Rig Veda 3.19.5: Mandala 3, Sukta 19, Mantra 5

Sukta 3.19

Devata: Agni

Samhita Patha (Devanagari)

यत्त्वा होतारमनजन्मियेधे निषादयन्तो यजथाय देवाः । स त्वं नो अग्नेऽवितेह बोध्यधि श्रवांसि धेहि नस्तनूषु ॥

Sanskrit recitationRig Veda 3.19.5

Transliteration

yát tvā hótāram anájann miyédhe niṣā́dayanto yajáthāya devā́ḥ | sá tváṃ no agne avitéhá bodhy ádhi śrávāṃsi dhehi nas tanū́ṣu ||

Translation

เมื่อเหล่าเทพเพื่อการบูชายัญได้ปั้นแต่งท่านให้เป็นโหตฤ (hotṛ) ผู้เชิญในสภาพิธี และให้ท่านนั่งประจำที่—ข้าแต่อัคนี (Agni) ขอท่านจงเป็นผู้คุ้มครองของเราที่นี่ และจงตื่นรู้ภายในเรา; ขอจงวางไว้บนกายของเรา ซึ่งพลังแห่งการได้ยินอันดลใจและเกียรติยศผู้มีชัย (śravas) อันรับสัจธรรม.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यत्: that which / when
• यत्: सम्बन्ध/कर्म (यद्-तद् सम्बन्धे)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / यद्-शब्द

• त्वा: you (as object)
• त्वा: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• होतारम्: the Hotṛ-priest / invoker
• होतारम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: होतृ (प्रातिपदिक; √हु ‘to sacrifice, offer’)

• अनजन्मि: I did not beget / I did not produce
• अनजन्मि: कर्तृ (वक्ता)
• Type: Verb
• Root: √जन् (जन्मने) + नञ्-निषेध (अ-)

• येधे: you were set/placed (in office) / you took your place
• येधे: कर्तृ (सम्बोधितः/अग्निः)
• Type: Verb
• Root: √यध्/√यन्ध् (वेदिक; ‘to join/attach, set in place’; here as finite form)

• निषादयन्तः: placing (you), causing (you) to sit
• निषादयन्तः: कर्तृ
• Type: Verb
• Root: नि-√सद् (to sit) → causative √सादय्

• यजथाय: for the sacrifice / for worship
• यजथाय: सम्प्रदान (प्रयोजनार्थ)
• Type: Noun
• Root: यजथ (प्रातिपदिक; ‘worship/ritual act’) / √यज्

• देवाः: the gods
• देवाः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• सः: he / that one
• सः: कर्तृ (अनुवृत्त-सम्बोधनस्य निर्देशः)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• नः: of us / us
• नः: सम्बन्ध (our) / कर्म (us) — सन्दर्भानुसार
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• अविता: helper / protector
• अविता: कर्तृ (विशेषणरूपेण)
• Type: Noun
• Root: अवितृ (प्रातिपदिक; √अव् ‘to protect, help’)

• इह: here
• इह: अधिकरण (देश)
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)

• बोधि: be awake / take notice
• बोधि: कर्तृ (सम्बोधितः)
• Type: Verb
• Root: √बुध् (to awaken, notice, know)

• अधि: upon / over
• अधि: अधिकरण/सम्बन्ध (उपसर्गार्थ)
• Type: Indeclinable
• Root: अधि (उपसर्ग/अव्यय)

• श्रवांसि: glories / renown
• श्रवांसि: कर्म
• Type: Noun
• Root: श्रवस् (प्रातिपदिक; ‘fame, glory, renown’)

• धेहि: place / bestow
• धेहि: कर्तृ (सम्बोधितः)
• Type: Verb
• Root: √धा (to place, put, bestow)

• नः: to us
• नः: सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• तनूषु: in (our) bodies / persons
• तनूषु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: तनू (प्रातिपदिक; ‘body, person’)