Adhyaya 96: The Threefold Power: The Raudrī Observance and the Manifestation of Chāmuṇḍā

Verse 1

अथ त्रिशक्तिरहरये रौद्रीव्रतम् ॥ श्रीवराह उवाच ॥ या सा नीलगिरि याता तपसे धृतमानसा । रौद्री तमोद्भवा शक्तिस्तस्याः शृणु धरे व्रतम् ॥

ఇప్పుడు త్రిశక్తుల ప్రసంగంలో శత్రునాశక హరికి సంబంధించిన రౌద్రీ వ్రతము చెప్పబడుచున్నది. శ్రీవరాహుడు పలికెను—తపస్సుకోసం నీలగిరికి ధృఢమనస్సుతో వెళ్లిన ఆమె, తమస్సు నుండి ఉద్భవించిన రౌద్రీ శక్తి; ఓ ధరా, ఆమె వ్రతమును వినుము.

Verse 2

तपः कृत्वा चिरं कालं पालयाम्यखलं जगत् । एवमुद्दिश्य पञ्चाग्निं साधयामास भामिनी ॥

దీర్ఘకాలం తపస్సు చేసి ఆమె సంకల్పించింది—“నేను సమస్త జగత్తును పోషిస్తాను.” ఈ ఉద్దేశంతో ఆ తేజస్విని పంచాగ్ని సాధనను ప్రారంభించింది.

Verse 3

तत्पर्याः कालान्तरे देव्यास्तपन्त्यास्तप उत्तमम् । रुरुनाम महातेजाः ब्रह्मदत्तवरोऽसुरः ॥

కాలాంతరంలో దేవి ఉత్తమ తపస్సు చేయుచుండగా, బ్రహ్మదత్త వరముతో యుక్తుడైన రురు అనే మహాతేజస్సు గల అసురుడు ప్రత్యక్షమయ్యాడు.

Verse 4

समुद्रमध्ये रत्नाढ्यं पुरमस्ति महावनम् । तत्र राजा स दैत्येन्द्रः सर्वदेवभयङ्करः ॥

సముద్రమధ్యంలో రత్నసమృద్ధమైన ఒక నగరం ఉంది; దాని చుట్టూ మహావనం ఉంది. అక్కడ ఆ దైత్యేంద్రుడు రాజుగా ఉండి, సమస్త దేవులకు భయంకరుడై ఉన్నాడు.

Verse 5

अनेकशतसाहस्रकेटित्युत्तरॊत्तरैः ॥ असुरैरन्वितः श्रीमान्द्रतीयो नमुचिर्यथा

వందలు, వేలలు, కోట్లుగా పెరుగుతూ వచ్చిన అనేక అసురులతో పరివృతుడై అతడు శ్రీమంతుడై ఉన్నాడు; యుద్ధంలో నముచివలె తేజోవంతుడిగా కనిపించాడు.

Verse 6

कालेन महता चासौ लोकपालपुराण्यथ ॥ जिगीषुः सैन्यसंवीतो देवैर्युद्धमरॊचयत्

దీర్ఘకాలానంతరం అతడు జయాభిలాషతో సైన్యంతో పరివృతుడై లోకపాలుల పురాల వైపు సాగి దేవతలతో యుద్ధాన్ని ప్రేరేపించాడు।

Verse 7

उत्तिष्ठतस्तस्य महासुरस्य समुद्रतोयं ववृद्धेऽतिमात्रम् ॥ अनेकनकप्रदमीनजुष्टमालावयपर्वतसानुदेशान्

ఆ మహాసురుడు లేచిన వెంటనే సముద్రజలం అతిమాత్రంగా పెరిగి, అనేక రకాల విలువైన లోహాలు ఉన్న, చేపలతో నిండిన పర్వతశిఖరాల ఒడ్లు మరియు ప్రాంతాలను ముంచెత్తింది।

Verse 8

अन्तःस्थितानेकसुरारि सङ्कवद्विचित्रवमायुधचित्रशोभम् ॥ भीमं बलं वर्मितचारुयोधं विनिर्ययौ सिन्धुजलादशालात्

సముద్రజల ఆవరణం నుండి భయంకరమైన సేన బయలుదేరింది—కవచధారులైన సుందర యోధులతో, విచిత్రమైన అద్భుత ఆయుధాల కాంతితో ప్రకాశిస్తూ, లోపల కూడిన దేవశత్రువుల ఘన సమూహంలా।

Verse 9

तत्र द्विपा दैत्यवरैरुपेताः समानघण्टायुत किंकिणीकाः ॥ विनिर्ययुः स्वाकृतिभीपणाश्च समत्वमुच्चैः खलु दर्शयन्तः

అక్కడ శ్రేష్ఠ దైత్యులతో కూడిన ఏనుగులు బయలుదేరాయి—సమాన గంటలు, మ్రోగే కింకిణీలతో అలంకరించబడి; రూపమే భయంకరంగా, సమగతిని మరియు ఉన్నత ఠీవిని ప్రదర్శించాయి।

Verse 10

अश्वास्तथा काञ्चनपीठनद्धा रोडैस्तु युक्ताः सितचामरैश्च ॥ व्यवस्थितास्ते सममेव तु विनिर्ययुर्लक्षशः कोटेशश्च

అలాగే గుర్రాలు కూడా—బంగారు అలంకారాలతో కట్టబడి, పట్టీలు మరియు తెల్ల చామరాలతో కూడి—వరుసగా నిలిచి, ఆపై లక్షలుగా, కోట్లుగా ఒకేసారి బయలుదేరాయి।

Verse 11

रथा रविस्यन्दनतुल्यवेगाः सुचक्रदण्डाक्षत्रिवेणुयुक्ताः ॥ सुषखयन्त्राः परपीडताङ्गाश्चलत्यानन्तास्त्वरितं विशक्ताः

సూర్యుని రథసమాన వేగముగల రథములు, శ్రేష్ఠ చక్రాలు, దండాలు, అక్షాలు, త్రివిధ బంధనములతో యుక్తమై, సుసంయోజిత యంత్రములు కలిగి, శత్రువును పీడించుటకు దృఢదేహములతో—అనేకసంఖ్యలో త్వరగా సన్నిహిత వరుసలో కదిలినవి।

Verse 12

तथैव योधाः स्थगितेतरेतास्ततर्षिको ये वरतूनपणियः ॥ पदे पदे लब्धजयाः प्रहारीणो विरेजुरुचैरसुरानुगा भृशम्

అదేవిధంగా యోధులు—ఇతరులను మించిపోయి ప్రకాశించువారు, అత్యంత ఉగ్రవేగముగలవారు—అసురానుచరులై ఘోరప్రహారకులుగా ముందుకు సాగిరి; అడుగడుగునా విజయము పొందుచు వారు మహా తేజస్సుతో విరాజిల్లిరి।

Verse 13

देवेषु चैव भरेषु विनिर्गत्य जात्ततः ॥ चतुरङ्गबलोपेतः प्रायादिन्द्रपुरं प्रति

అనంతరం దేవులతో యుద్ధము చేయుటకై అక్కడి నుండి బయలుదేరి, చతురంగ బలముతో కూడి, ఇంద్రపురి వైపు ప్రయాణముచేసెను।

Verse 14

अन्याश्छिद्रेषु वा अज्ञानां गृहीत्वा तत्र वै बालम् ॥ लब्ध्वा भवन्तु सुप्रीता अपि वर्षशता पि

అక్కడ ఇతర బలహీన స్థానములలో గాని, అజ్ఞానులలో గాని ఒక బాలుని పట్టుకొని, లక్ష్యము పొందిన తరువాత వారు సుప్రీతులై ఉండుగాక—శతవర్షముల వరకు కూడా (అర్థం సందిగ్ధం)।

Verse 15

युयोध च सुरैः साढे रुदैत्यपतिस्तथा । सुदूर्मुसलधेरैः शरैर्दण्डायुधैस्तथा ॥

అప్పుడు రుద్రసమాన దైత్యాధిపతి దేవులతో కలిసి యుద్ధము చేసెను—అత్యంత భారమైన గదలతో, బాణవర్షములతో, దండాకార ఆయుధములతో కూడ।

Verse 16

जनुदैरयाः सुरान्संख्य सुराश्चैव तथासुरान् ॥ एवं क्षणमथो युद्ध्वा तदा देवाः सवासवाः ॥

అసంఖ్యాక బలాలు దేవతలపై దాడి చేశాయి; దేవతలూ అలాగే అసురులపై ప్రతిదాడి చేశారు. ఈ విధంగా క్షణమాత్రం యుద్ధం చేసి, ఇంద్రునితో కూడిన దేవగణం సమరంలో నిలిచింది.

Verse 17

असुरैर्निर्जिताः सद्यो दुद्रुवुर्विमुखा भृशम् ॥ देवेषु चैवग्भग्रेषु विद्वतेषु विशेषतः ॥

అసురుల చేత వెంటనే ఓడిపోయి వారు ముఖం తిప్పి తీవ్రమైన వ్యాకులతతో వేగంగా పారిపోయారు. దేవుల్లోనూ, ముఖ్యంగా జ్ఞానవంతులుగా ప్రసిద్ధులైన వారిలో కూడా, ఇదే స్థితి ఏర్పడింది.

Verse 18

असुरः सर्वदेवानामन्वधावत वीर्यवान् । ततो देवगणाः सर्वे द्रवन्तो भयावह्वलाः ॥

ఆ పరాక్రమశాలి అసురుడు సమస్త దేవతలను వెంబడించాడు. అప్పుడు దేవగణమంతా భయం, గందరగోళంతో వణికుతూ పరుగెత్తారు.

Verse 19

दृष्ट्वा रुरुच सबमसुरेन्द्र निपातितम् ॥ स्तुतिं चकार भगवान् स्वयं देवस्रिलोचनः ॥

అసురేంద్రుడు పడిపోయినదాన్ని చూసి, స్వయంగా భగవాన్ దేవశ్రీలోచనుడు స్తుతిరూప స్తోత్రాన్ని రచించాడు.

Verse 20

स राज्यमतुलं लेभे भयेश्य च प्रमुच्यते ॥ यस्येदं लिखितं गेहे सदा तिष्ठति धारितम् ॥

అతడు అపూర్వమైన రాజ్యాన్ని పొందాడు మరియు భయాల నుండి విముక్తుడయ్యాడు. ఎవరి ఇంట ఈ వచనం లిఖితంగా ఉండి నిత్యం సంరక్షించబడుతుందో, వారికి కూడా ఈ ఫలం కలుగుతుంది.

Verse 21

नीले गिरिवर जग्मुर्यत्र देवी व्यवास्थता ॥ रोदी तपोरता देवी तामसी शक्तिरुत्तमा ॥

వారు శ్రేష్ఠమైన నీల పర్వతానికి వెళ్లారు; అక్కడ దేవి స్థిరంగా నివసించెను. తపస్సులో నిమగ్నమైన రోదీ దేవి, తామసీ శక్తులలో పరమోత్తమ.

Verse 22

रुद्र उवाच ॥ जयस्व देवि चामुण्डे जय भूतापहारिणि ॥ जय सर्वगते देवि कालरात्रे नमोऽस्तु ते ॥

రుద్రుడు పలికెను—జయము నీకే, ఓ దేవి చాముండే; జయము, భూతాపహారిణీ. జయము, సర్వవ్యాపినీ దేవి; ఓ కాలరాత్రీ, నీకు నమస్కారం.

Verse 23

संहारकारिणी देवी कालरात्रीत तां विदुः ॥ सा दृष्ट्वा तान् तदा देवान् भयत्रस्तान्विचेतसः ॥

ఆ దేవిని సంహారకారిణి ‘కాలరాత్రి’ అని వారు తెలుసుకొందురు. ఆమె అప్పుడే భయంతో త్రస్తులై, చిత్తభ్రమితులైన దేవతలను చూచి (ప్రతిస్పందించింది).

Verse 24

विश्वमुत्ते शुभे शुद्धे विरूपाक्ष त्रिलोचने ॥ भीमरूपे शिवे वेद्ये महामाये महोदयॆ ॥

ఓ విశ్వమూర్తీ, శుభే, శుద్ధే; ఓ విరూపాక్షీ, త్రిలోచనే. ఓ భీమరూపిణీ, శివే, వేద్యే; ఓ మహామాయే, మహోదయే.

Verse 25

मा भेत्य् उच्चकैर्देवी तानुवाच सुरोत्तमान् ॥ देव्युवाच ॥ किमियं व्याकुला देवा गतिर् व उपलक्ष्यते ॥

దేవి గట్టిగా ఆ శ్రేష్ఠ దేవతలతో పలికెను—“భయపడకండి.” దేవి చెప్పెను—“ఓ దేవతలారా, ఈ వ్యాకులత ఏమిటి? మీలో ఏ గతి లేదా పరిణామం కనిపిస్తోంది?”

Verse 26

कथयध्वं द्रुतं देवाः सर्वथा भयकारणम् ॥ देवा ऊचुः । अयमायाति दैत्येन्द्रो रुरुभीमपराक्रमः ॥

“ఓ దేవతలారా, సమస్త విధాల భయకారణాన్ని త్వరగా చెప్పండి।” దేవులు అన్నారు—“దైత్యేంద్రుడు రురుభీముడు, భయంకర పరాక్రమంతో, ఇక్కడికి వస్తున్నాడు।”

Verse 27

एतस्य भातान् रक्षस्व त्वं देवान् परमेश्वर ॥ एवमुक्ता तदा देवी भीमपराक्रमा ॥

“ఓ పరమేశ్వరా, ఇతనినుండి దేవులను రక్షించండి.” ఇలా పలికిన వెంటనే, భయంకర పరాక్రమముగల దేవి (కార్యానికి) సిద్ధపడింది।

Verse 28

जहास परया प्रीत्या देवानां पुरतः शुभा ॥

శుభస్వరూపిణి దేవి దేవుల సమక్షంలో పరమ ఆనందంతో నవ్వింది।

Verse 29

तस्या हसुन्त्या वक्रात्तु बद्ध्यो देव्यः वार्णर्ययुः ॥

ఆమె నవ్వుతున్న ముఖమునుండి సుసన్నద్ధమైన దివ్య దేవీ రూపాలు నానావర్ణాకృతులతో బయలుదేరాయి।

Verse 30

भीमाक्षि भीषणे देवि सर्वभूतभयङ्कर । कराले विकराले च महाकाले करालिनि ॥

ఓ భీమాక్షీ దేవీ, ఓ భీషణ స్వరూపిణీ, సమస్త భూతాలకు భయంకరిణీ; ఓ కరాలా, ఓ వికరాలా, ఓ మహాకాలా, ఓ కరాలినీ!

Verse 31

याभिर्विश्वमिदं व्याप्तं विकृताभैरनेकशः ॥ पाशाङ्कुशधराः सर्वाः सर्वाः पीनपयोधराः ॥

ఆ అనేక వికృతమైన భయంకర రూపాలచే ఈ సమస్త విశ్వము వ్యాపించబడెను. వారందరూ పాశమును, అంకుశమును ధరించిరి; వారందరూ పీనపయోధరులు (శక్తి-లక్షణము) గలవారు.

Verse 32

काली कराली विक्रान्ता कालरात्रि नमोऽस्तु ते ॥ इति स्तुता तदा देवी रुद्रेण परमेष्ठिना ॥

“ఓ కాళీ, ఓ కరాళీ, ఓ విక్రాంతా, ఓ కాలరాత్రీ—నీకు నమస్కారము.” అని అప్పుడు పరమేష్ఠి రుద్రుడు దేవిని స్తుతించెను.

Verse 33

सर्वाः शूलधरा भीमाः सर्वाश्चापधराः शुभाः ॥ ताः स कटीशो देव्यस्तदेवेष्टय संस्थिताः ॥

అందరూ భయంకరులు, శూలధారులు; అందరూ శుభకరులు, చాపధారులు. ఆ దేవతాస్వరూపిణులు దేవి కటి-ప్రదేశము చుట్టూ నిలిచిరి.

Verse 34

युयुधुर्दानवैः सार्धं बद्धतूणा महाबलाः ॥ क्षणेन दानवबलं तत्सर्वं निहतं तु तैः ॥

బద్ధతూణులు గల మహాబలులు దానవులతో కలిసి యుద్ధము చేసిరి. క్షణములోనే వారిచేత దానవబలమంతయు నిహతమయ్యెను.

Verse 35

तत्सर्वं दानवबलमनयद्यामसादनम् ॥ एक एवं महादैत्यो रुरुस्तस्थौ महामृधे ॥

దానవబలమంతయు యమసదనమునకు (మరణమునకు) చేర్చబడెను. అయితే ఒక మహాదైత్యుడు రురు ఆ మహాసమరములో స్థిరముగా నిలిచెను.

Verse 36

यथेमं शृणुया इत्यात्रिशक्यास्तु समुद्भवम् ॥ सर्वपापविनिर्मुक्तो पदं गच्छत्यनामयम् ॥

త్రిశక్యా ఉద్భవకథను ఎవడు శ్రవణం చేస్తాడో, అతడు సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడై నిరామయమైన పదాన్ని పొందుతాడు.

Verse 37

स च मायां महारौद्रीं रौवीं विससर्ज है ॥ सा माया ववृधे भीमा सर्वदेवप्रमोदिनी ॥

అతడు రౌవీ అనే మహా భయంకరమైన మహారౌద్రీ మాయను విసర్జించాడు; ఆ మాయ భీషణంగా వృద్ధి చెంది సమస్త దేవతలను హర్షింపజేసింది.

Verse 38

तया विमोहिता देवाः सर्वे निद्रां तु लेभिरे ॥ देवाश्च त्रिशिखेनाजौ तं दैत्यं समताडयत् ॥

ఆ మాయచేత మోహితులైన దేవతలందరూ నిద్రలోకి వెళ్లారు; అయినా యుద్ధంలో దేవతలు త్రిశిఖతో కలిసి ఆ దైత్యుని కొట్టారు.

Verse 39

तया तु ताडितस्यास्य दैत्यस्य शुभलोचने ॥ चर्ममुण्डे उभे सम्यक् पृथग्भूते बभूवतुः ॥

హే శుభలోచనే! ఆమె చేత దెబ్బతిన్న ఆ దైత్యుని చర్మమూ ముండమూ—రెండూ—స్పష్టంగా వేరువేరుగా అయ్యాయి.

Verse 40

रुरुस्तु दानवेन्द्रस्य चर्ममुण्डे क्षणाद्यतः ॥ अपहृत्यैर्देवी चामुण्डा तेन सा अभवत् ॥

అనంతరం క్షణమాత్రంలో రురువు యొక్క చర్మమూ ముండమూ అపహరించినందున, దేవి ఆ కారణంగా ‘చాముండా’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధి చెందింది.

Verse 41

वास्च सर्वसंपन्न युयुधुनिच ॥ स च मायां महा इतं समताडयत् ॥ सर्वभूतमहाराुद्री या देवी परमेश्वरी ॥ संहारिणी तु या चैव कालरात्रिः प्रकीर्तिता ॥

(ఇక్కడ పాఠం కొంత భ్రష్ట/అస్పష్టం.) … అప్పుడు అతడు ఆ మహామాయను బలంగా కొట్టెను. సమస్త భూతములకు మహాభయంకరీ, పరమేశ్వరీ, సంహారిణీ అయిన ఆ దేవియే ‘కాలరాత్రి’ అని కీర్తింపబడుతుంది।

Verse 42

तस्या अनुचरा देव्यॊ बाध्योऽसंख्यातकोटयः ॥ तास्तां देवीं महाभागोॊं परिवर्य व्यवस्थिताः ॥

ఆ దేవికి చెందిన అనేక కోట్లు సేవకీదేవతలు అక్కడ ఉన్నారు; వారు అందరూ ఆ మహాభాగ్య దేవిని చుట్టుముట్టి వరుసగా నిలిచారు।

Verse 43

एवमुक्ता तदा देवी दध्याः तासां तु भोजनम् ॥ न चाध्यगच्छच्च यदा तासां भोजनमन्तिकात् ॥

ఇలా చెప్పబడినప్పుడు దేవి వారికి భోజనాన్ని సిద్ధం చేసింది; కానీ సమయం వచ్చినప్పుడు వారి భోజనం సమీపంలో కనిపించలేదు (పాఠం సందిగ్ధం).

Verse 44

ततो दध्यो महादेवं रुद्रं पशुपतिं विभुम् । सॊऽपि ध्यानात्समुत्तस्थौ परमात्मा त्रिलोचनः ॥

అప్పుడు దధ్య (దధీచి) మహాదేవుడు రుద్రుడు, పశుపతి, సర్వవ్యాపి ప్రభువును ధ్యానించాడు; త్రినేత్ర పరమాత్మ కూడా ధ్యానమునుండి లేచి నిలిచెను।

Verse 45

याचयामासुरव्यग्रास्तास्तां देवीं बुभुक्षिताः ॥ वयं देवि सुधार्ताः स्मो देहि नो भोजनं शुभे ॥

ఆకలితో వ్యాకులమై వారు ఆ దేవిని వేడుకున్నారు—“ఓ దేవి, మేము ఆకలితో బాధపడుతున్నాము; ఓ శుభే, మాకు భోజనం ప్రసాదించు।”

Verse 46

उवाच च द्रुतं देवीं किं ते कार्य विवक्षितम् ॥ इहि देवि वरारोहे यत्ते मनसि वर्तते ॥

అతడు వెంటనే దేవిని ఉద్దేశించి అన్నాడు—“నీకు చెప్పదలచిన కార్యమేమిటి? రా దేవి, వరారోహిణీ, నీ మనసులో ఉన్నదాన్ని చెప్పు।”

Verse 47

देव्युवाच ॥ भक्ष्यार्थमासां देवेश किञ्चिद्दातुमिहार्हसि ॥ बलात्कुर्वन्ति मामेता भक्षार्थिन्यो महाबलाः ॥

దేవి పలికింది—“హే దేవేశా, వీరి ఆహారార్థం ఇక్కడ కొంత దానం చేయవలెను. వీరు మహాబలవంతులు; ఆహారం కోరుతూ నన్ను బలవంతంగా వశపరచుతున్నారు।”

Verse 48

एवं स्तुत्वा भवो देवी चामुण्डां च सुरेश्वरीम् ॥ क्षणादन्तर्हितो देवस्ते च देवा दिवं ययुः ॥

ఈ విధంగా సురేశ్వరీ దేవి చాముండను స్తుతించి భవుడు (శివుడు) క్షణంలో అంతర్హితుడయ్యాడు; ఆ దేవతలు స్వర్గానికి వెళ్లారు।

Verse 49

अन्यथा मामपि बलाद्भक्षयिष्यन्ति ताः प्रभो ॥ रुद्र उवाच ॥ एतासां शृणु देवेश भक्ष्यमेकं मयोदितम् ॥

“లేకపోతే, ప్రభూ, వారు నన్ను కూడా బలవంతంగా భక్షిస్తారు.” రుద్రుడు అన్నాడు—“హే దేవేశా, వీరికి ఒక భక్ష్యాన్ని నేను సూచిస్తున్నాను; విను.”

Verse 50

कथ्यमानं वरारोहे कालरात्रे महाप्रभे ॥ या स्त्री सगर्भा देवेशि वन्यस्त्रीपरिधानकम् ॥

“విను, హే వరారోహిణీ—హే కాలరాత్రీ, హే మహాప్రభే. హే దేవేశీ, ఏ స్త్రీ గర్భవతిగా ఉండి, అడవి-స్త్రీ వేషధారణను ధరించునో…”

Verse 51

परिधत्ते स्पृशेच्चापि पुरुषस्य विशेषतः ॥ स भागोऽस्तु महाभागो कासाञ्चित्पृथिवीतले ॥

…ఆమె దానిని ధరించి, ప్రత్యేకంగా ఏదైనా పురుషుణ్ని స్పర్శించినా—భూమితలంపై కొందరికి అదే భాగము (నియత అంసము) మహాభాగ్యముగా కలుగుగాక.

Verse 52

अन्याः सूतिगृहे छिद्रं गृह्णीयुस्तत्र पूजिताः ॥ निवसिष्यन्ति देवेश तथान्या जातहारिकाः ॥

ఇతరులు అక్కడ పూజింపబడి, సూతిగృహం (ప్రసవగది) లోని ఒక చీలిక/రంధ్రాన్ని ఆశ్రయించి నివసించుగాక. ఓ దేవేశా! అలాగే ఇతర ‘జాతహారికలు’—నవజాత శిశువును అపహరించుటకు సంబంధించినవారు—కూడ నివసించుగాక.

Verse 53

गृहे क्षेत्रे तडागेषु वाप्युद्यानेषु चैव हि ॥ अन्यचितारुदन्त्य याः स्त्रियास्तिष्ठन्ति नित्यशः ॥

ఇళ్లలో, పొలాల్లో, చెరువుల వద్ద, బావులు/జలాశయాల్లో మరియు ఉద్యానాల్లో కూడా—ఇతరుల చితి వద్ద నిత్యం విలపిస్తూ నిలిచే స్త్రీలు.

Verse 54

तासां शरीराण्याविश्य कचित्तृप्तिमवाप्स्यथ ॥ एवमुक्त्वा तदा देवी स्वयं रुद्रः प्रतापवान् ॥

వారి శరీరాలలో ప్రవేశించి మీరు కొంతమేర తృప్తిని పొందుతారు. ఇలా చెప్పి అప్పుడు దేవి (అనగా); తదుపరి ప్రతాపవంతుడైన రుద్రుడు స్వయంగా (… కొనసాగింపు).

Verse 55

मनोजवे जये जृम्भे भीमाक्ष क्षुभितक्षये ॥ महामारि विचित्राङ्गे जय नृत्यप्रिये शुभे ॥

మనస్సువలె వేగముగలదానా! జయము. ఓ జృంభే! జయము. ఓ భీమాక్షీ, క్షోభమును క్షయమును నశింపజేయునదానా! జయము. ఓ మహామారి, విచిత్రాంగీ! ఓ నృత్యప్రియే శుభే! నీకు జయము.

Verse 56

विकराले महाकालि कालिके पापहारिणि । पाशहस्ते दण्डहस्ते भीमरूपे भयानके ॥

ఓ వికరాళా మహాకాళీ, ఓ కాలికే, పాపహారిణీ; పాశహస్తా, దండహస్తా, భీమరూపా, భయంకరీ।

Verse 57

चामुण्डे ज्वमानास्ये तीक्ष्णदंष्ट्रे महाबले ॥ शतयानस्थिते देवि प्रेतासनगते शिवे ॥

ఓ చాముండే, జ్వలించే ముఖముగలదానా, తీక్ష్ణ దంష్ట్రలదానా, మహాబలవంతురాలా; ఓ దేవీ, శతయానస్థితా, ప్రేతాసనగతా శివే।

Verse 58

तुतोष परमा देवी वाक्यं चेदमुवाच ह । वरं वृणीष्व देवेश यत्ते मनसि वर्तते ॥

పరమ దేవి సంతోషించి ఈ వాక్యమును పలికెను: ‘ఓ దేవేశా, నీ మనసులో ఉన్నదేదైనా వరముగా కోరుకొనుము।’

Verse 59

रुद्र उवाच ॥ स्तोत्रेणानेन ये देवि त्वां स्तुवन्ति वरानने ॥ तेषां त्वं वरदा देवि भव सर्वगता सती ॥

రుద్రుడు పలికెను: ఓ దేవీ, వరాననే, ఈ స్తోత్రముతో నిన్ను స్తుతించువారికి నీవు వరదాయినిగా ఉండు; ఓ సర్వగత సతీ।

Verse 60

यथेमं त्रिःप्रकारे तु देवि भक्त्या समान्यतः ॥ स पुत्रपौत्रपशुमान् समृद्धिमुपगच्छति ॥

ఓ దేవీ, నియతంగా త్రివిధ ప్రకారమున భక్తితో ఈ (స్తోత్రము)ను పఠించు/అర్పించువాడు పుత్రపౌత్రపశుసంపదతో కూడిన సమృద్ధిని పొందును।

Verse 61

य एतां वेद वै देव्याः उत्पत्तिं त्रिविधां वरम् ॥ स कर्मपाशनिर्मुक्तः परं निर्वाणभृच्छात् ॥

దేవీ యొక్క ఉద్భవానికి సంబంధించిన ఈ త్రివిధ ఉత్తమ వృత్తాంతాన్ని యథార్థంగా తెలిసినవాడు కర్మపాశం నుండి విముక్తుడై పరమ నిర్వాణపదాన్ని పొందుతాడు।

Verse 62

भ्रष्टराज्यो यदा राजा नवम्यां नियतः शुचिः ॥ अष्टभ्यां च चतुर्दश्यामुपवासीनरोत्तमः ॥

రాజ్యాన్ని కోల్పోయిన రాజు నవమినాడు నియమంతో శుచిగా (వ్రతం) ఆచరించి, చతుర్దశినాడు ఎనిమిదిమందితో కలిసి ఉపవాసం చేస్తే—ఆ నరోత్తముడు…

Verse 63

संवत्सरेण लभते राज्यं निष्कण्टकं नृपः ॥ एषां त्रिशक्तिरुद्दिष्टा नयसिद्धान्तगामिनी ॥

ఒక సంవత్సరంలోనే రాజు నిష్కంటకమైన (అడ్డంకులులేని) రాజ్యాన్ని పొందుతాడు। వీటికి త్రిశక్తి సూచించబడింది; అది నీతి-సిద్ధాంత మార్గంలో నడిపిస్తుంది।

Verse 64

एषा श्वेता परा सृष्टिः सात्त्विकी ब्रह्मसंस्थिता ॥ एषैव रक्ता रजसि वैष्णवी परिकीर्तिता ॥

ఇది శ్వేతవర్ణమైన పరాసృష్టి; సాత్త్వికమై బ్రహ్మంలో స్థితమై ఉంది। ఇదే రజోగుణంలో రక్తవర్ణంగా ‘వైష్ణవీ’ అని కీర్తించబడింది।

Verse 65

एषैत्र कृष्णा तमसि रौद्री देवी प्रकीर्तिता ॥ परमात्मा यथा देव एक एव त्रिधा स्थितः ॥

ఇది తమోగుణంలో కృష్ణవర్ణంగా ‘రౌద్రీ’ దేవిగా ప్రఖ్యాతి పొందింది। పరమాత్ముడు—ఒకే దైవతత్త్వం—త్రివిధంగా స్థితమై ఉన్నట్లే।

Verse 66

प्रयोजनाक्षाच्छक्तिरैकैव त्रिविधाभवत् ॥ य एतं शृणुयात्सगै त्रिशत्तयाः परमं शिवम् ॥

ప్రయోజనదృష్ట్యా శక్తి ఒక్కటే; అయితే అది త్రివిధంగా అవతరిస్తుంది. ఎవడు దీనిని త్రయం మరియు షట్కంతో కూడి శ్రవణం చేస్తాడో, వాడు పరమ శివపదాన్ని పొందుతాడు.

Verse 67

सर्वपापविनिर्मुक्तः परं निर्वाणमाप्नुयात् ॥ यश्चमं शृणुयान्नित्यं नवम्या नियतः स्थितः ॥

సర్వపాపాల నుండి విముక్తుడై పరమ నిర్వాణాన్ని పొందుతాడు. అలాగే నవమి తిథిన నియమంతో స్థిరంగా ఉండి నిత్యం దీనిని శ్రవణం చేసేవాడు కూడా ఆ ఫలాన్ని పొందుతాడు.

Verse 68

न तस्याग्निभयं घोरं सर्पचौरादिनं भवेत् ॥ यश्चमं पूजयेद्भक्त्या पुस्तकेऽपि स्थितं बुधः ॥

అతనికి భయంకరమైన అగ్నిభయం ఉండదు; సర్ప, దొంగ మొదలైన వాటి భయం కూడా కలగదు. మరియు జ్ఞాని దీనిని—పుస్తకంలో ఉన్నప్పటికీ—భక్తితో పూజిస్తే, అటువంటి రక్షణ పొందుతాడు.

Verse 69

तेन चेष्टुं भवेत्सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम् ॥ जायन्ते पशवः पुत्रा धनधान्यं वराः स्त्रियः ॥

దాని వలన చరాచరాలతో కూడిన త్రిలోకమంతా మన ప్రయత్నాలకు అనుకూలమవుతుంది. పశువులు, పుత్రులు జన్మిస్తారు; ధనధాన్యమూ, ఉత్తమ భార్యలూ లభిస్తాయి.

Verse 70

रत्नान्यश्वास्तथा गावो दासा दास्यो भवन्ति हि ॥ यस्येदं तिष्ठते गेहे तस्य संपद्भवेद्ध्रुवम् ॥

రత్నాలు, గుర్రాలు, అలాగే గోవులు; దాసులు దాసీలు కూడా నిశ్చయంగా లభిస్తారు. ఎవరి ఇంట ఈది నిలిచి ఉంటుందో, అతనికి సంపద ధృవంగా కలుగుతుంది.

Verse 71

श्रीवराह उवाच ॥ एतदेव रहस्यं ते कीर्तितं भूतधारिणे ॥ रुद्रस्य खलु माहात्म्यं सकलं कीर्तितं मया ॥

శ్రీవరాహుడు పలికెను—హే భూతధారిణీ! ఇదే రహస్యము నీకు ప్రకటించితిని. నిశ్చయముగా రుద్రుని సంపూర్ణ మహాత్మ్యమును నేను వివరించితిని.

Verse 72

नवकोट्यस्तु चामुण्डा भभिन्ना व्यवस्थिताः ॥ या रौद्री तामसी शक्तिः सा चामुण्डा प्रकीर्तिता ॥

నవ కోట్లు చాముండలు భిన్న భిన్న రూపములుగా స్థాపితమై ఉన్నవి. రౌద్రీయైన తామస శక్తియే ‘చాముండా’ అని ప్రకటించబడింది.

Verse 73

अष्टादश तथा कोट्यो वैष्णव्याः भेदू उच्यते ॥ या विष्णो राजसी शक्तिः पालनī चैव वैष्णवी ॥

పద్దెనిమిది కోట్లు వైష్ణవీ భేదములు అని చెప్పబడినవి. విష్ణువుని రాజసీ శక్తి—పాలన, పరిపాలన స్వరూపిణీ—అదే వైష్ణవీ.

Verse 74

कृतवांस्ताश्च भजते पतिरूपेण सर्वदा । यश्चाराधयते तस्य रुद्रस्तुष्टो भविष्यति ॥ सिद्ध्यन्ति तस्य कामाश्चे मनसा चिन्तिता अपि ॥

వాటిని సృష్టించి, ఆయన సదా పతి-రూపముగా ఆ శక్తులను భజించుచు/గౌరవించుచు ఉంటాడు. ఈ విధముగా ఆరాధించువానిపై రుద్రుడు ప్రసన్నుడగును; మనసులో తలచిన కోరికలుకూడా సిద్ధించును.

Verse 75

या ब्रह्मशाक्तः सत्त्वस्था सा ह्यनन्ता प्रकीर्तिता ॥ एतासां सर्वभेदेषु पृथगेकैकशी धरे ॥

బ్రహ్ముని శక్తి సత్త్వస్థితిలో ఉన్నది ‘అనంతా’ అని ప్రకటించబడింది. హే ధరా! ఈ శక్తుల సమస్త భేదములలో ప్రతి ఒక్కటి తన తన విధముగా వేరువేరుగా ధరింపబడును.

Verse 76

सर्वसः भगवान् रुखः सर्वगश्च पतिर्भवेत् ॥ यावन्त्यस्या महाशक्त्यास्तावद्रूपाणि शङ्करः ॥

సర్వ విధాలుగా భగవాన్ ‘రుఖ’గా, సర్వవ్యాపిగా మరియు అధిపతిగా అవతరిస్తాడు. ఈ తత్త్వానికి ఉన్న మహాశక్తులు ఎంతైతే, శంకరుని రూపాలు అంతే.