Rig Veda 3.30.15: Mandala 3, Sukta 30, Mantra 15

Sukta 3.30

Rishi: Viśvāmitra Gāthina

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

इन्द्र दृह्य यामकोशा अभूवन्यज्ञाय शिक्ष गृणते सखिभ्यः । दुर्मायवो दुरेवा मर्त्यासो निषङ्गिणो रिपवो हन्त्वासः ॥

Transliteration

índra dṛ́hya yā́ma-kośā abhūvan yajñā́ya śíkṣa gṛṇaté sákhibhyaḥ | durmā́yavo durévā mártyāso niṣaṅgíṇo ripávo hántvāsāḥ ||

Translation

โอ้อินทระ จงมั่นคงเถิด; เครื่องหุ้มคลุมแห่งการเดินทางได้อุบัติขึ้นแล้ว. จงสั่งสอนเพื่อยัญญะ แก่ผู้สรรเสริญและแก่สหายทั้งหลาย. เพราะมีมนุษย์ผู้มีมายาอันชั่วและทางอันชั่ว—ศัตรูผู้ถืออาวุธ ผู้เป็นริปุ (ผู้ปองร้าย) มุ่งทำร้าย: จงทำลายการจู่โจมของพวกเขา และทำให้หนทางมั่นคงปลอดภัย.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• दृह्य: be firm; stand fast
• दृह्य: (क्रिया) —
• Type: Verb
• Root: दृह् (धातु)

• यामकोशाः: those having ‘yāma’ as a sheath/covering; night-encased (ones)
• यामकोशाः: कर्तृ (अभूवन्) / विशेष्य (अभूवन्) संदर्भे
• Type: Noun
• Root: याम-कोश (प्रातिपदिक; समास)

• अभूवन्: they became
• अभूवन्: (क्रिया) —
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)

• यज्ञाय: for the sacrifice
• यज्ञाय: सम्प्रदान (शिक्ष) / प्रयोजन
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक)

• शिक्ष: teach; instruct; grant skill
• शिक्ष: (क्रिया) —
• Type: Verb
• Root: शिक्ष् (धातु)

• गृणते: to the singer/praiser
• गृणते: अधिकारण/सम्बन्ध (यस्य प्रति शिक्ष) — दत्तिवत् ‘to the praiser’
• Type: Verb
• Root: गृ (धातु; ‘स्तु’ अर्थे)

• सखिभ्यः: to/for the friends
• सखिभ्यः: सम्प्रदान (शिक्ष) / सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: सखि (प्रातिपदिक)

• दुर्मायवः: evil-devising; of bad stratagems
• दुर्मायवः: कर्तृ/विशेष्य (मर्त्यासः)
• Type: Adjective/Noun
• Root: दुर्-मायु (प्रातिपदिक; उपसर्गपूर्वक समास)

• दुरेवाः: ill-going; of bad course/behavior
• दुरेवाः: कर्तृ/विशेष्य (मर्त्यासः)
• Type: Adjective/Noun
• Root: दुर्-एव (प्रातिपदिक; समास)

• मर्त्यासः: mortals
• मर्त्यासः: कर्तृ (हन्त्वासः) / विशेष्य
• Type: Noun
• Root: मर्त्य (प्रातिपदिक)

• निषङ्गिणः: bearing a quiver; armed
• निषङ्गिणः: कर्तृ/विशेष्य (रिपवः)
• Type: Adjective/Noun
• Root: निषङ्गिन् (प्रातिपदिक)

• रिपवः: enemies
• रिपवः: कर्तृ (हन्त्वासः)
• Type: Noun
• Root: रिपु (प्रातिपदिक)

• हन्त्वासः: slayers; killers
• हन्त्वासः: कर्तृ (अन्तर्निहित क्रिया-भावः) / विशेषण (रिपवः)
• Type: Kṛdanta (agent noun/adjective)
• Root: हन् (धातु) + वस् (कृत् प्रत्यय; वेदिक)