Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 24

Devanagari script

ब्राह्मणांश्च समाहूय सोमाध्यक्षं उवाच तान् । यज्ञांगं सर्वमानीतं मया सोमाज्ञया द्विजाः । अनंतरं तु यत्कृत्यं भवद्भिस्तद्विधीयताम्

Transliteration

brāhmaṇāṃśca samāhūya somādhyakṣaṃ uvāca tān | yajñāṃgaṃ sarvamānītaṃ mayā somājñayā dvijāḥ | anaṃtaraṃ tu yatkṛtyaṃ bhavadbhistadvidhīyatām

Translation

బ్రాహ్మణులను పిలిపించి సోమాధ్యక్షుడు ఇలా అన్నాడు— “హే ద్విజులారా, సోముని ఆజ్ఞతో యజ్ఞానికి కావలసిన సమస్త అంగాలను నేను తెచ్చాను. ఇకపై చేయవలసిన కర్తవ్యం మీరు విధిపూర్వకంగా నిర్వహించండి।”

Word by Word

• ब्राह्मणान्: Brahmins
• ब्राह्मणान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक अव्यय

• समाहूय: having summoned
• समाहूय: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: सम् + आ + ह्वा (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund)

• सोमाध्यक्षम्: the superintendent of Soma
• सोमाध्यक्षम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक) + अध्यक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सोमस्य अध्यक्षः)

• उवाच: said/spoke
• उवाच: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• तान्: them
• तान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम

• यज्ञाङ्गम्: the requisites/limbs of the sacrifice
• यज्ञाङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक) + अङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (यज्ञस्य अङ्गम्)

• सर्वम्: all, entire
• सर्वम्: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• आनीतम्: brought
• आनीतम्: Kriyāviśeṣaṇa/Predicate (brought)
• Type: Adjective
• Root: आ + नी (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे

• मया: by me
• मया: Karana/Karta (Agent in passive/करण/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• सोमाज्ञया: by Soma’s command
• सोमाज्ञया: Hetu/Instrument (Cause/means)
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक) + आज्ञा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सोमस्य आज्ञा)

• द्विजाः: O twice-born (Brahmins)
• द्विजाः: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन/प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• अनन्तरम्: next, thereafter
• अनन्तरम्: Kāla (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: अनन्तर (प्रातिपदिक)
• Form: क्रियाविशेषणरूपेण नपुंसक-द्वितीया एकवचन (adverbial accusative)

• तु: then/indeed
• तु: Discourse particle
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात

• यत्: whatever
• यत्: Sambandha (Relative)
• Type: Adjective
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धक (relative)

• कृत्यम्: duty/task to be done
• कृत्यम्: Karma (Object/what is to be done)
• Type: Noun
• Root: कृत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• भवद्भिः: by you (respected)
• भवद्भिः: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; आदरार्थक सर्वनाम

• तत्: that
• तत्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; निर्देशक

• विधीयताम्: let it be done/arranged
• विधीयताम्: Kriyā (Injunction/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि + धा (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive imperative)

Speaker

Somādhyakṣa (Soma’s superintendent/overseer)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Implied audience within the Purāṇic frame (traditionally sages)

Visual Art Cues

Scene: A Soma-appointed superintendent stands before assembled brāhmaṇas, indicating neatly arranged yajña-saṃbhāra—vessels, ladles, kuśa, samidh, clarified butter—inviting them to begin the next prescribed act.

Characters & Entities

• Soma (Candramā)
• Brāhmaṇas (Dvipra)
• Yajña

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred rites succeed through right order (vidhi): resources are gathered, and qualified priests complete the prescribed acts.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa Kṣetra is the ritual ground where the yajña is being organized.

What ritualistic prescription is mentioned?

Yajña-aṅga collection and the instruction to proceed with the next prescribed ritual steps under brāhmaṇic guidance.