Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 47

Devanagari script

ततोऽस्य प्रददौ काले व्रतं विप्रजनोचितम् । समभ्येत्य स्वयं शुक्रो दानवस्यापि संद्विजः

Transliteration

tato'sya pradadau kāle vrataṃ viprajanocitam | samabhyetya svayaṃ śukro dānavasyāpi saṃdvijaḥ

Translation

తరువాత సమయోచితంగా అతనికి బ్రాహ్మణజన్మ విద్యార్థులకు తగిన వ్రతము (బ్రహ్మచర్యదీక్ష) ప్రసాదించబడెను; దానవగురు, పూజ్య ద్విజుడు శుక్రాచార్యుడు స్వయంగా వచ్చెను।

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Sambandha (Sequencing)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; अपादान/अनुक्रमवाचक (then/from there)

• अस्य: to him/of him
• अस्य: Sampradana (Recipient—genitive usage/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• प्रददौ: gave
• प्रददौ: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु) + प्र (उपसर्ग)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• काले: at the proper time
• काले: Adhikarana (Time-locative/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• व्रतम्: vow/observance
• व्रतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• विप्रजनोचितम्: proper for Brahmin folk
• विप्रजनोचितम्: Karma (Qualifier of object/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विप्रजन (प्रातिपदिक) + उचित (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष ‘विप्रजनस्य उचितम्’

• समभ्येत्य: having approached
• समभ्येत्य: Kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: इ (धातु) + सम् + अभि (उपसर्ग) + त्य (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund)

• स्वयम्: personally
• स्वयम्: Sambandha (Emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; आत्मनः (reflexive adverb)

• शुक्रः: Śukra
• शुक्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शुक्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नाम (Śukra)

• दानवस्य: of the demon
• दानवस्य: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: दानव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• अपि: also/even
• अपि: Sambandha (Addition)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/अप्यर्थ (also/even)

• संद्विजः: a true Brahmin
• संद्विजः: Karta (Apposition to Śukra)
• Type: Noun
• Root: सत् (उपसर्ग/पूर्वपद) + द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय ‘सन् द्विजः’ = ‘सद्-द्विजः’ (true Brahmin)

Speaker

Narrator (Purāṇic storyteller voice)

Visual Art Cues

Scene: Śukra arrives in person as preceptor: a radiant brāhmaṇa-sage with staff and water-pot, welcomed respectfully; the youth receives a student vow in a solemn rite.

Characters & Entities

• Śukra
• Dānava
• dvija

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Spiritual power is grounded in discipline: vrata and guru-guided formation are prerequisites for later might and accomplishment.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named in this verse; it supports the chapter’s broader māhātmya narrative context.

What ritualistic prescription is mentioned?

A vrata suited to brāhmaṇa students—implying brahmacarya-type discipline under a qualified teacher.