश्चानन्तयोजनः / चतुर्दशजगच्चक्रसंप्रोतनिजविग्रहः

Ang Meru, na salalayan ng buong sansinukob, ay napakataas hanggang sa di-mabilang na yojana; ang anyo nito’y nakahabing magkakaugnay sa gulong ng labing-apat na daigdig.

Verse 29

तस्य चत्वारि शृङ्गाणि शक्रनैरृतवायुषु / मध्यस्थलेषु जातानि प्रोच्छ्रायस्तेषु कथ्यते

May apat itong sungay, sumibol sa mga dako ni Śakra (Indra), Nairṛta, at Vāyu; sa mga gitnang pook, binabanggit ang taas ng mga iyon.

Verse 30

पूर्वोक्तशृङ्गत्रितयं शतयोजनमुन्नतम् / शतयोजनविस्तारं तेषु लोकास्त्रयो मताः

Ang tatlong sungay na nabanggit kanina ay may taas na sandaang yojana at lapad na sandaang yojana; sa mga iyon ay itinuturing na naroon ang tatlong loka, ang tatlong daigdig.

Verse 31

ब्रह्मलोको विष्णुलोकः शिवलोकस्तथैव च / एतेषां गृहविन्यासान्वक्ष्याम्यवसरान्तरे

Naroon ang Brahmaloka, ang Vishnuloka, at gayundin ang Shivaloka; ang kaayusan ng kanilang mga tahanan ay aking isasalaysay sa ibang pagkakataon.

Verse 32

मध्ये स्थितस्य शृङ्गस्य विस्तारं चोच्छ्रयं शृणु / चतुःशतं योजनानामुच्छ्रितं विस्तृतं तथा

Pakinggan ang lapad at taas ng sungay na nasa gitna: ito’y may taas na apatnaraang yojana at gayundin ang lawak.

Verse 33

तत्रैव शृङ्गे महति शिल्पिभ्यां श्रीपुरं कृतम् / चतुःशतं योजनानां विस्तृत कुम्भसंभव

Sa mismong dakilang sungay na iyon, itinindig ng dalawang dalubhasang tagapaglikha ang Śrīpura; ito’y may lawak na apatnaraang yojana, O Kumbhasambhava (Agastya).

Verse 34

तत्रायं प्रविभागस्ते प्रविविच्य प्रदर्श्यते / प्राकारः प्रथमः प्रोक्तः कालायसविनिर्मितः

Doon, ang paghahating ito ay sinusuri at malinaw na ipinakikita sa iyo. Ang unang pader na tanggulan ay ipinahayag na yari sa itim na bakal (kālāyasa).

Verse 35

षट्दशाधिकसाहस्रयोजनायतवेष्टनः / चतुर्दिक्षु द्वार्युतश्च चतुर्योजनमुच्छ्रितः

Ang palibot na sukat nito ay labing-anim na libong yojana at may dagdag pa. May mga pintuan sa apat na panig, at ang taas ay apat na yojana.

Verse 36

शालमूलपरीणाहो योजनायुतमब्धिप / शालाग्रस्य तु गव्यूतेर्नद्धवातायनं पृथक्

O panginoon ng karagatan, ang sukat sa palibot ng ugat ng śāla ay sampung libong yojana. Sa tuktok ng śāla naman, ang mga bintana ay mahigpit na nakatali, magkakahiwalay, na may agwat na isang gavyūti.

Verse 37

शालद्वारस्य चौन्नत्यमेकयोजनमाश्रितम् / द्वारेद्वारे कपाटे द्वे गव्यूत्यर्धप्रविस्तरे

Ang taas ng pintuang śāla ay isang yojana. Sa bawat pintuan ay may dalawang dahon ng pinto, at ang lapad ng bawat isa ay kalahating gavyūti.

Verse 38

एकयोजनमुन्नद्धे कालायस विनिर्मिते / उभयोरर्गला चेत्थमर्धक्रोशसमायता

Ang mga dahon ng pinto ay pinatibay hanggang isang yojana at yari sa itim na bakal (kālāyasa). Ang mga rehas na pangkandado (argalā) sa magkabilang panig ay may habang kalahating krośa.

Verse 39

एवं चतुर्षु द्वारेषु सदृशं परिकीर्तितम् / गोपुरस्य तु संस्थानं कथये कुंभसंभव

Gayon, sa apat na pintuan ay inilarawan na magkakatulad. Ngayon ay isasalaysay ko ang anyo at ayos ng gopura (tore ng tarangkahan), o Kumbhasambhava.

Verse 40

पूर्वोक्तस्य तु शालस्य मूले योजनसंमिते / पार्श्वद्वये योजने द्वे द्वे समादाय निर्मिते

Sa paanan ng bulwagang nabanggit kanina, ang sukat ay isang yojana. Sa dalawang tagiliran, itinayo ito sa pagkuha ng tig-dalawang yojana bawat panig.

Verse 41

विस्तारमपि तावन्तं संप्राप्तं द्वारगर्भितम् / पार्श्वद्वयं योजने द्वे मध्ये शालस्य योजनम्

Ang lapad ay umabot din sa gayon, na may kaloob na bahagi ng pintuan. Ang dalawang gilid ay tig-dalawang yojana, at sa gitna ng bulwagan ay isang yojana.

Verse 42

मेलयित्वा पञ्च मुने योजनानि प्रमाणतः / पार्श्वद्वयेन सार्धेन क्रोशयुग्मेन संयुतम्

O muni, kapag pinagsama ayon sa sukat, ito’y nagiging limang yojana; kalakip ang dalawang panig at kalahati, at iniuugnay pa sa isang pares na krośa.

Verse 43

मेलयित्वा पञ्चसंख्यायोजनान्यायतस्तथा / एवं प्राकारतस्तत्र गोपुरं रचितं मुने

Gayundin, sa kahabaan ay pinagsama hanggang limang yojana ang sukat. Kaya, o muni, doon ay itinayo ang gopura ayon sa prākāra, ang pader na nakapaligid.

Verse 44

तस्माद्गोपुरमूलस्य वेष्टो विंशतियोजनः / उपर्युपरि वेष्टस्य ह्रास एव प्रकीर्त्यते

Kaya nga, mula sa paanan ng gopura, ang pader na pumapalibot ay may sukat na dalawampung yojana; at habang pataas nang pataas, ang sukat ng pag-ikot ay sinasabing unti-unting lumiit.

Verse 45

गोपुरस्योन्नतिः प्रोक्तापञ्चविंशतियोजना / योजनेयोजने द्वारं सकपाटं मनोहरम्

Ang taas ng gopura ay sinasabing dalawampu’t limang yojana; sa bawat yojana ay may isang pintuan, may mga pinto, na kaakit-akit pagmasdan.

Verse 46

भूमिकाश्चापि तावन्त्यो यथोर्ध्वं ह्राससंयुताः / गोपुराग्रस्य निस्तारो योजनं हि समाश्रितः

Gayon din karami ang mga palapag, at habang pataas ay may kasamang pagliit; ang lapad ng tuktok ng gopura ay itinakdang isang yojana.

Verse 47

आयामो ऽपि च तावान्वै तत्र त्रिमुकुटं स्मृतम् / मुकुटस्य तु विस्तारः क्रोशमानो घटोद्भव

Ang haba ay gayon din; at doon ay inaalala na may tatlong korona. O ikaw na isinilang mula sa banga, ang luwang ng korona ay isang krośa ang sukat.

Verse 48

क्रोशद्वयं समुन्नद्धं ह्रासं गोपुरवन्मुने / मुकुटस्यान्तरे क्षोणी क्रोशार्धेन च संमिता

O Muni, ang korona ay itinaas nang dalawang krośa at lumiit tulad ng gopura; ang lupang nasa loob ng korona ay nasusukat sa kalahating krośa.

Verse 49

मुकुटं पश्चिमे प्राच्यां दक्षिणे द्वारगोपुरे / दक्षोत्तरस्तु मुकुटाः पश्चिमद्वारगोपुरे

Sa kanluran at sa silangan, sa gopura ng tarangkahang timog ay inilalagay ang banal na korona (mukuṭa); at sa gopura ng tarangkahang kanluran, ang mga korona ay itinatakda sa gawing timog at hilaga.

Verse 50

दक्षिणद्वारवत्प्रोक्ता उत्तरद्वाःकिरीटिकाः / पश्चिमद्वारवत्पूर्वद्वारे मुकुटकल्पना

Ang mga korona (kirīṭa) sa tarangkahang hilaga ay sinasabing gaya ng sa tarangkahang timog; at sa tarangkahang silangan, ang paglalagay ng korona ay itinatakda tulad ng sa tarangkahang kanluran.

Verse 51

कालायसाख्यशालस्यान्तरे मारुतयोजने / अन्तरे कांस्यशालस्य पूर्ववद्गोपुरो ऽन्वितः

Sa pagitan ng bulwagang tinatawag na Kālāyasa (itim na bakal) ay may layo na isang yojana na wari’y hangin; at sa pagitan ng bulwagang Kāṃsya (tansong banal) ay may kasamang gopura, gaya ng naunang paglalarawan.

Verse 52

शालमूलप्रमाणं च पूर्ववत्परिकीर्तितम् / कांस्यशालो ऽपि पूर्वादिदिक्षु द्वारसमन्विन्तः

Ang sukat ng pundasyon ng bulwagan ay ipinahayag din gaya ng dati. Ang bulwagang Kāṃsya (tanso) ay gayundin, sa silangan at sa iba pang mga dako ay may ganap na mga tarangkahan.

Verse 53

द्वारेद्वारे गोपुराणि पर्वलक्षणभाञ्जि च / कालायसस्य कांस्यस्य योंऽतर्देशः समन्ततः

Sa bawat tarangkahan ay may mga gopura na may mga palatandaang patung-patong; at ang panloob na pook sa pagitan ng Kālāyasa (itim na bakal) at Kāṃsya (tanso) ay nakapalibot sa lahat ng dako.

Verse 54

नानावृक्षमहोद्यानं तत्प्रोक्तं कुम्भसंभव / उद्भिज्जाद्यं यावदस्ति तत्सर्वं तत्र वर्तते

Ang dakilang halaman na hitik sa sari-saring punò ay tinatawag na Kumbhasambhava; lahat ng tumutubo mula sa lupa, hanggang sa anumang umiiral, ay naroroon sa lugar na iyon.

Verse 55

परंसहस्रास्तरवः सदापुष्पाः सदाफलाः / सदापल्लवशोभाढ्याः सदा सौरभसंकुलाः

May mga punòng lampas sa sanlibo, laging may bulaklak, laging may bunga; laging marikit sa ganda ng mga usbong, at laging nalulukob ng bango.

Verse 56

चूताः कङ्कोलका लोध्रा बकुलाः कर्णिकारकाः / शिंशपाश्च शिरीषाश्च देवदारुनमेरवः

Naroon ang cūta (mangga), kaṅkolaka, lodhra, bakula, karṇikāraka; naroon din ang śiṃśapā at śirīṣa, pati devadāru at nameru.

Verse 57

पुन्नागा नागभद्राश्च मुचुकुन्दाश्च कट्फलाः / एलालवङ्गास्तक्कोलास्तथा कर्पूरशाखिनः

Naroon ang punnāga at nāgabhadra; naroon ang mucukunda at kaṭphala; naroon ang elā at lavaṅga (clove), takkola, at mga punòng may sanga na mabango na gaya ng karpūra (kamper).

Verse 58

पीलवः काकतुण्ड्यश्च शालकाश्चासनास्तथा / काञ्चनाराश्च लकुचाः पनसा हिङ्गुलास्तथा

Naroon ang pīlava, kākatuṇḍya, śālaka at āsana; naroon ang kāñcanāra at lakuca; naroon ang panasa (langka) at hiṅgula rin.

Verse 59

पाटलाश्च फलिन्यश्च जटिल्यो जघनेफलाः / गणिकाश्च कुरण्टाश्च बन्धुजीवाश्च दाडिमाः

Naroon ang mga punong Pāṭalā at ang mga punong hitik sa bunga; naroon ang mga halamang masinsin ang ugat at yaong namumunga sa ibabang bahagi; naroon ang bulaklak na Gaṇikā, Kuraṇṭa, Bandhujīva, at ang punong granada (Dāḍima).

Verse 60

अश्वकर्णा हस्तिकर्णाश्चांपेयाः कनकद्रुमाः / यूथिकास्तालपर्ण्यश्च तुलस्यश्च सदाफलाः

Naroon ang Aśvakarṇā at Hastikarṇā; naroon ang Cāṃpeya at Kanakadruma (punong ginto); naroon ang bulaklak na Yūthikā, ang Tālaparṇī, ang banal na Tulasi, at ang Sadāphalā na laging namumunga.

Verse 61

तालास्तमालहिन्तालखर्जूराः शरबर्बुराः / इक्षवः क्षीरिणश्चैव श्लेष्मान्तकविभीतकाः

Naroon ang mga punong tāla, tamāla, hintāla, at kharjūra (datiles); naroon ang śara at barbara; naroon ang tubo at mga punong may katas na parang gatas (kṣīriṇa); at naroon din ang Śleṣmāntaka at Vibhītaka.

Verse 62

हरीत्क्यस्त्ववाक्पुष्प्यो घोण्टाल्यः स्वर्गपुष्पिकाः / भल्लातकाश्च खदिराः शाखोटाश्चन्दनद्रुमाः

Naroon ang Harītakī at Avākpuṣpya; naroon ang Ghoṇṭālī at Svargapuṣpikā; naroon din ang Bhallātaka, Khadira, Śākhoṭa, at ang punong sandalwood na Candana.

Verse 63

कालागुरुद्रुमाः कालस्कन्धाश्चिञ्चा वदास्तथा / उदुंबरार्जुनाश्वत्थाः शमीवृक्षा ध्रुवाद्रुमाः

Naroon ang Kālāguru (agarwood) at Kālaskandha; naroon ang Ciñcā (sampalok) at Vaḍa (balete/banian); naroon ang Udumbara, Arjuna, Aśvattha; naroon ang Śamī at ang mga punong Dhruva na matatag.

Verse 64

रुचकाः कुटजाः सप्तपर्णाश्च कृतमालकाः / कपित्थास्तिन्तिणी चैवेत्येवमाध्याः सहस्रशः

Libu-libo ang mga punong binanggit: rucakā, kuṭajā, saptaparṇa, kṛtamālaka, kapittha at tintiṇī, at iba pang katulad nito.

Verse 65

नानाऋतुसमाविष्टा देव्याः शृङ्गारहेतवः / नानावृक्षमहोत्सेधा वर्तन्ते वरशाखिनः

O Diyosa, ang mga punong iyon ay napupuspos ng sari-saring panahon, pinagmumulan ng kagandahan; iba’t ibang punong matatayog, na may mariringal na sanga, ay namamayani roon.

Verse 66

कांस्यशालस्यान्तरोले सप्तयोजनदूरतः / चतुरस्रस्ताम्रशालः सिंधुयोजनमुन्नतः

Sa pagitan ng bulwagang yari sa tansong-dilaw, sa layong pitong yojana, may isang parisukat na bulwagang tanso, na nakatindig sa taas na isang yojana gaya ng Sindhu.

Verse 67

अनयोरन्तरक्षोणी प्रोक्ता कल्पकवाटिका / कर्पूरगन्धिभिश्चारुरत्नबीजसमन्वितैः

Ang lupain sa pagitan ng dalawa ay tinatawag na “Kalpaka-vāṭikā,” na kaaya-aya sa samyo ng kampor at hitik sa maririkit na binhing-hiyas.

Verse 68

काञ्चनत्वक्सुरुचिरैः फलैस्तैः फलिता द्रुमाः / पीतांबराणि दिव्यानि प्रवालान्येव शाखिषु

Ang mga punong iyon ay hitik sa bungang marikit na may balat na tila ginto; sa mga sanga ay may mga dilaw na kasuotang makalangit at mga pulang koral na gaya ng pravāla.

Verse 69

अमृतं स्यान्मधुरसः पुष्पाणि च विभूषणम् / ईदृशा वहवस्तत्र कल्पवृक्षाः प्रकीर्तिताः

Doon ay ipinupuri ang maraming punong Kalpavṛkṣa: ang katas ay amṛta na matamis, at ang mga bulaklak ay nagiging banal na palamuti.

Verse 70

एषा कक्षा द्वितीया स्यान्कल्पवापीति नामतः / ताम्रशालस्यान्तराले नागशालः प्रकीर्तिताः

Ang ikalawang pook na ito ay tinatawag na “Kalpavāpī”; at sa pagitan ng Tāmra-śālā ay ipinahahayag na naroon ang Nâga-śālā.

Verse 71

अनयोरुभयोस्तिर्यगदेशः स्यात्सप्तयोजनः / तत्र संतानवाटी स्यान्कल्पवापीसमाकृतिः

Ang luwang na pahalang sa pagitan ng dalawa ay pitong yojana; doon naroon ang Saṃtāna-vāṭī na kahugis ng Kalpavāpī.

Verse 72

तयोर्मध्ये मही प्रोक्ता हरिचन्दनवाटिका / कल्पवाटीसमाकारा फलपुष्पसमाकुला

Sa pagitan ng dalawa ay ang lupang tinatawag na Haricandana-vāṭikā; kahugis ng Kalpavāṭī at hitik sa bunga at bulaklak.

Verse 73

एषु सर्वेषु शालेषु पूर्ववद्द्वारकल्पनम् / पूर्ववद्गोपुराणां च मुकुटानां च कल्पनम्

Sa lahat ng śālā na ito, ang pag-aayos ng mga pintuan ay gaya ng nauna; gayundin ang mga gopura at ang mga koronang tuktok, gaya rin ng dati.

Verse 74

गोपुरद्वारकॢप्तं च द्वारे द्वारे च संमितिः / आरकूटस्यान्तराले सप्तयोजनदूरतः

Itinindig ang mga gopura at mga tarangkahan, at sa bawat pintuan ay may sukat na wasto at magkakatugma. Sa pagitan ng Ārakūṭa, may layo na pitong yojana.

Verse 75

पञ्चलोहमयः शालः पूर्वशालसमाकृतिः / तयोर्मध्ये मही प्रोक्ता मन्दारद्रुमवाटिका

May isang bulwagang yari sa limang metal, na kahugis ng bulwagang nasa silangan. Sa pagitan nilang dalawa ay lupang tinatawag na hardin ng punong Mandāra.

Verse 76

पञ्चलोहस्यान्तराले सप्तयोजनदूरतः / रौप्यशालस्तु संप्रोक्तः पूर्वोक्तैर्लक्षणैर्युतः

Sa pagitan ng pook ng limang metal, sa layong pitong yojana, binanggit ang isang bulwagang pilak, taglay ang mga tanda na nauna nang sinabi.

Verse 77

तयोर्मध्यमही प्रोक्ता पारिजातद्रुवाटिका / दिव्यामोदसुसंपूर्णा फलपुष्पभरोज्ज्वला

Ang lupang nasa gitna nila ay tinatawag na hardin ng punong Pārijāta; puspos ng banal na halimuyak, at nagniningning sa bigat ng bunga at bulaklak.

Verse 78

रौप्यशालस्यान्तराले सप्तयोजनविस्तरः / हेमशालः प्रकथितः पूर्ववद्द्वारशोभितः

Sa pagitan ng bulwagang pilak, na may lawak na pitong yojana, isinalaysay ang bulwagang ginto, pinalamutian ng mga pintuan gaya ng nauna.

Verse 79

तयोर्मध्ये महीप्रोक्ता कदम्बतरुवाटिका / तत्र दिव्या नीपवृक्षा योजनद्वयमुन्नताः

Sa pagitan nilang dalawa ay may lupang tinatawag na hardin ng mga punong kadamba; doon ay may mga banal na punong nīpa na tumataas hanggang dalawang yojana.

Verse 80

सदैव मदिरास्पन्दा मेदुरप्रसवोज्ज्वलाः / येभ्यः कादंबरी नाम योगिनी भोगदायिनी

Ang mga iyon ay laging may pag-uga na tila alon ng madirā, kumikislap sa kasaganahan ng mga bulaklak; mula sa kanila ay sumilang ang yoginī na nagngangalang Kādaṃbarī, tagapagkaloob ng mga biyayang-lugod.

Verse 81

विशिष्टा मदिरोद्याना मन्त्रिण्याः सततं प्रिया / ते नीपवृक्षाः सुच्छायाः पत्रलाः पल्लवाकुलाः / आमोदलोलभृङ्गालीझङ्कारैः पूरितोदराः

Ang natatanging hardin ng madirā na ito ay laging minamahal ng Mantriṇī. Ang mga punong nīpa ay may mabuting lilim, makakapal ang dahon at hitik sa mga usbong; at ang loob ay napupuno ng ugong ng mga bubuyog na nalululong sa bango.

Verse 82

तत्रैव मन्त्रिणीनाथाया मन्दिरं सुमनोहरम् / कदंबवनवाट्यास्तु विदिक्षुज्वलनादितः

Doon din ay may isang napakagandang mandira para sa Nātha ng Mantriṇī; at ang harding-kagubatan ng kadamba ay nagniningning sa lahat ng dako na wari’y apoy na liwanag.

Verse 83

चत्वारि मन्दिराण्युच्चैः कल्पितान्यादिशिल्पिना / एकैकस्य तु गे७स्य विस्तारः पञ्चयोजनः

May apat na matatayog na mandira na nilikha ng sinaunang dalubhasang tagapagtayo; ang lawak ng bawat isa ay limang yojana.

Verse 84

पञ्चयोजनमायामः सप्तावरणतः स्थितिः / एवमन्यविदिक्षु स्युस्सर्वत्र प्रियकद्रुमाः / निवासनगरी सेयं श्यामायाः परिकीर्तिता

Ang lungsod na tahanang ito ay may habang limang yojana at nakapaloob sa pitong sapin ng pag-iingat. Gayon din sa iba pang mga dako, sa lahat ng pook ay naroroon ang mga punong Priyaka. Ito ang lungsod na tinatawag na tirahan ng Mahal na Diyosa Śyāmā.

Verse 85

सेनार्थं नगरी त्वन्या महापद्माटवीस्थले / यदत्रैव गृह तस्या बहुयोजनदूरतः

Para sa layunin ng hukbo, may isa pang lungsod sa pook ng gubat na Mahāpadmā. At ang tahanan niya roon ay nasa layong maraming yojana.

Verse 86

श्रीदेव्या नित्यसेवा तु मत्रिण्या न घटिष्यते / अतश्चितामणिगृहोपान्ते ऽपि भवनं कृतम् / तस्याः श्रीमन्त्रनाथायाः सुरत्वष्ट्रा मयेन च

Ang araw-araw na paglilingkod kay Śrī Devī ng Matriṇī ay hindi dapat maputol. Kaya, kahit sa tabi ng bahay na Cintāmaṇi ay itinayo rin ang isang tahanan. Yaon ay nilikha nina Suratvaṣṭrā at Maya para sa kanyang Śrī Mantranāthā.

Verse 87

श्रीपुरे मन्त्रेणी देव्या मन्दिरस्य गुणान्बहुन् / वर्णयिष्यति को नाम यो द्विजिह्वासहस्रवान्

Sa Śrīpura, ilalarawan ni Matriṇī ang maraming kagandahan ng templo ng Diyosa. Ngunit sino ang makapagsasalaysay nito—kahit pa may sanlibong dila na dalawahan?

Verse 88

कादंबरीमदाताम्रनयनाः कलवीणया / गायन्त्यस्तत्र खेलन्ति मान्यमातङ्गकन्यकाः

Doon, ang mga kagalang-galang na dalagang Mātaṅga ay may matang mapula dahil sa pagkalango sa Kādambarī. Umaawit sila sa malamyos na tugtog ng vīṇā at naglalaro roon.

Verse 89

अगस्त्य उवाच मातङ्गो नाम कःप्रोक्तस्तस्य कन्याः कथं च ताः / सेवन्ते मन्त्रिणीनाथां सदा मधुमदालसाः

Wika ni Agastya: “Sino ang tinatawag na Mātaṅga? Ano ang kalagayan ng kaniyang mga anak na babae? Bakit sila’y laging naglilingkod sa Diyosa Mantriṇī, ang kanilang panginoon, na tila nalalasing sa tamis ng pulot at nababalot ng katamaran?”

Verse 90

हयग्रीव उवाच मतङ्गो नाम तपसामेकराशिस्तपोधनः / महाप्रभावसंपन्नो जगत्सर्जनलंपटः

Sumagot si Hayagrīva: “Si Mataṅga ay parang iisang bunton ng tapas, isang tapodhana na may yaman ng pag-aayuno at pagninilay. Taglay niya ang dakilang kapangyarihan at masidhing pagnanais sa paglikha ng sanlibutan.”

Verse 91

तपः शक्त्यात्तधिया च सर्वत्राज्ञाप्रवर्त्तकः / तस्य पुत्रस्तु मातङ्गो मुद्रिणीं मन्त्रिनायिकाम्

Sa lakas ng tapas at ng kaniyang talino, pinaiiral niya ang kautusan sa lahat ng dako. Ang kaniyang anak na lalaki, si Mātaṅga, ay naglingkod kay Diyosa Mudriṇī, ang Mantriṇī na pinunong banal.

Verse 92

। घोरैस्तपोभिरत्यर्थं पूरयामास धीरधीः / मतङ्गमुनिपुत्रेण सुचिरं समुपासिता

Sa pamamagitan ng mabibigat at nakapanghihilakbot na tapas, tinupad nang ganap ng matatag na pantas ang lahat. At si Diyosa Mantriṇī ay matagal na sinamba at pinaglingkuran ng anak ng muning Mataṅga.

Verse 93

मन्त्रिणी कृतसान्निध्या वृणीष्व वरमित्यशात् / सो ऽपिसर्वमुनिश्रेष्ठो मातङ्गस्तपसां निधिः / उवाच तां पुरो दत्तसान्निध्यां श्यामलांबिकाम्

Ang Diyosa Mantriṇī, matapos ipagkaloob ang kaniyang banal na pagdalo, ay nagsabi: “Pumili ka ng isang biyaya.” Kaya si Mātaṅga, ang pinakadakila sa mga muni at kayamanan ng tapas, ay nagsalita kay Śyāmalāmbikā na nagpakita sa harap niya at nagkaloob ng paglapit.

Verse 94

मातङ्गमहामुनिरुवाच देवी त्वत्स्मृतिमात्रेण सर्वाश्च मम सिद्धयः / जाता एवाणिमाद्यास्ताः सर्वाश्चान्या विभूतयः

Wika ng dakilang muni na si Mātanga: O Diyosa, sa pag-alaala ko lamang sa Iyo, ang lahat ng aking mga siddhi ay sumilang; ang Anima at iba pang vibhuti ay pawang nahayag.

Verse 95

प्रापणीयन्न मे किञ्चिदस्त्यंबभुवनत्रये / सर्वतः प्राप्तकालस्य भवत्याश्चरितस्मृतेः

O Ina (Ambā), sa tatlong daigdig ay wala na akong dapat pang makamtan; sapagkat sa akin na dumating na ang takdang panahon sa lahat ng dako, sa iyong kamangha-manghang pag-alaala, ang lahat ay naabot na.

Verse 96

अथापि तव सांनिध्यमिदं नो निष्फलं भवेत् / एवं परं प्रार्थये ऽहं तं वरं पूरयांबिके

Gayunman, ang iyong pagdalo nang malapit ay hindi dapat maging walang bunga; kaya, O Ambikā, ito ang aking pinakamataas na dalangin: tuparin mo ang biyayang iyon, O Ina.

Verse 97

पूर्वं हिमवता सार्थं सौहार्दं परिहासवान् / क्रीडामत्तेन चावाच्यैस्तत्र तेन प्रगल्भितम्

Noon, nakipagkaibigan ako kay Himavat nang may halakhak at pagbibiruan; at dahil sa pagkahumaling sa laro, nakapagsalita ako ng di nararapat, kaya roon siya’y naging labis na mapangahas.

Verse 98

अहङ्गौरीगुरुरिति श्लाघामात्मनि तेनिवान् / तद्वाक्यं मम नैवाभूद्यतस्तत्राधिको गुणः

Ipinagmalaki niya sa sarili: “Ako ang guro ni Gaurī,” na wari’y pagpupuri sa sarili; ngunit hindi iyon tumimo sa akin, sapagkat ang iyong mga katangian ay higit na dakila roon.

Verse 99

उभयोर्गुणसाम्ये तु मित्रयोरधिके गुणे / एकस्य कारणाज्जाते तत्रान्यस्य स्पृहा भवेत्

Kapag ang dalawang magkaibigan ay magkapantay sa mga katangian, o kung ang isa ay higit sa kabutihan; kung ang kagalingan ay sumibol dahil sa dahilan ng isa, sa kabila ay sisilang ang pagnanais at pananabik.

Verse 100

गौरीगुरुत्वश्लाघार्थं प्राप्तकामो ऽप्यहं तपः / कृतवान्मन्त्रिणीनाथे तत्त्वंमत्तनया भव

Bagaman natamo ko na ang aking ninanais, nagsagawa pa rin ako ng tapa upang purihin ang dakilang bigat at karangalan ni Gaurī. O Panginoon ng mga Mantriṇī, ayon sa katotohanan, maging anak na babae kita.

Verse 101

यतो मन्नामविख्याता भविष्यसि न संशयः / इत्युक्तं वचनं श्रुत्वा मातङ्गस्य महामुनेः / तथास्त्विति तिरोघत् स च प्रीतो ऽभवन्मुनिः

“Sapagkat ikaw ay magiging tanyag sa aking pangalan, walang pag-aalinlangan.” Nang marinig ang salitang ito ng dakilang muni na si Mātaṅga, sinabi niya, “Mangyari nawa,” at siya’y naglaho; at ang muni ay napuspos ng galak.

Verse 102

मातङ्गस्य महर्षेस्तु तस्य स्वप्ने तदा मुदा / तापिच्छमञ्जरीमेकां ददौ कर्णावतंसतः

Noong sandaling iyon, ang Mahārṣi na si Mātaṅga, sa panaginip at may kagalakan, ay nagkaloob ng isang kumpol ng bulaklak na tāpiccha upang maging palamuti sa tainga.

Verse 103

तत्स्वप्नस्य प्रभावेण मातङ्गस्य सधर्मिणी / नाम्ना सिद्धिमती गर्भे लघुश्यामामधारयत्

Dahil sa bisa ng panaginip na iyon, ang kabiyak sa dharma ni Mātaṅga na nagngangalang Siddhimatī ay nagdalang-tao at nagtaglay sa sinapupunan ng isang munting dalagang may banayad na maitim na kutis.

Verse 104

तत एव समुत्पन्ना मातङ्गी तेन कीर्तिताः / लघुश्यामेति सा प्रोक्त श्यामा यन्मूलकन्दभूः

Mula roon ay sumibol si Mātangī, kaya’t siya’y pinuri at binanggit. Siya’y tinawag na “Laghu-Śyāmā,” sapagkat siya ang Śyāmā na nagmula sa ugat at bumbong (mūla-kanda).

Verse 105

मातङ्गकन्यका हृद्याः कोटीनामपि कोटिशः / लघुश्यामा महाश्यामामातङ्गी वृन्दसंयुताः / अङ्गशक्तित्वमापन्नाः सेवन्ते प्रियकप्रियाम्

Ang mga dalagang anak ni Mātanga ay kaaya-aya sa puso, di-mabilang na koṭi ang dami. Si Laghu-Śyāmā at si Mahā-Śyāmā Mātangī, kasama ang kanilang pangkat, ay naging mga lakas ng mga sangkap ng katawan (aṅga-śakti) at naglilingkod kay “Priyaka-priyā,” ang minamahal ni Priyaka.

Verse 106

इति मातङ्गकन्यानामुत्पत्तिः कुंभसंभव / कथिताः सप्तकक्षाश्च शाला लोहादिनिर्मिताः

O Kuṃbhasaṃbhava, ganito inilahad ang paglitaw ng mga dalagang anak ni Mātanga. Nasabi rin ang pitong silid at ang mga bulwagang yari sa bakal at iba pang sangkap.