Sukta 2
Rishi: Atharvanic tradition (Anukramaṇī attribution for AV 8.2 as a protective/healing sequence; specific r̥ṣi varies by school lists).
Devata: Śiva/auspiciousness as operative power; implicitly the protective efficacy of the mantra itself.
Chandas: Anuṣṭubh (predominant in this section)
อว. 8.2 เป็นลำดับมนตร์คุ้มครอง–เยียวยาแบบอถรรพณิกที่ดำเนินอย่างต่อเนื่อง เผชิญหน้า มฤตยู (ความตาย) และอันตรายแทรกซ้อนทั้งปวง โดยมุ่ง “ยกชู” ผู้เจ็บป่วยให้กลับคืนสู่ความสมบูรณ์พร้อมอีกครั้ง บทสวดนี้สร้างเกราะปัดเป่าภัยด้วยการถือพรหมัน (พลังแห่งมนตร์) เป็นดุจเกราะกำบัง และด้วยการทำให้เขตสัมผัสในชีวิตประจำวัน—โดยเฉพาะเสื้อผ้าและผ้าคาดเอว—เป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์ เพื่อให้การสัมผัสเองกลายเป็นมงคลและไม่ก่ออันตราย
Mantras
Mantra 1
दीर्घायुःप्राप्तिः। आ र॑भस्वे॒माम॒मृत॑स्य॒ श्नुष्टि॒मच्छि॑द्यमाना ज॒रद॑ष्टिरस्तु ते । असुं॑ त॒ आयुः॒ पुन॒रा भ॑रामि॒ रज॒स्तमो॒ मोप॑ गा॒ मा प्र मे॑ष्ठाः
จงยึดที่ค้ำแห่งความไม่ตายนี้ไว้; ขอให้มันเป็นของท่าน ไม่ถูกตัด ไม่ถูกหัก เพื่อให้ท่านได้เห็นความชรา. ลมหายใจและอายุของท่าน ข้าพเจ้าขอนำกลับมาอีกครั้ง ณ ที่นี้; ขออย่าให้หมอก อย่าให้ความมืด เข้ามาใกล้—อย่าได้ดับสูญไปสิ้นเชิง.
Mantra 2
जीव॑तां॒ ज्योति॑र॒भ्येह्य॒र्वाङा त्वा॑ हरामि श॒तशा॑रदाय । अ॒व॒मु॒ञ्चन् मृ॑त्युपा॒शानश॑स्तिं॒ द्राघी॑य॒ आयुः॑ प्रत॒रं ते॑ दधामि
โอ แสงแห่งผู้มีชีวิต จงมาทางนี้; ข้าพเจ้าพาท่านมาเพื่อร้อยฤดูใบไม้ร่วง. เมื่อปลดบ่วงแห่งความตาย—ภัยอัปมงคลนั้น—ข้าพเจ้าขอตั้งอายุให้ท่านยืนยาวกว่าเดิม และก้าวไกลไปข้างหน้า.
Mantra 3
वाता॑त् ते प्रा॒णम॑विदं॒ सूर्या॒च्चक्षु॑र॒हं तव॑ । यत् ते॒ मन॒स्त्वयि॒ तद् धा॑रयामि॒ सं वि॒त्स्वाङ्गै॒र्वद॑ जि॒ह्वयाल॑पन्
ข้าพเจ้าพบลมหายใจของท่านมาจากวายุ; และจากสุริยะ ข้าพเจ้าพบดวงตา(การเห็น)ของท่าน. ส่วนจิตของท่านที่อยู่ภายในท่านนั้น ข้าพเจ้าขอยึดไว้ให้มั่น. จงกลับคืนสู่สติพร้อมทั้งอวัยวะทั้งปวง; จงกล่าวด้วยลิ้นของท่าน เปล่งวาจาให้ชัดเจน.
Mantra 4
प्रा॒णेन॑ त्वा द्वि॒पदां॒ चतु॑ष्पदाम॒ग्निमि॑व जा॒तम॒भि सं ध॑मामि । नम॑स्ते मृत्यो॒ चक्षु॑षे॒ नमः॑ प्रा॒णाय॑ तेऽकरम्
ด้วยปราณ ข้าพเจ้าพ่นปราณให้แก่ท่าน—ทั้งของผู้เดินสองเท้าและสี่เท้า—ดุจไฟที่เพิ่งบังเกิด ข้าพเจ้าจุดท่านให้ลุกขึ้นโดยสิ้นเชิง. นอบน้อมแด่ท่าน โอ มฤตยู (ความตาย) แด่ดวงตาของท่าน; และข้าพเจ้าได้กระทำความนอบน้อมแด่ปราณ (Prāṇa) เพื่อท่านแล้ว.
Mantra 5
अ॒यं जी॑वतु॒ मा मृ॑ते॒मं समी॑रयामसि । कृ॒णोम्य॑स्मै भेष॒जं मृत्यो॒ मा पुरु॑षं वधीः
ขอให้ผู้นี้มีชีวิตอยู่; อย่าให้เขาตายเลย: ผู้นี้เรายกขึ้นให้ฟื้นคืนโดยสิ้นเชิง. ข้าพเจ้าจัดทำโอสถ (ภेषज, bheṣaja) ให้แก่เขา. โอ มฤตยู (ความตาย) อย่าฟาดฟันบุรุษผู้นี้ให้ล้มลง.
Mantra 6
जी॒व॒लां न॑घारि॒षां जी॑व॒न्तीमोष॑धीम॒हम्। त्रा॒य॒मा॒णां सह॑मानां॒ सह॑स्वतीमि॒ह हु॑वे॒ऽस्मा अ॑रि॒ष्टता॑तये
ข้าพเจ้าขออัญเชิญ ณ ที่นี้ สมุนไพรผู้ประทานชีวิต ผู้มิอาจถูกทำลาย ผู้มีชีวิตอยู่: ผู้คุ้มครอง ผู้ปราบปราม ผู้เปี่ยมด้วยฤทธิ์เดช—เพื่อชายผู้นี้ ให้ถึงความปลอดภัยอันไร้ภัยอันตราย.
Mantra 7
अधि॑ ब्रूहि॒ मा र॑भथाः सृ॒जेमं तवै॒व सन्त्सर्व॑हाया इ॒हास्तु॑ । भवा॑शर्वौ मृ॒डतं॒ शर्म॑ यच्छतमप॒सिध्य॑ दुरि॒तं ध॑त्त॒मायुः॑
จงกล่าวเหนือเขาเถิด: อย่าจับเขาไว้; จงปล่อยชายผู้นี้—เขาเป็นของท่าน ขอให้เขาพำนักอยู่ที่นี่ ครบถ้วนด้วยปีทั้งปวง. โอ Bhava และ Śarva โปรดเมตตา; โปรดประทานที่พึ่ง; โปรดขับไล่เคราะห์ร้าย; โปรดตั้งอายุของเขาให้มั่นคง.
Mantra 8
अ॒स्मै मृ॑त्यो॒ अधि॑ ब्रूही॒मं द॑य॒स्वोदि॒तो॒३यमे॑तु । अरि॑ष्टः॒ सर्वा॑ङ्गः सु॒श्रुज्ज॒रसा॑ श॒तहा॑यन आ॒त्मना॒ भुज॑मश्नुताम्
เพื่อชายผู้นี้ โอความตาย (Mṛtyu) จงกล่าวประกาศเถิด; โปรดเมตตา—ให้เขาลุกขึ้นแล้วไปตามทางของตน. ขอให้เขาปลอดภัย อวัยวะครบถ้วน การได้ยินดี; ขอให้เขาบรรลุร้อยปีด้วยความชรา และด้วยตนเองได้เสวยส่วนของตน.
Mantra 9
दे॒वानां॑ हे॒तिः परि॑ त्वा वृणक्तु पा॒रया॑मि त्वा॒ रज॑स॒ उ॑त् त्वा॑ मृ॒त्योर॑पीपरम्। आ॒राद॒ग्निं क्र॒व्यादं॑ नि॒रूहं॑ जी॒वात॑वे ते परि॒धिं द॑धामि
ขอให้อาวุธของเหล่าเทพโอบล้อมคุ้มครองท่าน. ข้าพาท่านข้ามพ้นจากแดนนี้; ข้าได้ช่วยท่านให้พ้นจากความตายแล้ว. จงให้ไฟผู้กินเนื้อ ผู้ถอนรากนั้นอยู่ไกล—เพื่อให้ท่านมีชีวิต ข้าตั้งเขตคุ้มกันล้อมรอบท่าน.
Mantra 10
यत् ते॑ नि॒यानं॑ रज॒सं मृत्यो॑ अनवध॒र्ष्यऽम्। प॒थ इ॒मं तस्मा॒द् रक्ष॑न्तो॒ ब्रह्मा॑स्मै॒ वर्म॑ कृण्मसि
โอ มฤตยู ความนำลงของท่านจากแดนธุลี—ต้านทานมิได้—จากหนทางนั้น เราผู้คุ้มครองชายผู้นี้ จึงทำ “พรหมัน (Brahman)” ให้เป็นเกราะ (varman) แก่เขา
Mantra 11
कृ॒णोमि॑ ते प्राणापा॒नौ ज॒रां मृ॒त्युं दी॒र्घमायुः॑ स्व॒स्ति। वै॒व॒स्व॒तेन॒ प्रहि॑तान् यमदू॒तांश्चर॒तोऽप॑ सेधामि॒ सर्वा॑न्
ข้าจัดระเบียบลมหายใจเข้าและลมหายใจออกให้แก่ท่าน—ทั้งความชราและความตาย อายุยืน และความสวัสดี (svasti) ด้วย. เหล่าทูตของยมะ (Yama) ที่เที่ยวเร่ร่อน ซึ่งไววัสวตะ (Vaivasvata) ส่งมา ข้าขับไล่เสียทั้งหมด และกั้นห้ามมิให้เข้าใกล้.
Mantra 12
आ॒रादरा॑तिं॒ निरृ॑तिं प॒रो ग्राहिं॑ क्र॒व्यादः॑ पिशा॒चान्। रक्षो॒ यत् सर्वं॑ दुर्भू॒तं तत् तम॑ इ॒वाप॑ हन्मसि
ขอให้ความมุ่งร้ายและนิรฤติ (Nirṛti) อยู่ไกลออกไป; ขอให้ผู้ฉกฉวย ผู้กินเนื้อ และปิศาจปิศาจา (Piśāca) อยู่ไกลออกไป. ส่วนพวกยักษ์รากษส (Rakṣas) ใด ๆ ทั้งหมดที่มีรูปอัปมงคล เราฟาดให้ถอยไป ดุจฟาดความมืดให้สลาย.
Mantra 13
अ॒ग्नेष्टे॑ प्रा॒णम॒मृता॒दायु॑ष्मतो वन्वे जा॒तवे॑दसः । यथा॒ न रिष्या॑ अ॒मृतः॑ स॒जूरस॒स्तत् ते॑ कृणोमि॒ तदु॑ ते॒ समृ॑ध्यताम्
โอ้อัคนี (Agni) ผู้รู้กำเนิดทั้งปวง (Jātavedas) จากสิ่งอมตะ จากสิ่งที่เปี่ยมด้วยอายุ ข้าขอชนะเอาลมหายใจของท่านมา เพื่อให้ท่านไม่ถูกทำร้าย—เป็นอมตะ และประสานแน่นแฟ้นร่วมกัน—ข้าตั้งสิ่งนี้ไว้แก่ท่าน; ขอให้สิ่งนั้นสำเร็จบริบูรณ์แก่ท่านเถิด.
Mantra 14
शि॒वे ते॑ स्तां॒ द्यावा॑पृथि॒वी अ॑संता॒पे अ॑भि॒श्रियौ॑ । शं ते॒ सूर्य॒ आ त॑पतु॒ शं वातो॑ वातु ते हृ॒दे। शि॒वा अ॒भि क्ष॑रन्तु॒ त्वापो॑ दि॒व्याः पय॑स्वतीः
ขอให้ฟ้าและแผ่นดินเป็นมงคลแก่ท่าน ปราศจากความร้อนรุ่มเร้า เปี่ยมด้วยรัศมีรุ่งเรือง ขอความเกษมแก่ท่าน—ให้สุริยะส่องอุ่นแก่ท่าน ขอความเกษมแก่ท่าน—ให้วายุพัดเพื่อดวงใจของท่าน ขอให้น้ำทิพย์แห่งสวรรค์ อุดมด้วยน้ำนมคือโภชนาการ ไหลรินอย่างเมตตาท่วมท่าน
Mantra 15
शि॒वास्ते॑ स॒न्त्वोष॑धय॒ उत् त्वा॑हार्ष॒मध॑रस्या॒ उत्त॑रां पृथि॒वीम॒भि। तत्र॑ त्वादि॒त्यौ र॑क्षतां सूर्याचन्द्र॒मसा॑वु॒भा
ขอให้โอษธิ (oṣadhi) คือหมู่สมุนไพรทั้งหลายเป็นมงคลแก่ท่าน เราได้ยกท่านขึ้นจากแดนเบื้องล่าง ไปสู่แผ่นดินเบื้องบน ณ ที่นั้นขอให้อาทิตยะ (Āditya) ทั้งสองพิทักษ์ท่าน—ทั้งสุริยะและจันทรา
Mantra 16
यत् ते॒ वासः॑ परि॒धानं॒ यां नी॒विं कृ॑णु॒षे त्वम्। शि॒वं ते॑ त॒न्वे॒३तत् कृ॑ण्मः संस्प॒र्शेऽद्रू॑क्ष्णमस्तु ते
ผ้าซึ่งท่านสวมใส่ และสายรัดเอวซึ่งท่านผูก—เรากำหนดสิ่งนี้ให้เป็นมงคลแก่กายของท่าน; แม้เพียงสัมผัสก็ขอให้ไม่ก่ออันตรายแก่ท่าน.
Mantra 17
यत् क्षु॒रेण॑ म॒र्चय॑ता सुते॒जसा॒ वप्ता॒ वप॑सि केशश्म॒श्रु। शुभं॒ मुखं॒ मा न॒ आयुः॒ प्र मो॑षीः
เมื่อช่างโกนใช้มีดโกนที่ลับคม มีคมกริบ ตัดผมและหนวดเครา—ขอให้ใบหน้าเป็นมงคล; อย่าชิงเอาอายุของพวกเราไป.
Mantra 18
शि॒वौ ते॑ स्तां व्रीहिय॒वाव॑बला॒साव॑दोम॒धौ। ए॒तौ यक्ष्मं॒ वि बा॑धेते ए॒तौ मु॑ञ्चतो॒ अंहसः
ขอให้ข้าวและข้าวบาร์เลย์เป็นมงคลแก่ท่าน ปราศจากโทษแห่งเสมหะ ไม่ก่ออันตรายในเรือน. ธัญญาทั้งสองนี้ขับไล่ยักษฺมะ (yákṣma, โรคซูบผอม) และธัญญาทั้งสองนี้ปลดเปลื้องจากความคับแค้น.
Mantra 19
यद॒श्नासि॒ यत् पिब॑सि धा॒न्यंऽ कृ॒ष्याः पयः॑ । यदा॒द्यं॒१ यद॑ना॒द्यं सर्वं॑ ते॒ अन्न॑मवि॒षं कृ॑णोमि
สิ่งที่ท่านกินและสิ่งที่ท่านดื่ม—ธัญญะแห่งไร่นาและน้ำนม—จะกินได้หรือกินไม่ได้ก็ตาม อาหารทั้งสิ้นของท่าน เราทำให้ปราศจากพิษ.
Mantra 20
अह्ने॑ च त्वा॒ रात्र॑ये चो॒भाभ्यां॒ परि॑ दद्मसि । अ॒राये॑भ्यो जिघ॒त्सुभ्य॑ इ॒मं मे॒ परि॑ रक्षत
เรามอบท่านไว้แก่กลางวันและกลางคืน ทั้งสองร่วมกันให้โอบล้อม. ขอท่านทั้งสองจงคุ้มครองคนของเราผู้นี้รอบด้าน จากศัตรู จากผู้หิวโหยที่หมายจะฉกฉวย.
Mantra 21
श॒तं ते॒ऽयुतं॑ हाय॒नान् द्वे यु॒गे त्रीणि॑ च॒त्वारि॑ कृण्मः । इ॒न्द्रा॒ग्नी विश्वे॑ दे॒वास्तेऽनु॑ मन्यन्ता॒महृ॑णीयमानाः
เพื่อท่าน เรากำหนดไว้: หนึ่งร้อยปี และหนึ่งหมื่นปี; สองยุค (ยุกะ) ทั้งสามและสี่ก็ด้วย. ขออินทราและอัคนี พร้อมทั้งเทพทั้งปวง จงยินยอมในสิ่งนี้ โดยไม่กริ้ว ไม่ขุ่นเคือง ไม่ถือโทษ.
Mantra 22
श॒रदे॑ त्वा हेम॒न्ताय॑ वस॒न्ताय॑ ग्री॒ष्माय॒ परि॑ दद्मसि । व॒र्षाणि॒ तुभ्यं॑ स्यो॒नानि॒ येषु॒ वर्ध॑न्त॒ ओष॑धीः
เรามอบท่านโดยสิ้นเชิงแก่ฤดูใบไม้ร่วง แก่ฤดูหนาว แก่ฤดูใบไม้ผลิ แก่ฤดูร้อน. ขอปีเดือนอันร่มเย็นและเมตตาจงเป็นของท่าน—ปีที่เหล่าสมุนไพร (ओषधीः, oṣadhīḥ) เจริญงอกงามและรุ่งเรือง.
Mantra 23
मृ॒त्युरी॑शे द्वि॒पदां॑ मृ॒त्युरी॑शे॒ चतु॑ष्पदाम्। तस्मा॒त् त्वां मृ॒त्योर्गोप॑ते॒रुद् भ॑रामि॒ स मा बि॑भेः
ความตายครอบงำผู้มีสองเท้า; ความตายครอบงำผู้มีสี่เท้าด้วย. เพราะฉะนั้น เราจึงอุ้มพาท่านออกมาจากความตาย—ผู้เฝ้ารักษานั้น; ท่านอย่ากลัวเลย.
Mantra 24
सोऽरिष्ट॒ न म॑रिष्यसि॒ न म॑रिष्यसि॒ मा बि॑भेः । न वै तत्र॑ म्रियन्ते॒ नो य॑न्त्यध॒मं तमः॑
ท่านปลอดภัยไร้บาดแผล; ท่านจักไม่ตาย ท่านจักไม่ตาย—อย่ากลัวเลย. แท้จริง ณ ที่นั้น มนุษย์ย่อมไม่ตาย และไม่ตกลงสู่ความมืดอันต่ำสุด.
Mantra 25
सर्वो॒ वै तत्र॑ जीवति॒ गौरश्वः॒ पुरु॑षः प॒शुः । यत्रे॒दं ब्रह्म॑ क्रि॒यते॑ परि॒धिर्जीव॑नाय॒ कम्
แท้จริง ณ ที่นั้น สรรพสิ่งย่อมมีชีวิต—โคและม้า มนุษย์และสัตว์เดรัจฉาน—ที่ซึ่งพรหมมนตร์ (brahman) นี้ถูกประกอบขึ้น เป็นเขตคุ้มครองเพื่อชีวิต และเพื่อความเป็นสิริมงคลอันผาสุก.
Mantra 26
परि॑ त्वा पातु समा॒नेभ्यो॑ऽभिचा॒रात् सब॑न्धुभ्यः । अम॑म्रिर्भवा॒मृतो॑ऽतिजी॒वो मा ते॑ हासिषु॒रस॑वः॒ शरी॑रम्
ขอให้ความคุ้มครองตั้งล้อมรอบท่าน ป้องกันจากไสยเวทของผู้เสมอกัน และจากศัตรูผู้เป็นญาติ. ขอให้ท่านไม่เสื่อมสลาย เป็นอมตะ อยู่ยืนยาวเหนือความตาย; ขอให้น้ำเลี้ยงแห่งชีวิต (rasa) อย่าได้ละจากกายของท่านเลย.
Mantra 27
ये मृ॒त्यव॒ एक॑शतं॒ या ना॒ष्ट्रा अ॑तिता॒र्याः । मु॒ञ्चन्तु॒ तस्मा॒त् त्वां दे॒वा अ॒ग्नेर्वै॑श्वान॒रा दधि॑
ความตายใด ๆ ก็ตาม แม้มีเป็นร้อยชั้น; ภัยพินาศใด ๆ ที่ต้องข้ามผ่าน—ขอให้สิ่งเหล่านั้นคลายพันธนาการจากท่าน. เหล่าเทพทั้งหลาย ในฐานะอัคนีไวศวานระ (Vaiśvānara Agni) ได้ตั้งท่านไว้ในความปลอดภัย.
Mantra 28
अ॒ग्नेः शरी॑रमसि पारयि॒ष्णु र॑क्षो॒हासि॑ सपत्न॒हा। अथो॑ अमीव॒चात॑नः पू॒तुद्रु॒र्नाम॑ भेष॒जम्
ท่านคือกายของอัคนี (Agni) เอง เป็นผู้พาข้ามพ้น; เป็นผู้สังหารรากษส เป็นผู้พิฆาตศัตรูคู่แข่ง. อีกทั้งเป็นผู้ขับไล่โรค—โอสถนามว่า ปูตุทฺรุ (Pūtudru) เป็นยารักษา.
Frequently Asked Questions
To protect a sick or threatened person from Death’s approach and restore vitality by making mantra-power (brahman) into protective “armor,” including protection through consecrated clothing.
They mark the body’s everyday contact boundary. The hymn consecrates garment and waistband so their touch becomes auspicious and non-injuring, preventing harm from entering through contact.
Both. It ‘makes a remedy’ (bheṣaja) while also functioning as rakṣā: it names Mṛtyu as the adversary and counters it by constructing a protective field and armor through mantra.
Ask anything about Sukta 2 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.