Shloka 89
Śrīpura-Nirmāṇa-Prastāva (Inquiry into Śrīpura and its Construction) / “The Proposal to Build Śrīpura”
Devanagari script
अगस्त्य उवाच मातङ्गो नाम कःप्रोक्तस्तस्य कन्याः कथं च ताः / सेवन्ते मन्त्रिणीनाथां सदा मधुमदालसाः
Transliteration
agastya uvāca mātaṅgo nāma kaḥproktastasya kanyāḥ kathaṃ ca tāḥ / sevante mantriṇīnāthāṃ sadā madhumadālasāḥ
Translation
Wika ni Agastya: “Sino ang tinatawag na Mātaṅga? Ano ang kalagayan ng kaniyang mga anak na babae? Bakit sila’y laging naglilingkod sa Diyosa Mantriṇī, ang kanilang panginoon, na tila nalalasing sa tamis ng pulot at nababalot ng katamaran?”
Word by Word
अगस्त्यःAgastya
अगस्त्यः:
Karta (कर्ता/वक्ता)
TypeNoun
Rootअगस्त्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
मातङ्गःMātaṅga
मातङ्गः:
Karma (कर्म/विषयः)
TypeNoun
Rootमातङ्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
नामby name
नाम:
Sambandha (सम्बन्ध/नामनिर्देश)
TypeIndeclinable
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; नाम-शब्दः (particle: “by name/indeed”)
कःwho?
कः:
Karta (कर्ता/प्रश्नविषयः)
TypeNoun
Rootकिम् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; प्रश्नवाचक सर्वनाम
प्रोक्तःis said/has been described
प्रोक्तः:
Kriya (क्रिया/वर्णन)
TypeVerb
Rootप्र-वच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम
कन्याःdaughters
कन्याः:
Karta (कर्ता/विषयः)
TypeNoun
Rootकन्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
कथम्how?
कथम्:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रश्नवाचक क्रियाविशेषण (interrogative adverb)
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक निपात (conjunction)
ताःthose (women)
ताः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम
सेवन्तेserve/attend
सेवन्ते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसेव् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद
मन्त्रिणीनाथाम्the lady’s lord/protector (of Mantriṇī)
मन्त्रिणीनाथाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमन्त्रिणी + नाथ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (“मन्त्रिण्याः नाथा”)
सदाalways
सदा:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time)
मधु-मद-आलसाःlanguid with honey-intoxication
मधु-मद-आलसाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमधु + मद + आलस (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मधारय-समासः (descriptive: “madhumadālasāḥ” = honey-intoxicated and languid)