Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 93

Devanagari script

न जानाति हतं वृत्रं वज्रघातेन तेन तम् । केवलं वीक्षते मार्गं वृत्रागमनसंभवम्

Transliteration

na jānāti hataṃ vṛtraṃ vajraghātena tena tam | kevalaṃ vīkṣate mārgaṃ vṛtrāgamanasaṃbhavam

Translation

ఆ వజ్రఘాతంతో వృత్రుడు హతుడయ్యాడని అతడు గ్రహించడు; వృత్రుడు తిరిగి వస్తాడేమోనని కేవలం ఆ మార్గాన్నే చూస్తూ ఉంటాడు.

Word by Word

• न: not
• न: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपात (negation particle)

• जानाति: knows
• जानाति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √ज्ञा (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• हतम्: slain
• हतम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: हत (कृदन्त-प्रातिपदिक, √हन्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; क्त (PPP)

• वृत्रम्: Vṛtra
• वृत्रम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वृत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• वज्र-घातेन: by the strike of the thunderbolt
• वज्र-घातेन: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: वज्र (प्रातिपदिक) + घात (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; वज्रस्य घातः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• तेन: by that
• तेन: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; सर्वनाम

• तम्: him
• तम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; सर्वनाम

• केवलम्: only, merely
• केवलम्: Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: केवल (प्रातिपदिक)
• Form: क्रियाविशेषण (adverb)

• वीक्षते: looks at, observes
• वीक्षते: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √ईक्ष्/√वीक्ष् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद

• मार्गम्: path
• मार्गम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: मार्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• वृत्र-आगमन-संभवम्: arising from Vṛtra’s coming (i.e., possible due to his arrival)
• वृत्र-आगमन-संभवम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वृत्र (प्रातिपदिक) + आगमन (प्रातिपदिक) + संभव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; वृत्रस्य आगमनस्य संभवः (षष्ठी-तत्पुरुष, बहुपद)

Speaker

Narrator (Purāṇic narrator; specific speaker not explicit in the snippet)

Tirtha Mahatmya

Type: peak

Visual Art Cues

Scene: Indra on the summit, scanning the horizon and the path, tense and uncertain, unaware that Vṛtra is already destroyed; the path below is empty, windswept.

Characters & Entities

• Vṛtra
• Vajra (Indra’s thunderbolt)
• Śakra (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Guilt and fear can cloud discernment; inner impurity demands dhārmic purification rather than mere victory.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not named in this verse; the narrative builds toward a tīrtha-centered resolution in the chapter’s māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the verse highlights the mental state that precedes expiatory acts (prāyaścitta).