Varaha Purana 113.54: Adhyaya 113, Shloka 54

Hymn to Varāha and Pṛthivī’s Inquiry

Prelude to the Sanatkumāra Dialogue

Devanagari script

साङ्गस्त्वं विद्युतिनां च वैद्युतानां महाद्युतिः ॥ युगे मन्वन्तरे चापि वृक्षाणां च वनस्पतिः ॥

Recitation with translationVaraha Purana 113.54

Transliteration

sāṅgas tvaṃ vidyutināṃ ca vaidyutānāṃ mahādyutiḥ || yuge manvantare cāpi vṛkṣāṇāṃ ca vanaspatiḥ ||

Translation

మెరుపులలో నీవు సాంగుడు (సాకారుడు); వైద్యుత తేజస్సులో నీవు మహాద్యుతి. యుగంలోను మన్వంతరంలోను, వృక్షాలలో నీవే వనస్పతి-నాథుడు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• स-अङ्गः: with limbs/parts; embodied
• स-अङ्गः: Pradhana-kartṛ-samānādhikaraṇa (समानााधिकरण/प्रेडिकेट)
• Type: Adjective
• Root: स (उपसर्ग/अव्ययप्राय) + अङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपसर्गपूर्वक विशेषण (with limbs/parts)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन

• विद्युतिनाम्: of the lightning(-like ones)
• विद्युतिनाम्: Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: विद्युतिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय

• वैद्युतानाम्: of the electrical/lightning-related (beings/things)
• वैद्युतानाम्: Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: वैद्युत (प्रातिपदिक; विद्युत्-सम्बन्धी तद्धित)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन

• महाद्युतिः: great radiance
• महाद्युतिः: Pradhana-kartṛ-samānādhikaraṇa (समानााधिकरण/प्रेडिकेट)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + द्युति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय (mahā d yutiḥ)

• युगे: in an age
• युगे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: युग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• मन्वन्तरे: in a manvantara
• मन्वन्तरे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मन्वन्तर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय

• अपि: also
• अपि: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/अवधानार्थ (also/even)

• वृक्षाणाम्: of trees
• वृक्षाणाम्: Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: वृक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय

• वनस्पतिः: lord of the forest; tree
• वनस्पतिः: Pradhana-kartṛ-samānādhikaraṇa (समानााधिकरण/प्रेडिकेट)
• Type: Noun
• Root: वनस्पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय

Speaker

Pṛthivī (default, hymn-voice addressing Varāha/Viṣṇu in dialogue frame)

Tags

• Classical Literature
• Purāṇic Studies
• Environmental Humanities
• Vaiṣṇavism

FAQs

What is the historical significance of this verse?

It links cosmic time (yuga/manvantara) with natural imagery (trees/forests), a Purāṇic technique that integrates cosmology and the living environment.

Which geographic location is identified?

No specific location is named; the reference is ecological and cosmic rather than topographical.

What is the primary ethical instruction?

By sacralizing forests and great trees (vanaspati), the verse supports a cultural rationale for respecting and conserving vegetal life.