Rig Veda 5.41.15: Mandala 5, Sukta 41, Mantra 15

Sukta 5.41

Rishi: Atri (Ātreya tradition) (attribution for RV 5.41 commonly to the Atris; verse-level certainty: medium)

Devata: Aditi / protective Mother-power (with overlap to Varūtrī as a guarding aspect; verse invokes a maternal, protective śakti)

Chandas: Jagatī (probable for RV 5.41; verse-level verification recommended)

Samhita Patha (Devanagari)

पदेपदे मे जरिमा नि धायि वरूत्री वा शक्रा या पायुभिश्च । सिषक्तु माता मही रसा नः स्मत्सूरिभिॠजुहस्त ऋजुवनिः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 5.41.15

Transliteration

padepáde me jarimā́ ní dhāyi varū́trī vā śakrā́ yā pāyúbhiś ca | síṣaktu mātā mahī́ rasā́ naḥ smátsūríbhiḥ ṛjúhastā ṛjúvaniḥ ||

Translation

ทุกย่างก้าว ขอให้ภาระแห่งความเสื่อมชราภายในข้าพเจ้าถูกวางลง. ขอให้ผู้พิทักษ์ผู้ทรงพลัง ผู้คุ้มครองด้วยกำลังแห่งการปกป้อง ยืนหยัดเพื่อพวกเรา. ขอให้มารดาผู้ยิ่งใหญ่ ผู้มั่งคั่งด้วยรสสาระ หลั่งไหลเข้าสู่พวกเรา—นางผู้ร่วมกับฤๅษีผู้ส่องสว่างของเรา ทำให้มือและการเคลื่อนไหวตรงแน่วสู่สัจจะ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• पदे: in a step/place
• पदे: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: पद (प्रातिपदिक)

• पदे: at every step (step by step)
• पदे: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: पद (प्रातिपदिक)

• मे: of me / my
• मे: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• जरिमा: old age, decay
• जरिमा: कर्तृ (क्रियायाः) / विषय
• Type: Noun
• Root: जरिमन्/जरिमा (प्रातिपदिक; ‘old age/decay’)

• नि: down, into; (as preverb)
• नि: —
• Type: Indeclinable
• Root: नि (उपसर्ग/निपात)

• धायि: has been set/placed
• धायि: कर्म (जरिमा) / भाव
• Type: Verb
• Root: धा (धातु) + नि

• वरूत्री: a protection, a shelter
• वरूत्री: कर्तृ/विशेष्य (अस्ति-लुप्त)
• Type: Noun
• Root: वरूत्री (प्रातिपदिक; ‘protection, shelter’)

• वा: or
• वा: —
• Type: Indeclinable
• Root: वा (निपात)

• शक्रा: mighty
• शक्रा: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: शक्र (प्रातिपदिक; ‘mighty’)

• या: which
• या: सम्बन्ध/अन्वय (यत्-तत्)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम)

• पायुभिः: with protectors/guards
• पायुभिः: करण
• Type: Noun
• Root: पायु (प्रातिपदिक; ‘protector/guard, protection’)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• सिषक्तु: let (her) attach/cleave
• सिषक्तु: कर्तृ (माता) / विधेय
• Type: Verb
• Root: सिच्/सिषक् (धातु; वेदिक ‘to join/attach, to cleave to’)

• माम्: me
• माम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• माता: the mother
• माता: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: मातृ (प्रातिपदिक)

• मही: great
• मही: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: मही (प्रातिपदिक; ‘great’)

• रसा: the sapful/juicy (one), essence
• रसा: विशेषण/अप्पोज़िशन
• Type: Noun
• Root: रस (प्रातिपदिक; ‘sap/juice, essence’)

• नः: of us / our
• नः: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• स्मत्: from us
• स्मत्: अपादान
• Type: Indeclinable
• Root: स्मद्/स्मत् (अव्यय; ‘from/than us’)

• सूरिभिः: with patrons/nobles
• सूरिभिः: करण/सह
• Type: Noun
• Root: सूरि (प्रातिपदिक; ‘patron, noble, lord’)

• ऋजुहस्तः: straight-handed
• ऋजुहस्तः: विशेषण (कर्तृ-सम्बन्धि)
• Type: Adjective
• Root: ऋजु + हस्त (समास; ‘straight-handed’)

• ऋजुवनिः: straight-voiced / upright in speech
• ऋजुवनिः: विशेषण (कर्तृ-सम्बन्धि)
• Type: Adjective
• Root: ऋजु + वनि (समास; ‘straight-voiced/straight-speaking’ < वन्/वनि ‘voice, sound, praise’)