Rig Veda 1.95.8: Mandala 1, Sukta 95, Mantra 8

Sukta 1.95

Rishi: Parāśara Śāktya

Devata: Agni (as kaví and purifier of the foundation of the being)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

त्वेषं रूपं कृणुत उत्तरं यत्सम्पृञ्चानः सदने गोभिरद्भिः । कविर्बुध्नं परि मर्मृज्यते धीः सा देवताता समितिर्बभूव ॥

Sanskrit recitationRig Veda 1.95.8

Transliteration

tvéṣaṃ rūpáṃ kṛṇuta úttaraṃ yát sampṛñcānáḥ sádane góbhir adbhiḥ | kavír budhnáṃ pári marmṛjyate dhī́ḥ sā́ devátātā sámitir babhūva ||

Translation

เมื่อเขาผสานอยู่ ณ ที่ประทับกับรัศมีทั้งหลาย (โค) และกับสายน้ำ เขาก็รังสรรค์รูปอันยิ่งยวดและเร่าร้อนกว่าเดิม; ปัญญาแห่งกวีชำระฐานรากโดยรอบให้ผ่องใส. นั่นจึงเป็นการจัดวางอันศักดิ์สิทธิ์—การประชุมและการประสานแห่งเทพภาวะให้สำเร็จภายในเรา.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• त्वेषम्: bright, blazing
• त्वेषम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: त्विष् (प्रातिपदिक: त्वेष-)

• रूपम्: form, appearance
• रूपम्: Karma
• Type: Noun
• Root: रूप (प्रातिपदिक)

• कृणुत: make (you all), fashion
• कृणुत: (क्रियापद)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)

• उत्तरम्: higher, later, further
• उत्तरम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: उत्तर (प्रातिपदिक)

• यत्: which, that which
• यत्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सम्पृञ्चानः: mixing, blending (together)
• सम्पृञ्चानः: Kartā
• Type: Participle (Adjectival)
• Root: सम् + पृच् (धातु) → वर्तमानकृदन्त

• सदने: in the seat, in the dwelling/place
• सदने: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: सदन (प्रातिपदिक)

• गोभिः: with cows; with rays/bright kine
• गोभिः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)

• अद्भिः: with waters
• अद्भिः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: अप् (प्रातिपदिक; बहुवचन-रूपम् अद्भिः)

• कविः: seer, sage, poet
• कविः: Kartā
• Type: Noun
• Root: कवि (प्रातिपदिक)

• बुध्नम्: the bottom, foundation, base
• बुध्नम्: Karma
• Type: Noun
• Root: बुध्न (प्रातिपदिक)

• परि: around, all around
• परि: (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: परि (उपसर्ग/अव्यय)

• मर्मृज्यते: is thoroughly cleansed/polished
• मर्मृज्यते: (क्रियापद)
• Type: Verb
• Root: मृज् (धातु) [वैदिक: मर्मृज्- (intensive)]

• धीः: thought, insight, prayer
• धीः: Kartā
• Type: Noun
• Root: धी (प्रातिपदिक)

• सा: she/that (same)
• सा: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• देवताता: divinity; the state/host of the gods
• देवताता: Kartā
• Type: Noun (Abstract/Collective)
• Root: देवता-ता (प्रातिपदिक; देवता + -ता भावप्रत्यय) अथवा वैदिक देवताति-समूह

• समितिः: assembly, gathering; coming-together
• समितिः: Kartā
• Type: Noun
• Root: समिति (प्रातिपदिक)

• बभूव: became, has become
• बभूव: (क्रियापद)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)