Rig Veda 6.2.3: Mandala 6, Sukta 2, Mantra 3

Sukta 6.2

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya

Devata: Agni

Chandas: Gāyatrī (likely)

Samhita Patha (Devanagari)

सजोषस्त्वा दिवो नरो यज्ञस्य केतुमिन्धते । यद्ध स्य मानुषो जनः सुम्नायुर्जुह्वे अध्वरे ॥

Sanskrit recitationRig Veda 6.2.3

Transliteration

sajóṣas tvā divó náro yajñásya ketúm indhate | yád dha syá mā́nuṣo jánas sumnāyúr juhvé adhvaré ||

Translation

เหล่านรชนแห่งสวรรค์พร้อมใจกันจุดท่านให้ลุกโพลง—ท่านคือธงสัญญาณและแสงแห่งยัญญะ (yajña). ครั้นเมื่อหมู่มนุษย์ปรารถนาพระกรุณาของท่าน หลั่งเครื่องบูชาในพิธีอัธวระ (adhvara) อันไม่ขาดสาย ด้วยทัพพีชุหู (juhū) ท่านก็โชติช่วง ปรากฏเป็นนิมิตนำทาง.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सजोषस्: in concord/with one accord
• सजोषस्: Kartā (नरः कर्तारः—तेषां विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: सजोषस् (प्रातिपदिक; sa- + जोषस्) अथवा अव्ययीभाव-विशेषण

• त्वा: you (thee)
• त्वा: Karma
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• दिवः: of heaven
• दिवः: Adhikaraṇa (सम्बन्ध-निर्देशः; ‘heavenly’)
• Type: Noun
• Root: दिव्/द्यौः (प्रातिपदिक: दिव्/द्यौ)

• नरः: men; heroes
• नरः: Kartā
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)

• यज्ञस्य: of the sacrifice
• यज्ञस्य: Adhikaraṇa (सम्बन्धः—‘of the sacrifice’)
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक)

• केतुम्: banner; sign; light/mark
• केतुम्: Karma
• Type: Noun
• Root: केतु (प्रातिपदिक)

• इन्धते: they kindle; they ignite
• इन्धते: (क्रिया) —
• Type: Verb
• Root: इन्ध् (धातु) ‘प्रदीपने/दीप्तौ’

• यत्: when; since; that which
• यत्: —
• Type: Indeclinable
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ह: indeed
• ह: —
• Type: Indeclinable
• Root: ह (निपात)

• स्य: may be; would be
• स्य: (क्रिया) —
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु) ‘भू’

• मानुषः: human
• मानुषः: Kartā (जनः कर्ता—तस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: मानुष (प्रातिपदिक; मनु-सम्बन्धी)

• जनः: people; man
• जनः: Kartā
• Type: Noun
• Root: जन (प्रातिपदिक)

• सुम्नायुः: seeking favor/blessing
• सुम्नायुः: Kartā (जनः कर्ता—तस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: सुम्नायू (प्रातिपदिक; सुम्न + आयु/आयुस्-सम्बन्धी बहुव्रीहिः)

• जुह्वे: he has offered; he offers (oblation)
• जुह्वे: (क्रिया) —
• Type: Verb
• Root: हु (धातु) ‘होम/याग’

• अध्वरे: in the rite; in the sacrifice
• अध्वरे: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: अध्वर (प्रातिपदिक)