Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 50

Devanagari script

कृतांजलिपुटो भूत्वा उवाच नतकंधरः । हेमगर्भ उवाच । भगवन्भवदादेशाद्यज्ञांगं सर्वमेव हि

Transliteration

kṛtāṃjalipuṭo bhūtvā uvāca natakaṃdharaḥ | hemagarbha uvāca | bhagavanbhavadādeśādyajñāṃgaṃ sarvameva hi

Translation

అంజలి పెట్టి, శిరస్సు వంచి అతడు పలికెను। హేమగర్భుడు అన్నాడు—భగవన్, మీ ఆజ్ఞచేత యజ్ఞానికి సంబంధించిన సమస్త అంగములు, సామగ్రి యథావిధిగా సిద్ధమయ్యాయి।

Word by Word

• कृताञ्जलिपुटः: with hands folded
• कृताञ्जलिपुटः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: कृत (कृदन्त; √कृ धातु) + अञ्जलि (प्रातिपदिक) + पुट (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; तत्पुरुष: कृतः अञ्जलिपुटः येन (hands folded)

• भूत्वा: having become
• भूत्वा: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: √भू (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund); ‘having become’

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• नतकन्धरः: with bowed neck
• नतकन्धरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: नत (कृदन्त; √नम् धातु) + कन्धर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; कर्मधारय: नतः कन्धरः यस्य

• हेमगर्भः: Hemagarbha
• हेमगर्भः: Karta (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हेम (प्रातिपदिक) + गर्भ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; कर्मधारय (नाम)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• भगवन्: O Lord
• भगवन्: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन

• भवदादेशात्: from your command
• भवदादेशात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: भवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + आदेश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: भवतः आदेशः तस्मात्

• यज्ञाङ्गम्: the sacrificial apparatus/limb
• यज्ञाङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक) + अङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• सर्वम्: all
• सर्वम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; विशेषण (यज्ञाङ्गम्)

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निश्चयार्थक-अव्यय (particle)

• हि: for
• हि: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: हेतौ/निश्चये अव्यय (particle)

Speaker

Hemagarbha

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Hemagarbha stands with folded hands and bowed head, reporting to the Lord that all sacrificial components are prepared; ritual vessels and attendants appear in the background.

Characters & Entities

• Hemagarbha
• yajña (sacrifice)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Reverence and obedience to divine instruction are presented as the proper foundation for dharmic ritual action.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra (Prabhāsatīrtha region), introduced in the Prabhāsakṣetramāhātmya context.

What ritualistic prescription is mentioned?

The completion/arrangement of the yajña’s ‘aṅgas’ (ritual components and requisites) under divine direction.