Rig Veda 9.95.2: Mandala 9, Sukta 95, Mantra 2

Sukta 9.95

Devata: Soma Pavamāna

Samhita Patha (Devanagari)

हरिः सृजानः पथ्यामृतस्येयर्ति वाचमरितेव नावम् । देवो देवानां गुह्यानि नामाविष्कृणोति बर्हिषि प्रवाचे ॥

Transliteration

hárīḥ sṛjānás pathyā́m ṛtásyéyarti vā́cam aritā́iva nā́vam | devó devā́nāṃ guhyā́ni nā́mā́viṣkṛṇoti bárhiṣi prá-vāce ||

Translation

ผู้มีสีทองหม่น เมื่อถูกปล่อยออกแล้ว ย่อมขับเคลื่อนหนทางแห่ง ṛta (ระเบียบอันเที่ยงธรรมของจักรวาล); เขากระตุ้นวาจา (Vāc) ดุจฝีพายขับเรือ. เทพนั้นทำให้ปรากฏ ณ ที่นั่งแห่งหญ้าบูชา (barhis) ซึ่งนามลับของเหล่าเทพ เพื่อถ้อยคำประกาศที่พุ่งไปข้างหน้า.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• हरिः: the tawny one (Soma)
• हरिः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: हरि- (प्रातिपदिक)

• सृजानः: creating, bringing forth
• सृजानः: कर्तृ
• Type: Verb (participle)
• Root: √सृज् (सृजति) + शानच्

• पथ्याम्: the path (fit/straight way)
• पथ्याम्: कर्म
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: पथ्य- (प्रातिपदिक)

• ऋतस्य: of ṛta (cosmic order/truth)
• ऋतस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: ऋत- (प्रातिपदिक)

• ईयर्ति: sets in motion, impels
• ईयर्ति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √ईर्/ईर् (ईयर्ति) [वेदिक रूप]

• वाचम्: speech, voice
• वाचम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: वाच्- (प्रातिपदिक)

• अरितेव: like a rower
• अरितेव: कर्तृ (उपमान-कर्तृ)
• Type: Noun + Indeclinable
• Root: अरितृ- (प्रातिपदिक) + इव

• नावम्: a boat
• नावम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: नौ- (प्रातिपदिक)

• देवः: the god (Soma)
• देवः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: देव- (प्रातिपदिक)

• देवानाम्: of the gods
• देवानाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: देव- (प्रातिपदिक)

• गुह्यानि: hidden, secret
• गुह्यानि: कर्म
• Type: Adjective
• Root: गुह्य- (प्रातिपदिक)

• नाम: names
• नाम: कर्म (गुह्यानि नामानि)
• Type: Noun
• Root: नामन्- (प्रातिपदिक)

• आविष्कृणोति: makes manifest, reveals
• आविष्कृणोति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: आविस् + √कृ (कृणोति) [वेदिक]

• बर्हिषि: on the sacred grass (altar-strewn barhis)
• बर्हिषि: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: बर्हिस्- (प्रातिपदिक)

• प्रवाचे: in the proclamation/utterance (at the recitation)
• प्रवाचे: अधिकरण
• Type: Noun (action-noun) / Indeclinable-like locative
• Root: प्र + √वच् (वचति) → प्रवाच- (कृदन्त/भाव)