Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 29

Devanagari script

दुराराध्योऽसि सततं सर्वेषां प्राणिनामपि । तस्मान्न वाच्यं हि पुनर्यदुक्तं ते ममाग्रतः

Transliteration

durārādhyo'si satataṃ sarveṣāṃ prāṇināmapi | tasmānna vācyaṃ hi punaryaduktaṃ te mamāgrataḥ

Translation

నీవు సర్వ ప్రాణులకు ఎల్లప్పుడూ దురారాధ్యుడవు. కనుక నా సమక్షంలో నీవు ముందుగా చెప్పిన మాటను మళ్లీ పలకవద్దు.

Word by Word

• दुराराध्यः: hard to propitiate
• दुराराध्यः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दुर् + आराध्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः—दुर् (difficult) + आराध्य (to be propitiated)

• असि: you are
• असि: Kriya (Copula/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्, मध्यमपुरुषः, एकवचन, परस्मैपदम्

• सततम्: always; constantly
• सततम्: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सतत (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् क्रियाविशेषण (adverb)

• सर्वेषाम्: of all
• सर्वेषाम्: Shashthi-sambandha (Genitive/षष्ठी)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; प्राणिनाम् इति विशेषणम्

• प्राणिनाम्: of living beings
• प्राणिनाम्: Shashthi-sambandha (Genitive/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: प्राणिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन

• अपि: even; also
• अपि: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (inclusion/emphasis)

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: Hetu (Reason/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (प्रातिपदिक)
• Form: तसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय—“therefore/from that”

• न: not
• न: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपात

• वाच्यम्: should be said
• वाच्यम्: Kriya/Predicate (impersonal obligation)
• Type: Adjective
• Root: वच् (धातु)
• Form: तव्यत्/यत्-प्रत्ययार्थक कृत्य (gerundive), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; “to be said”

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (emphasis)

• पुनः: again
• पुनः: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb)

• यत्: what; that which
• यत्: Karma (Object, relative)
• Type: Noun
• Root: यद् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (relative pronoun), प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अत्र ‘यद् उक्तम्’ इति सम्बन्धः

• उक्तम्: said; spoken
• उक्तम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वच् (धातु)
• Form: क्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; यत् इति विशेषणम्

• ते: by you; of you
• ते: Kartṛ-sambandha (Agent relation/कर्तृसम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (प्रातिपदिक)
• Form: मध्यमपुरुष-सर्वनाम, चतुर्थी/षष्ठी एकवचन (enclitic); अत्र षष्ठी—“by you/your” सम्भवम्, प्रसङ्गे ‘त्वया उक्तम्’ अर्थे षष्ठी-कर्तृसम्बन्धः

• मम: of me; my
• मम: Shashthi-sambandha (Genitive/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, षष्ठी, एकवचन

• अग्रतः: in front; in my presence
• अग्रतः: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अग्रतस् (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (locative adverb)

Speaker

Śabarī (addressing Śiva/Vṛṣadhvaja)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A solemn admonition: the speaker acknowledges Rudra’s difficulty to please and requests that certain words not be repeated—an atmosphere of reverent boundary-setting.

Characters & Entities

• Śabarī
• Śiva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True devotion recognizes the transcendence of God and speaks with humility rather than presumption.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The setting is Kedāra (Kedārakhaṇḍa) within the Māheśvarakhaṇḍa, framing Śiva’s greatness in sacred geography.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite is prescribed here; the emphasis is on reverent restraint in speech and devotional humility.