Adhyaya 6

Verse 1

श्रीनारद उवाच । इति श्रुत्वा फाल्गुनाहं रोमांचपुलकीकृतः । स्वरूपं प्रकटीकृत्य ब्राह्मणानिदमब्रवम्

శ్రీనారదుడు పలికెను—ఇది విని నేను, ఫాల్గునుడు, రోమాంచముతో పులకించితిని. తరువాత నా నిజ స్వరూపమును ప్రకటించి బ్రాహ్మణులకు ఈ మాటలు చెప్పితిని.

Verse 2

अहो धन्यः पितास्माकं यस्य सृष्टस्य पालकाः । युष्मद्विधा ब्राह्मणेंद्राः सत्यमाह पुरा हरिः

అహో! ధన్యుడు మా తండ్రి; ఆయన సృష్టిని మీలాంటి బ్రాహ్మణేంద్రులు కాపాడుచున్నారు. ఈ సత్యాన్ని పురాకాలంలో హరి చెప్పెను.

Verse 3

मत्तोऽप्यनंतात्परतः परस्मात्समस्तभूताधिपतेर्न किंचित् । तेषां किमुस्यादितरेण येषां द्विजेश्वराणां मम मार्गवादिनाम्

నాకన్నా పరముగా—అనంతునికన్నా పరముగా—సమస్తభూతాధిపతి పరమేశ్వరునికన్నా పరముగా—ఏదియు లేదు. నా మార్గాన్ని ప్రకటించే ద్విజేశ్వరులకు మరేదైన అవసరం ఏముంది?

Verse 4

तत्सर्वथाद्या धन्योऽस्मि संप्राप्तं जन्मनः फलम् । यद्भवन्तो मया दृष्टाः पापोपद्रववर्जिताः

అందుచేత నేడు నేను సర్వథా ధన్యుడను; నా జన్మఫలం సిద్ధించెను—పాపమూ ఉపద్రవమూ లేని మీ దర్శనం నాకు కలిగినందున.

Verse 5

ततस्ते सहसोत्थाय शातातपपुरोगमाः । अर्घ्यपाद्यादिसत्कारैः पूजयामासुर्मां द्विजाः

అప్పుడు శాతాతపుడు ముందుండగా ఆ ద్విజులు ఒక్కసారిగా లేచి, అర్ఘ్యము, పాద్యము మొదలైన సత్కారోపచారాలతో నన్ను పూజించారు।

Verse 6

प्रोक्तवन्तश्च मां पार्थ वचः साधुजनो चितम् । धन्या वयं हि देवर्षे त्वमस्मान्यदिहागतः

హే పార్థా, వారు సాధుజనోచితమైన, హృదయానికి ప్రీతికరమైన మాటలు నాతో పలికారు—“హే దేవర్షీ, మీరు ఇక్కడ మా వద్దకు వచ్చారు గనుక మేము ధన్యులం।”

Verse 7

कुतो वाऽगमनं तुभ्यं गन्तव्यं वा क्व सांप्रतम् । अत्राप्यागमने कार्यमुच्यतां मुनिसत्तम

మీరు ఎక్కడి నుండి వచ్చారు, ఇప్పుడు ఎక్కడికి వెళ్లవలసి ఉంది? అలాగే ఇక్కడికి రావడంలో ఏ కార్యసిద్ధి ఉంది—దయచేసి చెప్పండి, హే మునిశ్రేష్ఠా।

Verse 8

श्रुत्वा प्रीतिकरं वाक्यं द्विजानामिति पांडव । प्रत्यवोचं मुनीन्द्रांस्ताञ्छ्रूयतां द्विजसत्तमाः

హే పాండవా, ద్విజుల ప్రీతికరమైన మాటలు విని నేను ఆ మునీంద్రులకు ఇలా పలికాను—“హే ద్విజశ్రేష్ఠులారా, వినండి।”

Verse 9

अहं हि ब्रह्मणो वाक्याद्विप्राणां स्थानकं शुभम् । दातुकामो महातीर्थे महीसागरसंगमे

నేను బ్రహ్మదేవుని ఆజ్ఞవలన, మహాతీర్థమైన భూమి (నది/దేశ) మరియు సాగర సంగమంలో, విప్రులకు శుభమైన నివాసస్థానాన్ని దానమిచ్చుటకు కోరుతున్నాను।

Verse 10

परीक्षन्ब्राह्मणानत्र प्राप्तो यूयं परीक्षिताः । अहं वः स्थायिष्यामि चानुजानीत तद्द्विजाः

బ్రాహ్మణులను పరీక్షించుటకై మీరు ఇక్కడికి వచ్చితిరి; ఇప్పుడు మీరు స్వయంగా పరీక్షింపబడితిరి. మీ హితార్థం నేను ఇక్కడే నిలిచెదను—కావున, ఓ ద్విజులారా, అనుమతించండి.

Verse 11

एवमुक्तो विलोक्यैव द्विजाञ्छातातपोऽब्रवीत् । देवानामपि दुष्प्राप्यं सत्यं नारद भारतम्

ఇలా అనబడినపుడు శాతాతపుడు ద్విజులను చూచి పలికెను—ఓ నారదా, సత్యం దేవతలకైనా దుర్లభము; ఓ భారతా, ఇదే నిజము.

Verse 12

किं पुनश्चापि तत्रैव मही सागरसंगमः । यत्र स्नातो महातीर्थफलं सर्वमुपाश्नुते

అయితే ఆ మహీ–సాగర సంగమమైతే మరెంత గొప్పది! అక్కడ స్నానం చేసినవాడు సమస్త మహాతీర్థఫలమును సంపూర్ణంగా అనుభవించును.

Verse 13

पुनरेको महान्दोषो बिभीमो नितरां यतः । तत्र चौराः सुबहवो निर्घृणाः प्रियसाहसाः

కానీ మరొక గొప్ప, అత్యంత భయంకరమైన దోషముంది—ఆ చోట అనేక దొంగలు ఉన్నారు; వారు నిర్దయులు, దుస్సాహసప్రియులు.

Verse 14

स्वर्शेषु षोडशं चैकविंशंगृह्णंति नो धनम् । धनेन तेन हीनानां कीदृशं जन्म नो भवेत्

వారు మా ఇళ్లలోనే మా ధనంలో పదహారు—అంతేకాదు ఇరవై ఒకటి—భాగాల వరకు తీసుకుపోతారు. ఆ ధనము లేకపోతే మా జీవితం (లేదా జన్మ) ఎలా ఉండును?

Verse 15

वरं बुभुक्षया वासो मा चौरकरगा वयम् । अर्जुन उवाच । अद्भुतं वर्ण्यते विप्र के हि चौराः प्रकीर्तिताः

ఆకలితో నివసించడమే మేలు; దొంగల చేతుల్లో పడకూడదు. అర్జునుడు అన్నాడు—హే విప్రా! ఇది ఆశ్చర్యం; మీరు చెప్పే ఈ ‘దొంగలు’ ఎవరు?

Verse 16

किं धनं च हरंत्येते येभ्यो बिभ्यति ब्राह्मणाः । नारद उवाच । कामक्रोधादयश्चौरास्तप एव धनं तथा

బ్రాహ్మణులకూ భయం కలిగించే వారు ఏ ధనాన్ని దోచుకుంటారు? నారదుడు అన్నాడు—కామం, క్రోధం మొదలైనవే దొంగలు; అవి తపస్సు అనే ధనాన్ని దోచుకుంటాయి.

Verse 17

तस्यापहाभीतास्ते मामूचुरिति ब्राह्मणाः । तानहं प्राब्रवं पश्चाद्वि जानीत द्विजोत्तमाः

ఆ (ఆధ్యాత్మిక ధనం) పోతుందేమో అన్న భయంతో ఆ బ్రాహ్మణులు నాతో చెప్పారు. తరువాత నేను వారితో అన్నాను—హే ద్విజోత్తములారా, దీనిని బాగా గ్రహించండి.

Verse 18

जाग्रतां तु मनुष्याणां चौराः कुर्वंति किं खलाः । भयभीतश्चालसश्च तथा चाशुचिरेव यः

మనుషులు మేల్కొని ఉన్నప్పటికీ దుష్ట దొంగలు ఏం చేయరు? భయపడే వాడు, ఆలస్యం చేసే వాడు, అపవిత్రుడు—అటువంటి వాడు ఈ మార్గంలో స్థిరత్వాన్ని ఎలా పొందగలడు?

Verse 19

तेन किं नाम संसाध्यं भूमिस्तं ग्रसते नरम्

అటువంటి జీవనంతో ఏమి సిద్ధిస్తుంది? చివరికి భూమి ఆ మనిషిని మింగివేస్తుంది.

Verse 20

शातातप उवाच । वयं चौरभयाद्भीतास्ते हरंति धनं महत् । कर्तुं तदा कथं शक्यमंगजागरणं तथा

శాతాతపుడు అన్నాడు—దొంగల భయంతో మేము అత్యంత భీతులమై ఉన్నాము; వారు గొప్ప ధనాన్ని అపహరిస్తారు. ఇలాంటి పరిస్థితిలో జాగరణమూ నియమాచరణమూ ఎలా చేయగలము?

Verse 21

खलाश्चौरा गताः क्वापि ततो नत्वाऽगता वयम् । तस्मासर्वं संत्यजामो भयभीता वयं मुने

ఆ దుష్ట దొంగలు ఎక్కడికో వెళ్లిపోయారు; మేము నమస్కరించి తిరిగి వచ్చాము. కాబట్టి, ఓ మునీ, భయంతో మేము అన్నిటినీ త్యజిస్తున్నాము.

Verse 22

प्रतिग्रहश्च वै घोरः षष्ठांऽशफलदस्तथा । एवं ब्रुवति तस्मिंश्च हारीतोनाम चाब्रवीत्

వివేకం లేకుండా దానం స్వీకరించడం నిజంగా ఘోరం; దాని ఫలమూ కేవలం ఆరవ భాగమే లభిస్తుంది. ఇలా అతడు చెప్పుచుండగా, హారీత అనే వాడు ప్రత్యుత్తరం చెప్పాడు.

Verse 23

मूढबुद्ध्या हि को नाम महीसागरसंगमम् । त्यजेच्च यत्र मोक्षश्च स्वर्गश्च करगोऽथ वा

పూర్తిగా మోహగ్రస్తుడు కాకపోతే ఎవడు భూమి-సముద్ర సంగమాన్ని వదులుతాడు? అక్కడ మోక్షమూ స్వర్గమూ చేతిలో ఉన్నట్లే లభిస్తాయి కదా.

Verse 24

कलापादिषु ग्रामेषु को वसेत विचक्षणः । यदि वासः स्तम्भतीर्थे क्षणार्धमपि लभ्यते

కలాపా మొదలైన సాధారణ గ్రామాలలో ఎవడు వివేకి నివసిస్తాడు? స్తంభతీర్థంలో అర్ధక్షణమైనా నివాసం లభిస్తే చాలు కదా.

Verse 25

भयं च चौरजं सर्वं किं करिष्यति तत्र न । कुमारनाथं मनसि पालकं कुर्वतां दृढम्

అక్కడ దొంగలవలన పుట్టిన ఏ భయమూ ఏమి చేయగలదు? హృదయంలో కుమారనాథుని దృఢంగా రక్షకుడిగా నిలుపుకొనువారికి భయనాశనం కలుగును।

Verse 26

साहसं च विना भूतिर्न कथंचन प्राप्यते । तस्मान्नारद तत्राहमा यास्ये तव वाक्यतः

సాహసం లేక సమృద్ధి (విజయం) ఎప్పటికీ లభించదు. కాబట్టి, ఓ నారదా, నీ వాక్యానుసారం నేను నిశ్చయంగా అక్కడికి వెళ్తాను।

Verse 27

षड्विंशतिसहस्राणि ब्राह्मणा मे परिग्रहे । षट्कर्मनिरताः शुद्धा लोभदम्भविवर्जिताः

నా పరిరక్షణలో ఇరవై ఆరు వేల బ్రాహ్మణులు ఉన్నారు—వారు షట్కర్మాలలో నిమగ్నులు, శుద్ధులు, లోభదంభరహితులు।

Verse 28

तैः सार्धमागमिष्यामि ममेदं मतमुत्तमम् । इत्युक्ते वचने तांश्च कृत्वाहं दंडमूर्धनि

“వారితో కలిసి నేనే వస్తాను—ఇదే నా ఉత్తమ నిర్ణయం।” అని చెప్పి, ఆ వాక్యాన్ని గౌరవంతో శిరసుపై ధరించినట్లు (అంగీకరించి) నమస్కరించాడు।

Verse 29

निवृत्तः सहसा पार्थ खेचरोऽतिमुदान्वितः । शतयोजनमात्रं तु हिममार्गमतीत्य च

హే పార్థా, ఆ ఖేచరుడు మహానందంతో నిండిపోయి వెంటనే తిరిగి బయలుదేరాడు; మరియు వంద యోజనాల మేర హిమమార్గాన్ని దాటి…

Verse 30

केदारं समुपायातो युक्तस्तैर्द्विजसत्तमैः । आकाशेन सुशक्यश्च बिलेनाथ स देशकः

అతడు ఆ శ్రేష్ఠ ద్విజులతో కలిసి కేదారానికి చేరాడు. ఆ దేశం ఆకాశమార్గం ద్వారా సులభంగా చేరదగినది; అలాగే—అని చెప్పబడుతుంది—గుహామార్గం ద్వారానూ చేరవచ్చు.

Verse 31

अतिक्रांतुं नान्यथा च तथा स्कंदप्रसादतः

దానిని మరే విధంగానూ దాటడం సాధ్యం కాదు; కేవలం అలా మాత్రమే, స్కందుని ప్రసాదం వల్లనే.

Verse 32

अर्जुन उवाच । क्व कलापं च द्ग्रामं कथं शक्यं बिलेन च । कथं स्कंदप्रसादः स्यादेतन्मे ब्रूहि नारद

అర్జునుడు అన్నాడు—“ఆ కలాప గ్రామం ఎక్కడ ఉంది? గుహామార్గం ద్వారా అక్కడికి ఎలా చేరవచ్చు? అలాగే స్కందుని ప్రసాదం ఎలా లభిస్తుంది? నారదా, ఇది నాకు చెప్పుము.”

Verse 33

नारद उवाच । केदाराद्धिमसंयुक्तं योजनानां शतं स्मृतम् । तदंते योजनशतं विस्तृतं तत्कलापकम्

నారదుడు అన్నాడు—“కేదారం నుండి హిమంతో నిండిన వంద యోజనాల విస్తీర్ణం చెప్పబడింది. దాని ఆవల మరో వంద యోజనాల వరకు విస్తరించిన ‘కలాపక’ ప్రాంతం ఉంది.”

Verse 34

तदंते योजनशतं वासुकार्णव मुच्यते । शतयोजनमात्रः स भूमिस्वर्गस्ततः स्मृतः

దాని ఆవల మరో వంద యోజనాల ప్రాంతం ‘వాసుకి-ఆర్ణవం’ (వాసుకి సముద్రం) అని పిలవబడుతుంది. అక్కడి నుండి వంద యోజనాల విస్తీర్ణం ‘భూమి-స్వర్గం’గా స్మరించబడుతుంది.

Verse 35

बिलेन च यथा शक्यं गंतुं तत्र श्रृणुष्व तत् । निरन्नं वै निरुदकं देवमाराधयेद्गुहम्

గుహామార్గమున అక్కడికి యథాశక్తి ఎలా వెళ్లగలమో వినుము. అన్నమును, జలమును త్యజించి దేవుడు గుహ (స్కందుడు)ను ఆరాధించవలెను.

Verse 36

दक्षिणायां दिशि ततो निष्पापं मन्यते यदा । तदा गुहोऽस्य स्वप्ने गच्छेति भारत

ఆపై దక్షిణ దిశలో, తాను పాపరహితుడనని భావించినప్పుడు, స్వప్నంలో గుహ ప్రత్యక్షమై—“వెళ్లు” అని అంటాడు, ఓ భారతా.

Verse 37

ततो गुहात्पश्चिमतो बिलमस्ति बृहत्तरम् । तत्र प्रविश्य गंतव्यं क्रमाणां शतसप्तकम्

ఆపై గుహకు పడమర వైపున మరింత పెద్ద గుహ ఉంది. అందులో ప్రవేశించి ఏడు వందల అడుగులు ముందుకు సాగవలెను.

Verse 38

तत्र मारकतं लिंगमस्ति सूर्यसमप्रभम् । तदग्रे मृत्तिका चास्ति स्वर्णवर्णा सुनिर्मला

అక్కడ సూర్యుని సమాన కాంతితో మెరిసే మరకతవర్ణ లింగం ఉంది. దాని ముందర స్వర్ణవర్ణమై అత్యంత నిర్మలమైన మృత్తిక కూడా ఉంది.

Verse 39

नमस्कृत्य च तल्लिंगं गृहीत्वा मृत्तिकां च ताम् । आगंतव्यं स्तंभतीर्थे समाराध्य कुमारकम्

ఆ లింగానికి నమస్కరించి, ఆ పవిత్ర మృత్తికను గ్రహించి, స్తంభతీర్థానికి వెళ్లి అక్కడ కుమారకుడు (స్కందుడు)ను విధివిధానంగా ఆరాధించవలెను.

Verse 40

कोलं वा कूपतो ग्राह्यं भूतायां निशि तज्जलम् । तेनोदकेन मृत्तिकया कृत्वा नेत्रद्वयाञ्जनम्

అర్ధరాత్రి వేళ చెరువు లేదా బావి నుండి జలాన్ని గ్రహించాలి. ఆ జలంతోను పవిత్ర మృత్తికతోను రెండు నేత్రాలకు అంజనం సిద్ధం చేయాలి.

Verse 41

उद्वर्तनं च देहस्य कदाचित्षष्टिमे पदे । नेत्रांजनप्रभावाच्च बिलं पश्यति शोभनम्

ఆ ద్రవ్యంతో దేహాన్ని ఉద్వర్తనం చేయగా, ఎప్పుడో అరవయ్యవ అడుగులో, ఆ నేత్రాంజన ప్రభావంతో ఒక శోభనమైన బిలద్వారం (గుహాముఖం) కనిపిస్తుంది.

Verse 42

तन्मध्येन ततो याति गात्रोद्वर्त्तप्रभावतः । कारीषैर्नाम चात्युग्रैर्भक्ष्यते नैव कीटकैः

తదనంతరం అతడు దాని మధ్యగా వెళ్లి, గాత్రోద్వర్తన ప్రభావంతో ముందుకు సాగుతాడు. ‘కారీష’ అనే అత్యుగ్ర సత్త్వాలు ఉన్నా, కీటకాలు అతనిని ఏమాత్రం భక్షించవు.

Verse 43

बिलमध्ये च संपश्यन्सिद्धान्भास्करसन्निभान् । यात्येवं यात्यसौ पार्थ कलापं ग्राममुत्तमम्

బిలమధ్యంలో అతడు సూర్యసమాన తేజస్సుగల సిద్ధులను దర్శిస్తాడు. ఈ విధంగా, ఓ పార్థా, అతడు సాగుతూ ‘కలాప’ అనే ఉత్తమ గ్రామాన్ని చేరుతాడు.

Verse 44

तत्र वर्षसहस्राणि चत्वार्यायुःप्रकीर्तितम् । फलानां भोजनं च स्यात्पुनः पुण्यं च नार्ज्जयेत्

అక్కడ నాలుగు వేల సంవత్సరాల ఆయుష్షు ప్రకటించబడింది. ఫలాలే ఆహారమవుతాయి; మరియు మళ్లీ (మర్త్యలోకంలా) పుణ్యం సంపాదించబడదు.

Verse 45

इत्येतत्कथितं तुभ्यमतश्चाभूच्छृणुष्व तत् । तपः सामर्थ्यतः सूक्ष्मान्दण्डस्याग्रे निधाय तान्

ఇట్లు నీకు చెప్పబడింది; ఇకపై జరిగినదాన్ని వినుము. తపస్సు సామర్థ్యంతో ఆ సూక్ష్మ తత్త్వాలను దండాగ్రంపై నిలిపి అతడు…

Verse 46

द्विजानहं समायातो महीसागरसंगमम्

నేను ద్విజులతో కలిసి భూమి-సముద్ర సంగమస్థానానికి వచ్చితిని।

Verse 47

तदोत्तार्य मया मुक्तास्तीरे पुण्यजलाशये । ततो मया कृतं स्नानं सह तैर्द्विजसत्तमैः

వారిని దాటించి నేను ఆ పుణ్య జలాశయ తీరంలో విడిచితిని. తరువాత ఆ శ్రేష్ఠ ద్విజులతో కలిసి నేను పవిత్ర స్నానం చేసితిని.

Verse 48

निःशेषदोषदावाग्नौ महीसागरसंगमे । पितॄणां देवतानां च कृत्वा तर्पणसत्क्रियाः

భూమి-సముద్ర సంగమంలో—మిగిలిన దోషాలను దావాగ్నిలా దహించే ఆ స్థలంలో—వారు పితృదేవతలకు మరియు దేవతలకు తర్పణాది సత్క్రియలు నిర్వహించారు.

Verse 49

जपमानाः परं जप्यं निविष्टाः संगमे वयम् । भास्करं समवेक्षंतश्चिंतयंतो हरिं हृदि

సంగమ తీర్థంలో మేము కూర్చొని పరమ జప్య మంత్రాన్ని జపించితిమి; భాస్కరుని దర్శిస్తూ, హృదయంలో హరిని ధ్యానించితిమి.

Verse 50

तस्मिंश्चैवांतरे पार्थ देवाः शक्रपुरोगमाः । आदित्याद्या ग्रहाः सर्वे लोकपालाश्च संगताः

అదే సమయంలో, ఓ పార్థా, శక్రుని ముందుండగా దేవతలు సమవేతమయ్యారు. ఆదిత్యాది సమస్త గ్రహాలు, దిక్పాలకులైన లోకపాలులూ కూడి వచ్చారు.

Verse 51

देवानां योनयो ह्यष्टौ गंधर्वाप्सरसां गणाः । महोत्सवे ततस्तस्मिन्गीतवादित्र उत्तमे

అక్కడ దేవతల ఎనిమిది దివ్య వర్గాలు, గంధర్వ-అప్సరసల గణాలు కూడా ఉన్నారు. ఆ మహోత్సవంలో ఉత్తమ గానం, వాద్యనాదం మ్రోగింది.

Verse 52

पादप्रक्षालनं कर्तुं विप्राणामुद्यतस्त्वहम् । तस्मिन्काले चाश्रृणवमहमातिथ्यवाक्यताम्

నేను బ్రాహ్మణుల పాదప్రక్షాళనం చేయుటకు సిద్ధమయ్యాను. ఆ క్షణంలోనే అతిథి సత్కార విధంగా పలికిన మాటలను నేను విన్నాను.

Verse 53

सामध्वनिसमायुक्तां तृतीयस्वरनादिताम् । अतीव मनसो रम्यां शिव भक्तिमिवोत्तमाम्

అది సామధ్వనితో నిండిపోయి, తృతీయ స్వరంతో ప్రతిధ్వనించింది. మనసుకు అత్యంత రమ్యంగా—శివుని పరమ భక్తిలా అనిపించింది.

Verse 54

विप्रैरुत्थाय संपृष्टः कस्त्वं विप्र क्व चागतः । किं वा प्रार्थयसे ब्रूहि यत्ते मनसि रोचते

బ్రాహ్మణులు లేచి అతనిని ప్రశ్నించారు—“నీవెవరు, ఓ విప్రా, ఎక్కడి నుంచి వచ్చావు? చెప్పు, నీకు ఏమి కావాలి, నీ మనసుకు నచ్చింది ఏమిటి?”

Verse 55

विप्र उवाच । मुनिः कपिलनामाहं नारदाय निवेद्यताम् । आगतः प्रार्थनायैव तच्छ्रुत्वाहमथाब्रवम्

విప్రుడు పలికెను—“నేను కపిలనామ మునిని; ఈ విషయము నారదునకు నివేదించుడి. నేను కేవలం ప్రార్థనార్థమే వచ్చితిని.” అది విని నేను తరువాత ప్రత్యుత్తరం చెప్పితిని.

Verse 56

धन्योहं यदिहायातः कपिल त्वं महामुने । नास्त्यदेयं तवास्माभिः पात्रं नास्ति तवाधिकम्

హే కపిల మహామునీ, మీరు ఇక్కడికి వచ్చితిరి గనుక నేను ధన్యుడనయ్యాను. మీకు మా వలన అప్రదేయమని ఏదియు లేదు; మీకన్నా గొప్ప పాత్రుడు లేడు.

Verse 57

कपिला उवाच । ब्रह्मपुत्र त्वया देयं यदि मे त्वं श्रृणुष्व तत् । अष्टौ विप्रसहस्रामि मम देहीति नारद

కపిలుడు పలికెను—“హే బ్రహ్మపుత్ర నారదా, నీవు నాకు దానం ఇవ్వదలచినచో వినుము—నాకు ఎనిమిది వేల బ్రాహ్మణులను ఇవ్వుము.”

Verse 58

भूमिदानं करिष्यामि कलापग्रामवासिनाम् । ब्राह्मणानामहं चैषां तदिदं क्रियतां विभो

కలాపగ్రామ నివాసులైన ఈ బ్రాహ్మణులకు నేను భూమిదానం చేయుదును. కావున, హే విభో, ఈ కార్యము నిర్వహింపబడుగాక.

Verse 59

ततो मया प्रतिज्ञातमेव मस्तु महामुने । त्वयापि क्रियतां स्थानं कापिलं कपिलोत्तमम्

అప్పుడు నేను పలికితిని—“హే మహామునీ, నేను ప్రతిజ్ఞ చేసినది యథావిధిగా సిద్ధమగుగాక. మరియు హే కపిలోత్తమా, నీవు కూడా ‘కాపిల’ అనే పుణ్యస్థలాన్ని స్థాపించుము.”

Verse 60

श्राद्धे वा प्राप्तकाले वा ह्यतिथिर्विमुखीभवेत् । यस्याश्रममुपायातस्यस्य सर्वं हि निष्फलम्

శ్రాద్ధకాలములో గాని యథోచిత సమయములో గాని ఆశ్రమానికి వచ్చిన అతిథి సత్కారము పొందక విముఖుడై వెళ్ళిపోతే, ఆ యజమానునకు సమస్తమూ నిశ్చయంగా నిష్ఫలమగును।

Verse 61

स गच्छेद्रौरवांल्लोकान्योऽतिथिं नाभिपूजयेत् । अतिथिः पूजितो येन स देवैरपि पूज्यते

అతిథిని అభిపూజించని వాడు రౌరవ లోకములకు పోవును; అయితే ఎవడు అతిథిని పూజించి సత్కరించునో, వాడు దేవులచేత కూడా పూజింపబడును।

Verse 62

दानैर्यज्ञैस्त तस्तस्मिन्भोजितः कपिलो मुनिः । ततो महामुनिः श्रीमान्हारीतो ह्वयितस्तदा

అనంతరం అక్కడ దానములు యజ్ఞములతో కూడ ముని కపిలునకు భోజనము చేయించిరి; తరువాత శ్రీమాన్ మహాముని హారీతుడును అప్పుడే ఆహ్వానింపబడెను।

Verse 63

पादप्रक्षालनार्थाय सिद्धदेवसमागमे । हारीतश्च पुरस्कृत्य वामपादं तदा स्थितः

పాదప్రక్షాళనార్థము సిద్ధదేవ సమాగమములో, హారీతుని ముందుంచి అతడు అప్పుడు ఎడమ పాదమును ముందుకు పెట్టి నిలిచెను।

Verse 64

ततो हासो महाञ्जज्ञे सिद्धाप्सरः सुपर्वणाम् । विचिंत्य बहुधा पृथ्वीं साधु साधुकृता द्विजाः

అప్పుడు శుభపర్వములలోని సిద్ధాప్సరసుల మధ్య మహా హాస్యము కలిగెను; భూమిని అనేక విధములుగా విచారించి ద్విజులు ‘సాధు, సాధు’ అని ప్రశంసించిరి।

Verse 65

ततो ममापि मनसि शोकवेगो महानभूत् । सत्यां चैव तथा मेने गाथां पूर्वबुधेरिताम्

అప్పుడు నా మనసులో మహాశోకపు ఉప్పెన లేచింది; పూర్వ ఋషులు పలికిన ప్రాచీన గాథ సత్యమేనని నేను గ్రహించాను।

Verse 66

सर्वेष्वपि च कार्येषु हेतिशब्दो विगर्हितः । कुर्वतामतिकार्याणि शिलापातो ध्रुवं भवेत्

అన్ని కార్యాలలో ‘హేతి’—అంటే ఆయుధంలాంటి కఠిన ప్రత్యుత్తరం—నిందనీయం; హద్దు దాటి చేసే వారికి శిలాపాతం, అనగా నిశ్చిత వినాశం, తప్పక సంభవిస్తుంది।

Verse 67

ततोहमब्रंवं विप्रान्यूयं मूर्खा भविष्यथ । धनधान्याल्पसंयुक्ता दारिद्र्यकलिलावृताः

అప్పుడు నేను బ్రాహ్మణులతో అన్నాను—‘మీరు మూర్ఖులవుతారు; స్వల్ప ధనధాన్యాలతోనే ఉండి, దారిద్ర్యపు మురికిలో కూరుకుపోతారు।’

Verse 68

एवमुक्ते प्रहस्यैव हारीतः प्राब्रवीदिदम् । तवैवेयं मुने हानिर्यदस्माञ्छपते भवान्

ఇలా అనగానే హారీతుడు నవ్వుతూ పలికాడు—‘ఓ మునీ, ఈ నష్టం నీదే; ఎందుకంటే మమ్మల్ని శపిస్తున్నది నీవే కదా।’

Verse 69

कः शापो दीयते तुभ्यं शापोयमयमेव ते । ततो विमृश्य भूयोऽहब्रवं किमहंद्विज

‘నీకు ఏ శాపం ఇస్తున్నారు? ఇదే నీ శాపం.’ ఆపై మళ్లీ ఆలోచించి నేను అన్నాను—‘ఓ ద్విజా, నేను ఏమి చేసితిని?’

Verse 70

तथाविधस्य भवतो वामपादप्रदानतः

అటువంటి స్వభావముగల నీవు వామపాదాన్ని అర్పించినందున—అది అశుభసూచకమైన తృణీకారరూప అర్పణమైంది।

Verse 71

हारीत उवाच । श्रृणु तत्कारणं धीमञ्छून्यता मे यतो भवेत्

హారీతుడు అన్నాడు—హే ధీమాన్, వినుము; ఏ కారణముచేత నాలో అంతఃశూన్యత కలుగుచున్నదో.

Verse 72

इति चिंतयतश्चित्ते हा दुःखोऽयं प्रतिग्रहः । प्रतिग्रहेण विप्राणां ब्राहयं तेजो हि शाम्यति

హృదయంలో ఇలా చింతించుచు—‘హాయ్, ఈ ప్రతిగ్రహం ఎంత దుఃఖదాయకం!’ ఎందుకంటే ప్రతిగ్రహం వలన విప్రుల బ్రాహ్మ తేజస్సు నిజంగా శమిస్తుంది.

Verse 73

महादानं हि गृह्णानो ब्राह्मणः स्वं शुभं हि यत् । ददाति दातुर्दाता च अशुभं यच्छति स्वकम्

బ్రాహ్మణుడు మహాదానాన్ని గ్రహించినప్పుడు తన శుభపుణ్యాన్ని ఇచ్చినట్లవుతుంది; దాతుడు తన అశుభాన్ని గ్రహీతకు బదిలీ చేస్తాడు.

Verse 74

दाता प्रतिग्रहीता च वचनं हि परस्परम् । मन्यतेऽधःकरो यस्य सोऽल्पबुद्धिः प्रहीयते

దాత మరియు ప్రతిగ్రహీత పరస్పరం మాటలపై ఆధారపడతారు; కాని ఎవడు ఇతరుణ్ని ‘అధముడు’ అని భావిస్తాడో, వాడు అల్పబుద్ధిగా పతనమవుతాడు.

Verse 75

इति चिंतयतो मह्यं शून्यताभूद्धि नारद । निद्रार्तश्च भयार्तश्च कामार्तः शोकपीडितः

ఇలా ఆలోచించుచుండగా, ఓ నారదా, నాలో శూన్యత కలిగింది. నిద్ర, భయం, కామం లేదా శోకంతో బాధపడువాడు శూన్యుడైనట్లే అవుతాడు.

Verse 76

हृतस्वश्चान्यचित्तश्च शून्याह्येते भवंति च । तदेषु मतिमान्कोपं न कुर्वीत यदि त्वया

ధనం హరించబడినవాడు గానీ, మనస్సు ఇతరత్రా నిలిచినవాడు గానీ—వారందరూ నిజంగా ‘శూన్యులు’ అవుతారు. కాబట్టి నీవు జ్ఞానివైతే వారిపై కోపం చేయకుము.

Verse 77

कृतः कोपस्ततस्तुभ्यमेवं हानिरियं मुने । ततस्तापान्वितश्चाहं तान्वि प्रानब्रवं पुनः

ఓ మునీ, నీలో కోపం పుట్టినందువల్లే ఈ నష్టం జరిగింది. ఆపై పశ్చాత్తాపంతో నిండిన నేను ఆ బ్రాహ్మణులతో మళ్లీ మాట్లాడాను.

Verse 78

धिङ्मामस्तु च दुर्बुद्धिमविमृश्यार्थकारिणम् । कुर्वतामविमृश्यैव तत्किमस्ति न यद्भवेत्

నాపై ధిక్కారం—ఆలోచించకుండా కార్యం చేసే ఈ దుర్బుద్ధిపై. అవిమర్శగా చేసే వారికి ఏ అపాయం ఉంది, అది కలగకుండా ఉండేది?

Verse 79

सहसा न क्रियां कुर्यात्पदमेतन्महापदाम् । विमृश्यकारिणं धीरं वृणते सर्वसंपदः

ఆతురతతో ఏ కార్యమూ చేయకూడదు; అది మహావిపత్తుల వైపు అడుగు. ఆలోచించి ధైర్యంగా కార్యం చేసే వానిని సమస్త సంపదలు ఆశ్రయిస్తాయి.

Verse 80

सत्यमाह महाबुद्धिश्चिरकारी पुरा हि सः । पुरा हि ब्राह्मणः कश्चित्प्रख्यातों गिरसां कुले

‘నిజమే,’ అని మహాబుద్ధిమంతుడు పలికెను. ప్రాచీనకాలంలో చిరకారీ అనే వాడు ఉండెను; అలాగే గిరస వంశంలో ప్రసిద్ధుడైన ఒక బ్రాహ్మణుడు కూడా ఉండెను.

Verse 81

चिरकारि महाप्राज्ञो गौतमस्याभवत्सुतः । चिरेण सर्वकार्याणि यो विमृश्य प्रपद्यते

చిరకారీ మహాప్రాజ్ఞుడు గౌతముని కుమారుడు—అతడు దీర్ఘంగా విచారించిన తరువాతనే ప్రతి కార్యాన్ని ఆరంభించేవాడు.

Verse 82

चिरकार्याभिसंपतेश्चिरकारी तथोच्यते । अलसग्रहणं प्राप्तो दुर्मेधावी तथोच्यते

కార్యసిద్ధి ఆలస్యంగా పొందువాడు ‘చిరకారీ’ అని పిలువబడును; కానీ కేవలం సోమరితనంలో పడిపోయినవాడు ‘దుర్మేధావి’ (మందబుద్ధి) అని చెప్పబడును.

Verse 83

बुद्धिलाघवयुक्तेन जनेनादीर्घदर्शिना । व्यभिचारेण कस्मिन्स व्यतिकम्या परान्सुतान्

బుద్ధి చురుకైనదీ, దూరదర్శినీ అయిన వాడు ఏ విధమైన అపచారంతో తప్పుదారి పడగలడు? ధర్మాన్ని అతిక్రమించి ఇతరుల సంతానానికి హాని ఎలా చేయగలడు?

Verse 84

पित्रोक्तः कुपितेनाथ जहीमां जननीमिति । स तथेति चिरेणोक्तः स्वभावाच्चिरकारकः

కోపించిన తండ్రి ఆజ్ఞాపించెను—‘ఈ తల్లిని సంహరించు!’ అతడు స్వభావతః చిరకారీ గనుక, ‘తథాస్తు’ అని కూడా చాలాకాలం తరువాతనే పలికెను.

Verse 85

विमृश्य चिरकारित्वाच्चिं तयामास वै चिरम् । पितुराज्ञां कथं कुर्यां न हन्यां मातरं कथम्

దీర్ఘాలోచన కలిగిన వాడైనందున అతడు చాలా సేపు ఆలోచించాడు: 'తండ్రి ఆజ్ఞను ఎలా నెరవేర్చాలి? మరియు తల్లిని చంపకుండా ఎలా ఉండాలి?'

Verse 86

कथं धर्मच्छलेनास्मिन्निमज्जेयमसाधुवत् । पितुराज्ञा परो धर्मो ह्यधर्मो मातृरक्षणम्

ధర్మం అనే నెపంతో నేను ఇక్కడ దుర్మార్గుడిలా ఎలా మునిగిపోగలను? తండ్రి ఆజ్ఞ పరమ ధర్మం, కానీ తల్లిని రక్షించకపోవడం అధర్మం కదా.

Verse 87

अस्वतंत्रं च पुत्रत्वं किं तु मां नात्र पीडयेत् । स्त्रियं हत्वा मातरं च को हि जातु सुखी भवेत्

పుత్రుడిగా ఉండటం అస్వతంత్రమే, కానీ అది నన్ను ఇక్కడ బాధించకూడదు. స్త్రీని, అందునా కన్నతల్లిని చంపి ఎవరైనా ఎప్పుడైనా సుఖంగా ఉండగలరా?

Verse 88

पितरं चाप्यवज्ञाय कः प्रतिष्ठामवाप्नुयात् । अनवज्ञा पितुर्युक्ता युक्तं मातुश्च रक्षणम्

తండ్రిని తిరస్కరించి ఎవరు ప్రతిష్టను పొందగలరు? తండ్రిని అగౌరవపరచకపోవడం ఎంత ముఖ్యమో, తల్లిని రక్షించడం కూడా అంతే ముఖ్యం.

Verse 89

क्षमायोग्यावुभावेतौ नातिवर्तेत वै कथम् । पिता ह्यात्मानमाधत्ते जायायां जज्ञिवानिति

వీరిద్దరూ క్షమించదగినవారు, వీరిని ఎలా అతిక్రమించగలం? ఎందుకంటే తండ్రి భార్యలో తన ఆత్మనే ఉంచుతాడు, తద్వారా పుత్రుడు జన్మిస్తాడు.

Verse 90

शीलचारित्रगोत्रस्य धारणार्थं कुलस्य च । सोऽहमात्मा स्वयं पित्रा पुत्रत्वे परिकल्पितः

శీలం, సదాచారం, గోత్రరక్షణకై మరియు కులపరంపర కొనసాగింపుకోసం, ఆత్మనే తండ్రి స్వయంగా పుత్రత్వంలో నియమిస్తాడు।

Verse 91

जातकर्मणि यत्प्राह पिता यच्चोपकर्मणि । पर्याप्तः स दृढीकारः पितुर्गौरवलिप्सया

జాతకర్మలో తండ్రి ఏమి ప్రకటిస్తాడో, ఉపాకర్మలో ఏమి ఉపదేశిస్తాడో—తండ్రి గౌరవాన్ని కోరువానికి అదే దృఢ ఆజ్ఞగా చాలును।

Verse 92

शरीरादीनि देयानि पिता त्वेकः प्रयच्चति । तस्मात्पितुर्वचः कार्यं न विचार्यं कथंचन

శరీరాది అన్నీ దానరూపమే; కాని వాటిని ప్రసాదించేది తండ్రి ఒక్కడే. అందుచేత తండ్రి వాక్యాన్ని నిర్వర్తించాలి—ఏ విధమైన వాదవిచారం లేకుండా।

Verse 93

पातकान्यपि चूर्यंते पितुर्वचनकारिणः । पिता स्वर्गः पिता धर्मः पिता परमकं तपः

తండ్రి వాక్యాన్ని ఆచరించువాని పాపాలుకూడా నశిస్తాయి. తండ్రే స్వర్గం, తండ్రే ధర్మం, తండ్రే పరమ తపస్సు।

Verse 94

पितरि प्रीतिमापन्ने सर्वाः प्रीणंति देवताः । आशिषस्ता भजंत्येनं पुरुषं प्राह याः पिता

తండ్రి ప్రసన్నుడైతే సమస్త దేవతలు ప్రసన్నులవుతారు. తండ్రి పలికిన ఆశీర్వాదాలు ఆ పురుషుని చేరి అతనికి అనుగ్రహిస్తాయి।

Verse 95

निष्कृतिः सर्वपापानां पिता यदभिनंदति । मुच्यते बंधनात्पुष्पं फलं वृंतात्प्रमुच्यते

తండ్రి అనుమోదించినప్పుడు అది సమస్త పాపాలకు ప్రాయశ్చిత్తమవుతుంది. పువ్వు బంధనంనుండి విడిపోవునట్లు, ఫలం కాడనుండి విడిపోవునట్లు, అలాగే జీవుడు బంధనంనుండి విముక్తి పొందును.

Verse 96

क्लिश्यन्नपि सुतः स्नेहं पिता स्नेहं न मुंचति । एतद्विचिंत्यतं तावत्पुत्रस्य पितृगौरवम्

కుమారుడు బాధ కలిగించినా తండ్రి తన స్నేహాన్ని విడువడు. కాబట్టి దీనిని ఆలోచించండి—పుత్రుడు తండ్రిని గౌరవించి మహిమను కాపాడవలసిన ధర్మం ఇది.

Verse 97

पिता नाल्पतरं स्थानं चिंतयिष्यामि मातरम् । यो ह्ययं मयि संघातो मर्त्यत्वे पांचभौतिकः

నేను తల్లిని కూడా తండ్రికంటే తక్కువ స్థానంలో భావించను. ఎందుకంటే ఈ మానవజీవితంలో నాలోని ఈ దేహసంఘాతం పంచభూతమయమైనది.

Verse 98

अस्य मे जननी हेतुः पावकस्य यथारणिः । माता देहारणिः पुंसः सर्वस्यार्थस्य निर्वृतिः

నాకు జన్మకు కారణం జననీనే; అరణి నుండి అగ్ని పుట్టినట్లే. తల్లి పురుషుని దేహానికి అరణి వంటిది—ఆమె నుండే సమస్త పురుషార్థాలకు సిద్ధి, శాంతి కలుగును.

Verse 99

मातृलाभे सनाथत्वमनाथत्वं विपर्यये । न स शोचति नाप्येनं स्थावर्यमपि कर्षति

తల్లి ఉన్నప్పుడు మనిషికి ఆశ్రయం ఉంటుంది; ఆమె లేనప్పుడు నిజంగా అనాథుడవుతాడు. తల్లి ఉన్నవాడు శోకించడు; విపత్తు కూడా అతనిని సులభంగా కుంగదీయలేను.

Verse 100

श्रिया हीनोऽपि यो गेहे अंबेति प्रतिपद्यते । पुत्रपौत्रसमापन्नो जननीं यः समाश्रितः

ధనసంపద లేనివాడైనా ఇంట్లో ‘అంబే’ అని తల్లిని ఆశ్రయించువాడు, జననీ శరణం పొందినవాడు, పుత్రపౌత్రులతో కూడిన కులసంతతితో సమృద్ధుడగును।

Verse 101

अपि वर्षशतस्यांते स द्विहायनवच्चरेत् । समर्थं वाऽसमर्थं वा कृशं वाप्यकृशं तथा

నూరు సంవత్సరాల చివరలోనూ తల్లి అతనిని రెండేళ్ల బాలుడిలా చూస్తుంది—పుత్రుడు సమర్థుడైనా అసమర్థుడైనా, కృశుడైనా స్థూలుడైనా, తల్లి దృష్టి ఒకటే।

Verse 102

रक्षयेच्च सुतं माता नान्यः पोष्यविधानतः । तदा स वृद्धो भवति तदा भवति दुःखितः

పోషణధర్మ విధానముచే కుమారుని రక్షించేది తల్లియే; అలా మరెవ్వరూ చేయలేరు. ఆమె లేనప్పుడు అతడు నిజంగా ‘వృద్ధుడు’ అవుతాడు; అప్పుడు దుఃఖంతో బాధపడతాడు।

Verse 103

तदा शुन्यं जगत्तस्य यदा मात्रा वियुज्यते । नास्ति मातृसमा च्छाया नास्ति मातृसमा गतिः

తల్లి నుండి వేరుపడినప్పుడు అతని లోకం శూన్యమవుతుంది. తల్లిలాంటి నీడ లేదు; తల్లిలాంటి ఆశ్రయగతి లేదు।

Verse 104

नास्ति मातृसमं त्राणं नास्ति मातृसमा प्रपा । कुक्षिसंधारणाद्धात्री जननाज्जननी तथा

తల్లితో సమానమైన త్రాణం లేదు; తల్లితో సమానమైన ప్రపా (విశ్రాంతి-ఆశ్రయం) లేదు. గర్భంలో ధరించుటవలన ఆమె ‘ధాత్రి’, జన్మనిచ్చుటవలన ఆమె ‘జననీ’ అని పిలువబడుతుంది।

Verse 105

अंगानां वर्धनादंबा वीरसूत्वे च वीरसूः । शिशोः शुश्रूषणाच्छ्वश्रूर्माता स्यान्माननात्तथा

శిశువు అవయవాలను పోషించి పెంపొందించుటవలన ఆమె ‘అంబా’; వీరులను ప్రసవించుటవలన ‘వీరసూ’ అని పిలువబడుతుంది. శిశువును సేవించుటచేత అత్తగారూ ‘మాత’ అవుతుంది; అలాగే స్త్రీని గౌరవించుటచేత ఆమెకు మాతృస్థానం కలుగుతుంది.

Verse 106

देवतानां समावापमेकत्वं पितरं विदुः । मर्त्यानां देवतानां च पूगो नात्येति मातरम्

దేవతల ఏకత్వానికి ‘సమావాపం’ అనే సామాన్య క్షేత్రరూపంగా తండ్రినే జ్ఞానులు తెలుసుకొంటారు. అయితే మానవులలోనూ దేవతలలోనూ ఏ సమూహమూ మాతృమహిమను మించదు.

Verse 107

पतिता गुरवस्त्याज्या माता च न कथंचन । गर्भधारणपोषाभ्यां तेन माता गरीयसी

గురువులు పతితులైతే త్యజించదగినవారు కావచ్చు; కాని మాతను ఏ పరిస్థితిలోనూ త్యజించరాదు. గర్భధారణమూ పోషణమూ చేసినందున మాతే మరింత గౌరవనీయురాలు.

Verse 108

एवं स कौशिकीतीरे बलिं राजानमीक्षतीम् । स्त्रीवृत्तिं चिरकालत्वाद्धन्तुं दिष्टः स्वमातरम्

ఇలా కౌశికీ తీరంలో అతడు రాజు బలిని చూచెను. దీర్ఘకాలంగా తల్లి ప్రవర్తనను అనుచితమని భావించి, క్రూర నిశ్చయంతో తన స్వమాతను హతమార్చుటకు సిద్ధపడ్డాడు.

Verse 109

विमृश्य चिरकालं हि चिंतांतं नाभ्यपद्यत । एतस्मिन्नंतरे शक्रो रूपमास्थितः

దీర్ఘకాలం ఆలోచించినా అతడు స్థిర నిర్ణయానికి రాలేకపోయెను. ఇంతలో శక్రుడు (ఇంద్రుడు) ఒక రూపాన్ని ధరించెను.

Verse 110

गायन्गाखामुपायातः पितुस्तस्याश्रमांतिके । अनृना हि स्त्रियः सर्वाः सूत्रकारो यदब्रवीत्

ఒక గాథను గానం చేస్తూ అతడు తన తండ్రి ఆశ్రమం సమీపానికి వచ్చాడు. 'స్త్రీలందరూ నిజంగా ఋణవిముక్తులు,' అని సూత్రకారుడు చెప్పినట్లు అతడు పలికాడు.

Verse 111

अतस्ताभ्यः फलं ग्राह्यं न स्याद्दोषेक्षणः सुधीः । इति श्रुत्वा तमानर्च मेधातिथिरुदारधीः

కనుక వారి నుండి ఫలాన్ని స్వీకరించాలి, బుద్ధిమంతుడు దోషాలను వెతకకూడదు. ఇది విని ఉదారబుద్ధి గల మేధాతిథి అతన్ని గౌరవించాడు.

Verse 112

दुःखितश्चिंतयन्प्राप्तो भृशमश्रूणि वर्तयन् । अहोऽहमीर्ष्ययाक्षिप्तो मग्नोऽहं दुःखसागरे

దుఃఖితుడై, చింతిస్తూ, కన్నీరు మున్నీరుగా విలపిస్తూ అతడు వచ్చాడు. 'అయ్యో! అసూయతో కొట్టుమిట్టాడుతున్న నేను దుఃఖసాగరంలో మునిగిపోయాను.'

Verse 113

हत्वा नारीं च साध्वीं च को नु मां तारयिष्यति । सत्वरेण मयाज्ञप्तश्चिरकारी ह्युदारधीः

'ఒక స్త్రీని, అందునా సాధ్వీమణిని చంపి, నన్ను ఎవరు రక్షిస్తారు? తొందరపాటుతో నేను ఉదారబుద్ధి గల చిరకారికి ఆజ్ఞాపించాను.'

Verse 114

यद्ययं चिरकारी स्यात्स मां त्रायेत पातकात् । चिरकारिक भद्रं ते भद्रं ते चिरकारिक

'అతడు నిజంగా 'చిరకారి' (ఆలస్యంగా పని చేసేవాడు) అయితే, అతడు నన్ను పాపం నుండి రక్షించగలడు. ఓ చిరకారీ, నీకు శుభం కలుగుగాక! నీకు శుభం కలుగుగాక, ఓ చిరకారీ!'

Verse 115

यदद्य चिरकारी त्वं ततोऽसि चिरकारिकः । त्राहि मां मातरं चैव तपो यच्चार्जितं मया

ఈ రోజు నీవు నిజంగా చిరకారీ అయితే, నీవే నిశ్చయంగా చిరకారికుడవు. నన్ను, నా తల్లిని రక్షించు; నేను సంపాదించిన తపస్సును కూడా కాపాడు.

Verse 116

आत्मानं पातके विष्टं शुभाह्व चिरकारिक । एवं स दुःखितः प्राप्तो गौतमोऽचिंतयत्तदा

శుభనాముడైన చిరకారికా! నేను నన్ను పాపంలో మునిగినవాడిగా చూస్తున్నాను. ఇలా దుఃఖంతో వచ్చిన గౌతముడు అప్పుడు ఆలోచించాడు.

Verse 117

चिरकारिकं ददर्शाथ पुत्रं मातुरुपांतिके । चिरकारी तु पितरं दृष्ट्वा परमदुःखितः

అప్పుడు అతడు తల్లి సమీపంలో ఉన్న కుమారుడు చిరకారికుడిని చూశాడు. కానీ చిరకారీ తండ్రిని చూసి పరమ దుఃఖంతో కలవరపడ్డాడు.

Verse 118

शस्त्रं त्यक्त्वा स्थितो मूर्ध्ना प्रसादायोपचक्रमे । मेधातिथिः सुतं दृष्ट्वा शिरसा पतितं भुवि

అతడు ఆయుధాన్ని విడిచి, తల వంచి నిలబడి క్షమాపణ కోరడం ప్రారంభించాడు. మేధాతిథి తన కుమారుడు తల వంచి నేలపై పడివున్నదాన్ని చూశాడు.

Verse 119

पत्नीं चैव तु जीवंतीं परामभ्यगमन्मुदम् । हन्यादिति न सा वेद शस्त्रपाणौ स्थिते सुते

భార్య జీవించి ఉన్నదాన్ని చూసి అతడు పరమ ఆనందంతో నిండిపోయాడు. కుమారుడు చేతిలో ఆయుధం పట్టుకుని నిలిచినా, ‘అతడు చంపుతాడు’ అనే ఉద్దేశం ఆమెకు తెలియలేదు.

Verse 120

बुद्धिरासीत्सुतं दृष्ट्वा पितुश्चरणयोर्नतम् । शस्त्रग्रहणचापल्यं संवृणोति भयादिति

తన కుమారుడు తండ్రి పాదాల వద్ద నమస్కరించి ఉన్నదాన్ని చూసి ఆమె గ్రహించింది—భయంతోనే ఆయుధం ఎత్తిన తొందరపాటును అతడు దాచుకుంటున్నాడు।

Verse 121

ततः पित्रा चिरं स्मृत्वा चिरं चाघ्राय मूर्धनि । चिरं दोर्भ्यां परिष्वज्य चिरंजीवेत्यु दाहृतः

అనంతరం తండ్రి అతనిని దీర్ఘకాలం తలచి, దీర్ఘంగా తలపై వాసన చూసి, రెండు భుజాలతో చాలాసేపు ఆలింగనం చేసి—“చిరంజీవిగా ఉండు!” అని పలికాడు।

Verse 122

चिरं मुदान्वितः पुत्रं मेधातिथिरथाब्रवीत् । चिरकारिक भद्रं ते चिरकारी भवेच्चिरम्

అప్పుడు దీర్ఘ ఆనందంతో నిండిన మేధాతిథి కుమారునితో అన్నాడు—“ఓ చిరకారికా, నీకు మంగళం కలుగుగాక; నీవు చిరకాలం చిరకారీగా, ఆలోచించి కార్యం చేసేవాడిగా ఉండుగాక।”

Verse 123

चिराय यत्कृतं सौम्य चिरमस्मिन् दुःखितः । गाथाश्चाप्यब्रवीद्विद्वान्गौतमो मुनिसत्तमः

“సౌమ్యా, ఆలస్యంగా జరిగిన ఆ కార్యం వల్ల నేను దీర్ఘకాలం దుఃఖించాను।” అని మునిశ్రేష్ఠుడైన జ్ఞాని గౌతముడు గాథలను కూడా పలికాడు।

Verse 124

चिरेण मंत्रं संधीयाच्चिरेम च कृतं त्यजेत् । चिरेण विहतं मित्रं चिरं धारणमर्हति

మంత్రసిద్ధి కాలంతోనే సంపూర్ణమవుతుంది; చాలా ఆలస్యంగా చేసిన కార్యాన్ని వదలాలి. దీర్ఘకాల మిత్రుడు హానిచెందినా అతడు దీర్ఘ సహనం, ధారణకు అర్హుడు।

Verse 125

रोगे दर्पे च माने च द्रोहे पापे च कर्मणि । अप्रिये चैव कर्तव्ये चिरकारी प्रशस्यते

రోగంలో, దర్పంలో, అవమానంలో, ద్రోహంలో, పాపకర్మలో మరియు అప్రియమైన కర్తవ్యంలో—ఆలోచించి నెమ్మదిగా కార్యం చేసే వాడే ప్రశంసనీయుడు।

Verse 126

बंधूनां सुहृदां चैव भृत्यानां स्त्रीजनस्य च । अव्यक्तेष्वपराधेषु चिरकारी प्रशस्यते

బంధువులు, స్నేహితులు, సేవకులు, స్త్రీజనుల విషయంలో—అపరాధం స్పష్టంగా తెలియనప్పుడు—ఆలోచించి నెమ్మదిగా వ్యవహరించేవాడే ప్రశంసనీయుడు।

Verse 127

चिरं धर्मान्निषेवेत कुर्याच्चान्वेषणं चिरम् । चिरमन्वास्य विदुषश्चिरमिष्टानुपास्य च

దీర్ఘకాలం ధర్మాన్ని ఆచరించాలి, దీర్ఘకాలం అన్వేషణ-విచారణ చేయాలి; పండితులను దీర్ఘకాలం సేవించాలి, అలాగే ఇష్టదేవతను దీర్ఘకాలం ఉపాసించాలి।

Verse 128

चिरं विनीय चात्मानं चिरं यात्यनवज्ञताम् । ब्रुवतश्च परस्यापि वाक्यं धर्मोपसंहितम्

దీర్ఘకాలం స్వయంసంయమం చేసుకుంటే, దీర్ఘకాలం అవమానరహిత స్థితిని పొందుతాడు; అలాగే ఇతరుల మాటలు ధర్మసంబద్ధంగా ఉంటే వాటినీ గౌరవించి స్వీకరించాలి।

Verse 129

चिरं पृच्छेच्च श्रृणुयाच्चिरं न परिभूयते । धर्मे शत्रौ शस्त्रहस्ते पात्रे च निकटस्थिते

దీర్ఘకాలం ప్రశ్నించి, దీర్ఘకాలం వినాలి—అప్పుడు సులభంగా ఓడిపోడు; కానీ ధర్మకార్యంలో, శత్రువు ఎదుట, చేతిలో శస్త్రం ఉన్నప్పుడు, మరియు యోగ్యపాత్రుడు సమీపంలో ఉన్నప్పుడు—విలంబం చేయరాదు।

Verse 130

भये च साधुपूजायां चिरकारी न शस्यते । एवमुक्त्वा पुत्रभार्यासहितः प्राप्य चाश्रमम्

భయకాలంలోను, సాధుపూజలోను ఆలస్యం చేయువాడు ప్రశంసింపబడడు. ఇలా చెప్పి అతడు కుమారుడు, భార్యతో కలిసి ఆశ్రమానికి చేరెను.

Verse 131

ततश्चिरमुपास्याथ दिवं यातिश्चिरं मुनिः । वयं त्वेवं ब्रुवन्तोऽपि मोहेनैवं प्रतारिताः

ఆ తరువాత దీర్ఘకాలం ఉపాసన చేసి ముని దీర్ఘకాలం స్వర్గానికి వెళ్తాడు. కానీ మేము—ఇలా చెప్పుచున్నప్పటికీ—మోహముచేత ఇలానే మోసపోయాము.

Verse 132

कलौ च भवतां विप्रा मच्छापो निपतिष्यति । केचित्सदा भविष्यंति विप्राः सर्वगुणैर्युताः

కలియుగంలో, ఓ విప్రులారా, నా శాపము మీపై పడును. అయినా కొందరు బ్రాహ్మణులు ఎల్లప్పుడూ సర్వగుణసంపన్నులై నిలిచెదరు.

Verse 133

पादप्रक्षालनं कृत्वा ततोऽहं धर्मवर्मणः । समीपे साक्षिणो देवान्कृत्वा संकल्पमाचरम्

పాదప్రక్షాళనము చేసి తరువాత నేను ధర్మవర్ముని సమీపమునకు వెళ్లితిని. దేవతలను సాక్షులుగా చేసి సంకల్పాన్ని ఆచరించితిని.

Verse 134

कांचनैरर्नोप्रदानैश्च गृहदानैर्धनादिभिः । भार्याभूषणवस्त्रैश्च कृतार्था ब्राह्मणाः कृताः

సువర్ణదానములతో, నానావిధ ప్రదానములతో, గృహదానములతో, ధనాదులతో, అలాగే వారి భార్యలకు ఆభరణాలు, వస్త్రాలతో బ్రాహ్మణులు సంపూర్ణంగా తృప్తి చెంది కృతార్థులయ్యారు.

Verse 135

ततः करं समुद्यम्य प्राहेन्द्रो देवसंगमे । हरांगरुद्धवामार्द्ध यावद्देवी गिरेः सुता

అప్పుడు చేయి ఎత్తి ఇంద్రుడు దేవసభలో పలికెను—హే గిరిసుతా దేవీ, హరదేహం ఆలింగించిన వామార్ధముగలవాడా।

Verse 136

गणाधीशो वयं यावद्यावत्त्रिभुवनं त्विदम् । तावन्नन्द्यादिदे स्थानं नारदस्थापितं सुराः

మేము గణాధీశులుగా ఉన్నంతకాలం, ఈ త్రిభువనం నిలిచినంతకాలం, నందీ మొదలైన ఈ స్థానం నారదుడు స్థాపించినదిగా, ఓ దేవతలారా, అచలంగా నిలుస్తుంది।

Verse 137

ब्रह्मशापो रुद्रशापो विष्णुशापस्तथैव च । द्विजशापस्तथा भूयादिदं स्थानं विलुंपतः

ఈ పవిత్ర స్థలాన్ని దోచి నాశనం చేయువానిపై బ్రహ్మశాపం, రుద్రశాపం, విష్ణుశాపం మరియు ద్విజుల శాపమును కూడ కలుగుగాక।

Verse 138

ततस्तथेति तैः सर्वैर्हृष्टैस्तत्र तथोदितम् । एवं मया स्थापिते स्थानकेऽस्मिन्संस्थापयामास च कापिलं मुनिः । स्थाने उभे देवकृते प्रसन्नास्ततो ययुर्देवता देवसद्म

అప్పుడు అందరూ ఆనందించి అక్కడ “తథాస్తు” అని పలికిరి. ఈ విధంగా నేను ఈ స్థలాన్ని స్థాపించిన తరువాత, ముని కూడా విధివిధానంగా అక్కడ కపిలుని ప్రతిష్ఠించాడు. దేవకృతమైన ఆ రెండు ప్రతిష్ఠలతో ప్రసన్నులైన దేవతలు అనంతరం తమ దివ్యధామానికి వెళ్లిరి।