Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 57

Devanagari script

वृत्र उवाच । ब्रह्मलोकं गतः शक्रो भयाद्गुरुकुलोद्वह । कथं गतिर्भवेत्तत्र मम ब्रूहि यथातथम्

Transliteration

vṛtra uvāca | brahmalokaṃ gataḥ śakro bhayādgurukulodvaha | kathaṃ gatirbhavettatra mama brūhi yathātatham

Translation

వృత్రుడు అన్నాడు—ఓ గురుకులశ్రేష్ఠా! భయంతో శక్రుడు బ్రహ్మలోకానికి వెళ్లాడు. అక్కడ నాకు ప్రవేశం ఎలా కలుగుతుంది? యథార్థంగా, స్పష్టంగా చెప్పండి.

Word by Word

• वृत्रः: Vṛtra
• वृत्रः: Karta (Speaker)
• Type: Noun
• Root: वृत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriyā (Verb)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (perfect); प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद

• ब्रह्मलोकम्: Brahmaloka
• ब्रह्मलोकम्: Karman (Goal as object)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मलोक (प्रातिपदिक; ब्रह्मन् + लोक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति; एकवचन

• गतः: has gone
• गतः: Kriyā (Participial predicate)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु) → गत (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; एकवचन; कर्तरि प्रयोग (agreeing with ‘शक्रः’)

• शक्रः: Śakra (Indra)
• शक्रः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: शक्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; एकवचन

• भयात्: out of fear
• भयात्: Hetu (Cause)
• Type: Noun
• Root: भय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; पञ्चमी विभक्ति (ablative, 5th); एकवचन

• गुरुकुलोद्वह: O best of the guru’s lineage
• गुरुकुलोद्वह: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: गुरुकुल-उद्वह (प्रातिपदिक; गुरु + कुल + उद्वह)
• Form: पुंलिङ्ग; सम्बोधन विभक्ति (vocative); एकवचन

• कथम्: how
• कथम्: Question/Adverbial
• Type: Indeclinable
• Root: कथम् (अव्यय)
• Form: प्रश्नार्थक अव्यय (interrogative adverb: “how?”)

• गतिः: a way/means
• गतिः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: गति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; एकवचन

• भवेत्: might be
• भवेत्: Kriyā (Verb)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative); प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद

• तत्र: there
• तत्र: Deśa (Locative adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक अव्यय (locative adverb: “there”)

• मम: for me/of me
• मम: Sambandha (Genitive)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी विभक्ति; एकवचन (genitive: “of me/for me”)

• ब्रूहि: tell
• ब्रूहि: Kriyā (Command)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लोट्-लकार (imperative); मध्यमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद

• यथातथम्: exactly as it is
• यथातथम्: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा-तथा (अव्यय; यथा + तथा)
• Form: अव्यय; यथातथ-भावे (idiomatic: “as it truly is”)

Speaker

Vṛtra

Skanda Dialogue

Listener: brāhmaṇas/ṛṣis (frame)

Visual Art Cues

Scene: Vṛtra, imposing and armored, addresses Śukra with urgency; in the background a faint celestial city indicates Brahmaloka, while a smaller figure of Indra is shown fleeing upward.

Characters & Entities

• Vṛtra
• Indra (Śakra)
• Brahmaloka
• Śukra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Higher realms are not reached merely by force; eligibility and cosmic law govern access beyond ordinary dominion.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No earthly tīrtha is mentioned; the verse concerns Brahmaloka in Purāṇic cosmology.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is an inquiry about means of reaching a higher loka.