Adhyaya 23

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततः शांतमना भूत्वा चंद्रमा विस्मयान्वितः । शंभुभक्त्या परीतात्मा प्रभासक्षेत्रमास्थितः

ఈశ్వరుడు పలికెను: అప్పుడు చంద్రుడు మనస్సు శాంతింపజేసుకొని, ఆశ్చర్యంతో నిండిపోయి, శంభుభక్తితో అంతరాత్మ పరిపూర్ణమై, ప్రభాసక్షేత్రమున నిలిచెను.

Verse 2

पूर्वोक्तं यत्तु देवेन स तथा कृतवान्विभुः । गत्वा सागरमध्ये तु गृहीत्वा लिंगमुत्तमम्

దేవుడు ముందుగా చెప్పినదాన్ని ఆ విభువు అలాగే నిర్వహించాడు. అతడు సముద్రమధ్యమునకు వెళ్లి ఉత్తమ లింగమును గ్రహించాడు.

Verse 3

विश्वकर्म्माणमाहूय सहितं परिचारकैः । आदिदेश स्वयं सोमस्त्वष्टारं देवशिल्पिनम्

పరిచారకులతో కూడిన విశ్వకర్మను పిలిపించి, సోముడు స్వయంగా దేవశిల్పి త్వష్టకు ఆజ్ఞాపించాడు.

Verse 4

चंद्र उवाच । विश्वकर्मन्निदं लिंगं मम दत्तं तु शंभुना । गृहाण त्वं महाबाहो युक्तस्थाने निवेशय

చంద్రుడు పలికెను—హే విశ్వకర్మా! ఈ లింగము శంభువు నాకు దత్తమైంది. హే మహాబాహో, దీనిని గ్రహించి యోగ్యస్థానమున ప్రతిష్ఠించుము.

Verse 5

रक्षस्व तावद्गन्तास्मि स्वकीयं भवनं विभो । यज्ञार्थमानयिष्यामि यज्ञोपकरणानि च

హే విభో, అంతవరకు దీనిని రక్షించుము. నేను నా స్వగృహమునకు వెళ్లి యజ్ఞార్థముగా యజ్ఞోపకరణములు ఇతర సామగ్రిని తెచ్చెదను.

Verse 6

ईश्वर उवाच । इत्युक्त्वा च तदा चंद्रश्चंद्र लोकं जगाम ह । गत्वा तत्र महादेवि चंद्रलोकंमहाप्रभम्

ఈశ్వరుడు పలికెను—ఇట్లు చెప్పి చಂದ್ರుడు అప్పుడు చంద్రలోకమునకు వెళ్లెను. అక్కడికి చేరి, హే మహాదేవీ, ఆ మహాప్రభ చంద్రలోకములో…

Verse 7

कोटियोजनविस्तीर्णं सदामृतमयं शुभम् । तत्राहूय महादेवि प्रतीहारं सुमेधसम्

అది కోటి యోజనముల విస్తీర్ణమై, సదా అమృతమయముగా శుభముగా ఉండెను. అక్కడ, హే మహాదేవీ, సుమేధసుడైన ప్రతీహార (ద్వారపాలకుడు)ను పిలిచెను.

Verse 8

मंत्रिणं हेमगर्भांगं बृहस्पतिसमं धिया । यज्ञोपस्करसंभारं सर्वमादाय सत्वराः

అతడు హేమగర్భాంగుడై, బృహస్పతిసమమైన ధియుగల మంత్రిని కూడా పిలిచెను; మరియు యజ్ఞోపస్కరసంభారమంతటిని తీసుకొని వారు సత్వరముగా బయలుదేరిరి.

Verse 9

प्रभासक्षेत्रं गच्छंतु ममादेशपरायणाः । साग्निभिर्ब्राह्मणैः सार्द्धं गच्छंतु क्षेत्रमुत्तमम्

నా ఆజ్ఞకు పరాయణులై వారు ప్రభాసక్షేత్రానికి వెళ్లుదురు. పవిత్ర అగ్నులతో కూడిన బ్రాహ్మణులతో కలిసి ఆ ఉత్తమ పుణ్యక్షేత్రానికి గమనించుదురు.

Verse 10

शीघ्रं संपाद्यतां सर्वं यथा यज्ञः प्रवर्तते । सर्वेषामेव विप्राणां चंद्रलोकनिवासिनाम्

యజ్ఞం ప్రారంభమగునట్లు సమస్త ఏర్పాట్లు శీఘ్రంగా సిద్ధం చేయబడుగాక—పవిత్రాచారంతో చంద్రలోక నివాసానికి యోగ్యులైన సమస్త విప్రుల కొరకు।

Verse 11

पृथक्पृथग्विमानं तु देयं तेषां महाधनम् । गवां च दशलक्षाणां सवत्सानां पयोमुचाम्

వారిలో ప్రతి ఒక్కరికీ వేర్వేరు దివ్య విమానమును, మహాధనమును ఇవ్వవలెను; అలాగే దూడలతో కూడిన పాలు ఇచ్చే పది లక్షల ఆవులనూ ప్రసాదించవలెను.

Verse 12

हेमभारैर्भूषितानां कामधेनूपमत्विषाम् । अश्वानां श्यामकर्णानां सपादं लक्षमेव च

బంగారు భారాలతో అలంకరింపబడిన, కామధేనువలె కాంతిమంతమైన అశ్వములను ఇవ్వవలెను; అలాగే శ్యామకర్ణ అశ్వములు సవ్వా లక్షమును కూడా ఇవ్వవలెను.

Verse 13

दंतिनामयुतं चैव घंटाभरणशोभितम् । सहस्राणि च चत्वारि रथानां वातरंहसाम्

ఘంటాభరణాలతో శోభించే పదివేల దంతులను కూడా ఇవ్వవలెను; అలాగే వాయువేగంతో దూసుకుపోయే నాలుగు వేల రథములను ఇవ్వవలెను.

Verse 14

लक्षं तु करभाणां च मणिमाणिक्यसंयुतम् । सैन्यानां कोटिरेका तु चतुरंगबलान्विता

మణి-మాణిక్యాలతో అలంకరింపబడిన లక్ష ఒంటెలు; అలాగే గజ-రథ-అశ్వ-పదాతి చతురంగబలంతో కూడిన, కోటిని మించిన మహాసైన్యం।

Verse 15

अग्निशौचानि वस्त्राणि ब्राह्मणार्थं तथैव च । विभूषणानि दिव्यानि ऋत्विगर्थं शुभानि च

బ్రాహ్మణుల కొరకు అగ్ని-శుద్ధమైన (పవిత్ర) వస్త్రాలు కూడా ఇవ్వవలెను; అలాగే ఋత్వికుల కొరకు శుభమైన, దివ్యమైన ఆభరణాలు సమర్పించవలెను।

Verse 16

नानाभक्ष्याणि भोज्यानि पानानि विविधानि च । लक्षं कर्मकराणां तु दासीनां लक्षमेव च

వివిధ రకాల భక్ష్యాలు, భోజ్యాలు, నానావిధ పానీయాలు (సమకూర్చాలి); అలాగే లక్ష మంది పనివారు, అలాగే లక్ష మంది దాసీలు కూడా।

Verse 17

दारुवंशावधि प्रोक्तं यत्किंचित्स्वं मदाज्ञया । अन्यद्यद्ब्राह्मणा ब्रूयुस्तत्सर्वं तत्र नीयताम्

నా ఆజ్ఞ ప్రకారం కట్టెలు, వెదురు వరకు ఏ అవసర సామగ్రి చెప్పబడిందో, అలాగే బ్రాహ్మణులు మరేదైనా కోరితే—అది అంతా అక్కడికి తీసుకుపోవలెను।

Verse 18

देवानां दानवानां तु यक्षगंधर्वरक्ष साम् । सप्तद्वीपक्षितीशानां सप्तपातालवासिनाम्

దేవుల యొక్కను, దానవుల యొక్కను; యక్ష-గంధర్వ-రాక్షసుల యొక్కను; సప్తద్వీపాధిపతుల యొక్కను, సప్తపాతాళవాసుల యొక్కను—

Verse 19

नानानृपसहस्राणां घोषणा क्रियतां मुहुः । सर्वेषां घोषणा कार्या प्रभासागमनं प्रति

వివిధ రాజుల సహస్రాల మధ్య మళ్లీ మళ్లీ ప్రకటన చేయబడుగాక. ప్రభాసాగమన విషయమై అందరికీ ప్రకటన చేయవలెను.

Verse 20

इत्युक्त्वा मंत्रिणं तत्र चंद्रमास्त्वरयाऽन्वितः । ब्रह्मलोकं स गतवान्यज्ञार्थं ब्रह्मणोंतिकम्

ఇట్లు అక్కడి మంత్రితో చెప్పి, చంద్రుడు తొందరతో ప్రేరితుడై యజ్ఞార్థం బ్రహ్ముని సన్నిధికి బ్రహ్మలోకానికి బయలుదేరెను.

Verse 21

सोऽपि चंद्रमसो मंत्री हेमगर्भो महाप्रभः । सोमाज्ञां शिरसा कृत्वा यज्ञसंभारसंभृतः

అప్పుడు చంద్రుని మంత్రి—మహాప్రభ హేమగర్భుడు—సోముని ఆజ్ఞను శిరసావహించి యజ్ఞసామగ్రి సమకూర్చుటకు నిమగ్నుడయ్యెను.

Verse 22

प्रभासं क्षेत्रमागत्य यज्ञार्थं यत्नवानभूत् । तथैव चाह्वयांचक्रे भूर्भुवःस्वर्निवासिनः

ప్రభాస పుణ్యక్షేత్రానికి వచ్చి అతడు యజ్ఞకార్యమునకు శ్రద్ధతో ప్రయత్నించెను; అలాగే భూః, భువః, స్వః లోక నివాసులను కూడా ఆహ్వానించెను.

Verse 23

श्रुत्वा तु घोषणां सर्वे शीघ्रं तत्र समाययुः । रवियोजनपर्यंतं क्षेत्रमालोक्य तत्र तत्

ప్రకటన విని అందరూ త్వరగా అక్కడికి చేరిరి; సూర్య-యోజన పరిమాణమంత విస్తరించిన ఆ క్షేత్రాన్ని చూచి వారు విస్మయపడిరి.

Verse 24

ब्राह्मणांश्च समाहूय सोमाध्यक्षं उवाच तान् । यज्ञांगं सर्वमानीतं मया सोमाज्ञया द्विजाः । अनंतरं तु यत्कृत्यं भवद्भिस्तद्विधीयताम्

బ్రాహ్మణులను పిలిపించి సోమాధ్యక్షుడు ఇలా అన్నాడు— “హే ద్విజులారా, సోముని ఆజ్ఞతో యజ్ఞానికి కావలసిన సమస్త అంగాలను నేను తెచ్చాను. ఇకపై చేయవలసిన కర్తవ్యం మీరు విధిపూర్వకంగా నిర్వహించండి।”

Verse 25

इत्युक्ता ब्राह्मणाः सर्वे तपोनिर्धूतकल्मषाः । तत्रैव ददृशुः सर्वे त्वष्टारं देवशिल्पिनम्

అలా చెప్పబడగానే, తపస్సుతో పాపాలు తొలగిన ఆ బ్రాహ్మణులందరూ అక్కడే దేవశిల్పి త్వష్టాను దర్శించారు।

Verse 26

तं दृष्ट्वा तु द्विजाः सर्वे लिंगं दृष्ट्वा समीपतः । कथमेतदिति प्रोचुर्विश्वकर्मन्ब्रवीहि नः । कस्मादत्र स्थितस्त्वं वै शिल्पिकोटिसमन्वितः

ఆయనను, అలాగే సమీపంలోని లింగాన్ని చూసి ద్విజులందరూ అడిగారు— “హే విశ్వకర్మా, మాకు చెప్పండి—ఇది ఎలా? మీరు ఎందుకు ఇక్కడ అనేక శిల్పులతో కలిసి నిలిచారు?”

Verse 27

विश्वकर्म्मोवाच । अहं सोमनियुक्तस्तु युक्तोऽस्मि लिंगरक्षणे । तदाज्ञापालने यत्नः क्रियतेऽतो मया द्विजाः

విశ్వకర్మ అన్నాడు— “నేను సోమునిచే నియమించబడ్డాను; అందువల్ల లింగరక్షణలో నిమగ్నుడనై ఉన్నాను. ఆ ఆజ్ఞను నెరవేర్చుటకై నేను యత్నిస్తున్నాను, హే ద్విజులారా।”

Verse 28

ईश्वर उवाच । एवं श्रुत्वा यदा विप्रा ज्ञात्वा सर्वं तु कारणम् । चरिता यज्ञकार्यार्थं ततश्चक्रुरुप क्रमम्

ఈశ్వరుడు అన్నాడు— ఇలా విని, సమస్త కారణాన్ని తెలుసుకున్న బ్రాహ్మణులు యజ్ఞకార్యం సిద్ధించుటకై విధిపూర్వకంగా అవసరమైన క్రమాన్ని ఆచరించారు।

Verse 29

तत्र योजनपर्यंतं देवानां यजनं शुभम् । तद्देवयजनं कृत्वा पत्नीशालां च चक्रिरे

అక్కడ ఒక యోజన విస్తీర్ణమంతా దేవతలకు శుభ యజనం నిర్వహించారు. ఆ దివ్యారాధన పూర్తిచేసి పత్నీశాలనూ నిర్మించారు.

Verse 30

हविर्द्धानं सदश्चैव उत्तरा वेदिरेव च । ब्रह्मणः सदनाग्नीध्रीत्येवं स्थानानि चक्रिरे

హవిర్ధానం, సదస్‌ మండపం, ఉత్తర వేది, అలాగే బ్రహ్మా సదనం మరియు ఆగ్నీధ్ర స్థానం—ఇలా యజ్ఞస్థానాలన్నిటినీ విధిగా ఏర్పాటు చేశారు.

Verse 31

तत्र योजनपर्यंतं यज्ञयूपांश्च मंडपान् । विश्वकर्मा चकाराशु कुंडानि विविधानि च

అక్కడ ఒక యోజన విస్తీర్ణమంతా విశ్వకర్మ త్వరగా యజ్ఞయూపాలు, మండపాలు నిర్మించి, నానావిధ కుండాలనూ రూపొందించాడు.

Verse 32

सहस्रसंख्यया तत्र कुण्डानां मंडपावधि । तत्र ते ब्राह्मणाः सर्वे प्रतिष्ठायज्ञकोविदाः

అక్కడ మండపాలంతా వ్యాపించేలా వేల సంఖ్యలో కుండాలు ఉండేవి; అక్కడ ప్రతిష్ఠా-యజ్ఞాలలో నిపుణులైన బ్రాహ్మణులందరూ సమవేతమయ్యారు.

Verse 33

नानाभरणरत्नैश्च ब्राह्मणाः समलंकृताः । चक्रुः सर्वे यथन्यायं शास्त्रं दृष्ट्वा पुनःपुनः

నానావిధ ఆభరణాలు, రత్నాలతో అలంకరించబడిన బ్రాహ్మణులు శాస్త్రాన్ని మళ్లీ మళ్లీ పరిశీలించి, సమస్త కార్యాలను యథాన్యాయంగా నిర్వహించారు.

Verse 34

वृक्षांस्तथौषधीर्दिव्या समित्पुष्पकुशादिकान् । होमद्रव्यादिकं सर्व माज्यं प्राज्यं नवं पयः

వారు పవిత్ర వృక్షాలు, దివ్య ఔషధులు, సమిధలు, పుష్పాలు, కుశ మొదలైనవి, హోమద్రవ్యమంతటినీ సమకూర్చి, విరివిగా నూతన ఘృతమును మరియు తాజాగా దోహించిన పాలను కూడ తెచ్చారు।

Verse 35

तथान्यदपि यत्किंचिद्यज्ञोपकरणं स्मृतम् । वर्द्धनीकलशाद्यं च सर्वं हेममयं शुभम्

యజ్ఞానికి శాస్త్రోక్తమైన ఇతర ఉపకరణమేదైనా—వర్ధనీ పాత్ర, కలశం మొదలైనవన్నీ—అన్నీ శుభప్రదంగా స్వర్ణమయంగా నిర్మితమై ఉన్నాయి।

Verse 36

चक्रुः सर्वं यथान्यायं प्रतिष्ठामखमादृताः । तत्र विप्रगणो हृष्टो भक्ष्यभोज्यादितर्पितः

వారు ప్రతిష్ఠామఖాన్ని గౌరవంతో ఆచరించి, అన్నిటినీ విధి ప్రకారం నిర్వహించారు। అక్కడ విప్రగణం భక్ష్య-భోజ్యాది సత్కారాలతో తృప్తి చెంది ఆనందించాడు।

Verse 37

वेदध्वनितनिर्घोषैर्दिवं भूमिं च संस्पृशन् । सुशुभे मंडपस्तत्र पताकाभिरलंकृतः

వేదమంత్రధ్వనుల గంభీర నినాదాలు ఆకాశభూములను తాకినట్లుండగా, అక్కడి మండపం పతాకలతో అలంకృతమై అత్యంత శోభించింది।

Verse 38

दिव्यसिंहासनोपेतो मुक्तादामपरिष्कृतः । दिव्यचन्दनमालाभिः कल्पपल्लवतोरणैः

అది దివ్య సింహాసనంతో సమేతమై, ముత్యాల దామాలతో సుసజ్జితమై, దివ్య చందనమాలలతో మరియు కల్పలతల వంటి పల్లవతోరణాలతో అలంకృతమై ఉంది।

Verse 39

दिव्यगन्ध सुगन्धाद्यैः स्वर्गस्थानमिवाभवत् । चतुर्दशविधस्तत्र भूतग्रामः समागतः

దివ్య సువాసనలు, మధుర పరిమళాలతో ఆ స్థలం స్వర్గలోకంలా అయ్యింది. అక్కడ పద్నాలుగు విధాలైన భూతసమూహమంతా సమాగమమైంది.

Verse 40

स्थावरः सर्पजातिश्च पक्षिजातिस्तथैव च । मृगसंज्ञश्चतुर्थश्च पश्वाख्यः पञ्चमः स्मृतः

మొదటి వర్గం స్థావరాలు; రెండవది సర్పజాతి; మూడవది పక్షిజాతి. నాలుగవది ‘మృగ’ (అరణ్య మృగాలు), ఐదవది ‘పశు’ (గోధనాది) అని స్మరించబడింది.

Verse 41

षष्ठश्च मानुषः प्रोक्तः पैशाचः सप्तमः स्मृतः । अष्टमो राक्षसः प्रोक्तो नवमो यज्ञ एव च

ఆరవది మానవ వర్గమని చెప్పబడింది; ఏడవది పైశాచ వర్గమని స్మరించబడింది. ఎనిమిదవది రాక్షస వర్గం, తొమ్మిదవది యజ్ఞసంబంధమైన యజ్ఞీయ వర్గమే.

Verse 42

गांधर्वशाक्रसौम्याश्च प्राजापत्यस्तथैव च । ब्राह्मश्चेति समाख्यातश्चतुर्दशविधो गणः

అలాగే గాంధర్వ, శాక్ర, సౌమ్య, ప్రాజాపత్య; ఇంకా బ్రాహ్మ—ఇట్లు ఈ గణము పద్నాలుగు విధములని ప్రకటించబడింది.

Verse 43

विश्वेदेवास्तथा साध्या मरुतो वसवस्तथा । लोकपालास्तथाष्टौ च नक्षत्राणि ग्रहैः सह

విశ్వేదేవులు, సాధ్యులు, మరుతులు, వసువులు కూడా; అలాగే ఎనిమిది లోకపాలకులు, మరియు గ్రహాలతో కూడిన నక్షత్రగణమూ (అక్కడ ఉన్నారు).

Verse 44

ब्रह्माण्डे देवता याश्च ताः सर्वास्तत्र चागताः । हृष्टाः प्रभासके क्षेत्रे प्रारब्धे यज्ञकर्म्मणि

బ్రహ్మాండమందున్న దేవతలందరూ అక్కడికి వచ్చారు. ప్రభాసక్షేత్రంలో యజ్ఞకర్మ ప్రారంభమైన వేళ వారు హర్షంతో సమవేతులయ్యారు॥

Verse 45

घृतक्षीरवहा नद्यो दधिपायसकर्दमाः । पक्वान्नानां फलानां च राशयः पर्वतोपमाः

నదులు నెయ్యి, పాలు ప్రవహించాయి; వాటి మట్టికలుపు పెరుగు, పాయసమయమైంది. వండిన అన్నం, ఫలాల రాశులు పర్వతాల్లా ఎత్తుగా కనిపించాయి॥

Verse 46

दृश्यन्ते विविधाकारास्तस्मिन्यज्ञमहोत्सवे । जगु स्तत्रैव गन्धर्वा ननृतुश्चाप्सरोगणाः

ఆ మహా యజ్ఞోత్సవంలో నానావిధాల అద్భుత రూపాలు దర్శనమయ్యాయి. అక్కడే గంధర్వులు గానం చేశారు, అప్సరాగణాలు నృత్యం చేశాయి॥

Verse 47

भक्ष्यभोज्यैश्च विविधैः कामपानादिभिस्तथा । तृप्ता देवाश्च मुनयो भूतग्रामाश्चतुर्दश

వివిధ భక్ష్యభోజ్యాలు, కోరిన పానీయాలు మొదలైనవాటితో దేవతలు, మునులు తృప్తి చెందారు; పద్నాలుగు భూతగణాలు కూడా సంతుష్టులయ్యాయి॥

Verse 48

एवं संभारसहितं यज्ञांगं सर्वमेव हि । प्रगुणीकृत्य सचिवो मुक्त्वा तत्रैव रक्षकान् । सोमस्याह्वाननार्थं च ब्रह्मलोकं जगाम ह

ఇలా సమస్త సంభారాలతో యజ్ఞాంగాలన్నిటిని సన్నద్ధం చేసి మంత్రి అక్కడే రక్షకులను నియమించాడు; సోముని ఆహ్వానించుటకు బ్రహ్మలోకానికి వెళ్లాడు॥

Verse 49

ईश्वर उवाच । स दृष्ट्वा ब्रह्मणः पार्श्वे स्थितं सोममहाप्रभम् । प्रणम्य दण्डवद्भूमौ सोमं ब्रह्माणमेव च

ఈశ్వరుడు పలికెను—బ్రహ్ముని పక్కన నిలిచిన మహాప్రభావంతుడైన సోముని చూచి, భూమిపై దండవత్ ప్రణామం చేసి, సోమునికీ బ్రహ్మునికీ నమస్కరించాడు।

Verse 50

कृतांजलिपुटो भूत्वा उवाच नतकंधरः । हेमगर्भ उवाच । भगवन्भवदादेशाद्यज्ञांगं सर्वमेव हि

అంజలి పెట్టి, శిరస్సు వంచి అతడు పలికెను। హేమగర్భుడు అన్నాడు—భగవన్, మీ ఆజ్ఞచేత యజ్ఞానికి సంబంధించిన సమస్త అంగములు, సామగ్రి యథావిధిగా సిద్ధమయ్యాయి।

Verse 51

तत्र प्राभासिके क्षेत्रे मया ते प्रगुणीकृतम् । तत्र ब्रह्मर्षयः सर्वे तथा राजर्षयोऽपरे

ఆ ప్రాభాస క్షేత్రంలో మీకొరకు నేను సమస్తమును విధివిధానంగా సిద్ధం చేసితిని। అక్కడ సమస్త బ్రహ్మర్షులు, అలాగే ఇతర రాజర్షులూ నిలిచియున్నారు।

Verse 52

त्वन्मार्गप्रेक्षकाः सर्वे सन्तिष्ठन्ते समाकुलाः । अनन्तरं तु यत्कृत्यं तद्भवान्कर्तुमर्हति

మీ రాక మార్గాన్ని గమనిస్తూ ఉన్నవారందరూ ఉత్కంఠతో నిలిచియున్నారు। ఇక తదుపరి చేయవలసిన కర్తవ్యాన్ని మీరు దయచేసి నిర్వహించవలెను।

Verse 53

ईश्वर उवाच । इत्युक्तस्तु तदा चन्द्रः समुद्रस्य सुतेन वै । प्रहस्योवाच ब्रह्माणं चन्द्रमा लोकसाक्षिणम्

ఈశ్వరుడు పలికెను—సముద్రపుత్రుడు ఇలా చెప్పగా, చంద్రుడు చిరునవ్వుతో లోకసాక్షియైన బ్రహ్మునితో పలికెను।

Verse 54

भगवन्सर्वदेवेश ममानुग्रहकाम्यया । प्रतिष्ठायज्ञकामस्य ममातिथ्यं कुरु प्रभो

హే భగవన్, సర్వదేవేశ్వరా! నీ అనుగ్రహాన్ని కోరుతూ, ప్రతిష్ఠాయజ్ఞం చేయదలచి, హే ప్రభో, నా అతిథ్యాన్ని స్వీకరించుము।

Verse 55

अद्य मे सफलं जन्म सफलं च तपः प्रभो । देवत्वमद्य मे ब्रह्मंस्त्वत्प्रसादाद्भविष्यति

హే ప్రభో, నేడు నా జన్మ సఫలమైంది, నా తపస్సు కూడా సఫలమైంది। హే బ్రహ్మన్, నేడు నీ ప్రసాదంతో నాకు దేవత్వప్రాప్తి కలుగును।

Verse 56

मया च तपसोग्रेण प्राप्तं लिंगमुमापतेः । तत्प्रतिष्ठाविधिं सर्वं तद्भवान्कर्त्तुमर्हति

మరియు నేను ఘోర తపస్సుతో ఉమాపతి (శివ) యొక్క లింగాన్ని పొందితిని। దాని ప్రతిష్ఠావిధి అంతటినీ, హే భగవన్, మీరు చేయవలసినది।

Verse 57

ब्रह्मोवाच । अवश्यं तव कर्त्तास्मि प्रतिष्ठां शंकरात्मिकाम् । त्वदाराधनलिंगे तु सोमेशेऽतिविशेषतः

బ్రహ్ముడు పలికెను—నిశ్చయంగా నేను నీకు శంకరాత్మకమైన ప్రతిష్ఠను నిర్వహిస్తాను। నీ ఆరాధ్య లింగమైన సోమేశునందు అది విశేషంగా ఉత్తమంగా జరుగును।

Verse 58

ये केचिद्भवितारो वा अतीता ये निशाकराः । तेषां सोमान्वयानां च सर्वेषामाद्यदैवतम्

భవిష్యత్తులో ఉండబోయే చంద్రులు గానీ, గతించిన చంద్రులు గానీ—సోమ వంశానికి చెందిన వారందరికీ ఈ (సోమేశ్వరుడు) ఆద్య దేవత.

Verse 59

योऽसौ सोमेश्वरो देव आदौ भैरवनामभृत् । मन्वन्तरान्तरेऽतीते प्रतिष्ठेऽहं पुनःपुनः

ఆదిలో ‘భైరవ’ నామాన్ని ధరించిన ఆ దేవుడు సోమేశ్వరుడే; ప్రతి మన్వంతరం గడిచినప్పుడు నేను ఆయనను మళ్లీ మళ్లీ ప్రతిష్ఠిస్తాను।

Verse 60

यदा प्राभासिकं क्षेत्रे गतोऽहं चाष्टवार्षिकः । आहूतः पूर्वमिन्द्रेण भैरवस्य प्रतिष्ठिते

నేను కేవలం ఎనిమిదేళ్ల వయసులో ప్రాభాసిక క్షేత్రానికి వెళ్లినప్పుడు, భైరవ ప్రతిష్ఠ సమయంలో ఇంద్రుడు నన్ను ముందే అక్కడికి ఆహ్వానించాడు।

Verse 61

तत्प्रभृत्येव मे नाम बालरूपी निगद्यते । अन्येषु सर्वतीर्थेषु वृद्धरूपी वसाम्यहम्

అప్పటినుంచి నా నామం ‘బాలరూపి’ అని ప్రసిద్ధి; అయితే ఇతర అన్ని తీర్థాలలో నేను వృద్ధరూపంగా నివసిస్తాను।

Verse 62

प्रभासे तु पुनश्चंद्र बाल्याप्रभृति संवसे । ब्रह्माण्डे यानि तीर्थानि ब्राह्मणास्तेषु ये स्मृताः

కానీ ప్రభాసంలో, ఓ చంద్రా, నేను బాల్యంనుంచే నివసిస్తాను; అలాగే బ్రహ్మాండమంతటా స్మరించబడే తీర్థాలు, వాటిలో ప్రసిద్ధ బ్రాహ్మణులు—

Verse 63

तेषामाद्यो निशानाथ प्रभासेऽहं व्यवस्थितः । कल्पेकल्पे निशानाथ मम नामांतरं भवेत्

ఆ తీర్థాలలో, ఓ నిశానాథా, నేను ప్రభాసంలో మొదటిగా స్థాపితుడను; మరియు ఓ నిశానాథా, ప్రతి కల్పంలో నా నామం భిన్నంగా మారుతుంది।

Verse 64

स्वयंभूः प्रथमे नाम द्वितीये पद्मभूः स्मृतः । तृतीये विश्वकर्त्तेति बालरूपी तुरीयके

ప్రథమ కల్పంలో నా నామం ‘స్వయంభూ’; ద్వితీయంలో ‘పద్మభూ’గా స్మరించబడుతాను. తృతీయంలో ‘విశ్వకర్తృ’, చతుర్థంలో ‘బాలరూపి’గా ప్రసిద్ధుడను.

Verse 65

एषामेव परीवर्तो नाम्नां भावि पुनःपुनः । परार्द्धद्वयपर्यंतं प्रभासे संस्थितस्य मे

ఈ నామాల ఇదే పరివర్తన క్రమం మళ్లీ మళ్లీ జరుగుతుంది—రెండు పరార్ధాల పరిమితి వరకు—ప్రభాసంలో నేను స్థితుడై ఉన్నంతకాలం.

Verse 66

आदिसोमेन तत्रैव शंभोर्नेत्रोद्भवेन वै । प्रभासे तु तपस्तप्त्वा प्रत्यक्षीकृतईश्वरः

అక్కడే, శంభువు నేత్రం నుండి జన్మించిన ఆది-సోముడు ప్రభాసంలో తపస్సు చేసి ఈశ్వరుని ప్రత్యక్షం చేసుకున్నాడు.

Verse 67

ततो ददौ वरं तुष्टः पूर्वचन्द्रस्य शूलधृक् । यस्मादाराधितोऽहं ते सोम भक्त्या चिरन्तनम्

అప్పుడు శూలధారి సంతోషించి పూర్వ చంద్రునికి వరమిచ్చాడు—‘ఓ సోమా! నీవు ప్రాచీనమైన స్థిరభక్తితో నన్ను ఆరాధించావు,’

Verse 68

तस्मात्सोमेशनामैवमस्मिंल्लिंगे भविष्यति । यावद्ब्रह्मा शतानन्दः प्रकृतौ न प्रलीयते

కాబట్టి ఈ లింగంలో ‘సోమేశ్వర’ అనే నామం నిలిచివుంటుంది—శతానంద బ్రహ్మ ప్రకృతిలో లయమవని వరకు.

Verse 69

ये केचिद्भवितारो वै रात्रिनाथा निशाकराः । ते मदाराधनं चात्र करिष्यंति पुनःपुनः

భవిష్యత్తులో రాత్రికి అధిపతులై, చంద్రధారులైన నిశాకరులు ఎవరు ఉన్నా, వారు కూడా ఇక్కడ నా ఆరాధనను మళ్లీ మళ్లీ చేస్తారు.

Verse 71

तदाप्रभृति सोमानां लक्षाणां द्वितयं गतम् । सहस्रद्वितयं चैव शतं चैकं षडुत्तरम्

ఆ కాలం నుండి, ఓ సోమా, రెండు లక్షలు గడిచాయి—అదితో పాటు రెండు వేల, ఒక వంద, ఇంకా ఆరు.

Verse 72

सप्तमस्त्वं महावाहो वर्त्तसे सोम सांप्रतम् । एतावन्त्येव लिंगानि प्रतिष्ठां प्रापितानि मे

ఓ మహాబాహో సోమా, నీవు ఇప్పుడు ఏడవ దశలో ఉన్నావు; అంతే సంఖ్యలో లింగాలను నేను ప్రతిష్ఠించాను.

Verse 73

एष एवाधुना सोऽहं तदाराधनजं फलम् । प्रतिष्ठातास्मि भद्रं ते सोम कृत्य ममैव तत्

నేను ఇప్పటికీ అదే వాడిని—ఆ ఆరాధన నుండి పుట్టిన ఫలాన్ని పొందినవాడిని. ఓ సోమా, నీకు మంగళం కలుగుగాక; ఈ సిద్ధి నిజంగా నా కర్తవ్యఫలమే.

Verse 74

ईश्वर उवाच । इत्युक्त्वा भगवान्ब्रह्मा वेदविद्यासमन्वितः । सर्वदेवमयो देवैः सहितस्तीर्थसंयुतः

ఈశ్వరుడు పలికెను: ఇలా చెప్పి, వేదవిద్యలతో సమన్వితుడై, సమస్త దేవతాస్వరూపుడైన భగవాన్ బ్రహ్మ దేవగణాలతో కలిసి, తీర్థసంబంధంతో (ప్రకటించి/ప్రస్థానమై) ఉన్నాడు.

Verse 75

सनत्कुमारप्रमुखै र्योगीन्द्रैरृषिभिः सह । बृहस्पतिं समाहूय पुरस्कृत्य पुरोधसम्

సనత్కుమార ప్రధానమైన యోగీంద్ర ఋషులతో కలిసి ఆయన బృహస్పతిని ఆహ్వానించి, ఆ ప్రధాన పురోహితుని ముందుభాగంలో నిలిపెను।

Verse 76

हंसयानं समारुह्य कोटिब्रह्मर्षिभिः सह । आगतः सोमराजेन तदा ब्रह्मा जगत्पतिः

హంసయానాన్ని అధిరోహించి, కోటి బ్రహ్మర్షులతో కలిసి, జగత్పతి బ్రహ్మా అప్పుడు సోమరాజుతో కూడి అక్కడికి వచ్చెను।

Verse 77

प्राभासिके महातीर्थे यत्र दारुवनं स्मृतम् । ऋषितोया नदी यत्र महापातकनाशिनी

ప్రాభాసిక మహాతీర్థంలో—దారువనం ప్రసిద్ధమైన చోట—అక్కడ ఋషితోయా నది ప్రవహిస్తుంది; అది మహాపాతకాలను నశింపజేస్తుంది।

Verse 78

अस्मिंस्तीर्थे प्रभासे तु ब्रह्मभागः स उच्यते । त्रिदैवतमिदं क्षेत्रं मया ते कथितं प्रिये

ఈ ప్రభాస తీర్థంలో ఆ భాగం ‘బ్రహ్మభాగం’ అని పిలువబడుతుంది. ఇది త్రిదేవతామయ క్షేత్రం—ప్రియే, నీకు నేను చెప్పితిని।

Verse 79

तत्रागत्व चतुर्वक्त्रो ब्राह्मभागेऽतिनिर्मले । मुनीनाकारयामास उन्नत स्थानवासिनः

అక్కడికి వచ్చి చతుర్ముఖ బ్రహ్మా అత్యంత నిర్మలమైన బ్రహ్మభాగంలో, ఉన్నత స్థానాలలో నివసించే మునులను పిలిపించెను।

Verse 80

आयांतं वेधसं दृष्ट्वा देवर्षिगुरुसंयुतम् । ते सर्वे पूजयामासुः संस्तवैर्वेदसंमितैः

దేవర్షులు మరియు వారి గురువుతో కూడి సమీపిస్తున్న వేదసుడు (బ్రహ్మ)ను చూచి, వారు అందరూ వేదసమ్మతమైన స్తోత్రాలతో ఆయనను పూజించారు.

Verse 81

अथोवाच द्विजान्सर्वान्ब्रह्मा लोकपितामहः । चिरमाराध्य सोमेन सोमेशं पापनाशनम्

అప్పుడు లోకపితామహుడు బ్రహ్మా సమస్త ద్విజులను ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు— ‘సోముడు దీర్ఘకాలం పాపనాశకుడైన సోమేశ్వరుని ఆరాధించగా, ఆ ప్రభువు ప్రసన్నుడయ్యాడు.’

Verse 82

तस्मिन्प्रसन्ने सोमेन लब्धं लिङ्गमनुत्तमम् । प्रतिष्ठार्थं तु देवस्य आयाता द्विजसत्तमाः

ఆ ప్రభువు ప్రసన్నుడైనప్పుడు సోముడు అనుత్తమమైన లింగాన్ని పొందాడు. దేవుని ప్రతిష్ఠార్థం ఉత్తమ ద్విజులు అక్కడికి వచ్చారు.

Verse 83

यथा मया सदा कार्या प्रतिष्ठा शंकरात्मिका । भवद्भिः परिकार्या सा मम भागसमाश्रयैः

‘శంకరాత్మకమైన ప్రతిష్ఠను నేను ఎల్లప్పుడూ చేయవలసినట్లే, నా భాగం (యజ్ఞాధికారం)ను ఆశ్రయించిన మీరూ దానిని విధివిధానంగా నిర్వహించాలి.’

Verse 84

यतः कोपेन भवतां लिंगं प्रपतितं भुवि । प्रतिष्ठा तस्य कर्तव्या युष्माभिर्वै न संशयः

‘మీ కోపం వల్ల లింగం భూమిపై పడిపోయింది; కాబట్టి దాని ప్రతిష్ఠను మీరే చేయాలి—ఇందులో సందేహం లేదు.’

Verse 85

ईश्वर उवाच । गृहीत्वाऽथ मुनीन्सर्वान्ब्रह्मा लोकपिता महः । आनीतः सोमराजेन तदा ब्रह्मा जगत्पतिः

ఈశ్వరుడు పలికెను—అప్పుడు లోకపిత మహాబ్రహ్మ సర్వమునులను వెంటబెట్టుకొని, సోమరాజునిచే అక్కడికి తీసికొనివచ్చబడెను; ఈ విధంగా జగత్పతి బ్రహ్మ అక్కడికి చేరెను।

Verse 86

प्राभासिके महातीर्थे सावित्र्या सहितः प्रभुः । कारयामास कुण्डानां मण्डपानां शतंशतम्

ప్రభాస మహాతీర్థంలో ప్రభువు సావిత్రితో కూడి, వందల వందల యజ్ఞకుండములు మరియు మండపములు నిర్మింపజేసెను।

Verse 87

एकैके मण्डपे तत्र चक्रे सप्तदशर्त्विजः । गुरुणा प्रेरितो ब्रह्मा तत्र देवपुरोधसा

అక్కడ ప్రతి మండపములో, గురువు—దేవపురోహితుని ప్రేరణతో—బ్రహ్మ సప్తదశ ఋత్విజులను నియమించెను।

Verse 88

पार्श्वे स्थितस्तदा ब्रह्मा विधानैर्वेद भाषितैः । दीक्षयामास सोमं तु रोहिण्या सहितं विभुम्

అప్పుడు పక్కన నిలిచిన బ్రహ్మ, వేదోక్త విధానముల ప్రకారం, రోహిణితో కూడిన విభువు సోమునకు దీక్ష నిర్వహించెను।

Verse 89

पत्नीं च रोहिणीं कृत्वा सर्वलक्षणसंयुताम् । मृगचर्मधरां देवीं क्षौमवस्त्रावगुंठिता म्

మరియు ఆయన రోహిణిని భార్యగా స్థాపించెను—సర్వ శుభలక్షణసంపన్నమైన దేవి, మృగచర్మధారిణి, క్షౌమవస్త్రాలతో ఆవృత.

Verse 90

पत्नीशालां समानीता ऋत्विग्भिर्वेदपारगैः । चंद्रमा दीक्षया युक्त ऋषिगंधर्वसंस्तुतः

వేదపారగులైన ఋత్వికులు ఆయనను పత్నీశాలలోనికి తీసికొనివచ్చిరి; దীক্ষాయుతుడైన చంద్రమా (సోముడు) ఋషులు గంధర్వులు స్తుతించిరి।

Verse 91

औदुंबरेण दंडेन संवृतो मृगचर्मणा । अतीव तेजसा युक्तः शुशुभे सदसि स्थितः

ఔదుంబర దండమును ధరించి, మృగచర్మముతో ఆవృతుడై, అత్యంత తేజస్సుతో యుక్తుడై, పవిత్ర సదస్సులో నిలిచి ప్రకాశించెను।

Verse 92

ततो ब्रह्मा महादेवि सर्वलोकपितामहः । ऋत्विजां वरणं चक्रे वेदोक्तविधिना तदा

అనంతరం, హే మహాదేవీ, సర్వలోకపితామహుడైన బ్రహ్మా వేదోక్త విధానమున తగినట్లు ఋత్వికులను వరిచెను।

Verse 93

गुरुर्होता वृतस्तत्र वसिष्ठोऽध्वर्युरेव च । तत्रोद्गाता मरीचिस्तु ब्रह्मत्वे नारदः कृतः

అక్కడ గురువు హోతాగా వృత్తుడయ్యెను; వసిష్ఠుడు అధ్వర్యువుగా నియమింపబడెను; మరీచి ఉద్గాతగా, నారదుడు బ్రహ్మ ఋత్విజపదమున నియుక్తుడయ్యెను।

Verse 94

सनत्कुमारसंयुक्ताः सदस्यास्तत्र वै कृताः । वस्त्रैराभरणैर्युक्ता मुकुटैरंगुलीयकैः

అక్కడ సనత్కుమారునితో కూడిన సదస్యులు నియమింపబడిరి; వారు వస్త్రాభరణాలతో, మకుటాలతో మరియు ఉంగరాలతో అలంకృతులై యుండిరి।

Verse 95

भूषिता भूषणौघेन तस्मिन्यज्ञे तदर्त्विजः । चतुर्षु तज्ज्ञाश्चत्वार एवं ते षोडशर्त्विजः

ఆ యజ్ఞంలో ఆ ఋత్విజులు అనేక ఆభరణాలతో అలంకరింపబడ్డారు. నాలుగు విభాగాలకును నాలుగురు చొప్పున నిపుణులు నియమించబడగా, ఇలా మొత్తం పదహారు ఋత్విజులు అయ్యారు.

Verse 96

प्रस्तोता कश्यपस्तत्र प्रतिहर्ता तु गालवः । सुब्रह्मण्यस्तथा गर्गः सदस्यः पुलहः कृतः

అక్కడ కశ్యపుడు ప్రస్తోతృగా, గాలవుడు ప్రతిహర్తృగా నియమించబడ్డాడు. అలాగే గర్గుడు సుబ్రహ్మణ్యుడిగా, పులహుడు సభ్యుడిగా నియమితుడయ్యాడు.

Verse 97

होता शुक्रः समाख्यातो नेष्टा क्रथ उदाहृतः । मैत्रावरुणो दुर्वासा ब्राह्मणाच्छंसी कौशिकः

శుక్రుడు హోతృగా ప్రకటించబడెను, క్రథుడు నేష్టృగా పేర్కొనబడెను. దుర్వాసుడు మైత్రావరుణుడిగా, కౌశికుడు బ్రాహ్మణాచ్ఛంసీగా నియమితుడయ్యాడు.

Verse 98

अच्छावाकश्च शाकल्यो ग्रावस्थः क्रतुरेव च । प्रस्थाता प्रतिपूर्वो यः शालंकायन एव च

శాకల్యుడు అచ్ఛావాకుడిగా, క్రతువు గ్రావస్థుడిగా నియమించబడ్డాడు. ప్రతిపూర్వుడు ప్రస్థాతృగా, అలాగే శాలంకాయనుడూ తన పాత్రకు నియమితుడయ్యాడు.

Verse 99

अग्नीध्रश्च मनुस्तत्र उन्नेता त्वंगिराः कृतः । एवमाद्यान्मण्डपेषु कृत्वा तानृत्विजः प्रभुः

అక్కడ మనువు అగ్నీధ్రుడిగా, అంగిరా ఉన్నేతృగా నియమించబడ్డాడు. ఈ విధంగా ప్రభువు మండపాలలో వీరిని మరియు ఇతర ఋత్విజులను స్థాపించి ముందుకు సాగెను.

Verse 100

अन्येषु मण्डपेष्वेव प्रत्येकमृत्विजः कृताः । मण्डपानां शतेष्वेव कृत्वा कुण्डान्यकल्पयत्

ఇతర మండపాలలో కూడా ప్రతి ఒక్కదానికి ప్రత్యేక ఋత్వికులు (పురోహితులు) నియమించబడ్డారు. అలాగే వందల మండపాలలో యజ్ఞకుండాలను క్రమంగా ఏర్పాటు చేసి సిద్ధం చేయించాడు.

Verse 101

एकैको मण्डपस्तत्र विंशहस्तप्रमाणतः । अस्त्रेणाशोध्य भूमिं तु पंचगव्येन प्रोक्ष्य च

అక్కడ ప్రతి మండపం ఇరవై హస్తాల ప్రమాణంతో ఉండాలి. అస్త్రమంత్రంతో భూమిని శుద్ధి చేసి, పంచగవ్యంతో కూడా ప్రోక్షణం (చల్లడం) చేయాలి.

Verse 102

चर्मणा चावगुंठ्यैव आलिख्यास्त्रेण पार्वति । उल्लिख्य प्रोक्षणं कृत्वा खातं कृत्वा विधानतः

ఓ పార్వతీ! చర్మంతో ఆ స్థలాన్ని కప్పి, అస్త్రవిధితో గుర్తులు వేసి, తరువాత దాన్ని రుద్ది శుభ్రం చేయాలి; ప్రోక్షణం చేసి, విధిప్రకారం గోతిని తవ్వాలి.

Verse 103

अष्टौ कुंडानि संकल्प्य तथैकमण्डपे प्रिये । लेपनं मण्डपे कृत्वा वज्राकरणमेव च

ప్రియే! ఒకే మండపంలో ఎనిమిది కుండాలను సంకల్పించి ఏర్పాటు చేయాలి. మండపానికి లేపనం (పూత) చేసి, వజ్రాకరణం కూడా చేయాలి—దృఢంగా, సంస్కారబద్ధంగా చేయుటకు.

Verse 104

चतुरस्रकार्मुकं च वर्तुलं कमलाकृति । पूर्वां दिशं समा रभ्य कृत्वा तानि प्रयत्नतः

కుండాలను చతురస్రం, కార్ముకం (ధనుస్సాకారం), వృత్తం, కమలాకృతి—ఇలాంటి రూపాలలో చేయాలి. తూర్పు దిశ నుండి ప్రారంభించి, వాటిని శ్రద్ధతో నిర్మించాలి.

Verse 105

चतुःकोणसमायुक्तं पूर्वे कुण्डं निवेश्य तु । भगाकृति तथाऽग्नेय्यां दक्षिणे धनुराकृति

తూర్పు దిశలో చతుష్కోణ (చతురస్ర) రూపముగల కుండాన్ని స్థాపించాలి. ఆగ్నేయంలో భగాకృతి, దక్షిణంలో ధనురాకృతి కుండాన్ని చేయాలి.

Verse 106

नैरृत्ये तु त्रिकोणं वै वर्तुलं पश्चिमेन तु । षट्कोणं चैव वायव्ये पद्माकारं तथोत्तरे

నైరృత్య (దక్షిణ-పడమర) దిశలో త్రికోణ కుండం, పడమరలో వృత్తాకార కుండం చేయాలి. వాయవ్య (ఉత్తర-పడమర) దిశలో షట్కోణం, ఉత్తరంలో పద్మాకార కుండం స్థాపించాలి.

Verse 107

ऐशान्यामष्टकोणं तु मध्ये चैकं विधा नतः । प्रत्येकं मण्डपं शुभ्रं स्तम्भैः षोडशभिर्युतम्

ఈశాన (ఉత్తర-తూర్పు) దిశలో అష్టకోణ కుండం చేయాలి; మధ్యలో విధి ప్రకారం మరొకటి. ప్రతి మండపం శుభ్రంగా, మంగళకరంగా, పదహారు స్తంభాలతో యుక్తంగా ఉండాలి.

Verse 108

ध्वजैः सतोरणैर्युक्तं चक्रे ब्रह्मा विधानतः । न्यग्रोधं पूर्वतो न्यस्य दक्षे चोदुंबरं तथा

బ్రహ్ముడు విధి ప్రకారం ధ్వజాలు, తోరణాలతో దానిని సుసజ్జితం చేశాడు. తూర్పున న్యగ్రోధ (వట) వృక్షాన్ని, దక్షిణంలో ఉదుంబర వృక్షాన్ని కూడా స్థాపించాడు.

Verse 109

अश्वत्थं पश्चिमे चैव पलाशं चोत्तरे क्रमात् । बाहुदंडप्रमाणेन ध्वजांस्तत्र निवेश्य वै

అతడు పడమరలో అశ్వత్థ (పీపల్) వృక్షాన్ని, క్రమంగా ఉత్తరంలో పలాశ వృక్షాన్ని స్థాపించాడు. అక్కడ బాహుదండ ప్రమాణంతో ధ్వజాలను కూడా నిలిపాడు.

Verse 110

ऐन्द्र्यादौ पीतवर्णादि पताका परिकल्पिताः । ततो ब्रह्मा ह्यग्निकुंडे चाग्निस्थापनमारभत्

ఇంద్రదిక్కు మొదలుకొని పీతవర్ణాది ధ్వజములు సక్రమంగా ఏర్పాటు చేయబడినవి. అనంతరం బ్రహ్మ అగ్నికుండంలో పవిత్రాగ్ని స్థాపనను ఆరంభించాడు।

Verse 111

स्वस्थाने ब्राह्मणांश्चैव जाप्ये चैव न्ययोजयत् । श्रीसूक्तं पावमानं च सदा चैव च वाजिनम्

ఆయన బ్రాహ్మణులను తమ తమ స్థానాలలో నిలిపి జపకర్మకు నియమించాడు—శ్రీసూక్తం, పావమాన మంత్రాలు, అలాగే ‘సదా’ మరియు ‘వాజిన’ అనే సామగానాలు।

Verse 112

वृषाकपिं तथैन्द्रं च बह्वृचः पूर्वतोऽजपन् । रुद्रान्पुरुषसूक्तं च क्रोकाध्यायं च वैक्रियम्

తూర్పు దిశలో ఋగ్వేద బహ్వృచులు వృషాకపి మరియు ఐంద్ర సూక్తాలను జపించారు. వారు రుద్రసూక్తం, పురుషసూక్తం, అలాగే క్రోకాధ్యాయం మరియు వైక్రియమును కూడా పఠించారు।

Verse 113

ब्राह्मणं पैत्र्यमैंद्रं च जपेरन्यजुषो यमे । देवव्रतं वामदेव्यं ज्येष्ठं साम रथंतरम्

దక్షిణ దిశలో యజుర్వేద పాఠకులు బ్రాహ్మణ భాగాలు, పైత్ర్య మరియు ఐంద్ర మంత్రాలను జపించారు. అలాగే దేవవ్రతం, వామదేవ్యం, జ్యేష్ఠ సామం, రథంతరం కూడా గానించారు।

Verse 114

भेरुंडानि च सामानि च्छंदोगः पश्चिमेऽजपत् । अथर्वाथर्वशिरसं स्कम्भस्तंभमथर्वणम्

పడమర దిశలో ఛాందోగుడు ‘భేరుణ్డ’ అనే సామగానాలను జపించాడు. అలాగే అథర్వణ పరంపరలోని అథర్వశిరస్సు మరియు స్కంభ-స్తంభ సూక్తమును కూడా పఠించారు।

Verse 115

नीलरुद्रमथर्वाणमथर्वा चोत्तरेऽजपत् । गर्भाधानादिकं सर्वं ततोऽग्नेरकरोद्विभुः

ఉత్తర దిశలో అథర్వణుడు నీలరుద్రం మరియు ఇతర అథర్వణ మంత్రాలను జపించాడు. అనంతరం ఆ విభువు పవిత్ర అగ్నిద్వారా గర్భాధానాది సమస్త సంస్కారాలను విధివిధానంగా నిర్వహించాడు।

Verse 116

पूर्णाहुतिं ततो दत्त्वा स्नानकर्म तथाऽरभत् । पंचपल्लवसंयुक्तं मृत्तिकाभिः समन्वितम्

అనంతరం పూర్ణాహుతి సమర్పించి ఆయన స్నానకర్మను ప్రారంభించాడు. అది పంచపల్లవాలతో యుక్తమై, పవిత్ర మృత్తికలతో సమన్వితమై ఉండెను।

Verse 117

कषायैः पंचगव्यैश्च पंचामृतफलैस्तथा । तीर्थोदकैः समेतं तु मंत्रैः स्नानमथारभत्

తదుపరి ఆయన కషాయాలు, పంచగవ్యాలు, ఫలాలతో కూడిన పంచామృతం మరియు తీర్థోదకంతో మంత్రోచ్చారణతో స్నానాన్ని ప్రారంభించాడు।

Verse 118

नेत्राण्युत्पाद्य देवस्य कृत्वा च तिलकक्रियाम् । पृथिव्यां यानि तीर्थानि पाताले च विशेषतः

దేవుని నేత్రోన్మీలన సంస్కారాన్ని చేసి, తిలకక్రియను పూర్తిచేసిన తరువాత, భూమిపై ఉన్న అన్ని తీర్థాలు, ప్రత్యేకంగా పాతాళంలోని తీర్థాలు కూడా ఆ సందర్భంలో అక్కడికి చేరాయి।

Verse 119

स्वर्ग लोके च यान्येव तत्र तान्याययुस्तदा । एतस्मिन्नन्तरे ब्रह्मा देवानां पश्यतां तदा

స్వర్గలోకంలో ఉన్న తీర్థాలు కూడా ఆ సమయంలో అక్కడికి వచ్చాయి. ఇదే మధ్యలో దేవతలు చూస్తుండగానే బ్రహ్మదేవుడు (తదుపరి) కార్యాన్ని ప్రారంభించాడు।

Verse 120

भूमिं भित्त्वा विवेशाथ तत्र लिंगमपश्यत । स्पर्शाख्यं तं तु संछाद्य मधुना दर्भमूलकैः

అతడు భూమిని చీల్చి లోపలికి ప్రవేశించి అక్కడ ఒక లింగాన్ని దర్శించాడు. ‘స్పర్శ’ అనే ఆ లింగాన్ని తేనెతోను దర్భమూలాలతోను కప్పి భక్తితో సంరక్షించాడు.

Verse 121

तत्र ब्रह्मशिलां न्यस्य तस्या ऊर्ध्वं महाप्रभम् । लिंगं प्रतिष्ठयामास कृत्वा निश्चलमा त्मवान्

అక్కడ అతడు బ్రహ్మశిలను ఉంచి, దాని మీద మహాప్రభమైన మహాతేజస్సు గల లింగాన్ని దృఢంగా ప్రతిష్ఠించాడు—మనస్సు నిశ్చలంగా, సంకల్పం అచలంగా.

Verse 122

स्थित्वा च परमे तत्त्वे मंत्रन्यासमथाकरोत् । एवं लिंगं प्रतिष्ठाप्य तत्र ब्रह्मा जगद्गुरुः । पूजयामास विधिना वेदोक्तैर्मंत्र विस्तरैः

పరమ తత్త్వంలో స్థితుడై అతడు మంత్రన్యాసాన్ని ఆచరించాడు. ఈ విధంగా లింగాన్ని ప్రతిష్ఠించి, జగద్గురు బ్రహ్మ వేదోక్త విస్తృత మంత్రాలతో విధివిధానంగా పూజించాడు.

Verse 123

मन्त्रन्यासे कृते तत्र ब्रह्मणा लोककर्तॄणा । तत्र विप्रगणो हृष्टो जयशब्दादिमंगलैः । निर्धूमश्चाभवद्वह्निः सूर्यकोटिसमप्रभः

లోకకర్త బ్రహ్మ అక్కడ మంత్రన్యాసం పూర్తిచేయగానే విప్రగణం ‘జయ’ మొదలైన మంగళధ్వనులతో హర్షించింది. అగ్ని ధూమరహితమై కోటి సూర్యుల సమానంగా ప్రకాశించింది.

Verse 124

देवदुन्दुभयो नेदुः प्रसन्नाश्च दिगीश्वराः । पुष्पवृष्टिः पपातोच्चैस्तस्मिन्यज्ञमहोत्सवे

ఆ మహా యజ్ఞోత్సవంలో దేవదుందుభులు మ్రోగాయి, దిక్పాలకులు ప్రసన్నులయ్యారు, మరియు పై నుంచి పుష్పవృష్టి కురిసింది.

Verse 125

प्रतिष्ठाप्य ततो लिंगं श्रीसोमेशं पितामहः । दापयामास विप्रेभ्यो भूरिशो यज्ञदक्षिणाम्

అనంతరం పితామహుడు బ్రహ్మదేవుడు శ్రీ సోమేశ లింగాన్ని ప్రతిష్ఠించి, బ్రాహ్మణులకు అపారమైన యజ్ఞదక్షిణను ఇవ్వింపజేశాడు।

Verse 126

सनत्कुमारप्रमुखैराद्यैर्ब्रह्मर्षिभिर्वृतः । दक्षिणामददात्सोमस्त्रींल्लोकान्ब्रह्मणे पुरा

సనత్కుమారుడు మొదలైన ఆద్య బ్రహ్మర్షులతో పరివృతుడైన సోముడు ఒకప్పుడు బ్రహ్మదేవునికి యజ్ఞదక్షిణగా మూడు లోకాలను దానమిచ్చాడు।

Verse 127

तेभ्यो ब्रह्मर्षिमुख्येभ्यः सदस्येभ्यस्तथैव च । ददौ हिरण्यं रत्नानि कोटिशो भूरिदक्षिणाः

ఆ ప్రధాన బ్రహ్మర్షులకు మరియు యజ్ఞసభ్యులకు అతడు బంగారం, రత్నాలు—కోట్ల సంఖ్యలో—అపార యజ్ఞదక్షిణగా దానమిచ్చాడు।

Verse 128

सोभिषिक्तो महातेजाः सर्वैर्ब्रह्मर्षिभिस्ततः । त्रींल्लोकान्भावयामास स्वभासा भासतां वरः

అనంతరం సమస్త బ్రహ్మర్షులచే అభిషిక్తుడైన ఆ మహాతేజస్సు గలవాడు, కాంతిమంతుల్లో శ్రేష్ఠుడు, తన స్వప్రకాశంతో మూడు లోకాలను ప్రకాశింపజేసి పోషించాడు।

Verse 129

तं सिनी च कुहूश्चैव द्युतिः पुष्टिः प्रभा वसुः । कीर्त्तिर्धृतिश्च लक्ष्मीश्च नव देव्यः सिषेविरे

సీనీ, కుహూ, అలాగే ద్యుతి, పుష్టి, ప్రభా, వసు, కీర్తి, ధృతి, లక్ష్మీ—ఈ తొమ్మిది దేవతలు భక్తితో అతనికి సేవచేశారు।

Verse 130

प्राप्यावभृथमव्यग्रः कृत्वा माहेश्वरं मखम् । कृतार्थः परिपूर्णश्च संबभूव निशापतिः

అవ్యగ్రుడై అవభృథస్నానం పొందుకొని, మాహేశ్వర యజ్ఞాన్ని నిర్వహించి, నిశాపతి సోముడు కృతార్థుడై పరిపూర్ణుడయ్యాడు।

Verse 131

ततस्तस्मै ददौ राज्यं प्राज्यं ब्रह्मा पितामहः । बीजौषधीनां विप्राणामवन्नानां च वरानने

అనంతరం పితామహుడు బ్రహ్మా అతనికి విస్తారమైన, సమృద్ధమైన రాజ్యాన్ని ప్రసాదించాడు; విత్తనాలు, ఔషధుల సమృద్ధి, బ్రాహ్మణుల క్షేమం, అన్నహీనులకూ అభ్యుదయాన్ని ఇచ్చాడు, ఓ వరాననే।

Verse 132

तस्मिन्यज्ञे समाजग्मुर्ये केचित्पृथिवीश्वराः । तेषां राज्यं धनं भोगान्ददौ स्वर्गं तथाऽक्षयम्

ఆ యజ్ఞానికి ఏ ఏ భూపతులు వచ్చి సమవేశమయ్యారో, వారికి అతడు రాజ్యం, ధనం, భోగాలు మరియు అక్షయ స్వర్గాన్ని ప్రసాదించాడు।

Verse 133

ब्राह्मणान्भोजयामास स्वयमेवौषधीपतिः । ददौ सर्वं तदा तेषां प्रभासक्षेत्रवासिनाम्

అప్పుడు ఔషధిపతి స్వయంగా బ్రాహ్మణులకు భోజనం పెట్టి, ప్రభాసక్షేత్రవాసులకు ఆ సమయంలో సమస్తాన్ని దానంగా ఇచ్చాడు।

Verse 134

हिरण्यादीन्यदाच्चैव महादानानि षोडश । यो यदर्थयते तत्र सामान्यः प्राकृतो जनः । निजकर्मानुसारेण स लेभे च तदेव हि

అతడు స్వర్ణాది దానాలతో పాటు షోడశ మహాదానాలను కూడా ఇచ్చాడు. అక్కడ సాధారణుడు ఏది కోరినా, తన కర్మానుసారంగా అదే పొందేవాడు.

Verse 136

एवं समर्थिते यज्ञे सर्वे देवाः सवासवाः । स्थापयित्वा तु लिंगानि जग्मुः सर्वे यथागतम्

ఈ విధంగా యజ్ఞం సమ్యక్గా పూర్తైన తరువాత, ఇంద్రునితో కూడిన సమస్త దేవతలు అక్కడ శివలింగాలను ప్రతిష్ఠించి, వచ్చినట్లే అందరూ తిరిగి వెళ్లిపోయారు।

Verse 137

त्रिकालं पूजयामास धूपमाल्यानुलेपनैः । तं प्रणम्य च देवेशि स्तौति नित्यं निशापतिः

అతడు ధూపం, మాల్యాలు, అనులేపనాలతో త్రికాలములందు ఆ (లింగ) పూజను చేసెను। ఓ దేవేశీ! ఆయనకు నమస్కరించి నిశాపతి (చంద్రుడు) నిత్యం స్తుతించుచున్నాడు।