Rig Veda 3.31.13: Mandala 3, Sukta 31, Mantra 13

Sukta 3.31

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional)

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (probable; requires verification)

Samhita Patha (Devanagari)

मही यदि धिषणा शिश्नथे धात्सद्योवृधं विभ्वं रोदस्योः । गिरो यस्मिन्ननवद्याः समीचीर्विश्वा इन्द्राय तविषीरनुत्ताः ॥

Recitation with translationRig Veda 3.31.13

Transliteration

mahī́ yádi dhiṣáṇā śiśnáthe dhā́t sadyó-vṛ́dhaṃ vibhváṃ rodasyoḥ | gíro yásmin anavadyā́ḥ samīcī́r víśvā índrāya táviṣīr anuttā́ḥ ||

Translation

เมื่อ dhīṣaṇā (ปัญญาอันดลใจ) อันกว้างใหญ่ถูกจุดให้ลุกและตั้งมั่นในกิจของตน ก็พลันขยายพลังอันแผ่ซ่านไปทั่ว ระหว่างสองโลก (ฟ้ากับดิน) ในผู้นั้นมีถ้อยคำอันไร้มลทินและสอดประสาน—บรรดาพลังอันต้านทานมิได้ทั้งปวงที่ถวายแด่อินทรา อันหาที่เปรียบมิได้

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• मही: the great (one)
• मही: Kartā
• Type: Adjective
• Root: मही (प्रातिपदिक) < मह् ‘महत्त्वे/वृद्धौ’

• यदि: if/when
• यदि: —
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय)

• धिषणा: inspiration; sacred thought (Dhīṣaṇā)
• धिषणा: Kartā
• Type: Noun
• Root: धिषणा (प्रातिपदिक)

• शिश्नथे: thou art stirred/impelled; thou bestirrest thyself
• शिश्नथे: —
• Type: Verb
• Root: शिश्नथ् (धातु; Vedic) / शिश्नथते (आत्मनेपद)

• धात्: he placed/established
• धात्: —
• Type: Verb
• Root: धा (धातु) ‘धारण/स्थापन’

• सद्यः: immediately, at once
• सद्यः: —
• Type: Indeclinable
• Root: सद्यः (अव्यय)

• वृधम्: growing; increasing
• वृधम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: वृध (प्रातिपदिक) < √वृध् ‘वृद्धौ’

• विभ्वम्: all-pervading; mighty, expansive
• विभ्वम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: विभ्व (प्रातिपदिक) < √भू/भव् (विस्तार/समर्थ्य) (Vedic adj.)

• रोदस्योः: of the two worlds (heaven and earth)
• रोदस्योः: Sambandha (genitive)
• Type: Noun
• Root: रोदसी (प्रातिपदिक; द्विवचन-शब्द) ‘द्यावापृथिव्यौ’

• गिरः: songs; hymns
• गिरः: Kartā
• Type: Noun
• Root: गिर् (प्रातिपदिक) < √गॄ/गिर् ‘स्तुतौ/वाचि’

• यस्मिन्: in whom/wherein
• यस्मिन्: Adhikaraṇa
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अनवद्याः: blameless; faultless
• अनवद्याः: Kartā (विशेषणम् ‘गिरः’)
• Type: Adjective
• Root: अनवद्य (प्रातिपदिक) = अ- + अवद्य ‘दोष’

• समीचीः: right-directed; fitting, proper
• समीचीः: Kartā (विशेषणम् ‘गिरः’)
• Type: Adjective
• Root: समीची (प्रातिपदिक) < सम् + अञ्च् ‘प्रत्यञ्चने’

• विश्वाः: all
• विश्वाः: Kartā (विशेषणम् ‘तविषीः’)
• Type: Adjective
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• इन्द्राय: for Indra
• इन्द्राय: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• तविषीः: powers; mighty energies
• तविषीः: Kartā
• Type: Noun
• Root: तविषी (प्रातिपदिक) < √तव्/तू ‘बल’ (Vedic)

• अनुत्ताः: unthrust back; unrepelled; unsurpassed
• अनुत्ताः: Kartā (विशेषणम् ‘तविषीः’)
• Type: Adjective
• Root: अनुत्त (प्रातिपदिक) = अ- + नुत्त/उत्त ‘pushed/urged’ (< √नुद् ‘प्रेरणे’)