HomeRig VedaMandala 5Sukta 80Mantra 1
Next Mantra

Rig Veda 5.80.1: Mandala 5, Sukta 80, Mantra 1

Sukta 5.80

Rishi: Atri (Ātreya tradition) (traditional attribution for RV 5.80)
Devata: Uṣas (Dawn)
Chandas: Jagatī (probable for many verses in RV 5.80; exact metrical scan may vary by pada)

द्युतद्यामानं बृहतीमृतेन ऋतावरीमरुणप्सुं विभातीम् । देवीमुषसं स्वरावहन्तीं प्रति विप्रासो मतिभिर्जरन्ते ॥

Sanskrit recitationRig Veda 5.80.1

dyutá-dyāmānaṃ bṛhatīm ṛténa ṛtā́varīm aruṇá-psuṃ vibhātīm | devīm uṣásaṃ svàr-āvahantīṃ práti víprāso matíbhir jarante ||

เหล่านักปราชญ์มุ่งสู่พลังแห่งอรุณรุ่ง—ผู้ส่องประกายทั่วนภา ผู้ยิ่งใหญ่ด้วยกฎแห่งสัจจะ (ṛta) ผู้ค้ำจุนṛtaอย่างมั่นคง ผู้แดงเรื่อวาบวาวและแตกออกเป็นแสง—แล้วสรรเสริญด้วยความคิดอันตื่นรู้ ปลุกเร้าเทวีอุษัส (Uṣas) ผู้พา สวรฺ (Swar โลกเรืองรอง) มาสู่เบื้องหน้าเรา

द्युतद्या॑मानम्shining in the sky / having a shining sky-course
द्युतद्या॑मानम्:
कर्म (स्तुत्य-वस्तु/उद्देश्य-रूपेण ‘उषसम्’)
TypeAdjective (compound)
Rootद्युतत्- (कृदन्त, √द्युत् ‘दीप्तौ’) + द्यामन्- (प्रातिपदिक ‘आकाश/दिन’)
बृह॒तीम्the great, lofty
बृह॒तीम्:
कर्म (उषसम् विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootबृहती- (प्रातिपदिक; ‘महती/विस्तीर्णा’)
ऋ॒तेन॑by/with ṛta (cosmic order, truth)
ऋ॒तेन॑:
करण (येन/यथा—‘ऋतेन’ = by/with ṛta)
TypeNoun
Rootऋत- (प्रातिपदिक; ‘ऋत/सत्य-नियम’)
ऋ॒ताव॑रीम्the ṛta-guarding / true-ordered
ऋ॒ताव॑रीम्:
कर्म (उषसम् विशेषणम्)
TypeAdjective (epithet)
Rootऋतावरी- (प्रातिपदिक; ‘ऋतस्य आवरी/पालयित्री’)
अरु॒णप्सुम्of ruddy beauty / with ruddy form
अरु॒णप्सुम्:
कर्म (उषसम् विशेषणम्)
TypeAdjective (compound)
Rootअरुण- (प्रातिपदिक ‘रक्त/अरुण’) + प्सु- (प्रातिपदिक; ‘रूप/आकृति/शोभा’—वेदिक)
विभा॒तीम्shining forth, dawning
विभा॒तीम्:
कर्म (उषसम् विशेषणम्)
TypeAdjective (present-participial sense)
Rootवि-√भा (भा ‘दीप्तौ’) → विभाती (वर्तमान-कृदन्त/विशेषण) अथवा ‘विभाति’ से स्त्री-द्वितीया एकवचन विशेषणरूप
दे॒वीम्the goddess
दे॒वीम्:
कर्म (स्तुत्य-वस्तु = उषसम्)
TypeNoun
Rootदेवी- (प्रातिपदिक; ‘देवी’)
उ॒षसम्Uṣas, the Dawn
उ॒षसम्:
कर्म (यां स्तुवन्ति/जपन्ति)
TypeNoun
Rootउषस्- (प्रातिपदिक; ‘उषा/प्रभात’)
स्व॑र-आ॒वह॑न्तीम्bringing the light/brightness
स्व॑र-आ॒वह॑न्तीम्:
कर्म (उषसम् विशेषणम्)
TypeAdjective (compound participle)
Rootस्वर- (प्रातिपदिक ‘प्रकाश/स्वर/सूर्य-दीप्ति’) + आ-√वह् (वह् ‘वहने/आनयने’) → आवहन्ती (वर्तमान-कृदन्त, स्त्री)
प्रतिtowards, in return
प्रति:
(क्रियाविशेषण/दिशा) ‘towards, in response’
TypeIndeclinable
Rootप्रति (उपसर्ग/निपात)
विप्रा॑सःthe inspired seers/poets
विप्रा॑सः:
कर्तृ (जरन्ते इति क्रियायाः)
TypeNoun
Rootविप्र- (प्रातिपदिक; ‘ऋषि/कवि/प्रज्ञावान्’)
म॒तिभिःwith thoughts, with hymns/insights
म॒तिभिः:
करण (याभिः—by means of thoughts/hymns)
TypeNoun
Rootमति- (प्रातिपदिक; ‘मति/धिया/विचार/स्तोत्र-प्रज्ञा’)
जरन्तेthey praise/celebrate (her)
जरन्ते:
क्रिया (कर्तृ = विप्रासः; कर्म = उषसम्)
TypeVerb
Root√जर् (जर्/जॄ ‘स्तुतौ/क्षये’; वेदिक प्रयोगे ‘स्तुवन्ति/प्रशंसन्ति’)

Ask anything about this verse

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App