Rig Veda 3.5.2: Mandala 3, Sukta 5, Mantra 2

Sukta 3.5

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (attribution for RV 3.5)

Devata: Agni (as dūta and light in Dawn)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

प्रेद्वग्निर्वावृधे स्तोमेभिर्गीर्भिः स्तोतॄणां नमस्य उक्थैः । पूर्वीॠतस्य संदृशश्चकानः सं दूतो अद्यौदुषसो विरोके ॥

Transliteration

pré d u agnír vāvṛdhe stómebhir gī́rbhiḥ stotṝṇā́ṃ namasyà ukthaíḥ | pūrvī́r ṛtásya saṃdṛ́śaś cakānáḥ sáṃ dūtó adyaut uṣáso vi-róke ||

Translation

แท้จริงแล้วอัคนีได้เจริญก้าวหน้า—ด้วยบทสรรเสริญ (stoma) ด้วยบทขับร้อง (gīr) ด้วยถ้อยคำสาธยายและบทอุกถะ (uktha) แห่งการนอบน้อมของผู้สรรเสริญ. เขาปีติในนิมิตโบราณแห่ง ṛta (ระเบียบ-สัจธรรมจักรวาล); ในฐานะทูต เขาทอประกายพร้อมกับความสว่างกว้างไกลแห่งอุษัส (รุ่งอรุณ) ที่ปรากฏขึ้น.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• प्र: forth, forward
• प्र: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग)

• इत्: indeed, just
• इत्: —
• Type: Indeclinable
• Root: इत् (निपात)

• अग्निः: Agni (fire-god)
• अग्निः: Kartā
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• वावृधे: has grown, has increased
• वावृधे: —
• Type: Verb
• Root: √वृध् (वर्धने)

• स्तोमेभिः: with hymns of praise
• स्तोमेभिः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: स्तोम (प्रातिपदिक)

• गीर्भिः: with songs/utterances
• गीर्भिः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: गीर्/गिर् (प्रातिपदिक; ‘वाणी/स्तुति’)

• स्तोतॄणाम्: of the praisers
• स्तोतॄणाम्: —
• Type: Noun
• Root: स्तोतृ (प्रातिपदिक; √स्तु ‘to praise’)

• नमस्यः: worthy of homage
• नमस्यः: Kartā (अग्निः-सह समनाधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: नमस्य (प्रातिपदिक; √नम् ‘to bow’)

• उक्थैः: with recited hymns (ukthas)
• उक्थैः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: उक्थ (प्रातिपदिक)

• पूर्वीः: former, earlier (many)
• पूर्वीः: Karma
• Type: Adjective
• Root: पूर्व (प्रातिपदिक)

• ऋतस्य: of Ṛta (cosmic order/true law)
• ऋतस्य: —
• Type: Noun
• Root: ऋत (प्रातिपदिक)

• संदृशः: visions/sights, appearances
• संदृशः: Karma
• Type: Noun
• Root: संदृश् (प्रातिपदिक; ‘दर्शन/दृश्य’)

• चकानः: shining, rejoicing (in)
• चकानः: Kartā (अग्निः-सह समनाधिकरण)
• Type: Participle
• Root: √कन्/√काङ्क्ष्? (वैदिक ‘चकान’ = ‘दीप्त/हर्षित/प्रकाशमान’), कृत्-प्रत्यय

• सम्: together, completely
• सम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: सम् (उपसर्ग)

• दूतः: messenger
• दूतः: Kartā (अद्यौद् इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: दूत (प्रातिपदिक)

• अद्य: today, now
• अद्य: Adhikaraṇa (काल)
• Type: Indeclinable
• Root: अद्य (अव्यय)

• अद्यौत्: shone forth
• अद्यौत्: —
• Type: Verb
• Root: √द्युत् (दीप्तौ)

• उषसः: of Dawn (Uṣas)
• उषसः: —
• Type: Noun
• Root: उषस् (प्रातिपदिक)

• विरोके: in the shining expanse, in the radiance
• विरोके: Adhikaraṇa (स्थान)
• Type: Noun
• Root: विरोक (प्रातिपदिक; ‘प्रकाश/विस्तीर्ण-प्रकाश’)