Sukta 16
Rishi: Vratya (mythic/cosmic subject; traditional attribution varies in ancillary lists)
Devata: Vratya / Prāṇa-functions (here Apāna) as cosmic principle
Chandas: Prose-like Atharvanic style (not a strict ṛgvedic meter; often treated as mixed/anuṣṭubh-adjacent in later catalogues)
อว. 15.16 สืบต่อการใคร่ครวญเรื่องวราตยะ โดยเทียบ “อปานะ” (ลมหายใจที่เคลื่อนลง) ของวราตยะเข้ากับความจริงสำคัญทางพิธีกรรมและปฏิทิน เปลี่ยนสรีรวิทยาให้เป็นจักรวาลวิทยา ด้วยการประกาศว่า อมาวาสยา (ราตรีเดือนดับ), ยัชญะ (การบูชายัญ) และทักษิณา (ค่าบูชาครู/ค่าตอบแทนปุโรหิต) เป็นต้น เป็น “อวัยวะแห่งอปานะ” ของวราตยะ บทสวดจึงทำให้เวลาชายขอบ การกระทำเชิงพิธี และการให้ทานอันพึงกระทำ กลายเป็นหน้าที่ศักดิ์สิทธิ์ที่เป็นส่วนหนึ่งของจักรวาลโดยเนื้อแท้ พลังของบทนี้คือการบูรณาการ: รับรองที่ทางของวราตยะในระเบียบยัญของพราหมณ์ พร้อมยืนยันว่า “ลมหายใจ” เองคือกลไกที่ขับเคลื่อนพิธีและความชอบธรรมทางสังคม
Mantras
Mantra 1
तस्य॒ व्रात्य॑स्य ।योऽस्य प्रथ॒मोऽपा॒नः सा पौ॑र्णमा॒सी
ของวราตยะ (Vrātya) นั้น ลมหายใจอปานะ (apāna, ลมลง) ประการแรกของเขา — นางนั้นคือ ‘เปารฺณมาสี’ (Paurṇamāsī) คือวันเพ็ญ พระจันทร์เต็มดวง.
Mantra 2
तस्य॒ व्रात्य॑स्य ।योऽस्य द्वि॒तीयो॑ऽपा॒नः साष्ट॑का
ว่าด้วยพราตยะ (Vratya) ผู้นั้น: ในบรรดาลมหายใจอปานะ (Apāna, ลมลง) ของเขา ประการที่สอง—นั่นคือ อัษฏกะ (Aṣṭakā).
Mantra 3
तस्य॒ व्रात्य॑स्य ।योऽस्य तृ॒तीयो॑ऽपा॒नः सामा॑वा॒स्या
ว่าด้วยพราตยะ (Vratya) ผู้นั้น: ในบรรดาลมหายใจอปานะ (Apāna, ลมลง) ของเขา ประการที่สาม—นั่นคือ อมาวาสยา (Amāvāsyā, คืนเดือนดับ).
Mantra 4
तस्य॒ व्रात्य॑स्य । योऽस्य चतु॒र्थोऽपा॒नः सा श्र॒द्धा
ว่าด้วยพราตยะ (Vratya) ผู้นั้น: ในบรรดาลมหายใจอปานะ (Apāna, ลมลง) ของเขา ประการที่สี่—นั่นคือ ศรัทธา (Śraddhā).
Mantra 5
तस्य॒ व्रात्य॑स्य । योऽस्य पञ्च॒मोऽपा॒नः सा दी॒क्षा
ของวราตยะ (Vrātya) นั้น: อปานะ (Apāna, ลมหายใจลงต่ำ) ประการที่ห้า—นี่แลคือ ทีกษา (Dīkṣā, การอภิเษก/การรับศีล).
Mantra 6
तस्य॒ व्रात्य॑स्य । योऽस्य ष॒ष्ठोऽपा॒नः स य॒ज्ञः
ของวราตยะ (Vrātya) นั้น: อปานะ (Apāna, ลมหายใจลงต่ำ) ประการที่หก—นั่นคือ ยัชญะ (Yajña, พิธีบูชายัญ).
Mantra 7
तस्य॒ व्रात्य॑स्य । योऽस्य सप्त॒मोऽपा॒नस्ता इ॒मा दक्षि॑णाः
ของวราตยะ (Vratya) นั้น สิ่งที่เป็นลำดับที่เจ็ดของเขา—อปานะ (Apāna ลมหายใจที่ไหลลง)—นั่นแลคือทักษิณา (dakṣiṇā ค่าบูชาตอบแทนพราหมณ์) เหล่านี้
Frequently Asked Questions
Here the Vratya is treated as a cosmic figure, not only a social category. The hymn speaks of the Vratya’s inner breaths (especially apāna) as identical with major ritual and temporal powers.
The sukta uses bandhu logic: inner physiology mirrors outer cosmos. By saying a particular apāna ‘is’ Amāvāsyā or ‘is’ Yajña, it makes liminal time and sacrifice part of a single cosmic-bodily system that can be ritually affirmed.
It means the priestly fee is presented as a necessary, power-bearing element of the rite—cosmically grounded rather than optional. Giving dakṣiṇā becomes a sacral act that completes and legitimates the ritual order.
Ask anything about Sukta 16 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.