←Previous Verse
Next Verse→

Valmiki Ramayana 2.89.6: Ayodhya Kanda, Sarga 89, Shloka 6

गङ्गातरणम् · Bharata’s Ferrying of the Army across the Ganga

गुहस्य वचनं श्रुत्वा तत्तु स्नेहादुदीरितम् ।

रामस्यानुवशो वाक्यं भरतोऽपीदमब्रवीत् ॥६॥

Recitation with translationValmiki Ramayana 2.89.6

guhasya vacanaṃ śrutvā tat tu snehād udīritam |

rāmasyānuvaśo vākyaṃ bharato 'pīdam abravīt ||6||

ครั้นได้สดับถ้อยคำของคุหะซึ่งกล่าวด้วยความรักและเมตตาแล้ว พระภรตผู้เคารพเชื่อฟังพระรามอยู่เสมอ ก็กราบทูลตอบดังนี้

guhasyaof Guha
guhasya:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootguha (प्रातिपदik)
FormPuṃliṅga, Ṣaṣṭhī (Gen/6th), Ekavacana
vacanamwords / speech
vacanam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvacana (प्रातिपदik)
FormNapuṃsaka, Dvitīyā (Acc/2nd), Ekavacana
śrutvāhaving heard
śrutvā:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Root√śru (धातु)
FormKtvā-anta (absolutive): 'having heard'
tatthat
tat:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदik)
FormSarvanāma; Napuṃsaka, Prathamā/Dvitīyā, Ekavacana; refers to 'vacanam'
tuindeed
tu:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्ध/भाव)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormParticle
snehātout of affection
snehāt:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootsneha (प्रातिपदik)
FormPuṃliṅga, Pañcamī (Abl/5th), Ekavacana
udīritamuttered
udīritam:
Kriyā-viśeṣaṇa (भाव)
TypeAdjective
Rootud-√īr (धातु)
FormKta (past passive participle), Napuṃsaka, Prathamā (Nom/1st), Ekavacana; predicate of 'tat'
rāmasyaof Rama
rāmasya:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदik)
FormPuṃliṅga, Ṣaṣṭhī (Gen/6th), Ekavacana
anuvaśaḥobedient
anuvaśaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootanuvaśa (प्रातिपदik)
FormPuṃliṅga, Prathamā (Nom/1st), Ekavacana; 'obedient/submissive' (to Rama)
vākyamspeech / words
vākyam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvākya (प्रातिपदik)
FormNapuṃsaka, Dvitīyā (Acc/2nd), Ekavacana; object of 'abravīt'
bharataḥBharata
bharataḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbharata (प्रातिपदik)
FormPuṃliṅga, Prathamā (Nom/1st), Ekavacana
apialso
api:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्ध/भाव)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
FormParticle: 'also'
idamthis
idam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootidam (प्रातिपदik)
FormSarvanāma; Napuṃsaka, Dvitīyā (Acc/2nd), Ekavacana; apposition to 'vākyam'
abravītsaid
abravīt:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√brū (धातु)
FormLuṅ-lakāra (Aorist), Parasmaipada; Prathama-puruṣa, Ekavacana

On hearing Guha's affectionate words Bharata, ever obedient to Rama, replied:

G
Guha
B
Bharata
R
Rāma

FAQs

Dharma is framed as alignment with the righteous person: Bharata’s identity is defined by fidelity to Rāma’s rightful path and commands.

After Guha’s courteous inquiry, the narration introduces Bharata’s response and highlights his devotion to Rāma.

Bharata’s loyalty and disciplined submission to Rāma’s moral authority.

Ask anything about this verse

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Download on the App StoreGet it on Google Play

Continue reading in the Vedapath app

Open in App
Download on the App StoreGet it on Google Play