Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 14

Devanagari script

पाणौ मृणालसदृशं दधती च चापं पृष्ठे लसत्कृतककेतकिबाणकोशम् । सा तं निरीशमलोकयति स्म तत्र संसेविता सुवदना बहुभिः सखीभिः

Transliteration

pāṇau mṛṇālasadṛśaṃ dadhatī ca cāpaṃ pṛṣṭhe lasatkṛtakaketakibāṇakośam | sā taṃ nirīśamalokayati sma tatra saṃsevitā suvadanā bahubhiḥ sakhībhiḥ

Translation

చేతిలో మృణాలమువంటి ధనుస్సును ధరించి, వెనుక కేతకీ నాళములతో చేసిన మెరిసే బాణకోశమును మోసి, ఆ సుముఖి అక్కడ అనేక సఖులతో సేవింపబడి ఆ ఈశ్వరుని దర్శించెను।

Word by Word

• पाणौ: in (her) hand
• पाणौ: Adhikaraṇa (Location)
• Type: Noun
• Root: पाणि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन

• मृणालसदृशम्: like a lotus-stalk
• मृणालसदृशम्: Viśeṣaṇa (of cāpaṃ)
• Type: Adjective
• Root: मृणाल + सदृश (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; तत्पुरुष (मृणालस्य सदृशम्)

• दधती: bearing, holding
• दधती: Karta (Agent, describing sā)
• Type: Adjective
• Root: धा (धातु) + शतृ (वर्तमान-कृदन्त)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान-कृदन्त (present active participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक (conjunction)

• चापम्: a bow
• चापम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: चाप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• पृष्ठे: on (her) back
• पृष्ठे: Adhikaraṇa (Location)
• Type: Noun
• Root: पृष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• लसत्कृतककेतकिबाणकोशम्: a quiver of (artificial) ketakī-reed arrows, shining
• लसत्कृतककेतकिबाणकोशम्: Karma (Object, carried)
• Type: Noun
• Root: लसत् (कृदन्त) + कृतक + केतकि + बाण + कोश (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष (केतकि-बाणानां कोशः; कृतक-विशेषण; लसत्-विशेषण)

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तम्: him
• तम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• निरीशम्: the lord (Nirīśa/Śiva)
• निरीशम्: Karma (Object, apposition to tam)
• Type: Noun
• Root: नि + ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• अलोकयति: looks at, beholds
• अलोकयति: Kriyā (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ + लोक् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन

• स्म: indeed/then (narrative marker)
• स्म: Discourse particle
• Type: Indeclinable
• Root: स्म (अव्यय)
• Form: स्म-निपात (past-narrative particle)

• तत्र: there
• तत्र: Deśa-adhikaraṇa (Place)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (locative adverb)

• संसेविता: attended, served
• संसेविता: Viśeṣaṇa (of sā)
• Type: Adjective
• Root: सम् + सेव् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• सुवदना: beautiful-faced
• सुवदना: Viśeṣaṇa
• Type: Adjective
• Root: सु + वदन (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (सुन्दरं वदनं यस्याः)

• बहुभिः: by many
• बहुभिः: Viśeṣaṇa
• Type: Adjective
• Root: बहु (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (of sakhībhiḥ)

• सखीभिः: by/with (her) female friends
• सखीभिः: Sahakārī/Karana (Accompaniment)
• Type: Noun
• Root: सखी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन

Speaker

Narrator (Purāṇic narrator within Māheśvarakhaṇḍa; traditionally Sūta to sages)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra path to Maheśvara

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Audience of the Kedāra narrative

Visual Art Cues

Scene: Devī in forest attire holds a lotus-stalk-like bow; a gleaming quiver of ketakī-reed arrows rests on her back. Surrounded by many sakhīs, she gazes upon Maheśvara in the distance.

Characters & Entities

• Girijā (Pārvatī)
• Maheśvara/Īśa (Śiva)
• Sakhīs (companions)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The divine meeting is staged through humility and disguise—suggesting that God may be approached through simplicity and focused intent.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kedārakhaṇḍa’s Śaiva sacred geography (Kedāra/Kedāranātha region) provides the setting.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.