พระพรหม in the Manusmriti

ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้า พระองค์ผู้เป็นสวะยัมภูทรงเป็นแหล่งกำเนิดเพียงหนึ่งเดียวของบัญญัติทั้งมวลนี้ อันยากแก่การคาดคิดและมิอาจประมาณได้ และพระองค์ทรงรู้หลักการ ความหมาย และสภาวะความจริงแห่งการดำเนินการของบัญญัตินั้น

ต่อจากนั้น พระผู้เป็นเองโดยตน (สฺวยัมภู) ผู้ไม่ปรากฏแก่ประสาทสัมผัส เมื่อทรงทำให้กระบวนการแห่งโลกนี้ปรากฏ ก็ทรงอุบัติเป็นพลังขับเคลื่อนซึ่งกิจกรรมเริ่มต้นด้วยมหาภูตทั้งหลาย และเป็นผู้ขจัดความมืดมน

แล้ว ‘ไข่’ นั้นก็กลายเป็นทอง มีรัศมีเสมอด้วยดวงอาทิตย์ผู้มีพันรัศมี; ภายในนั้นเอง พระพรหมได้บังเกิดขึ้นโดยตนเอง อันพรรณนาว่าเป็นปิตามหะแห่งโลกทั้งปวง

หลักเหตุปัจจัยนั้นซึ่งไม่ปรากฏ (อวฺยกฺตะ) เป็นนิตย์ และมีลักษณะทั้งเป็นและไม่เป็น—เมื่อบุรุษ (ปุรุษะ) ถูกก่อกำเนิดจากหลักนั้น ผู้นั้นย่อมได้รับการกล่าวขานในโลกว่า ‘พรหมา’ (Brahmā).

เราผู้ปรารถนาจะสร้างหมู่สัตว์ได้บำเพ็ญตบะอันยากยิ่ง; แล้วในปฐมกาลได้ให้กำเนิดมหาฤษีสิบองค์เป็น ‘ปติ’ (ผู้เป็นใหญ่) แห่งหมู่ประชา

ดังนี้ โดยมหาตมะผู้ปฏิบัติภายใต้บัญชาของเรา โลกทั้งปวงอันประกอบด้วยสรรพสัตว์ทั้งอยู่กับที่และเคลื่อนไหว ได้ถูกสร้างขึ้นด้วยพลังแห่งโยคะอันเกิดจากตบะ ตามลำดับแห่งกรรมของตน

ดังนี้ วิถีแห่งภาวะการดำรงอยู่ซึ่งเริ่มตั้งแต่ภาวะของพรหมาและสิ้นสุดลงที่นี้ (คือจนถึงสภาพต่ำสุดที่กล่าวไว้ก่อนหน้า) ได้ถูกกล่าวไว้แล้ว ภายในวัฏสงสารแห่งภูตผู้มีร่างกายอันน่าหวาดหวั่นนี้…

ส่วนมาตราของ ‘กลางวัน-กลางคืน’ ของพรหมา (กษปาหะ) ที่กล่าวโดยสรุปนั้น จงทำความเข้าใจตามลำดับถึงระยะเวลาของยุคต่าง ๆ ทีละยุค

ตามการคำนวณเชิงจักรวาลวิทยาของคัมภีร์ ‘วันหนึ่งของพรหมา’ พึงเข้าใจว่าเท่ากับหนึ่งพันยุคของเหล่าเทพ และราตรีของพรหมาก็ยาวเท่ากัน

ตามคติสืบทอด ผู้ที่กล่าวกันว่ารู้มาตราวันและคืนย่อมเข้าใจว่า ‘วันอันศักดิ์สิทธิ์ของพรหมา’ ยาวไปจนสิ้นสุดหนึ่งพันยุค และราตรีของมันก็ยาวเท่ากัน

คัมภีร์กล่าวว่ามนุษย์มีความบริสุทธิ์เชิงพิธีกรรมมากกว่า (เมธยตร) ในส่วนที่อยู่เหนือสะดือ; ดังนั้น สวยัมภูจึงประกาศว่าปากเป็นส่วนที่บริสุทธิ์ที่สุด (เมธยตม)

กล่าวกันว่า สวยัมภูได้บำเพ็ญตบะแล้วทรงสร้างเขาขึ้นแต่แรกจากพระโอษฐ์ของพระองค์เอง เพื่อการนำส่งเครื่องบูชาแก่เทพและบรรพชน (หัวยะ-กัวยะ) และเพื่อการพิทักษ์รักษาระเบียบทั้งหมดนี้

คัมภีร์กำหนดว่า พราหมณ์พึงกระทำอุปสปฤศ (การชำระด้วยการแตะต้องน้ำ) อยู่เสมอด้วยตีรถะ ‘พราหมะ’; หรือโดยทางเลือกด้วยตีรถะ ‘กายะ’ หรือ ‘ไตรทศิกะ’; และไม่พึงกระทำด้วยตีรถะ ‘ปิตฤยะ’ ไม่ว่าเมื่อใดก็ตาม

คัมภีร์ระบุว่า ตีรถะ ‘พรหมา’ อยู่ที่ฝ่ามือบริเวณโคนหัวแม่มือ; ที่โคนของนิ้วเป็นตีรถะ ‘กายะ’; ที่ปลายนิ้วเป็นตีรถะ ‘เทวะ’; และใต้ตำแหน่งทั้งสองนั้นเป็นตีรถะ ‘ปิตฤยะ’

เมื่อเริ่มและเมื่อจบการศึกษาพระเวท ศิษย์พึงแตะ/กุมเท้าของครูอยู่เสมอ; และพึงสวด/ท่องด้วยมือประนมรวมกัน—ท่ามือที่รวมกันนี้เป็นที่จดจำว่าเรียกว่า “พรหมาญชลี” (brahmāñjali)

ไม่ควรเปล่ง ‘พรหม’ (คือ โอม) เว้นแต่ในคราวเริ่มนำเข้าสูตรสวธา (svadhānayana) เพราะคัมภีร์กล่าวว่า ศูทรจะถูกนับว่า ‘เสมอ’ เพียงตราบเท่าที่ยังมิได้ ‘เกิดในพระเวท’ (คือ ยังมิได้ผ่านพิธีอุปนยนะ/เข้าร่วมการศึกษาพระเวท)

อาจารย์เป็นมูรติ (ภาคปรากฏ) แห่งพรหมา; บิดาเป็นมูรติแห่งประชาปติ; มารดาเป็นมูรติแห่งปฐพี; และพี่น้องชายของตนเป็นมูรติแห่งอาตมัน (ตนเอง)

ตามคติทางนิติธรรมของคัมภีร์ การสมรสแบบ “พราหมะ” กล่าวไว้ว่า คือการมอบหญิงสาว (กัญญาทาน) หลังจากจัดให้สวมใส่เครื่องนุ่งห่มและให้เกียรติแล้ว และหลังจากเชิญบุรุษผู้มีความรู้พระเวทและความประพฤติดีด้วยตนเอง.

ในพิธีสมรสสี่แบบที่เริ่มด้วยพราหมะ (Brāhma) และตามลำดับ กล่าวกันว่าบุตรย่อมเกิดมามีพรหมวรรจัส (brahma-varcas: รัศมี/ความรู้เชิงเวท) และเป็นที่ยอมรับของผู้เป็นศิษฏะ (ผู้มีวัฒนธรรมและผู้รู้)

มนูกล่าวว่า: “หรือปู่ฝ่ายบิดาจะรับประทานภัตตาหารในพิธีศราทธะนั้นก็ได้; หรือหากได้รับอนุญาตแล้ว ก็อาจปฏิบัติ (ประกอบพิธี) ด้วยตนเองตามความประสงค์”