Adhyaya 8

Verse 1

। सूत उवाच । एवं स्वर्गमनुप्राप्ते त्रिशंकौ नृपसत्तमे । सशरीरे द्विजश्रेष्ठा विश्वामित्रसमुद्यमात्

సూతుడు పలికెను—హే నృపశ్రేష్ఠా! ఈ విధంగా త్రిశంకువు తన శరీరంతోనే స్వర్గమును పొందెను; ద్విజశ్రేష్ఠుడు విశ్వామిత్రుని మహోద్యమమువలన।

Verse 2

तत्तीर्थं ख्यातिमायातं समस्ते भुवनत्रये । ततःप्रसूति लोकानां धर्मकामार्थमोक्षदम्

ఆ తీర్థము త్రిభువనములందు ప్రసిద్ధి పొందెను; దానివలన లోకములకు హితము కలుగును, ధర్మ-కామ-అర్థ-మోక్షములను ప్రసాదించును।

Verse 3

अस्पृष्टं कलिदोषेण तथान्यैरुपपातकैः । ब्रह्महत्यादिकैश्चैवत्रिपुरारेः प्रभावतः

ఈ తీర్థము కలిదోషముచేత స్పృశింపబడదు; ఇతర ఉపపాతకములచేతను కాదు; బ్రహ్మహత్యాదిపాపములకూడా అంటవు—త్రిపురారియైన శివుని ప్రభావమువలన।

Verse 4

यस्तत्र त्यजति प्राणाञ्छ्रद्धा युक्तेन चेतसा । स मोक्षमाप्नुयान्मर्त्यो यद्यपि स्यात्सुपापकृत्

యెవడు అక్కడ శ్రద్ధాయుతమైన మనస్సుతో ప్రాణములను విడిచెదో, ఆ మానవుడు మోక్షమును పొందును; అతడు మహాపాపకృతుడైనను సరే।

Verse 5

कृमिपक्षिपतंगा ये पशवः पक्षिणो मृगाः । तेऽपि तत्र मृता यांति शिवलोकमसंशयम्

కృములు, పక్షులు, పురుగులు, పశువులు, అడవి మృగాలు—అక్కడ మరణించినవారు కూడా నిస్సందేహంగా శివలోకానికి చేరుతారు।

Verse 6

स्नानं ये तत्र कुर्वंति श्रद्धापूतेन चेतसा । त्रिशंकुरिव ते स्वर्गे प्रयांत्यपि विधर्मिणः

శ్రద్ధతో శుద్ధమైన మనస్సుతో అక్కడ స్నానం చేసే వారు, త్రిశంకువలె స్వర్గానికి చేరుతారు—విధర్ములైనా సరే।

Verse 7

घर्मार्त्ता वा तृषार्ता वा येऽवगाहंति तज्जलम् । तेऽपि यांति परं स्थानं यत्र देवो महेश्वरः

వేడితో బాధపడుతున్నా, దాహంతో వ్యాకులమైనా—ఆ జలంలో మునిగినవారు కూడా దేవ మహేశ్వరుడు నివసించే పరమస్థానాన్ని చేరుతారు।

Verse 8

विश्वामित्रोऽपि तद्दृष्ट्वा तीर्थमाहात्म्यमुत्तमम् । कुरुक्षेत्रं परित्यज्य तत्र वासमथाकरोत्

ఆ తీర్థ మహాత్మ్యం అత్యుత్తమమని చూసి విశ్వామిత్రుడు కూడా కురుక్షేత్రాన్ని విడిచి అక్కడే నివాసం చేసుకున్నాడు।

Verse 9

तथान्ये मुनयः शांतास्त्यक्त्वा तीर्थानि दूरतः । तत्राश्रमपदं कृत्वा प्रयाताः परमं पदम्

అలాగే ఇతర శాంత మునులు దూరంలోని తీర్థాలను విడిచి అక్కడ ఆశ్రమాలను స్థాపించి పరమపదాన్ని పొందారు।

Verse 10

तथैव मनुजाः सर्वे दूरादागत्य सत्वराः । तत्र स्नात्वा दिवं यांति कृत्वा पापशतान्यपि

అదేవిధంగా అందరు మనుష్యులు దూరం నుండి త్వరగా వచ్చి అక్కడ స్నానం చేసి, వందల పాపాలు చేసినా స్వర్గానికి చేరుతారు।

Verse 11

एवं तस्य प्रभावेण तीर्थस्य द्विजसत्तमाः । गच्छमानेषु लोकेषु सुखेन त्रिदिवालयम्

హే ద్విజశ్రేష్ఠులారా! ఆ తీర్థ ప్రభావంతో ప్రజలు ఈ లోకాన్ని విడిచి సులభంగా త్రిదివాలయాన్ని చేరుతారు।

Verse 12

अग्निष्टोमादिका सर्वाः समुच्छेदं गताः क्रियाः । न कश्चिद्यजते मर्त्यो न व्रतं कुरुते नरः

అగ్నిష్టోమాది సమస్త క్రియలు క్షీణించిపోయాయి; ఏ మానవుడూ యజ్ఞం చేయలేదు, ఏ పురుషుడూ వ్రతం ఆచరించలేదు।

Verse 13

न यच्छति तथा दानं न च तीर्थं निषेवते । केवलं कुरुते स्नानं लिंगभेदे समाहितः

అతడు విధివిధానంగా దానం చేయడు, తీర్థాన్ని యథావిధిగా సేవించడు; కేవలం లింగభేదాల పట్ల ఆసక్తితో స్నానం మాత్రమే చేస్తాడు।

Verse 14

ततः प्रगच्छति स्वर्गं विमानवरमाश्रितः

ఆ తరువాత అతడు శ్రేష్ఠమైన విమానాన్ని పొందుకొని స్వర్గానికి వెళ్తాడు।

Verse 15

ततः प्रपूरिताः सर्वे स्वर्गलोका नरैर्द्विजाः । ब्रह्मविष्णुशिवेन्द्रादीन्स्पर्धमानैः सुरोत्तमान्

అప్పుడు, ఓ ద్విజులారా, మనుష్యులతో సమస్త స్వర్గలోకాలు నిండిపోయాయి; బ్రహ్మా, విష్ణు, శివ, ఇంద్రాది శ్రేష్ఠ దేవులతో కూడ పోటీ పడుతూ వారు అన్ని వైపులా గుంపుగా చేరారు.

Verse 16

ततो देवगणाः सर्वे यज्ञभागविवर्जिताः । कृच्छ्रं परमनुप्राप्ता मन्त्रं चक्रुः परस्परम्

అప్పుడు యజ్ఞభాగం నుండి వంచితులైన దేవగణమంతా ఘోర కష్టంలో పడ్డారు; వారు పరస్పరం మంత్రణ చేసుకున్నారు.

Verse 17

हाटकेश्वरमाहात्म्यात्स्वर्गलोकः प्रपूरितः । ऊर्ध्वबाहुभिराकीर्णः स्पर्धमानैः समंततः

హాటకేశ్వర మహిమవల్ల స్వర్గలోకం నిండిపోయింది; చేతులు పైకెత్తి అరుస్తూ పోటీ పడేవారు అన్ని వైపులా గుమిగూడారు.

Verse 18

तस्मात्तत्क्रियतां कर्म येनोच्छेदं प्रगच्छति । तीर्थमेद्धरापृष्ठे हाटकेश्वरसंज्ञितम्

కాబట్టి భూమి మీద ‘హాటకేశ్వర’ అనే ఆ తీర్థం అంతమయ్యేలా తగిన కార్యం చేయబడాలి.

Verse 19

ततः संवर्तको वायुः शक्रादेशात्समंततः । तत्क्षेत्रं पूरयामास पांसुभिर्द्विजसत्तमाः

అప్పుడు ఇంద్రుని ఆజ్ఞతో సంవర్తక వాయువు అన్ని దిక్కుల నుంచీ వీచి, ఓ ద్విజశ్రేష్ఠులారా, ఆ క్షేత్రాన్ని ధూళితో నింపింది.

Verse 20

एवं नाशमनुप्राप्ते तस्मिंस्तीर्थे स्थलोच्चये । जाते जाताः क्रियाः सर्वा भूयोऽपि क्रतुसंभवाः

ఈ విధంగా ఆ తీర్థస్థల సమూహం నాశనమునకు చేరినప్పుడు, సమస్త ధార్మిక క్రియలు మళ్లీ ఉద్భవించాయి; విధివిధానములతో క్రతుసంభవ యజ్ఞకర్మలూ మరల జరిగాయి।

Verse 21

ततः कालेन महता वल्मीकः समपद्यत । तस्मिन्क्षेत्रे स पाताले संप्रयातः शनैःशनैः

ఆపై మహాకాలం గడిచిన తరువాత అక్కడ వల్మీకము (చీమల పుట్ట) ఏర్పడింది; ఆ పవిత్ర క్షేత్రములో అది మెల్లమెల్లగా పాతాళంలోకి దిగిపోయింది।

Verse 22

अथ पातालतो नागास्तेन मार्गेण कौतुकात् । मर्त्यलोकं समायांति भ्रमंति च धरातले

అప్పుడు కౌతుకముచేత పాతాళమునుండి నాగులు అదే మార్గమున పైకి వచ్చి మర్త్యలోకమునకు చేరి భూమిపై సంచరిస్తారు।

Verse 23

तत्र ते मानवान्भोगान्भुक्त्वा चैव यथेच्छया । पुनर्निर्यांति तेनैव मार्गेण निजमंदिरम्

అక్కడ వారు మనుష్యుల భోగసుఖములను యథేచ్ఛగా అనుభవించి, తరువాత అదే మార్గమున తిరిగి బయలుదేరి తమ నివాసమునకు చేరుతారు।

Verse 24

ततो नागबिलः ख्यातः स सर्वस्मिन्धरातले । गतागतेन नागानां स वल्मीको द्विजोत्तमाः

అందువల్ల, ఓ ద్విజోత్తమా! నాగుల నిరంతర రాకపోకల కారణంగా ఆ వల్మీకము సమస్త భూమండలములో ‘నాగబిల’ అని ప్రసిద్ధి చెందింది।

Verse 25

कस्यचित्त्वथ कालस्य भगवान्पाकशासनः । ब्रह्महत्यासमोपेतो निस्तेजाः समपद्यत

ఒక కాలంలో భగవాన్ పాకశాసనుడు (ఇంద్రుడు) బ్రహ్మహత్యాపాపంతో బాధితుడై తేజస్సు కోల్పోయెను।

Verse 26

ततः पितामहादेशं लब्ध्वा मार्गेण तेन सः । प्रविश्य चेक्षयामास पाताले हाट केश्वरम्

అనంతరం పితామహుడు బ్రహ్మ ఆజ్ఞను పొందిన అతడు అదే మార్గమున ప్రవేశించి పాతాళంలో హాటకేశ్వరుని దర్శించెను.

Verse 27

अथाऽभूत्पापनिर्मुक्तस्तत्क्षणात्तस्य दर्शनात् । तेजसा च समायुक्तः पुनः प्राप त्रिविष्टपम्

ఆయన దర్శనమాత్రముతోనే అతడు తక్షణమే పాపముక్తుడయ్యెను; తేజస్సుతో యుక్తుడై మళ్లీ త్రివిష్టపం (స్వర్గం) చేరెను.

Verse 28

स दृष्ट्वा तत्प्रभावं तल्लिंगं देवस्य शूलिनः । हाटकेश्वरसंज्ञस्य भयं चक्रे नरोद्भवम्

ఆ ప్రభావాన్ని చూచి—శూలధారి దేవుని హాటకేశ్వరసంజ్ఞక లింగాన్ని—అది మనుష్యులకు సులభమైపోతుందేమో అని అతడు భయపడెను.

Verse 29

यदि कश्चित्पुमानत्र त्रिशंकुरिव भूपतिः । पूजयिष्यति तल्लिंगं विपाप्मा श्रद्धया सह

ఇక్కడ ఎవడైన పురుషుడు—త్రిశంకు రాజువలె అయినా—శ్రద్ధతో ఆ లింగాన్ని పూజిస్తే, అతడు పాపరహితుడగును.

Verse 30

यापयिष्यति तन्नूनं मामस्मात्त्रिदशालयात् । तस्मात्संपूरयाम्येनं मार्गं पाता लसंभवम्

ఇది నిశ్చయంగా నన్ను ఈ దేవాలయం నుండి దూరం చేస్తుంది; అందుచేత పాతాళమునుండి ఉద్భవించిన ఈ మార్గాన్ని నేను నింపి మూసివేస్తాను।

Verse 31

ततश्च त्वरया युक्तो रक्तशृंगं नगोत्तमम् । प्रचिक्षेप बिले तस्मिन्स्वयमेव शतक्रतुः

అనంతరం త్వ‌రతో ప్రేరితుడై శతక్రతు ఇంద్రుడు స్వయంగా ఆ గుహలో ‘రక్తశృంగ’ అనే ఉత్తమ పర్వతాన్ని విసిరివేశాడు।

Verse 32

ऋषय ऊचुः । ब्रह्महत्या कथं जाता देवेन्द्रस्य महात्मनः । कस्मिन्काले च सर्वं नो विस्तरात्सूत कीर्तय

ఋషులు అన్నారు—ఓ సూతా! మహాత్ముడైన దేవేంద్ర ఇంద్రునికి బ్రహ్మహత్య పాపం ఎలా కలిగింది? అది ఏ కాలంలో జరిగింది? అన్నిటినీ మాకు విస్తారంగా చెప్పుము।

Verse 33

रक्तशृंगो गिरिः कोऽयं संक्षिप्तस्तत्र तेन यः । मानुषाणां भयं तस्य कतमस्य शचीपतेः

ఈ ‘రక్తశృంగ’ పర్వతం ఏది, అతడు దాన్ని అక్కడ ఎందుకు విసిరాడు? శచీపతి చేసిన ఏ కార్యం వల్ల మనుష్యులకు భయం కలిగింది?

Verse 34

सूत उवाच । पुरा त्वष्ट्रा द्विजश्रेष्ठा हिरण्यकशिपोः सुता । विवाहिता रमानाम श्रेष्ठरूपगुणान्विता

సూతుడు చెప్పెను—పూర్వకాలంలో ద్విజశ్రేష్ఠుడైన త్వష్టా, హిరణ్యకశిపుని కుమార్తె ‘రమా’ను—శ్రేష్ఠ రూపగుణసంపన్నురాలిని—వివాహం చేసుకున్నాడు।

Verse 35

अथ तस्या ययौ कालः सुप्रभूतः सुतं विना । ततो वैराग्यसंपन्ना सुतार्थं तपसि स्थिता

ఆమెకు కుమారుడు లేకుండానే చాలా కాలం గడిచిపోయింది. అప్పుడు వైరాగ్యసంపన్నురాలై కుమారప్రాప్తి కోసం తపస్సులో నిలిచింది.

Verse 36

ध्यायमाना सुराधीशं देवदेवं महेश्वरम् । बलिपूजोपहारेण सम्यक्छ्रद्धासमन्विता

దేవదేవుడు, సురాధీశుడు మహేశ్వరుని ధ్యానిస్తూ, ఆమె దృఢశ్రద్ధతో బలి, పూజ, ఉపహారాలతో సమ్యక్గా ఆరాధించింది.

Verse 37

नियता नियताहारा स्नानजप्यपरायणा । यच्छमाना द्विजाग्र्येभ्यो दानानि विविधानि च

ఆమె నియమశీలురాలై మితాహారిణిగా, స్నానం మరియు జపంలో పరాయణగా ఉండి, శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణులకు నానావిధ దానాలు నిరంతరం ఇచ్చింది.

Verse 38

ततो वर्षसहस्रांते तस्यास्तुष्टो महेश्वरः । उवाच वरदोऽस्मीति वृणुष्व यदभीप्सितम्

అనంతరం వెయ్యేళ్ల ముగింపున ఆమెపై మహేశ్వరుడు ప్రసన్నుడై ఇలా అన్నాడు—“నేను వరదాతను; నీకు ఇష్టమైనదాన్ని కోరుకో.”

Verse 39

सा वव्रे मम पुत्रोऽस्तु भगवंस्त्वत्प्रसादतः । शूरः शस्त्रैरवध्यश्च विप्रदानवरूपधृक्

ఆమె వరం కోరింది—“భగవన్, మీ ప్రసాదంతో నాకు కుమారుడు కలుగుగాక; అతడు శూరుడై, శస్త్రాలతో అవధ్యుడై, బ్రాహ్మణుడి మరియు దానవుడి—రెండు రూపాలు ధరించగలవాడై ఉండుగాక.”

Verse 40

वेदाध्ययन संपन्नो यज्ञकर्मसमुद्यतः । तेजसा यशसा ख्यातः सर्वेषामपि देहिनाम्

అతడు వేదాధ్యయనంలో సంపన్నుడై, యజ్ఞకర్మలలో నిత్యోద్యోగుడై, తేజస్సు యశస్సులతో సమస్త దేహధారులలో ఖ్యాతి పొందుగాక।

Verse 41

भगवानुवाच । भविष्यति न संदेहः पुत्रस्ते बलवान्सुधीः । अवध्यः सर्वशस्त्राणां महातेजोभिरन्वितः

భగవానుడు పలికెను—ఇది నిశ్చయంగా జరుగును, సందేహమే లేదు. నీ కుమారుడు బలవంతుడూ సుధీగాను, సమస్త శస్త్రాలకు అవధ్యుడై, మహాతేజస్సుతో యుక్తుడగును।

Verse 42

यज्वा दानपतिः शूरो वेदवेदांगपारगः । ब्राह्मणोक्ताः क्रियाः सर्वाः करिष्यति स कृत्स्नशः । अजेयः संगरे चैव कृत्स्नैरपि सुरासुरैः

అతడు యజ్వుడై, దానాధిపతియై, శూరుడై, వేదవేదాంగాలలో పారంగతుడగును. బ్రాహ్మణులు విధించిన సమస్త క్రియలను సంపూర్ణంగా నిర్వహించును; యుద్ధంలో దేవాసురుల సమస్త సేనలచేత కూడ అజేయుడగును।

Verse 43

एवमुक्त्वा स देवेशस्ततश्चादर्शनं गतः । ऋतौ सापि दधे गर्भं सकाशाद्विश्वकर्मणः

ఇట్లు పలికి దేవేశ్వరుడు తదనంతరం అదృశ్యుడయ్యెను. తగిన ఋతువులో ఆమె కూడా విశ్వకర్మ సాన్నిధ్యమున గర్భం ధరించెను।

Verse 44

ततश्च सुषुवे पुत्रं दशमे मासि शोभनम् । द्वादशार्कप्रतीकाशं सर्वलक्षणलक्षितम्

అనంతరం పదవ మాసంలో ఆమె ఒక శోభన కుమారుని ప్రసవించెను—పన్నెండు సూర్యులవలె ప్రకాశమానుడై, సమస్త శుభలక్షణాలతో లక్షితుడై।

Verse 45

तस्य चक्रे पिता नाम प्राप्ते द्वादशमे दिने । प्रसिद्धं वृत्र इत्येव पूजयित्वा द्विजोत्तमान्

పన్నెండవ దినమున తండ్రి నామకర్మ నిర్వహించాడు; ఉత్తమ ద్విజులను పూజించి బాలునికి ప్రసిద్ధమైన “వృత్ర” అనే నామము పెట్టెను।

Verse 46

अथासौ ववृधे बालः शुक्लपक्षे यथोडुराट् । पितृमातृकृतानंदो बन्धुवर्गेण लालितः

ఆ తరువాత ఆ బాలుడు శుక్లపక్ష చంద్రునివలె రోజురోజుకు వృద్ధి చెందెను; తల్లిదండ్రులకు ఆనందమును కలిగించి, బంధువర్గం స్నేహంతో లాలించెను।

Verse 47

ततोऽस्य प्रददौ काले व्रतं विप्रजनोचितम् । समभ्येत्य स्वयं शुक्रो दानवस्यापि संद्विजः

తరువాత సమయోచితంగా అతనికి బ్రాహ్మణజన్మ విద్యార్థులకు తగిన వ్రతము (బ్రహ్మచర్యదీక్ష) ప్రసాదించబడెను; దానవగురు, పూజ్య ద్విజుడు శుక్రాచార్యుడు స్వయంగా వచ్చెను।

Verse 48

स चापि चतुरो वेदान्ब्रह्मचारिव्रते स्थितः । वेदांगैः सहितान्वृत्रः पपाठ गुरुवत्सलः

వృత్రుడు బ్రహ్మచర్యవ్రతంలో నిలిచి, గురుప్రేమభక్తితో, వేదాంగములతో కూడిన నాలుగు వేదములను అధ్యయనం చేసెను।

Verse 49

ततो यौवनमासाद्य भूमिपालानशेषतः । जित्वा धरां वशे चक्रे पातालं तदनंत रम्

ఆపై యౌవనాన్ని పొందిన వాడు సమస్త రాజులను నిశ్శేషంగా జయించాడు; భూమిని వశపరచి, తరువాత పాతాళలోకమును కూడా తన అధీనంలో పెట్టెను।

Verse 50

ततश्चेंद्रजयाकांक्षी समासाय सुरालयम् । सहस्राक्षमुखान्देवान्युद्धे चक्रे पराङ्मुखान्

ఆపై ఇంద్రుని జయించాలని ఆకాంక్షించి అతడు దేవాలయానికి చేరి, యుద్ధంలో సహస్రనేత్రుడైన ఇంద్రుని నాయకత్వంలోని దేవతలను వెనుదిరిగి పారిపోవలసిందిగా చేశాడు।

Verse 51

अथ तेन समं वज्री चक्रेऽष्टादश संयुगान् । एकस्मिन्नपि नो लेभे विजयं द्विजसत्तमाः

తర్వాత వజ్రధారి ఇంద్రుడు అతనితో సమానంగా నిలిచి పద్దెనిమిది సమరాలు చేశాడు; కానీ ఓ ద్విజశ్రేష్ఠులారా, ఒక్కదానిలోనూ విజయం పొందలేకపోయాడు।

Verse 52

हतशेषैः सुरैः सार्धं सर्वांगक्षतविक्षतैः । ततो जगाम वित्रस्तो ब्रह्मलोकं दिवा लयात्

అప్పుడు మిగిలిన దేవతలతో కలిసి—అవయవమంతా గాయాలతో చీలిపోయినవారితో—అతడు భయంతో స్వర్గలోకాన్ని విడిచి బ్రహ్మలోకానికి వెళ్లాడు।

Verse 53

वृत्रोऽपि बुभुजे कृत्स्नं त्रैलोक्यं सचराचरम् । शाक्रं पदं समास्थाय निहताशेषकंटकम्

వృత్రుడూ శాక్రపదాన్ని అధిష్ఠించి, మిగిలిన ప్రతిబంధకమనే ముల్లులన్నిటిని తొలగించి, చరాచరాలతో కూడిన సమస్త త్రిలోక్యాన్ని అనుభవించాడు।

Verse 54

यज्ञभागभुजश्चक्रे दानवान्बल गर्वितान् । देवस्थानेषु सर्वेषु यथोक्तेषु महाबलः

ఆ మహాబలుడు, ముందుగా చెప్పిన విధంగా, అన్ని దేవస్థానాలలో బలగర్విత దానవులను యజ్ఞభాగాలను అనుభవించేవారిగా చేశాడు।

Verse 55

एवं त्रैलोक्यराज्येऽपि लब्धे तस्य द्विजोत्तमाः । न संतोषश्च संजज्ञे ब्रह्मलोकाभि कांक्षया

ఇలా త్రిలోకాధిపత్యం పొందినప్పటికీ, ఓ ద్విజోత్తములారా, అతనికి సంతృప్తి కలగలేదు; బ్రహ్మలోకాభిలాష అతని మనస్సును కలవరపెట్టింది.

Verse 56

ततः शुक्रं समाहूय प्रोवाच मधुरं वचः । विनयावनतो भूत्वा चतुर्भिः सचिवैः सह

ఆపై అతడు శుక్రుని పిలిపించి, వినయంతో వంగి, తన నలుగురు మంత్రులతో కలిసి మధుర వచనాలు పలికాడు.

Verse 57

वृत्र उवाच । ब्रह्मलोकं गतः शक्रो भयाद्गुरुकुलोद्वह । कथं गतिर्भवेत्तत्र मम ब्रूहि यथातथम्

వృత్రుడు అన్నాడు—ఓ గురుకులశ్రేష్ఠా! భయంతో శక్రుడు బ్రహ్మలోకానికి వెళ్లాడు. అక్కడ నాకు ప్రవేశం ఎలా కలుగుతుంది? యథార్థంగా, స్పష్టంగా చెప్పండి.

Verse 58

येन शक्रं विरंचिं च सूदयिष्ये तथाखिलम् । तुभ्यं दत्त्वा ब्रह्म लोकं भोक्ष्यामि त्रिदिवं स्वयम्

ఏ ఉపాయంతో నేను శక్రుని, విరంచిని (బ్రహ్మను) మరియు మిగతా అందరినీ సంహరించగలనో చెప్పండి. బ్రహ్మలోకాన్ని మీకు ఇచ్చి, నేను స్వయంగా త్రిదివం (స్వర్గం) అనుభవిస్తాను.

Verse 59

शुक्र उवाच । न गतिर्विद्यते तत्र तव दानवसत्तम । तस्मात्त्रैलोक्यराज्येन संतोषं कर्तुम र्हसि

శుక్రుడు అన్నాడు—ఓ దానవశ్రేష్ఠా! అక్కడ నీకు గతి లేదు. కాబట్టి త్రిలోకాధిపత్యంతోనే నీవు సంతృప్తి చెందాలి.

Verse 60

वृत्र उवाच । यावत्तिष्ठति सुत्रामा तावन्नास्ति सुखं मम । तस्मान्निष्कंटकार्थाय यतिष्येऽहं द्विजोत्तम

వృత్రుడు అన్నాడు—సుత్రామా (ఇంద్రుడు) ఉన్నంతవరకు నాకు సుఖం లేదు. అందుచేత కంటకాలు (ప్రతిద్వంద్వులు) తొలగించుటకు నేను ప్రయత్నిస్తాను, ఓ ద్విజోత్తమా।

Verse 61

कथं शक्रस्य संजाता गतिस्तत्र भृगूद्वह । न भविष्यति मे ब्रूहि कथं साऽद्य महामते

ఓ భృగువంశశ్రేష్ఠా! అక్కడ శక్రుడు (ఇంద్రుడు) ఆ గతి ఎలా పొందాడు? నాకు స్పష్టంగా చెప్పు—ఈ రోజు అది నాకు ఎలా కలగదు, ఓ మహామతీ!

Verse 62

शुक्र उवाच । तेन पूर्वं तपस्तप्तं नैमिषे दानवोत्तम । यावद्वर्षसहस्रांतं ध्यायमानेन शंकरम्

శుక్రుడు అన్నాడు—ఓ దానవోత్తమా! అతడు పూర్వం నైమిషంలో తపస్సు చేశాడు; వెయ్యేళ్లు పూర్తయ్యేంతవరకు శంకరుని ధ్యానించాడు।

Verse 63

तत्प्रभावाद्गतिस्तस्य तत्र जाता सदैव हि । सभृत्यपरिवारस्य नान्यदस्तीह कारणम्

ఆ (తపస్సు/తీర్థ) ప్రభావంతో అతని గతి అక్కడ నిత్యంగా స్థిరపడింది. సేవకులు, పరివారంతో కూడ అతనికి ఇక్కడ మరొక కారణం లేదు।

Verse 64

योऽन्योऽपि नैमिषारण्ये तद्रूपं कुरुते तपः । ब्रह्मलोके गतिस्तस्य जायते नात्र संशयः

నైమిషారణ్యంలో ఎవడైనా అదే విధమైన తపస్సు చేస్తే, అతనికి బ్రహ్మలోక గతి కలుగుతుంది—ఇందులో సందేహం లేదు।

Verse 65

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा सत्वरं गत्वा नैमिषं तीर्थमुत्तमम् । तपश्चक्रे ततस्तीव्रं ध्यायमानो महेश्वरम्

సూతుడు పలికెను—ఇది విని అతడు వెంటనే ఉత్తమ తీర్థమైన నైమిషానికి వెళ్లెను. అక్కడ మహేశ్వరుని ధ్యానిస్తూ ఘోర తపస్సు ఆచరించెను.

Verse 66

त्रैलोक्यरक्षणार्थाय संनिरूप्य दनूत्त मान् । महाबलसमोपेताञ्छक्राधिकपराक्रमान्

త్రిలోక రక్షణార్థం దేవతలు దను కుమారులలో శ్రేష్ఠులను నిర్ధారించిరి—వారు మహాబలసంపన్నులు, శక్రునికన్నా అధిక పరాక్రమశాలులు.

Verse 67

वर्षास्वाकाशस्थायी स हेमन्ते सलिलाश्रयः । पंचाग्निसाधको ग्रीष्मे स वभूवा निलाशनः

వర్షాకాలంలో అతడు తెరిచిన ఆకాశం కిందనే నిలిచెను; హేమంతంలో నీటిని ఆశ్రయించెను; గ్రీష్మంలో పంచాగ్ని సాధన చేసెను; వాయువే ఆహారంగా జీవించెను.

Verse 68

एवं तस्य व्रतस्थस्य जग्मुर्वर्षशतानि च । तत्र भीतास्ततो देवा ब्रह्मविष्णुपुरःसराः

ఇలా వ్రతస్థుడై ఉండగా అతనికి వందల సంవత్సరాలు గడిచెను. అప్పుడు బ్రహ్మా, విష్ణువుల నేతృత్వంలో దేవతలు ఆ తపస్సు వల్ల భయపడిరి.

Verse 69

चक्रुश्च सततं मंत्रं तद्विनाशाय केवलम् । वीक्षयंति च च्छिद्राणि न च पश्यंति दुःखिताः

అతని వినాశార్థం వారు నిరంతరం కేవలం మంత్రజపం చేసిరి. అయినా లోపాలను వెదికినా ఏ చీలిక కనబడలేదు; దుఃఖంతో వారు మార్గం చూడలేకపోయిరి.

Verse 70

अथाब्रवीत्स्वयं विष्णुश्चिरं निश्चित्य चेतसा । वधोपायं समालोक्य वृत्रस्य प्रमुदान्वितः

అప్పుడు స్వయంగా విష్ణువు మనసులో దీర్ఘంగా విచారించి, వృత్రవధోపాయాన్ని గమనించి ఆనందంతో నిండిపోయాడు।

Verse 71

विष्णुरुवाच । तस्य शक्र वधोपायो मया ज्ञातोऽधुना ध्रुवम् । तच्छ्रुत्वा कुरु शीघ्रं त्वमुपायो नास्ति कश्चन

విష్ణువు పలికెను—హే శక్రా! అతని వధోపాయం నేను ఇప్పుడు నిశ్చయంగా తెలిసికొన్నాను. అది విని నీవు వెంటనే కార్యం చేయి; మరొక ఉపాయం లేదు।

Verse 72

अवध्यः सर्वशस्त्राणां स कृतः शूलपाणिना । तस्मादस्थिमयं वज्रं तद्वधार्थं निरूपय

శూలపాణి (శివుడు) అతనిని అన్ని శస్త్రాలకు అవధ్యుడిగా చేశాడు; కాబట్టి అతని వధార్థం అస్తిమయ వజ్రాన్ని ఏర్పరచు।

Verse 73

इन्द्र उवाच । अस्थिभिः कस्य जीवस्य वज्रं देव भविष्यति । गजस्य शरभस्याथ किं वान्यस्य वदस्व मे

ఇంద్రుడు పలికెను—హే దేవా! ఏ జీవి ఎముకలతో వజ్రం అవుతుంది? ఏనుగు, శరభం, లేక మరెవరిదో చెప్పుము।

Verse 74

विष्णुरुवाच । शतहस्तप्रमाणं तत्षडस्रि च सुराधिप । मध्ये क्षामं तु पार्श्वाभ्यां स्थूलं रौद्रसमाकृति

విష్ణువు పలికెను—హే సురాధిపా! అది శతహస్త ప్రమాణముగా, షడస్రి (ఆరు అంచుల) గలదిగా ఉంటుంది; మధ్యలో సన్నగా, రెండు ప్రక్కల మందంగా—భయంకరాకారంగా।

Verse 75

इंद्र उवाच । न तादृग्दृश्यते सत्त्वं त्रैलोक्येपि सुरेश्वर । यस्यास्थिभिर्विधीयेत वजमेवंविधाकृति

ఇంద్రుడు పలికెను—హే దేవాధిపతీ! త్రిలోకములలోనూ ఇలాంటి సత్త్వము కనబడదు; ఎవరి అస్థులతో ఇంతటి ఆకారముగల వజ్రము నిర్మించగలమో।

Verse 76

विष्णुरुवाच । दधीचिर्नाम विप्रोऽस्ति तपः परममा स्थितः । द्विगुणं च तथा दीर्घः सरस्वत्यां कृताश्रमः

విష్ణువు పలికెను—దధీచి అనే బ్రాహ్మణుడు ఉన్నాడు; అతడు పరమ తపస్సులో స్థితుడై ఉన్నాడు. అతని దేహము విశేషంగా దీర్ఘము; సరస్వతీ తీరమున ఆశ్రమము నిర్మించుకున్నాడు।

Verse 77

तं गत्वा प्रार्थयाशु त्वं स्वान्यस्थीनि प्रदास्यति । नादेयं विद्यते किंचित्तस्य संप्रार्थितस्य हि

అతని వద్దకు వెళ్లి త్వరగా ప్రార్థించు; అతడు తన స్వంత అస్థులను కూడా దానమిచ్చును. ఎందుకంటే సక్రమంగా వేడుకొనినవానికి అతనిచే ఇవ్వనిది ఏదీ లేదు।

Verse 79

ततः शक्रः सुरैः सार्धं गत्वा तस्य तदाश्रमम् । प्राचीसरस्वतीतीरे पुष्करे द्विजसत्तमाः

అనంతరం శక్రుడు (ఇంద్రుడు) దేవులతో కలిసి అతని ఆశ్రమమునకు వెళ్లెను—ప్రాచీ సరస్వతీ తీరమున, పుష్కరమందు, ఓ శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణులారా।

Verse 80

स प्रणम्य सहस्राक्षं तथान्यानपि सन्मुनिः । अर्घ्यादिभिस्ततः पूजां चक्रे तेषां ततः परम्

ఆ సన్ముని సహస్రాక్షుడు (ఇంద్రుడు) మరియు ఇతరులను నమస్కరించి, అనంతరం అర్ఘ్యాది సమర్పణలతో వారికి విధివిధానంగా పూజ నిర్వహించెను।

Verse 81

ततः प्रोवाच हृष्टात्मा विनयावनतः स्थितः । स्वयमेव सहस्राक्षं प्रणिपत्य मुहुर्मुहुः

అప్పుడు హర్షభరిత హృదయంతో, వినయంగా వంగి నిలిచి, అతడు స్వయంగా సహస్రాక్షుడు (ఇంద్రుడు)కు మళ్లీ మళ్లీ సాష్టాంగ నమస్కరించి పలికెను।

Verse 82

दधीचिरुवाच । किमर्थमागता देवाः कृत्यं चाशु निवेद्यताम् । धन्योऽहमागतो यस्य गृहे त्वं बलसूदन

దధీచి పలికెను—దేవతలు ఏ కార్యార్థం వచ్చారు? చేయవలసిన పనిని వెంటనే తెలియజేయండి। హే బలసూదన, నీవు నా గృహానికి వచ్చినందుకు నేను ధన్యుడను।

Verse 83

शक्र उवाच । वृत्रेण निर्जिताः सर्वे वयं ब्राह्मणसत्तम । स वध्यो नहि शस्त्राणां सर्वेषां वरपुष्टितः

శక్రుడు పలికెను—హే బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా, మేమందరం వృత్రునిచే జయింపబడ్డాము. అతడు వరబలంతో పుష్టుడై, ఏ శస్త్రముచేతనూ వధింపబడడు।

Verse 84

सोऽस्थिसंभववज्रस्य वध्यः स्यादब्रवीद्धरिः । शतहस्तप्रमाणस्य न च जीवोस्ति तादृशः

హరి ప్రకటించెను—అతడు ఎముకలతో తయారైన వజ్రముచేతనే వధింపబడును. శతహస్త ప్రమాణమున్న అటువంటి జీవి ఎవరూ లేరు।

Verse 85

त्वां मुक्त्वा ब्राह्मणश्रेष्ठ तस्मादस्थीनि यच्छ नः । स्वकीयानि भवेद्येन वज्रं तस्य विनाशकम्

కాబట్టి, హే బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా, నిన్ను తప్ప మరెవ్వరూ సహాయపడలేరు; నీ స్వకీయ అస్తులను మాకు దయచేయుము, నీ దేహసంభవ వజ్రమే అతని వినాశకమగునట్లు।

Verse 86

कुरु कृत्यं द्विजश्रेष्ठ देवानामार्तिनाशनम् । अन्यथा विबुधाः सर्वे नाशं यास्यंति कृत्स्नशः

హే ద్విజశ్రేష్ఠా! ఈ కర్తవ్యాన్ని నిర్వర్తించి దేవతల ఆర్తిని నశింపజేయుము. లేకపోతే సమస్త విబుధులు పూర్తిగా వినాశమునకు లోనగుదురు.

Verse 87

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा संप्रहृष्टात्मा दधीचिर्भगवान्मुनिः । अत्यजज्जीवितं तेषां हितार्थाय दिवौकसाम्

సూతుడు పలికెను—ఇది విని భగవాన్ ముని దధీచి హర్షభరిత హృదయుడై, దివౌకసుల హితార్థం తన జీవితం త్యజించెను.

Verse 88

ततो देवाः प्रहृष्टास्ते गृहीत्वास्थीनि कृत्स्नशः । ततश्चक्रुर्महावज्रं यादृशं विष्णुनोदितम्

అప్పుడు ఆ దేవతలు ఆనందించి సమస్త అస్థులను గ్రహించి, విష్ణువు ఆదేశించిన విధముగా మహావజ్రాన్ని నిర్మించిరి.

Verse 89

अथ शक्रस्तदादाय नैमिषाभिमुखो ययौ । भयेन महता युक्तो वेपमानो निशागमे

అనంతరం శక్రుడు దానిని తీసుకొని నైమిషముఖంగా బయలుదేరెను; మహాభయంతో కూడి, రాత్రి సమీపించగా వణికెను.

Verse 90

तत्र ध्यानस्थितं वृत्रं दूरस्थस्त्रिदशाधिपः । वज्रेण ताडयामास पलायनपरायणः

అక్కడ ధ్యానస్థితిలో ఉన్న వృత్రుని చూచి, దూరమున నుండే త్రిదశాధిపతి వజ్రంతో తాడించెను—పలాయనమే లక్ష్యంగా ఉన్నవాడు కాబట్టి.

Verse 91

सोऽपि वजप्रहारेण भस्मसात्सम पद्यत । वृत्रो दानवशार्दूलो वह्निं प्राप्य पतंगवत्

వజ్రప్రహారంతో అతడూ క్షణంలో భస్మమయ్యాడు. దానవులలో వ్యాఘ్రసముడైన వృత్రుడు దీపపు పురుగువలె అగ్నిలో ప్రవేశించాడు.

Verse 92

शक्रोऽपि भयसंत्रस्तो गत्वा सागरमध्यगम् । पर्वतं सुदुरारोहं तुंगशृंगं समाश्रितः

భయంతో వణికిన శక్రుడు (ఇంద్రుడు) సముద్రమధ్యంలో ఉన్న, ఎక్కుటకు అత్యంత కఠినమైన, ఎత్తైన శిఖరముగల పర్వతాన్ని ఆశ్రయించాడు.

Verse 93

न जानाति हतं वृत्रं वज्रघातेन तेन तम् । केवलं वीक्षते मार्गं वृत्रागमनसंभवम्

ఆ వజ్రఘాతంతో వృత్రుడు హతుడయ్యాడని అతడు గ్రహించడు; వృత్రుడు తిరిగి వస్తాడేమోనని కేవలం ఆ మార్గాన్నే చూస్తూ ఉంటాడు.

Verse 94

एतस्मिन्नंतरे देवाः संप्रहृष्टतनूरुहाः । सूत्रं विनिहतं दृष्ट्वा तुष्टुवुस्त्रिदशाधिपम्

ఇంతలో దేవతలు ఆనందంతో రోమాంచితులయ్యారు; శత్రువు పడిపోయినదాన్ని చూసి త్రిదశాధిపతి (ఇంద్రుడు)ని స్తుతించారు.

Verse 95

न जानंति भयान्नष्टं तस्मिन्सागरपर्वते । अन्विष्य चिरकालेन कृच्छ्रात्संप्राप्य तं ततः

భయంతో అతడు ఆ సముద్రపర్వతంలో దాగిపోయాడని వారు తెలియక, చాలా కాలం వెతికి, కష్టపడి చివరకు అక్కడ అతడిని కనుగొన్నారు.

Verse 96

वीक्षांचक्रुः समासीनं विषमे गिरिगह्वरे । तेजोहीनं तथा दीनं ब्रह्महत्यापरिप्लुतम्

వారు అతనిని కఠినమైన పర్వత-గుహలో కూర్చున్నవాడిగా చూశారు—తేజస్సు లేని, దీనుడైన, బ్రహ్మహత్యా కలుషంతో మునిగిపోయినవాడిగా।

Verse 97

गात्रदुर्गंधितासंगैः पूरयन्तं दिशो दश

అతని అవయవాలకు అంటుకున్న దుర్గంధంతో అతడు పది దిక్కులనూ నింపుతూ ఉన్నాడు।

Verse 98

अथोवाच चतुर्वक्त्रो दृष्ट्वा शक्रं तथाविधम् । समस्तान्देवसंघातान्दूरस्थः पापशंकया

అప్పుడు చతుర్ముఖుడు బ్రహ్మ, శక్రుని అటువంటి స్థితిలో చూసి, పాపసంక్రమణ భయంతో దూరంగా నిలిచి, సమస్త దేవగణాలకు ఇలా పలికెను।

Verse 99

शक्रोऽयं विबुधश्रेष्ठा ब्रह्महत्यापरिप्लुतः । तस्मातत्त्याज्यः सुदूरेण नो चेत्पापमवाप्स्यथ

ఓ దేవశ్రేష్ఠులారా! ఈ శక్రుడు బ్రహ్మహత్యా దోషంతో మునిగిపోయాడు; కనుక ఇతనిని చాలా దూరం నుంచే వదిలివేయండి, లేకపోతే మీకూ పాపం కలుగుతుంది।

Verse 100

पश्यध्वं सर्वलिंगानि ब्रह्महत्यान्वितानि च । अस्य गात्रेषु दृश्यंते तस्माद्गच्छामहे दिवि

చూడండి—ఇతని అవయవాలపై బ్రహ్మహత్యా దోషానికి సంబంధించిన అన్ని లక్షణాలూ కనిపిస్తున్నాయి; కనుక మనము స్వర్గానికి వెళ్లుదాం।

Verse 102

पितामहमुखान्दृष्ट्वा देवान्प्राप्तान्सुराधिपः । पराङ्मुखानकस्माच्च संजातान्विस्मयान्वितः । ततः प्रोवाच संभ्रांतः किमिदं गम्यते सुराः । दृष्ट्वापि मामनाभाष्य कच्चित्क्षेमं गृहे मम

పితామహుడైన బ్రహ్మ ముందుండగా వచ్చిన దేవులను చూచి దేవాధిపతి ఇంద్రుడు ఆశ్చర్యపడ్డాడు; వారు అకస్మాత్తుగా ముఖం తిప్పి వెనుదిరిగారు. అప్పుడు అతడు కలవరపడి—“హే దేవులారా, ఇది ఏమిటి? ఎందుకు వెళ్తున్నారు? నన్ను చూచి కూడా పలకరు; నా నివాసంలో క్షేమమా?” అని అన్నాడు.

Verse 103

कच्चित्स निहतस्तेन मम वज्रेण दानवः । कच्चिन्न मां स युद्धार्थमन्वेष यति दुर्मतिः

“నా వజ్రంతో ఆ దానవుడు నిజంగా నిహతుడయ్యాడా? ఆ దుర్మతి ఇక యుద్ధార్థం నన్ను వెదకడం లేదుకదా?”

Verse 104

ब्रह्मोवाच । निहतः स त्वया शक्र तेन वज्रेण दानवः । गतो मृत्युवशं पापो न भयं कर्तुमर्हसि

బ్రహ్మ అన్నాడు—“హే శక్రా, ఆ వజ్రంతో ఆ దానవుడు నిశ్చయంగా నీవే నిహతుడిని చేసావు. ఆ పాపి మృత్యువశమయ్యాడు; నీవు భయపడవలసిన అవసరం లేదు.”

Verse 105

परं तस्य वधाज्जाता ब्रह्महत्या सुगर्हिता । तव शक्र न तेनाद्य स्पृशामोऽस्पृश्यतां गतम्

“కానీ అతని వధ వల్ల, హే శక్రా, నీకు అత్యంత నింద్యమైన బ్రహ్మహత్యాపాపం కలిగింది. అందుకే నేడు మేము నిన్ను స్పర్శించము; నీవు అస్పృశ్యత స్థితికి చేరుకున్నావు.”

Verse 106

इन्द्र उवाच । मया विनिहताः पूर्वं बहवः किल दानवाः । ब्रह्महत्या न संजाता मम हत्याधुना कथम्

ఇంద్రుడు అన్నాడు—“మునుపు నేను అనేక దానవులను సంహరించాను; అప్పుడేమీ బ్రహ్మహత్యాపాపం కలగలేదు. అయితే ఇప్పుడు నా ఈ హత్య వల్ల అది ఎలా కలిగింది?”

Verse 107

ब्रह्मोवाच । ते त्वया निहता युद्धे क्षात्रधर्मेण वासव । विशुद्धा दानवाः सर्वे तेन जातं न पातकम्

బ్రహ్ముడు పలికెను—హే వాసవా! క్షాత్రధర్మానుసారంగా యుద్ధంలో నీవు సంహరించిన వారు అందరు దానవులు శుద్ధులయ్యారు; అందువల్ల దానివల్ల పాపం కలగలేదు।

Verse 108

एष यज्ञोपवीताढ्यो विशेषात्तपसि स्थितः । छलेन निहतः शक्र तेन त्वं पापसंयुतः

కానీ ఇతడు యజ్ఞోపవీతధారి, విశేషంగా తపస్సులో స్థిరుడై ఉన్నవాడు. హే శక్రా! ఇతడు మాయచేత సంహరింపబడ్డాడు; అందువల్ల నీవు పాపసంయుతుడవయ్యావు।

Verse 109

इन्द्र उवाच । जानाम्यहं चतुर्वक्त्र स्वं कायं पापसंयुतम् । चिह्नैर्ब्रह्मवधोद्भूतैस्तस्माच्छुद्धिं वदस्व मे

ఇంద్రుడు పలికెను—హే చతుర్ముఖా! నా దేహం పాపసంయుతమై, బ్రహ్మహత్యాజనిత చిహ్నాలతో గుర్తింపబడినదని నాకు తెలుసు. కావున శుద్ధి ఉపాయాన్ని నాకు చెప్పుము।

Verse 110

यया याति द्रुतं पापं ब्रह्महत्यासमुद्भवम् । स्पृश्यो भवामि सर्वेषां देवानां प्रपितामह

హే ప్రపితామహా! బ్రహ్మహత్యాజనిత పాపం ఏ ఉపాయంతో త్వరగా తొలగిపోతుంది, దానివల్ల నేను మళ్లీ సమస్త దేవతలకు స్పృశ్యుడనగుదునా?

Verse 111

ब्रह्मोवाच । तीर्थयात्रां सुरश्रेष्ठ तदर्थं कर्तुमर्हसि । तया विना न ते पापं नाशमायाति कृत्स्नशः

బ్రహ్ముడు పలికెను—హే దేవశ్రేష్ఠా! ఆ ప్రయోజనార్థం నీవు తీర్థయాత్ర చేయవలసినది. అది లేక నీ పాపం సంపూర్ణంగా నశించదు।

Verse 112

सूत उवाच । ततस्तद्वचनाच्छक्रस्तीर्थयात्रापरायणः । बभ्राम सकलां पृथ्वीं स्नानं कुर्वन्पृथक्पृथक्

సూతుడు పలికెను—ఆ మాటల ప్రకారం శక్రుడు తీర్థయాత్రలో పరాయణుడై, సమస్త భూమండలమంతా సంచరిస్తూ ప్రతి తీర్థంలో విడివిడిగా స్నానం చేయుచుండెను।

Verse 113

तीर्थेषु सुप्रसिद्धेषु नदीनदयुतेषु च । वाराणस्यां प्रयागे च प्रभासे कुरुजांगले

అత్యంత ప్రసిద్ధమైన తీర్థాలలోను, అనేక నదీ-నదుల తీరాలలోను—వారణాసిలో, ప్రయాగంలో, ప్రభాసంలో, కురుజాంగల ప్రాంతంలో కూడా (నేను తీర్థకర్మలు నిర్వహించితిని)।

Verse 115

अहं स्नातः समस्तेषु तीर्थेषु धरणीतले । न च पापेन निर्मुक्तः किं करोमि च सांप्रतम्

నేను భూమిపై ఉన్న సమస్త తీర్థాలలో స్నానం చేసితిని; అయినా పాపమునుండి విముక్తి కలగలేదు. ఇప్పుడు నేను ఏమి చేయుదును?

Verse 116

किं पतामि गिरेः शृंगाद्विषं वा भक्षयामि किम् । त्रैलोक्यराज्यविभ्रष्टो नाहं जीवितुमुत्सहे

నేను పర్వతశిఖరమునుండి పడిపోవాలా, లేక విషము భక్షించాలా? త్రిలోక రాజ్యమునుండి భ్రష్టుడనై, జీవించుటకు నాకు మనస్సు ఒప్పదు।

Verse 117

एवं वैराग्यमापन्नो गिरिमारुह्य वासवः । यावत्क्षिपति चात्मानं मरणे कृतनिश्चयः

ఇలా వైరాగ్యమునకు లోనైన వాసవుడు గిరిని ఎక్కెను. మరణమునకు నిశ్చయము చేసుకొని, తనను తాను కిందకు విసరబోవుచుండెను।

Verse 118

तावद्देवोत्थिता वाणी गगनाद्द्विजसत्तमाः । मा शक्र साहसं कार्षीर्वैराग्यं प्राप्य चेतसि

అప్పుడే ఆకాశమునుండి దివ్యవాణి వినిపించింది—“హే ద్విజశ్రేష్ఠా! హే శక్రా, మనస్సులో వైరాగ్యం వచ్చినా తొందరపాటు సాహసం చేయకు।”

Verse 119

त्वया राज्यं प्रकर्तव्यं स्वर्गेऽद्यापि युगाष्टकम् । तस्मात्पापविशुद्ध्यर्थं शृणु शक्र समा हितः

నీవు స్వర్గంలో ఇంకా ఎనిమిది యుగాలు రాజధర్మాన్ని నిర్వహించవలసి ఉంది. కనుక పాపశుద్ధి కోసం, హే శక్రా, హితకరమైన సమాహిత వచనాన్ని విను।

Verse 120

कुरुष्व वचनं शीघ्रं भावनीयं न चान्यथा । यत्त्वया पांसुभिः पूर्वं विवरं परिपूरितः

నా మాటను త్వరగా చేయి—ఇది మనస్సులో నిలుపుకోవాలి, వేరేలా కాదు. నీవు పూర్వం ధూళితో నింపిన ఆ రంధ్రమే ఉపాయానికి మూలం।

Verse 121

हाटकेश्वरजे क्षेत्रे यत्र देवः स्वयं हरः । तत्र नागबिलो जातो वल्मीकात्त्रिदशाधिप

హాటకేశ్వర క్షేత్రంలో, అక్కడ స్వయంగా హరుడు దేవుడు ఉన్న చోట, వల్మీకం నుండి నాగబిలం ఉద్భవించింది, హే త్రిదశాధిపా।

Verse 122

येन नागा धरापृष्ठे निर्गच्छंति व्रजंति च । तेन मार्गेण गत्वा त्वं पाताले हाटकेश्वरम् । स्नात्वा पातालगंगायां पूजयस्व महेश्वरम्

నాగులు భూమి మీదికి వచ్చి తిరిగి వెళ్లే అదే మార్గంలో నీవు వెళ్లి పాతాళంలోని హాటకేశ్వరుని చేరు. పాతాళగంగలో స్నానం చేసి మహేశ్వరుని పూజించు।

Verse 123

ततः पापविनिर्मुक्तो भविष्यसि न संशयः । संप्राप्स्यसि च भूयोऽपि देवराज्यमकण्टकम्

అప్పుడు నీవు పాపముల నుండి విముక్తుడవుతావు—సంశయమే లేదు—మరల నిర్బాధమైన దేవరాజ్యాన్ని పొందుతావు।

Verse 124

सूत उवाच । अथ शक्रः समाकर्ण्य तां गिरं गगनोत्थिताम् । जगाम सत्वरं तत्र यत्र नागबिलः स च

సూతుడు పలికెను: అప్పుడు శక్రుడు (ఇంద్రుడు) ఆకాశమునుండి వచ్చిన ఆ వాణిని విని, నాగబిలము ఉన్న ఆ స్థలానికి వెంటనే వేగంగా వెళ్లెను।

Verse 125

ततः प्रविश्य पातालं गंगातोयपरिप्लुतः । पूजयामास तल्लिंगं हाटकेश्वरसंज्ञितम्

ఆపై పాతాళంలో ప్రవేశించి, గంగాజలముతో తడిసి, ‘హాటకేశ్వర’ అనే నామముగల ఆ లింగాన్ని పూజించెను।

Verse 126

अथ तस्य क्षणाज्जातं शरीरं मलवर्जितम् । दुर्गन्धश्च गतो नाशं तेजोवृद्धिर्बभूव ह

అదే క్షణంలో అతని శరీరం మలరహితమైంది; దుర్గంధం నశించింది, అతని తేజస్సు ఎంతో పెరిగింది।

Verse 127

एतस्मिन्नंतरे प्राप्ता ब्रह्मविष्णुमुखाः सुराः । प्रोचुश्च देवराजं तं मुक्तपापं प्रहर्षिताः

ఇంతలో బ్రహ్మ-విష్ణు ప్రధానులైన దేవతలు అక్కడికి వచ్చి, హర్షంతో పాపముక్తుడైన ఆ దేవరాజును ఉద్దేశించి పలికిరి।

Verse 128

प्राप्तस्तु मेध्यतां शक्र विमुक्तो ब्रह्महत्यया । तस्मादागच्छ गच्छामः सहितास्त्रिदशालयम्

హే శక్రా! నీవు పవిత్రతను పొందితివి, బ్రహ్మహత్యాపాపం నుండి విముక్తుడవైనావు; కావున రా—మనము కలిసి త్రిదశాలయమైన స్వర్గానికి పోదాం.

Verse 129

एतन्नाग बिलं शक्र पुनः पूरय पांसुभिः । नो चेदागत्य चानेन मानुषाः सिद्धिहेतवः

హే శక్రా! ఈ నాగబిలాన్ని మళ్లీ మట్టితో నింపు; లేకపోతే దీనిద్వారా ఇక్కడికి వచ్చి మనుష్యులు సిద్ధులను పొందగలరు.

Verse 130

एतल्लिंगं समभ्यर्च्य स्नात्वा भागीरथीजले । अपि पापसमायुक्ता यास्यंति परमां गतिम्

ఈ లింగాన్ని విధివిధానంగా ఆరాధించి, భాగీరథీ (గంగా) జలంలో స్నానం చేసినచో, పాపభారంతో ఉన్నవారుకూడా పరమగతిని పొందుతారు.

Verse 132

ततो जज्ञे महांस्तत्र स्वर्गे वृत्रवधोत्सवः । देवेन्द्रत्वमनुप्राप्ते पुनः शक्रे द्विजोत्तमाः

ఆ తరువాత, ఓ ద్విజోత్తములారా! స్వర్గంలో వృత్రవధోత్సవమనే మహోత్సవం ఏర్పడింది; శక్రుడు మళ్లీ దేవేంద్రత్వాన్ని పొందినప్పుడు.

Verse 133

सूत उवाच । एतद्वः सर्वमाख्यातं हाटकेश्वरसंभवम् । माहात्म्यं ब्राह्मणश्रेष्ठाः सर्वपातकनाशनम्

సూతుడు పలికెను—హే బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠులారా! హాటకేశ్వర సంబంధమైన ఈ సమస్త వృత్తాంతాన్ని మీకు వివరించాను; ఈ మహాత్మ్యం సమస్త పాతకాలను నశింపజేస్తుంది.

Verse 134

यश्चैतत्कीर्तयेद्भक्त्या शृणोति च समाहितः । स याति परमं स्थानं जरा मरणवर्जितम्

భక్తితో దీనిని కీర్తించువాడు, ఏకాగ్రచిత్తంతో వినువాడును, జరా మరణములేని పరమ స్థానమును పొందును।