Adhyaya 35
ఈ అధ్యాయంలో లోమశుడు వర్ణిస్తాడు—మహాదేవుడు అరణ్యానికి వెళ్లగానే గిరిజ విరహవేదనతో కలత చెందుతుంది; రాజప్రాసాదాల్లోనూ ఆశ్రమాల్లోనూ ఆమెకు శాంతి లభించదు. సఖి విజయా వెంటనే సమాధానం చేసుకోవాలని చెప్పి, జూదదోషం మరియు ఆలస్యఫలితాలను హెచ్చరిస్తుంది. అప్పుడు గిరిజ తన తత్త్వాన్ని ప్రకటిస్తుంది—రూపధారణ, జగత్సృష్టి, లీల అన్నీ తన అధీనమే; మహేశుని సగుణ-నిర్గుణ ప్రకాశమూ తన శక్తివ్యాప్తిలోనే ఉందని చెబుతుంది. ఆమె శబరీ (అరణ్యవాసి తపస్విని) వేషం ధరించి ధ్యానస్థ శివుని సమీపిస్తుంది. తన శబ్దం, సన్నిధితో శివుని సమాధి భంగమై క్షణిక మోహం, ఆకర్షణ కలుగుతుంది. శివుడు ఆ అపరిచిత స్త్రీ ఎవరో అడుగుతాడు; సంభాషణ వ్యంగ్యంగా మలుపు తిరుగుతుంది—ముందు వరుణ్ని వెతుకుతానంటాడు, తరువాత తానే తగిన భర్తనని ప్రకటిస్తాడు. శబరీరూపిణి గిరిజ శివుని వైరాగ్యమూ అకస్మాత్తు ఆసక్తీ మధ్య అసంగతిని చూపి నైతిక ఉద్వేగాన్ని ప్రస్తావిస్తుంది; శివుడు చేతి పట్టగానే ఆమె అది అనుచితమని మందలించి, హిమాలయుని వద్ద విధివిధానంగా యాచించమని సూచిస్తుంది. తరువాత కైలాసంలో హిమాలయుడు శివుని విశ్వాధిపత్యాన్ని స్తుతిస్తాడు. నారదుడు వచ్చి కామప్రేరిత సంబంధం వల్ల కీర్తి, ధర్మాలకు హాని కలుగుతుందని ఉపదేశిస్తాడు. శివుడు అంగీకరించి తన ప్రవర్తన ఆశ్చర్యకరమూ అనుచితమూ అని చెప్పి యోగబలంతో దుర్గమ మార్గంలో అంతర్ధానమవుతాడు. నారదుడు గిరిజ, హిమాలయుడు, గణులను క్షమాపణ కోరుతూ శివపూజ చేయమని ప్రేరేపిస్తాడు; అందరూ సాష్టాంగ నమస్కారం చేసి స్తోత్రం చేస్తారు, దివ్యోత్సవం జరుగుతుంది. చివరికి శివుని అద్భుత లీలలను వినడం పవిత్రకరం, ఆధ్యాత్మిక ఫలదాయకమని ఫలశ్రుతి చెప్పబడుతుంది.
Shlokas
Verse 1
लोमश उवाच । वनं गते महादेवे गिरिजा विरहातुरा । सुखं न लेभे तन्वंगी हर्म्येष्वायतनेषु वा
లోమశుడు పలికెను—మహాదేవుడు వనమునకు వెళ్లినప్పుడు, వియోగవేదనతో బాధపడిన గిరిజ, ఆ సన్నగాత్రి, మహాళ్లలోనూ పవిత్ర నివాసాలలోనూ సుఖము పొందలేదు.
Verse 2
चिंतयंती शिवंतन्वी सर्वभावेन शोभना । चिंतमानां शिवां ज्ञात्वा ह्युवाच विजया सखी
ఆ శోభన సన్నగాత్రి సంపూర్ణ భావంతో శివుని ధ్యానించుచుండెను. శివా (పార్వతి) అలా ఆలోచనలో మునిగినదని గ్రహించిన సఖి విజయ ఆమెతో పలికెను.
Verse 3
विजयोवाच । तपसा महता चैव शिवं प्राप्तासि शोभने । मृषशा द्यूतं कृतं तेन शंकरेण तपस्विना
విజయ పలికెను—ఓ శోభనే! మహత్తపస్సుతో నీవు శివుని పొందితివి. కాని ఆ తపస్వి శంకరుడు నీతో మోసపు ద్యూతమాడినట్లయ్యెను.
Verse 4
द्यूते हि वहवो दोषा न श्रुताः किं त्वयाऽनघे । क्षमा पय शिवं तन्वि त्वरेणैव विचक्षणे
ద్యూతములో అనేక దోషములు ఉంటాయి—ఓ అనఘే, నీవు వినలేదా? కావున, ఓ సన్నగాత్రి, వివేకవతీ, త్వరగా శివుని వద్దకు వెళ్లి క్షమాపణ కోరుము.
Verse 5
अस्माभिः सहिता देवि गच्छगच्छ वरानने
హే దేవీ, హే వరాననే! మా వెంట రా, రా.
Verse 6
यावच्छंभुर्दूरतो नाभिगच्छेत्तावद्गत्वा शंकरं क्षामयस्व । नो चेतन्वि क्षामयेथाः शिवं त्वं दुःखं पश्चात्ते भविष्यत्यवश्यम्
దూరం నుంచి శంభువు ఇక్కడికి రాకముందే వెంటనే వెళ్లి శంకరుని క్షమాపణ కోరుము. ఓ సన్నని దేహముగలదానా! నీవు శివుని ప్రసన్నం చేయకపోతే, తరువాత నీకు తప్పక దుఃఖం కలుగును.
Verse 7
निशम्य वाक्य विजयाप्रयुक्तं प्रहस्यामाना समधीरचेताः । उवाच वाक्यं विजयां सखीं च आश्चर्यभूतं परमार्थयुक्तम्
విజయ చెప్పిన మాటలు విని ఆమె చిరునవ్వు చిందించింది; మనస్సు ధీరంగా, స్థిరంగా ఉండి, సఖి విజయతో పరమార్థసారమైన ఆశ్చర్యకర వాక్యాన్ని పలికింది.
Verse 8
मया जितोऽसौ निरपत्रपश्च पुरा वृतो वै परया विभूत्या । किंचिच्च कृत्यं मम नास्ति सद्यो मया विनासौ च विरूप आस्थितः
నేను అతనిని ఇప్పటికే జయించాను; ఆ నిర్లజ్జుడు పూర్వమే నా పరమ విభూతిచే ముంచెత్తబడ్డాడు. ఈ క్షణంలో నాకు చేయవలసినది ఏమీ లేదు; నన్ను లేకుండా అతడు వికృతుడై అపూర్ణుడిగానే నిలుస్తాడు.
Verse 9
रूपीकृतो मया देवो महेशो नान्यथा वद । मया तेन वियोगश्च संयोगो नैव जायते
నా వల్లనే దేవుడు మహేశుడు రూపం పొందాడు—ఇలా కాకుండా చెప్పకు. అతనితో వియోగమూ సంయోగమూ రెండూ నా కారణంగానే జరుగుతాయి.
Verse 10
साकारो हि निराकारो महेशो हि मया कृतः
నిజమే, నిరాకారుడైన మహేశ్వరుని నేను సాకారంగా ప్రదర్శించితిని।
Verse 11
कृतं मया विश्वमिदं समग्रं चराचरं देववरैः समेतम् । क्रीडार्थमस्योद्भववृत्तिहेतुभिश्चिक्रीडितं मे विजये प्रपश्य
నా చేతనే ఈ సమగ్ర జగత్తు—చరాచరములు, దేవశ్రేష్ఠులతో కూడి—సృష్టింపబడింది. దీని ఉద్భవ-స్థితి హేతువుల ద్వారా క్రీడార్థం నేను క్రీడించితిని; నా విజయాన్ని చూడు।
Verse 12
एवमुक्त्वा तदा देवी गिरिजा सर्वमंगला । शबरीरूपमास्थाय गंतुकामा महेश्वरम्
ఇట్లు పలికిన సర్వమంగళమయి దేవి గిరిజ శబరీరూపం ధరించి, వెళ్లదలచి మహేశ్వరుని వైపు బయలుదేరింది।
Verse 13
श्यामा तन्वी शिखरदशना बिंबबिंबाधरोष्ठी सुग्रीवाढ्या कुचभरनता गिरिजा स्निग्धकेशी । मध्ये क्षामा पृथुकटितटा हेमरंभोरुगौरी पल्लीयुक्ता वरवलयिनी बर्हिबर्हावतंसा
గిరిజ శ్యామవర్ణా, సన్నని దేహముగలది, నుక్కైన దంతములు కలది, పక్వ బింబఫలమువంటి అధరోష్ఠములు కలది; సుందర గ్రీవ, కుచభారముచే వంగిన దేహము, మృదువైన మెరిసే కేశములు కలది. నడుము సన్నగా, నితంబములు విశాలంగా, స్వర్ణ కదళీకాండములవంటి తొడలతో గౌరీ; అరణ్యవేషధారిణి, శ్రేష్ఠ వలయములతో అలంకృత, మయూరపక్షపంక్తి ఆభరణములతో శిరోభూషిత.
Verse 14
पाणौ मृणालसदृशं दधती च चापं पृष्ठे लसत्कृतककेतकिबाणकोशम् । सा तं निरीशमलोकयति स्म तत्र संसेविता सुवदना बहुभिः सखीभिः
చేతిలో మృణాలమువంటి ధనుస్సును ధరించి, వెనుక కేతకీ నాళములతో చేసిన మెరిసే బాణకోశమును మోసి, ఆ సుముఖి అక్కడ అనేక సఖులతో సేవింపబడి ఆ ఈశ్వరుని దర్శించెను।
Verse 15
भृंगीनादेन महता नादयंती जगत्त्रयम् । गिरिजा मन्मथं सद्यो जीवयंती पुनःपुनः
మహా భృంగీనాదంతో గిరిజ త్రిలోకమును నాదింపజేసి, మదనుని క్షణములోనే మళ్లీ మళ్లీ జీవింపజేసెను।
Verse 17
एकाकी संस्थितो यत्र यमाधिस्थो महेश्वरः । दृष्टस्ततस्तया देव्या भृंगीनादेन मोहितः
మహేశ్వరుడు ఏకాకిగా ధ్యానాసనంలో స్థితుడై ఉన్న చోట దేవి ఆయనను దర్శించింది; ఆ భృంగీనాదంతో ఆయన మోహితుడయ్యెను।
Verse 18
प्रबद्धो हि महादेवो निरीक्ष्य शबरीं तदा । समाधेरुत्थितः सद्यो महेशो मदनान्वितः
అప్పుడు మహాదేవుడు శబరీని చూచగానే ప్రబుద్ధుడయ్యెను; మహేశుడు తక్షణమే సమాధి నుండి లేచి, మదనస్పందనలతో నిండెను।
Verse 19
यावत्करे गृह्यमाणो गिरिजां स समीपगः । तावत्तस्य पुरः सद्यस्तिरोधानं गता सती
ఆయన సమీపమునకు వచ్చి గిరిజ చేతిని పట్టుకొనబోయినంతలోనే, ఆ సతి ఆయన ముందునుండి క్షణములో అంతర్ధానమైంది।
Verse 20
तद्दृष्ट्वा तत्क्षणादेव देवो भ्रांतिविनाशनः । भ्रममाणस्तदा शंभुर्नापश्यदसितेक्षणाम्
అది చూచి ఆ క్షణమే భ్రాంతినాశకుడైన దేవుడు వెదకుతూ తిరిగెను; అయినా శంభువు ఆ అసితేక్షణను చూడలేకపోయెను।
Verse 21
विरहेण समायुक्तो हृच्छयेन समन्वितः । मदनारिस्तदा शंभुर्ज्ञानरूपो निरंतरम्
విరహవేదనతో యుక్తుడై, హృదయశోకంతో నిండిన కామశత్రువు శంభువు నిరంతరం జ్ఞానస్వరూపంలో స్థితుడై ఉన్నాడు।
Verse 22
निर्मोहो मोहमापन्नो ददर्श गिरिजां पुनः । उवाच वाक्यं शबरीं प्रस्ताव सदृशं महत्
మోహరహితుడైనప్పటికీ ఆయన మోహంలో పడ్డాడు; తరువాత గిరిజను మళ్లీ దర్శించి, శబరీతో సందర్భానుకూలమైన గంభీర వాక్యాన్ని పలికాడు।
Verse 23
शिव उवाच । वाक्यं मे श्रृणु तन्वंगि श्रुत्वा तत्कर्तुमर्हसि । कासि कस्यासि तन्वंगि किमर्थमटनं वने । तत्कथ्यतां महाभागे याथातथ्यं सुमध्यमे
శివుడు పలికెను— ఓ సన్నని అవయవాలదానా, నా మాట విను; విని దానికి తగినట్లు చేయవలెను. నీవెవరు, ఎవరి కుమార్తె? ఏ కారణంతో అడవిలో సంచరిస్తున్నావు? ఓ సుమధ్యమా మహాభాగ్యవతీ, యథాతథ్యంగా నిజాన్ని చెప్పు।
Verse 24
शिवोवाच । पतिमन्वेषयिष्यामि सर्वज्ञं सकलार्थदम् । स्वतंत्रं निर्विकारं च जगतामीश्वरं वरम्
శివుడు పలికెను— నేను సర్వజ్ఞుడైన, సమస్త పురుషార్థాలను ప్రసాదించే, స్వతంత్రుడైన, నిర్వికారుడైన, లోకాలకు శ్రేష్ఠ ఈశ్వరుడైన వరుణ్ణి భర్తగా అన్వేషిస్తాను।
Verse 25
इत्युक्तः प्रत्युवाचेदं गिरिजां वृषभध्वजः । अहं तवोचितो भद्रे पतिर्नान्यो हि भामिनि
ఇట్లు చెప్పబడగా వృషభధ్వజుడు గిరిజతో ప్రత్యుత్తరం పలికెను— ఓ భద్రే, నేనే నీకు తగిన భర్తను; ఓ భామిని, మరెవ్వరూ కాదు।
Verse 26
विमृश्यतां वरारोहे तत्त्वतो हि वरानने । वचो निशम्य रुद्रस्य स्मितपूर्वमभाषत
హే సుందరజఘనముగలదానా, హే మనోహరముఖినీ! తత్త్వతః సత్యంగా దీనిని విచారించు. రుద్రుని వచనములు విని ఆమె ముందుగా చిరునవ్వుతో పలికెను.
Verse 27
मयार्थितो महाभाग पतिस्त्वं नान्यथा वद । किं तु वक्ष्यामि भद्रं ते निर्गुणोऽसि परंतपः
హే మహాభాగా! నేను నిన్నే వరంగా కోరుకున్నాను; వేరేలా చెప్పకు—నీవే నా పతి. అయినా నీ మంగళార్థం చెబుతున్నాను—హే పరంతపా, నీవు నిర్గుణుడవు.
Verse 28
यया पुरा वृतोऽसि त्वं तपसा च परेण हि । परित्यक्ता त्वयारण्ये क्षणमात्रेण भामिनी
ఎవరివలనో నీవు పూర్వం పరమ తపస్సుతో వరణం పొందితివో, ఆ తేజస్వినీ స్త్రీని నీవు అరణ్యంలో క్షణమాత్రంలోనే విడిచితివి.
Verse 29
दुराराध्योऽसि सततं सर्वेषां प्राणिनामपि । तस्मान्न वाच्यं हि पुनर्यदुक्तं ते ममाग्रतः
నీవు సర్వ ప్రాణులకు ఎల్లప్పుడూ దురారాధ్యుడవు. కనుక నా సమక్షంలో నీవు ముందుగా చెప్పిన మాటను మళ్లీ పలకవద్దు.
Verse 30
शबर्या वचनं श्रुत्वा प्रत्युवाच वृषध्वजः । मैवं वद विशालाक्षि न त्यक्ता सा तपस्विनी । यदि त्यक्ता मया तन्वि किं वक्तुमिह पार्यते
శబరీ వచనములు విని వృషధ్వజుడు ప్రత్యుత్తరమిచ్చెను—హే విశాలాక్షీ, అలా అనకు; ఆ తపస్విని విడువబడలేదు. హే తన్వీ, నేను ఆమెను విడిచివుంటే ఇక్కడ ఏమి చెప్పగలము?
Verse 31
एवं ज्ञात्वा विशालाक्षि कृपणं कृपणप्रियम् । तस्मात्त्वया हि कर्तव्यं वचनं मे सुमध्यमे
హే విశాలాక్షి! నేను సరళహృదయుడను, సరళులకే ప్రియుడను అని తెలిసికొని; కాబట్టి హే సుమధ్యమే, నీవు తప్పక నా వచనాన్ని నెరవేర్చాలి।
Verse 32
एवमभ्यर्थिता तेन बहुधा शूलपाणिना । प्रहस्य गिरिजा प्राह उपहासपरं वच
ఇలా శూలపాణి ప్రభువు అనేకసార్లు ప్రార్థించగా, గిరిజా నవ్వి, చమత్కారమేళితమైన మాటలు పలికింది।
Verse 33
तपोधनोऽसि योगीश विरक्तोऽसि निरंजनः । आत्मारामो हि निर्द्वंद्वो मदनो येन घातितः
హే యోగీశ్వరా! నీవు తపోధనుడవు; నీవు విరక్తుడవు, నిరంజనుడవు. నీవు ఆత్మారాముడవు, ద్వంద్వాతీతుడవు—మదనుని సంహరించినవాడవు।
Verse 34
स त्वं साक्षाद्विरूपाक्षो मया दृष्टोसि चाद्य वै । अशक्यो हि मया प्राप्तुं सर्वेषां दुरतिक्रमः । तस्मात्त्वया न वक्तव्यं यदुक्तं च पुरा मम
మరియు నీవు—సాక్షాత్తు విరూపాక్షుడవు—ఈ రోజు నిజంగా నా కంటపడ్డావు. నిన్ను నేను పొందడం అసాధ్యం; నీవు అందరికీ దురతిక్రమ్యుడు. కాబట్టి నేను పూర్వం చెప్పిన మాటను నీవు మళ్లీ పలకకూడదు।
Verse 35
तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा प्रोवाच मदनांतकः । मम भार्या भव त्वं हि नान्यथा कर्तुमर्हसि
ఆమె మాటలు విని మదనాంతకుడు పలికెను—“నీవు నా భార్యవు కావలసిందే; దీనికి భిన్నంగా చేయుట నీకు తగదు।”
Verse 36
इत्युक्त्वा तां करेऽगृह्णाच्छबरीं मदनातुरः । उवाच तं स्मयंती सा मुंचमुंचेति सादरम्
ఇట్లు చెప్పి మదనాతురుడై అతడు శబరీ చేతిని పట్టుకున్నాడు. ఆమె చిరునవ్వుతో సాదరంగా పలికింది— “విడిచెయ్యి, విడిచెయ్యి.”
Verse 37
नोचितं भगवान्कर्तुं तापसेन बलादिदम् । याचयस्व पितुर्मे त्वं नान्यथाभिभविष्यसि
ఓ భగవాన్, తపస్వికి బలవంతంగా ఇలా చేయడం తగదు. నా తండ్రిని అడిగి నన్ను కోరుము; లేకపోతే నీవు జయించలేవు.
Verse 38
महादेव उवाच । पितरं कथयाशु त्वं स्थितः कुत्र शुभानने । द्रक्ष्यामि तं विशालाक्षि प्रणिपातपुरःसरम्
మహాదేవుడు అన్నాడు— ఓ శుభాననే, నీ తండ్రి ఎక్కడ ఉన్నాడో వెంటనే చెప్పు. ఓ విశాలాక్షీ, నమస్కారాన్ని ముందుంచి నేను ఆయనను దర్శించెదను.
Verse 39
एतदुक्तं तदा तेन निशम्यासितनेत्रया । आनीतो हि तया तन्व्या पितरं वृषभध्वजः
అతడు ఇలా చెప్పగా, నల్లని కన్నులున్న ఆ సన్నని కన్య విని తన తండ్రిని తీసుకొచ్చింది; వృషభధ్వజుడు (శివుడు) ఆయన ముందుకు తీసుకువచ్చబడెను.
Verse 40
स्थितं कैलासशिखरे हिमवंतं नगोत्तमम् । अहिभिर्बहुभिश्चैव संवृतं च महाप्रभम्
అతడు కైలాస శిఖరంపై నిలిచిన హిమవంతుని— పర్వతశ్రేష్ఠుడైన మహాప్రభావశాలిని— చూచెను; ఆయన అనేక నాగులతో ఆవరించబడి ఉన్నాడు.
Verse 41
द्वारि स्थितं तया देव्या दर्शितं शंकरस्य च । असौ मम पिता देव याचस्व विगतत्रपः । ददाति मां न संदेहस्तपस्विन्मा विलंबितम्
ద్వారమున నిలిచిన దేవి శంకరునికి చూపించి చెప్పింది—“దేవా, ఇతడే నా తండ్రి; సంకోచం విడిచి యాచించు. నన్ను నీకు ఇస్తాడు, సందేహం లేదు. ఓ తపస్వీ, ఆలస్యం చేయకు।”
Verse 42
तथेति मत्वा सहसा प्रणम्य हिमालयं वाक्यमिदं बभाषे । प्रयच्छ तां चाद्य गिरीशवर्य ह्यार्ताय कन्यां सुभगां महामते
“అలాగే,” అని భావించి వెంటనే హిమాలయునికి నమస్కరించి ఇలా అన్నాడు—“ఓ గిరీశ్వరశ్రేష్ఠా, ఓ మహామతీ! ఈ రోజే ఆ శుభలక్షణ కన్యను నాకు ప్రసాదించు; నేను ఆకాంక్షతో వ్యాకులుడనై నిలిచియున్నాను।”
Verse 43
कृपणं वाक्यमाकर्ण्य समुत्थाय हिमालयः । महेशं च समादाय ह्युवाच गिरिराट् स्वयम्
ఆ దీనమైన మాటలు విని హిమాలయుడు లేచి నిలిచాడు; మహేశ్వరుని తనవద్దకు తీసుకొని గిరిరాజు స్వయంగా పలికాడు।
Verse 44
किं जल्पसि हि भो देव तावयुक्तं च सांप्रतम् । त्वं दाता त्रिषु लोकेषु त्वं स्वामी जगतां विभो
“ఓ దేవా, నీవెందుకు ఇలా పలుకుతున్నావు? ఈ సమయంలో ఇలాంటి మాటలు తగవు. నీవు త్రిలోకాలకు దాతవు; నీవే సమస్త జగత్తుకు స్వామివి, ఓ విభో।”
Verse 45
त्वया ततमिदं विश्वं जगदेतच्चराचरम् । एवं स्तुतिपरोऽभूच्च हिमालयागिरिर्महान् । आगतो नारदस्तत्र ऋषिभिः परिवारितः
“నీ చేత ఈ సమస్త విశ్వం—చరాచర జగత్తు—వ్యాప్తమై ఉంది।” ఇలా మహా హిమాలయుడు స్తుతిలో లీనుడయ్యాడు. అప్పుడు ఋషులతో పరివృతుడై నారదుడు అక్కడికి వచ్చాడు।
Verse 46
उवाच प्रहसन्वाक्यं शूलपाणे नमः प्रभो । हे शंभो श्रृणु मे वाक्यं तत्त्वसारमयं परम्
నవ్వుతూ అతడు పలికెను— “హే ప్రభూ శూలపాణీ, నీకు నమస్కారం. హే శంభో, నా మాట వినుము—ఇది పరమ తత్త్వసారంతో నిండినది।”
Verse 47
योषिद्भिः संगति पुंसां विडंबायोपकल्पते । त्वं स्वामी जगतां नाथः पराणां परमः परः । विमृश्य सर्वं देवेश यथावद्वक्तुमर्हसि
“స్త్రీల సంగమం చాలాసార్లు పురుషులకు హాస్యాస్పద కారణమవుతుంది. కానీ నీవు జగన్నాథుడు, స్వామి, పరమాత్పరుడు. హే దేవేశా, అన్నిటిని విచారించి యథావిధిగా పలుకుము.”
Verse 48
एवं प्रबोधितस्तेन नारदेन महात्मना । प्रबोधमगमच्छंभुर्जहास परमेश्वरः
ఆ మహాత్మ నారదుడు ఇలా బోధించగా శంభువు సంపూర్ణ బోధకు చేరెను; పరమేశ్వరుడు నవ్వెను.
Verse 49
शिव उवाच । सत्यमुक्तं त्वया चात्र नान्यथा नारदक्वचित् । योषित्संगतिमात्रेण नृणां पतनमेव च
శివుడు పలికెను— “ఇక్కడ నీవు చెప్పినది సత్యమే; హే నారదా, ఎప్పుడూ వేరుగా కాదు. స్త్రీవిషయాసక్తితో కేవలం సంగమమాత్రమే పురుషులకు పతనమే కలిగిస్తుంది.”
Verse 50
भविष्यति न संदेहो नान्यथा वचनं तव । अनया मोहितोऽद्याहमानीतो गंधमादनम्
“ఇలా జరుగుతుంది—సందేహం లేదు; నీ వాక్యం వేరుగా కాదు. ఆమె మోహంతో నేడు నేను గంధమాదనానికి తీసుకురాబడ్డాను.”
Verse 51
पिशाचवत्कृतमिदं चरितं परमाद्भुतम्
ఇది పిశాచవత్కృతమైన కార్యము; ఇది పరమాద్భుతమైన, అత్యంత ఆశ్చర్యకరమైన చరితము.
Verse 52
तस्मान्न तिष्ठामि गिरेः समीपे व्रजामि चाद्यैव वनांतरं पुनः । इत्येवमुक्त्वा स जगाम मार्गं दुरत्ययं योगेनामप्यगम्यम्
కాబట్టి నేను పర్వత సమీపంలో నిలువను; నేడు ఇదే వేళ మళ్లీ అరణ్యాంతరానికి వెళ్తాను. అని చెప్పి అతడు దురత్యయమైన మార్గాన్ని పట్టెను—యోగబలానికీ అగమ్యమైనది.
Verse 53
निरालंबं स विज्ञाय नारदो वाक्यमब्रवीत् । गिरिजां च गिरींद्रं च पार्षदान्प्रति सत्वरम्
అతడు నిరాలంబుడై (ఆధారంలేక) బయలుదేరినట్టు గ్రహించిన నారదుడు త్వరగా గిరిజను, గిరీంద్రుని, పార్షదులను ఉద్దేశించి పలికెను.
Verse 54
वंदनीयश्च स्तुत्यश्च क्षाम्यतां परमार्थतः । महेशोऽयं जगन्नाथस्त्रिपुरारिर्महायशाः
ఆయన వందనీయుడు, స్తుత్యుడు—పరమార్థంగా క్షమించుగాక. ఈయన మహేశుడు, జగన్నాథుడు, త్రిపురారి, మహాయశస్సు గల ప్రభువు.
Verse 55
एतच्छ्रुत्वा तु वचनं नारदस्य मुखोद्गतम् । गिरिजां पुरतः कृत्वा गिरयो हि महाप्रभाः
నారదుని ముఖమునుండి వచ్చిన ఈ వచనాన్ని విని, మహాప్రభావముగల పర్వతములు గిరిజను ముందుంచి (సన్నద్ధమయ్యెను).
Verse 56
दण्डवत्पतिताः सर्वे शंकरं लोकशंकरम् । तुष्टुवुः प्रणताः सर्वे प्रमथा गुह्यकादयः
అందరూ లోకమంగళకరుడైన శంకరునికి దండవత్గా సాష్టాంగ నమస్కారం చేశారు. ప్రణతులై ప్రమథులు, గుహ్యకులు మొదలైనవారు అందరూ ఆయనను స్తుతించారు.
Verse 57
स्तूयमानो हि भगवानागतो गंधमादनम् । अंगिरसा हि सर्वेशो ह्यभिषिक्तो महात्मभिः
ఇలా స్తుతింపబడిన భగవాన్ గంధమాదనానికి వచ్చాడు. అక్కడ అంగిరసుడు మరియు మహాత్మ ఋషులు సర్వేశ్వరునికి అభిషేకం చేశారు.
Verse 58
तदा दुन्दुभयो नेदुर्वादित्राणि बहूनि च । इन्द्रादयः सुराः सर्वे पुष्पवर्षं ववर्षिरे
అప్పుడు దుందుభులు మ్రోగాయి, అనేక వాద్యాలు మోగాయి. ఇంద్రుడు మొదలైన దేవతలందరూ పుష్పవర్షం కురిపించారు.
Verse 59
ब्रह्मादिभिः सुरगणैर्बहुभिः परीतो योगीश्वरो गिरिजया सह विश्ववंद्यः । अभ्यर्थितः परममंगल मंगलैश्च दिव्यासनोपरि रराज महाविभूत्या
బ్రహ్మాది అనేక దేవగణాలతో పరివృతుడై, విశ్వవంద్యుడైన యోగీశ్వరుడు గిరిజతో కలిసి విరాజిల్లాడు. పరమమంగళ స్తోత్రాలతో అభ్యర్థింపబడి, ఆయన దివ్యాసనంపై మహావిభూతితో ప్రకాశించాడు.
Verse 60
एवंविधान्यनेकानि चरितानि महात्मनः । महेशस्य च भो विप्राः पापहारीणि श्रृण्वताम्
హే విప్రులారా! మహాత్ముడైన మహేశుని ఇలాంటి అనేక చరిత్రలు ఉన్నాయి; వీటిని వినేవారికి పాపాలు హరించబడతాయి.
Verse 61
यानियानीह रुद्रस्य चरितानि महांत्यपि । श्रुतानि परमाण्येव भूयः किं कथयामि वः
ఇక్కడ రుద్రుని మహత్తర చరిత్రలు ఏవైతే ఉన్నవో, ఆ పరమోత్తమ కథనాలు ముందే వినబడినవి; మరి నేను మళ్లీ మీకు ఏమి చెప్పగలను?
Verse 62
ऋषय ऊचुः । एव मुक्तं त्वया सूत चरितं शंकरस्य च । अनेन चरितेनैव संतृप्ताः स्मो न संशयः
ఋషులు అన్నారు—ఓ సూతా, నీవు శంకరుని చరిత్రను సమ్యకంగా వర్ణించావు. ఈ చరిత్రతోనే మేము తృప్తులమయ్యాము—సందేహం లేదు.
Verse 63
सूत उवाच । व्यासप्रसादाच्छ्रुतमस्ति सर्वं मया ततं शंकररूपमद्भुतम् । सुविस्तृतं चाद्भुतवेदगर्भं ज्ञानात्मकं परमं चेदमुक्तम्
సూతుడు అన్నాడు—వ్యాసుని ప్రసాదంతో నేను ఇవన్నీ శ్రవణం చేశాను; శంకరస్వరూపంతో వ్యాపించిన ఈ అద్భుత ఉపదేశం. ఇది విశాలంగా విస్తరించినది, వేదసారాన్ని గర్భంగా కలిగినది, జ్ఞానాత్మకం, పరమమని ప్రకటించబడింది.
Verse 64
श्रद्धया परयोपेताः श्रावयंति शिवप्रियम् । श्रृण्वंति चैव ये भक्त्या शंभेर्माहात्म्यमद्भुतम् । शिवशास्त्रमिदं प्रीत्या ते यांति मरमां गतिम्
పరమ శ్రద్ధతో ఈ శివప్రియ శాస్త్రాన్ని పఠింపజేసేవారు, భక్తితో శంభుని అద్భుత మహాత్మ్యాన్ని వినేవారు—ప్రేమతో ఈ శివశాస్త్రాన్ని స్వీకరించి వారు పరమ గతిని పొందుతారు.
Verse 3516
सकामना राजहंसा बभूवुस्तत्क्षणादपि । द्विरेफा बर्हिणश्चैव सर्वे ते हृच्छयान्विताः
ఆ క్షణమే కోరికలతో ఉన్నవారు రాజహంసలయ్యారు; మరికొందరు భ్రమరాలు, నెమళ్లు కూడా అయ్యారు—వారందరూ హృదయాకాంక్షతో నిండినవారు.