Adhyaya 50
Bhumi KhandaAdhyaya 5063 Verses

Adhyaya 50

Dialogue of Gobhila and Padmāvatī: Daitya Obstruction vs. the Power of Pativratā Dharma

PP.2.50 นำเสนอการเผชิญหน้าทางศีลธรรม ระหว่างปัทมาวตีธิดากษัตริย์กับโกภิละ ทหารไทตยะของเปาลัสตยะ ตามคำบอกเล่าของสุกลา โกภิละยอมรับ “จารีตไทตยะ” ที่ปล้นทรัพย์และฉกฉวยสตรี แต่กลับอ้างว่าตนเชี่ยวชาญเวท-ศาสตรและศิลปวิทยา เรื่องราวขยายไปสู่การตำหนิพวกอสูรที่คอยจับผิดพราหมณ์และบ่อนทำลายตบะกับยัญญะ ทว่าเน้นด้วยว่าอสูรไม่อาจทนรัศมีธรรมของพระหริ ผู้พราหมณ์ผู้มีคุณธรรม และพลังความบริสุทธิ์ของภรรยาผู้เป็นปติวรตาได้ จากนั้นโกภิละหันมาแสดงคำสั่งสอนว่า ความมั่นคงต่ออัคนิโหตระ/ไฟศักดิ์สิทธิ์ ความเชื่อฟังและความสะอาดในการรับใช้ และหน้าที่กตัญญูต่อบิดามารดา เป็นเสาหลักที่ไม่ควรละทิ้ง ต่อมาจึงตักเตือนอย่างเข้มงวดเรื่องการละทิ้งสามี และประณามหญิงผู้ล่วงละเมิดว่าเป็น “ปุํศจลี” ขณะที่ปัทมาวตีโต้แย้งว่าตนบริสุทธิ์ เพราะถูกลวงด้วยผู้แปลงกายในรูปสามี ตอนจบโกภิละจากไป ปัทมาวตีเศร้าโศก เหลือไว้ให้เห็นความต่างระหว่างระเบียบแห่งธรรมกับการบีบบังคับแบบอสูรอย่างเด่นชัด

Shlokas

Verse 1

सुकलोवाच । तस्यास्तु वचनं श्रुत्वा गोभिलो वाक्यमब्रवीत् । भवती शप्तुकामासि कस्मान्मे कारणं वद

สุกลา กล่าวว่า: ครั้นโคภิลได้ฟังถ้อยคำนางแล้ว จึงกล่าวว่า “แม่เทวี เจ้ามุ่งจะสาปข้าหรือ จงบอกเหตุแก่ข้าเถิด”

Verse 2

केन दोषेण लिप्तोस्मि यस्मात्त्वं शप्तुमुद्यता । गोभिलो नाम दैत्योस्मि पौलस्त्यस्य भटः शुभे

“ด้วยโทษอันใดเล่าข้าจึงมัวหมอง จนเจ้าพร้อมจะสาปข้า? โอ้สตรีผู้เป็นมงคล ข้าคือไทตยะนามว่า โคภิล เป็นทหารของเปาลัสตยะ”

Verse 3

दैत्याचारेण वर्तामि जाने विद्यामनुत्तमाम् । वेदशास्त्रार्थवेत्तास्मि कलासु निपुणः पुनः

“ข้าดำเนินตามจารีตแห่งไทตยะ ทว่าข้ารู้วิทยาอันยอดยิ่ง ข้าเป็นผู้รู้ความหมายแห่งพระเวทและศาสตรา และยังชำนาญในศิลปวิทยาการทั้งหลาย”

Verse 4

एवं सर्वं विजानामि दैत्याचारं शृणुष्व मे । परस्वं परदारांश्च बलाद्भुंजामि नान्यथा

ดังนี้เรารู้ทั่วแล้ว; บัดนี้จงฟังเราเถิดถึงจารีตของพวกไทตยะ: เราฉกชิงทรัพย์ของผู้อื่นและภรรยาของผู้อื่นด้วยกำลัง แล้วเสพสุข—สำหรับเราไม่มีหนทางอื่นเลย

Verse 5

वयं दैत्याः समाकर्ण्य दैत्याचारेण सांप्रतम् । वर्त्तामो ज्ञानिभावेन सत्यं सत्यं वदाम्यहम्

พวกเราคือไทตยะ; ครั้นได้ยินดังนี้ บัดนี้เราประพฤติตามจารีตไทตยะ แต่มีอารมณ์ดุจผู้รู้. จริงแท้ จริงแท้—เรากล่าวความจริง

Verse 6

ब्राह्मणानां हि च्छिद्राणि विपश्यामो दिने दिने । तेषां हि तपसो नाशं विघ्नैः कुर्मो न संशयः

แท้จริงแล้ว วันแล้ววันเล่าเราคอยสอดส่องหาช่องโหว่ของพราหมณ์ทั้งหลาย; และไม่ต้องสงสัย เราทำลายตบะของเขาด้วยการก่ออุปสรรค

Verse 7

छिद्रं प्राप्य वयं देवि नाशयामो न संशयः । ब्राह्मणाञ्छ्रूयतां भद्रे देवयज्ञं वरानने

โอ้เทวี หากเราได้ช่องโหว่ เราจักทำลายเสียแน่—ไม่ต้องสงสัย. โอ้ผู้เป็นมงคล โอ้สตรีผู้พักตร์งาม ขอให้พราหมณ์ทั้งหลายได้ฟังเรื่องเทวะยัญญะ

Verse 8

नाशयामो वयं यज्ञान्धर्मयज्ञं न संशयः । सुब्राह्मणान्परित्यज्य देवं नारायणं प्रभुम्

เราจักทำลายยัญญะทั้งหลาย—แม้ยัญญะที่เรียกว่า ‘ธรรมยัญญะ’—โดยไม่ต้องสงสัย; เมื่อพราหมณ์ผู้เที่ยงธรรมถูกทอดทิ้ง และพระนารายณ์ผู้เป็นจอมเจ้าเหนือสุดถูกละเลย

Verse 9

पतिव्रतां महाभागां सुमतिं भर्तृतत्पराम् । दूरेणापि परित्यज्य तिष्ठामो नात्र संशयः

สุมัติเป็นสตรีผู้มีบุญยิ่ง เป็นปติวรตา มุ่งมั่นต่อสามีโดยสิ้นเชิง; แม้ละทิ้งนางไว้แต่ไกล เราจักพำนักอยู่ที่นี่—หาได้มีความสงสัยไม่

Verse 10

तेजो देवि सुविप्रस्य हरेश्चैव महात्मनः । नार्याः पतिव्रतायाश्च सोढुं दैत्याश्च न क्षमाः

ข้าแต่เทวี เหล่าไทตยะไม่อาจทนรัศมีธรรมของพราหมณ์ผู้ประเสริฐ มิอาจทนเดชแห่งพระหริผู้มหาตมัน และมิอาจทนพลังศักดิ์สิทธิ์ของสตรีปติวรตาผู้บริสุทธิ์ได้

Verse 11

पतिव्रताभयेनापि विष्णोः सुब्राह्मणस्य च । नश्यंति दानवाः सर्वे दूरं राक्षसपुंगवाः

ด้วยความเกรงขามแห่งสตรีปติวรตา อีกทั้งด้วยพระวิษณุและพราหมณ์ผู้ทรงธรรม เหล่าทานวะทั้งปวงย่อมพินาศ และบรรดารากษสผู้เป็นยอดย่อมหนีไปไกล

Verse 12

अहं दानवधर्मेण विचरामि महीतलम् । कस्मात्त्वं शप्तुकामासि मम दोषो विचार्यताम्

เราท่องไปบนพื้นพิภพตามธรรมเนียมแห่งทานวะ เหตุใดท่านจึงปรารถนาจะสาปเรา? ขอจงพิจารณาความผิดของเราก่อน

Verse 13

पद्मावत्युवाच । मम धर्मः सुकायश्च त्वयैव परिनाशितः । अहं पतिव्रता साध्वी पतिकामा तपस्विनी

ปัทมาวตีตรัสว่า: “ธรรมของข้าและกายอันงามของข้าถูกท่านทำลายแต่ผู้เดียว ข้าเป็นสตรีปติวรตาผู้เป็นสาธวี—ปรารถนาสวามีและดำรงตบะ”

Verse 14

स्वमार्गे संस्थिता पाप मायया परिनाशिता । तस्मात्त्वामप्यहं दुष्ट आधक्ष्यामि न संशयः

โอ้ผู้บาป แม้เจ้าจะยืนมั่นอยู่ในทางของตนเอง แต่ก็พินาศเพราะมายาอันลวงล่อ ดังนั้น เจ้าคนชั่ว เราจักฟาดฟันเจ้าลงด้วยแน่แท้ ไร้ข้อสงสัย

Verse 15

गोभिल उवाच । धर्ममेव प्रवक्ष्यामि भवती यदि मन्यते । अग्निचिद्ब्राह्मणस्यापि श्रूयतां नृपनंदिनी

โคภิลกล่าวว่า “หากท่านเห็นชอบ เราจักแสดงธรรมโดยแท้ โอ ธิดาแห่งพระราชา จงฟังเรื่องของพราหมณ์ผู้ประกอบพิธีอัคนิจยนะ (การก่อแท่นไฟ) ด้วยเถิด”

Verse 16

जुह्वन्देवं द्विकालं यो न त्यजेदग्निमंदिरम् । स चाग्निहोत्री भवति यजत्येव दिनेदिने

ผู้ใดถวายอาหุติแด่เทพอัคนีทั้งสองยาม และไม่ละทิ้งมณฑลศักดิ์สิทธิ์แห่งไฟ ผู้นั้นย่อมเป็นอัคนิโหตรีโดยแท้ บำเพ็ญยัญญะวันแล้ววันเล่า

Verse 17

अन्यच्चैवं प्रवक्ष्यामि भृत्यधर्मं वरानने । मनसा कर्मणा वाचा विशुद्धो योऽपि नित्यशः

และยิ่งกว่านั้น โอ้ผู้มีพักตร์งาม เราจักอธิบายธรรมของผู้รับใช้ คือผู้ที่บริสุทธิ์เป็นนิตย์ ทั้งด้วยใจ ด้วยการกระทำ และด้วยวาจา

Verse 18

नित्यमादेशकारी यः पश्चात्तिष्ठति चाग्रतः । स भृत्यः कथ्यते देवि पुण्यभागी न संशयः

โอ้เทวี ผู้ใดปฏิบัติตามบัญชาอยู่เสมอ ทั้งยืนอยู่เบื้องหลังและอยู่เบื้องหน้าเพื่อรับใช้ ผู้นั้นแลเรียกว่าเป็นผู้รับใช้แท้ ย่อมมีส่วนในบุญกุศล ไร้ข้อสงสัย

Verse 19

यः पुत्रो गुणवाञ्ज्ञाता पितरं पालयेच्छुभः । मातरं च विशेषेण मनसा काय कर्मभिः

บุตรผู้มีคุณธรรม รู้จักพิจารณา และมีความประพฤติดี พึงบำรุงบิดาด้วยความกตัญญู; และยิ่งกว่านั้นพึงบำรุงมารดาเป็นพิเศษ ด้วยใจ กาย และการกระทำ

Verse 20

तस्य भागीरथी स्नानमहन्यहनि जायते । अन्यथा कुरुते यो हि स पापीयान्न संशयः

สำหรับผู้นั้น การอาบน้ำชำระในภาคีรถี (คงคา) พึงกระทำวันแล้ววันเล่า; แต่ผู้ใดประพฤติเป็นอื่นไป ไร้ข้อสงสัย ย่อมเป็นผู้มีบาปยิ่งขึ้น

Verse 21

अन्यच्चैवं प्रवक्ष्यामि पतिव्रतमनुत्तमम् । वाचा सुमनसा चैव कर्मणा शृणु भामिनि

และยิ่งกว่านั้น เราจักกล่าวอธิบายอุดมคติอันยอดยิ่งของสตรีผู้ถือพรตภักดีต่อสามี (ปติวรตา) จงฟังเถิด นางผู้ผ่องงาม—ทั้งในวาจา ในจิตอันดีงาม และในการกระทำ

Verse 22

शुश्रूषां कुरुते या हि भर्तुश्चैव दिन दिने । तुष्टे भर्त्तरि या प्रीता न त्यजेत्क्रोधनं पुनः

ภรรยาผู้บำเพ็ญการปรนนิบัติสามีทุกวัน และเมื่อสามีเป็นสุขก็เปี่ยมด้วยความรัก—พึงอย่าหวนกลับสู่ความโกรธอีก คืออย่าละทิ้งความสำรวม

Verse 23

तस्य दोषं न गृह्णाति ताडिता तुष्यते पुनः । भर्त्तुः कर्मसु सर्वेषु पुरतस्तिष्ठते सदा

นางไม่ยึดถือโทษของสามี; แม้ถูกตี ก็กลับยินดีสงบได้อีกครั้ง ในกิจหน้าที่ทั้งปวงของสามี นางยืนอยู่เบื้องหน้าเสมอ พร้อมเพื่อการปรนนิบัติ

Verse 24

सा चापि कथ्यते नारी पतिव्रतपरायणा । पतितोपि पितापुत्रैर्बहुदोषसमन्वितः

นางนั้นแลเรียกว่า “ปติวรตา” ผู้มุ่งมั่นในพรตอันศักดิ์สิทธิ์ของสามี แม้บิดาจะตกต่ำแล้ว บุตรก็ยังเห็นว่าเขามีโทษมากมาย

Verse 25

कस्मादपि च न त्याज्यः कुष्ठितः क्रुधितोऽपि वा । एवं पुत्राः शुश्रूषंति पितरं मातरं किल

ไม่ว่าด้วยเหตุใดก็ไม่พึงทอดทิ้งบิดามารดา แม้ท่านจะเป็นโรคเรื้อนหรือกำลังพิโรธก็ตาม ดังนี้บุตรทั้งหลายพึงปรนนิบัติรับใช้บิดาและมารดาโดยกตัญญู

Verse 26

ते यांति परमं लोकं तद्विष्णोः परमं पदम् । एवं हि स्वामिनं ये वै उपाचरंति भृत्यकाः

เขาทั้งหลายย่อมบรรลุโลกอันสูงสุด คือพระบาทอันยิ่งของพระวิษณุ ดังนี้แล บรรดาผู้รับใช้ที่ปรนนิบัติรับใช้เจ้านายด้วยความซื่อสัตย์ ย่อมถึงคตินั้น

Verse 27

पत्युर्लोकं प्रयांत्येते प्रसादात्स्वामिनस्तदा । अग्निं नैव त्यजेद्विप्रो ब्रह्मलोकं प्रयाति सः

ด้วยพระกรุณาแห่งผู้เป็นนาย นางเหล่านี้ย่อมไปถึงโลกของสามี แต่พราหมณ์ไม่พึงละทิ้งไฟบูชายัญอันศักดิ์สิทธิ์เลย เขาย่อมไปถึงพรหมโลก

Verse 28

अग्नित्यागकरो विप्रो वृषलीपतिरुच्यते । स्वामिद्रोही भवेद्भृत्यः स्वामित्यागान्न संशयः

พราหมณ์ผู้ละทิ้งไฟบูชายัญ ย่อมถูกกล่าวว่าเป็นดุจ “วฤษลีปติ” และผู้รับใช้ที่ละทิ้งนาย ย่อมเป็นผู้ทรยศต่อนาย—ไม่ต้องสงสัย

Verse 29

अग्निं च पितरं चैव न त्यजेत्स्वामिनं शुभे । सदा विप्रः सुतो भृत्यः सत्यं सत्यं वदाम्यहम्

โอ้ผู้เป็นมงคล อย่าละทิ้งไฟบูชาอันศักดิ์สิทธิ์ บิดา และนาย/สามีเป็นอันขาด พราหมณ์ บุตร และผู้รับใช้พึงมั่นคงเสมอ—นี่คือความจริง เรากล่าวย้ำว่าเป็นความจริง

Verse 30

परित्यज्य प्रगच्छंति ते यांति नरकार्णवम् । पतितं व्याधितं देवि विकलं कुष्ठिनं तथा

ผู้ใดละทิ้งแล้วจากไป ย่อมมุ่งสู่มหาสมุทรแห่งนรก โอ้เทวี! ข้อนี้รวมถึงผู้ที่ทอดทิ้งผู้ตกต่ำ ผู้เจ็บป่วย ผู้พิการ และผู้เป็นโรคเรื้อนด้วย

Verse 31

सर्वकर्मविहीनं च गतवित्तादिसंचयम् । भर्तारं न त्यजेन्नारी यदि श्रेय इहेच्छति

แม้สามีจะไร้งานสิ้นเชิง และสูญเสียทรัพย์สมบัติทั้งปวง หากนางปรารถนาความเกื้อกูลแท้ในชาตินี้ นางไม่พึงละทิ้งสามี

Verse 32

त्यक्त्वा कांतं व्रजेन्नारी अन्यत्कार्यमिहेच्छति । सा मता पुंश्चली लोके सर्वधर्मबहिष्कृता

สตรีใดละทิ้งสามีอันเป็นที่รัก แล้วไปที่อื่นด้วยความใคร่ปรารถนากิจอื่นในโลกนี้ นางถูกนับว่าเป็นหญิงสำส่อน และถูกตัดออกจากเกียรติแห่งธรรมทั้งปวง

Verse 33

गते भर्तरि या ग्रामं भोगं शृंगारमेव च । लौल्याच्च कुरुते नारी पुंश्चली वदते जनः

เมื่อสามีไม่อยู่ สตรีใดด้วยความลุ่มหลงเที่ยวไปตามหมู่บ้าน หมกมุ่นในกามสุขและการประดับตกแต่ง ผู้คนย่อมเรียกนางว่าเป็นหญิงสำส่อน

Verse 34

एवं धर्मं विजानामि वेदशास्त्रैश्च संमतम् । दानवा राक्षसाः प्रेता धात्रा सृष्टा यदादितः

ดังนี้เราจึงรู้แจ้งธรรมะ อันได้รับการรับรองโดยพระเวทและศาสตรา ว่าแต่ปฐมกาล พระธาตา ผู้ทรงเป็นผู้สร้าง ได้ทรงสร้างพวกทานวะ รากษส และเปรตขึ้น

Verse 35

तत्रेह कारणं सर्वं प्रवक्ष्यामि न संशयः । ब्राह्मणा दानवाश्चैव पिशाचाश्चैव राक्षसाः

ณ ที่นี้ เราจักกล่าวอธิบายเหตุทั้งปวงโดยปราศจากความสงสัย—ว่าด้วยพราหมณ์ ทานวะ ปีศาจ และรากษสด้วย

Verse 36

धर्मार्थं सकलं प्रोक्तमधीतं तैस्तु सुंदरि । विंदंति सकलं सर्वे आचरंति न दानवाः

สิ่งทั้งปวงอันเกี่ยวกับธรรมะ ได้ถูกกล่าวสอนและได้ศึกษาโดยพวกเขาแล้ว โอ้ผู้เลอโฉม ทุกผู้ล้วนรู้โดยครบถ้วน—แต่พวกทานวะกลับไม่ประพฤติตาม

Verse 37

विधिहीनं प्रकुर्वंति दानवा ज्ञानवर्जिताः । अन्यायेन व्रजंत्येते मानवा विधिवर्जिताः

พวกทานวะผู้ขาดวิธีบัญญัติ กระทำการโดยปราศจากญาณแท้ และมนุษย์เหล่านี้ก็เช่นกัน—ไร้ระเบียบอันชอบ—จึงดำเนินไปในทางอธรรมและอยุติธรรม

Verse 38

तेषां शासनहेत्वर्थं कृता एतेपि नान्यथा । विधिहीनं प्रकुर्वंति ये हि धर्मं नराधमाः

สิ่งเหล่านี้ก็ถูกสถาปนาไว้เพื่อเป็นเหตุแห่งการควบคุมพวกเขาเท่านั้น มิใช่ด้วยเหตุอื่น—เพราะชนชั่วผู้ทำธรรมะโดยไม่ใส่ใจวิธีบัญญัติ ย่อมกระทำอย่างไร้ระเบียบ

Verse 39

तान्वयं शासयामो वै दंडेन महता किल । भवत्या दारुणं कर्म कृतमेव सुनिर्घृणम्

ฉะนั้นเราจักลงโทษเขาทั้งหลายด้วยมหาทัณฑ์อย่างแน่นอน; เพราะด้วยเจ้าได้กระทำกรรมอันโหดร้าย ไร้เมตตาโดยแท้

Verse 40

गार्हस्थ्यं च परित्यज्य अत्रायाता किमर्थतः । वदस्येवं मुखेनापि अहं हि पतिदेवता

“เหตุใดเจ้าละทิ้งธรรมแห่งคฤหัสถ์แล้วมาที่นี่? ไฉนเจ้าจึงเอ่ยวาจาเช่นนั้นได้? เพราะเรานั้นผู้มีสามีเป็นเทวะประจำตน”

Verse 41

कर्मणा नास्ति तद्दृष्टं पतिदैवत्यमेव ते । भर्तारं तं परित्यज्य किमर्थं त्वमिहागता

เรามิได้เห็นว่าสิ่งนี้เกิดเพราะกรรม; สำหรับเจ้า การภักดีต่อสามีผู้เป็นเทวะเท่านั้นคือธรรมแท้จริง. ละทิ้งสามีนั้นแล้ว เจ้ามาที่นี่ด้วยเหตุใด?”

Verse 42

शृंगारं भूषणं वेषं कृत्वा तिष्ठसि निर्घृणा । किमर्थं हि कृतं पापे कस्यहेतोर्वदस्व मे

เจ้าประดับประดาด้วยเครื่องแต่งกายและอาภรณ์ แล้วกลับยืนอยู่โดยไร้เมตตา. จงบอกเราเถิด นางผู้มีบาป: การกระทำนี้ทำเพื่อสิ่งใด และเพื่อผู้ใด?”

Verse 43

निःशंका वर्त्तसे चापि प्रमत्ता गिरिकानने । मया त्वं साधिता पापा दंडेन महता शृणु

เจ้าพเนจรอย่างไร้ความหวาดหวั่น ด้วยความประมาทในป่าภูผา. แต่บัดนี้ เราได้ปราบเจ้าแล้ว นางผู้มีบาป ด้วยมหาทัณฑ์—จงฟัง!

Verse 44

अधर्मचारिणी दुष्टा पतिं त्यक्त्वा समागता । क्वास्ते तत्पतिदेवत्वं दर्शय त्वं ममाग्रतः

โอหญิงชั่วผู้ประพฤติอธรรม! เจ้าละทิ้งสามีแล้วมาที่นี่ ไหนเล่าความภักดีที่เจ้ากล่าวว่า ‘สามีดุจเทพ’ จงแสดงต่อหน้าต่อตาเราที่นี่เดี๋ยวนี้

Verse 45

भवती पुंश्चली नाम यया त्यक्तः स्वकः पतिः । पृथक्छय्या यदा नारी तदा सा पुंश्चली मता

หญิงใดละทิ้งสามีของตน นางนั้นเรียกว่า ‘ปุํศจะลี’; และเมื่อหญิงนอนแยกที่นอนจากสามี นางนั้นก็ถือว่าเป็น ‘ปุํศจะลี’ เช่นกัน

Verse 46

योजनानां शतैकस्य सोन्तरेण प्रवर्त्तते । क्वास्ति ते पतिदैवत्यं पुंश्चल्याचारचारिणी

ภายในระยะเพียงร้อยโยชน์ เจ้ากลับเที่ยวไปในทางนั้น โอหญิงผู้ประพฤติแบบ ‘ปุํศจะลี’ แล้วความภักดีที่ยกสามีเป็นเทวะของเจ้าอยู่ที่ไหนเล่า

Verse 47

निर्लज्जे निर्घृणे दुष्टे किं मे वदसि संमुखी । तपसः क्वास्ति ते भावः क्व तेजोबलमेव च

โอหญิงไร้ยางอาย ไร้เมตตา ผู้ชั่วร้าย—เหตุใดเจ้าจึงกล่าวกับเราต่อหน้า? ในตัวเจ้ามีจิตแท้แห่งตบะอยู่ที่ไหน และรัศมีพร้อมพลังของเจ้าอยู่ที่ใดกัน

Verse 48

दर्शयस्व ममाद्यैव बलवीर्यपराक्रमम् । पद्मावत्युवाच । स्नेहेनापि समानीता श्रूयतामसुराधम

“จงแสดงแก่เราวันนี้เองซึ่งกำลัง ความกล้าหาญ และเดชานุภาพของเจ้า” ปัทมาวตีกล่าวว่า “แม้เราถูกพามาด้วยความรักก็จริง แต่จงฟังเถิด โอผู้ต่ำช้าที่สุดในหมู่อสูร!”

Verse 49

भर्तुर्गेहादहं पित्रा क्वास्ते तत्र च पातकम् । नैव कामान्न लोभाच्च न मोहान्न च मत्सरात्

บิดาของข้าพเจ้าพาข้าพเจ้าออกจากเรือนของสามี—ในสิ่งนั้นบาปของข้าพเจ้าอยู่ที่ไหนเล่า? มิใช่เพราะกาม มิใช่เพราะโลภะ มิใช่เพราะโมหะ และมิใช่เพราะริษยา

Verse 50

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने सुकलाचरित्रे । पंचाशत्तमोऽध्यायः

ดังนี้ ในศรีปัทมปุราณะ ภูมิคัณฑะ ภายในเรื่องเวนะ ว่าด้วยจริยาประวัติของสุกลา บทที่ห้าสิบจึงสิ้นสุดลง

Verse 51

भवंतं माथुरं ज्ञात्वा गताहं सम्मुखं तव । मायाविनं यदा जाने त्वामेवं दानवाधम

เมื่อรู้ว่าเจ้ามาจากมถุรา ข้าพเจ้าจึงมาประจันหน้าเจ้า แต่ครั้นรู้ว่าเจ้าเป็นผู้ลวงด้วยมายา เจ้าจึงเป็นผู้ต่ำช้าที่สุดในหมู่ทานวะ

Verse 52

एकेन हुंकृतेनैव भस्मीभूतं करोम्यहम् । गोभिल उवाच । चक्षुर्हीना न पश्यंति मानवाः शृणु सांप्रतम्

“เพียงเปล่งเสียง ‘หุṃ’ ครั้งเดียว ข้าพเจ้าก็ทำให้ (สิ่งนั้น) กลายเป็นเถ้าได้” โคภิละกล่าวว่า “มนุษย์ผู้ไร้ทิพยเนตรย่อมไม่เห็นความจริง บัดนี้จงฟังถ้อยคำของเรา”

Verse 53

धर्मनेत्रविहीना त्वं कथं जानासि मामिह । यदा ते भाव उत्पन्नः पितुर्गेहं प्रति शृणु

เมื่อเจ้าปราศจากเนตรแห่งธรรมะ เจ้าจะรู้จักข้าพเจ้า ณ ที่นี้ได้อย่างไร? ครั้นเมื่อความเข้าใจอันถูกต้องบังเกิดในใจเจ้าแล้ว จงฟัง—จงหันจิตไปยังเรือนบิดาของเจ้า

Verse 54

पतिध्यानं परित्यज्य मुक्ता ध्यानेन त्वं तदा । ज्ञाननेत्रं तदा नष्टं स्फुटं च हृदये तव

เมื่อเธอละทิ้งการภาวนาถึงสามี แล้วแสวงโมกษะด้วยภาวนาอื่น ครานั้นดวงตาแห่งญาณแท้ในดวงใจของเธอก็สูญสิ้นไปอย่างชัดเจน

Verse 55

कथं मां त्वं विजानासि ज्ञानचक्षुर्हता भुवि । कस्या माता पिता भ्राता कस्याः स्वजनबांधवाः

เมื่อข้าถูกพรากดวงตาแห่งญาณไปบนแผ่นดินนี้ เธอจะรู้จักข้าได้อย่างไร? ข้าเป็นมารดาของผู้ใด เป็นบิดาของผู้ใด เป็นพี่น้องของผู้ใด—และญาติสนิทมิตรสหายของข้าเป็นของผู้ใดกัน

Verse 56

सर्वस्थाने पतिर्ह्येको भार्यायास्तु न संशयः । इत्युक्त्वा हि प्रहस्यैव गोभिलो दानवाधमः

“ไม่ว่าในกรณีใด สามีเท่านั้นเป็นนายของภรรยา—ปราศจากข้อสงสัย” กล่าวแล้ว โคภิละ ผู้ต่ำช้าที่สุดในหมู่ทานวะ ก็หัวเราะลั่น

Verse 57

न भयं विद्यते तेऽद्य ममापि शृणु पुंश्चलि । किं भवेत्तव शापेन वृथैव परिकंपसे

วันนี้ไม่มีความหวาดกลัวสำหรับเจ้า จงฟังคำของข้าด้วยเถิด โอ้หญิงสำส่อน คำสาปของเจ้าจะทำอะไรได้เล่า? เจ้าสั่นสะท้านไปโดยเปล่าประโยชน์

Verse 58

ममगेहं समाश्रित्य भुंक्ष्व भोगान्मनोऽनुगान् । पद्मावत्युवाच । गच्छ पापसमाचार किं त्वं वदसि निर्घृणः

“จงอาศัยเรือนของข้า แล้วเสวยสุขตามใจปรารถนาเถิด” ปัทมาวตีจึงกล่าวว่า “ไปให้พ้น ผู้ประพฤติบาป! เจ้าผู้ไร้เมตตา พูดสิ่งใดกัน”

Verse 59

सतीभावेन संस्थास्मि पतिव्रतपरायणा । धक्ष्यामि त्वां महापाप यद्येवं तु वदिष्यसि

ข้าตั้งมั่นด้วยภาวะแห่งสตี เป็นปติวรตาผู้ภักดีต่อสามีโดยสิ้นเชิง โอ้คนบาปใหญ่—หากเจ้ากล่าวเช่นนี้ ข้าจะเผาเจ้าจนมอดไหม้

Verse 60

एवमुक्त्वा तथैकांते निषसाद महीतले । दुःखेन महताविष्टां तामुवाच स गोभिलः

ครั้นกล่าวดังนั้นแล้ว เขาก็นั่งลงบนพื้นดินในที่สงัดลับตา แล้วโคภิลากล่าวกับนางผู้ถูกความทุกข์ใหญ่ครอบงำ

Verse 61

तवोदरे मया न्यस्तं स्ववीर्यं सुकृतं शुभे । तस्मादुत्पत्स्यते पुत्रस्त्रैलोक्यक्षोभकारकः

โอ้สตรีผู้เป็นมงคล ข้าได้วางพลังแห่งพืชพันธุ์ของตน—ดุจกรรมบุญ—ไว้ในครรภ์ของเจ้า ดังนั้นจักบังเกิดบุตรผู้สั่นสะเทือนไตรโลก

Verse 62

एवमुक्त्वा जगामाथ गोभिलो दानवस्तदा । गते तस्मिन्दुराचारे दानवे पापचारिणी

ครั้นกล่าวดังนั้นแล้ว โคภิละผู้เป็นทานวะก็จากไป ครั้นทานวะผู้ชั่วช้า ผู้ประพฤติบาปนั้นลับไปแล้ว นางผู้มีบาปก็ (ยังคงอยู่ ณ ที่นั้น)

Verse 63

दुःखेन महताविष्टा नृपकन्या रुरोद ह

ถูกความทุกข์ใหญ่ครอบงำ พระธิดาแห่งพระราชาก็ร่ำไห้สะอื้น