Adhyaya 8

Verse 1

सूत उवाच । नित्यानंदमयं शांतं निर्विकल्पं निरामयम् । शिवतत्त्वमनाद्यंतं ये विदुस्ते परं गताः

సూతుడు పలికెను—శివతత్త్వాన్ని నిత్యానందమయం, శాంతం, నిర్వికల్పం, నిరామయం, అనాది-అంతరహితం అని యథార్థంగా తెలిసినవారు పరమగతిని పొందుదురు।

Verse 2

विरक्ताः कामभोगेभ्यो ये प्रकुर्वंत्यहैतुकीम् । भक्तिं परां शिवे धीरास्तेषां मुक्तिर्न संसृतिः

కామభోగాల పట్ల విరక్తులై, ధీరచిత్తంతో శివునందు అహేతుకమైన పరమభక్తిని ఆచరించువారికి ముక్తియే; సంసారబంధం కాదు।

Verse 3

विषयानभिसंधाय ये कुर्वंति शिवे रतिम् । विषयैर्नाभिभूयंते भुंजानास्तत्फलान्यपि

విషయాలను లక్ష్యంగా పెట్టుకోకుండా శివునందు రతిని పెంపొందించువారు, తమకు వచ్చిన ఫలాలను అనుభవించినా విషయాలచే జయింపబడరు।

Verse 4

येन केनापि भावेन शिवभक्तियुतो नरः । न विनश्यति कालेन स याति परमां गतिम्

ఏ భావంతోనైనా శివభక్తితో యుక్తుడైన మనిషి కాలవశమై నశించడు; అతడు పరమగతిని చేరును।

Verse 5

आरुरुक्षुः परं स्थानं विषयासक्तमानसः । पूजयेत्कर्मणा शंभुं भोगांते शिवमाप्नुयात्

పరమస్థానాన్ని అధిరోహించదలచి, అయినా మనస్సు విషయాసక్తమై ఉన్నవాడు, విధికర్మల ద్వారా శంభువును పూజించాలి; భోగాంతంలో శివుని పొందగలడు।

Verse 6

अशक्तः कश्चिदुत्स्रष्टुं प्रायो विषयवासनाम् । अतः कर्ममयी पूजा कामधेनुः शरीरिणाम्

చాలామంది విషయవాసనలను విడిచిపెట్టలేరు; అందువల్ల కర్మమయమైన పూజ దేహధారులకు కామధేనువలె ఫలప్రదం.

Verse 7

मायामयेपि संसारे ये विहृत्य चिरं सुखम् । मुक्तिमिच्छन्ति देहांते तेषां धर्मोयमीरितः

మాయామయమైన ఈ సంసారంలో దీర్ఘకాలం సుఖాలు అనుభవించి, దేహాంతంలో ముక్తిని కోరువారికి ఈ ధర్మం ప్రకటించబడింది.

Verse 8

शिवपूजा सदा लोके हेतुः स्वर्गापवर्गयोः । सोमवारे विशेषेण प्रदोषादिगुणान्विते

లోకంలో శివపూజ ఎల్లప్పుడూ స్వర్గమూ అపవర్గం (మోక్షం) కలిగించే కారణం; ముఖ్యంగా సోమవారంలో, ప్రదోషాది పుణ్యగుణాలతో యుక్తంగా చేసినప్పుడు.

Verse 9

केवलेनापि ये कुर्युः सोमवारे शिवार्चनम् । न तेषां विद्यते किंचिदिहामुत्र च दुर्लभम्

కేవలం సోమవారంలో శివార్చన చేసినవారికి ఇహలోకంలోనూ పరలోకంలోనూ దుర్లభమేమీ ఉండదు.

Verse 10

उपोषितः शुचिर्भूत्वा सोमवारे जितेंद्रियः । वैदिकैर्लौकिकैर्वापि विधिवत्पूजयेच्छिवम्

సోమవారంలో ఉపవాసం చేసి, శుచిగా ఉండి, ఇంద్రియనిగ్రహంతో, వైదికముగా గానీ లౌకికముగా గానీ విధివిధానంగా శివుని పూజించాలి.

Verse 11

ब्रह्मचारी गृहस्थो वा कन्या वापि सभर्त्तृका । विभर्तृका वा संपूज्य लभते वरमीप्सितम्

బ్రహ్మచారి అయినా గృహస్థుడైనా, కన్య అయినా భర్తతో ఉన్న స్త్రీ అయినా, విధవ అయినా—విధివిధానంగా పూజిస్తే కోరిన వరం లభిస్తుంది.

Verse 12

अत्राहं कथयिष्यामि कथां श्रोतृमनोहराम् । श्रुत्वा मुक्तिं प्रयांत्येव भर्तिर्भवति शांभवी

ఇక్కడ నేను శ్రోతల హృదయాన్ని ఆనందింపజేసే కథను చెబుతాను; దాన్ని వింటే వారు నిశ్చయంగా మోక్షాన్ని పొందుతారు, శంభు (శివ) పట్ల భక్తి కలుగుతుంది.

Verse 13

आर्यावर्ते नृपः कश्चिदासीद्धर्मभृतां वरः । चित्रवर्मेति विख्यातो धर्मराजो दुरात्मनाम्

ఆర్యావర్తంలో ఒక రాజు ఉండెను, ధర్మాన్ని ధరించినవారిలో శ్రేష్ఠుడు; ‘చిత్రవర్మ’ అని ప్రసిద్ధుడు, దుష్టులకు ధర్మరాజువలె భయంకరుడు.

Verse 14

स गोप्ता धर्मसेतूनां शास्ता दुष्पथगामिनाम् । यष्टा समस्तयज्ञानां त्राता शरणमिच्छताम्

అతడు ధర్మసేతువుల రక్షకుడు, దుష్పథగాములను శిక్షించే శాస్తా, సమస్త యజ్ఞాలకు యజమానుడు, శరణు కోరువారికి త్రాత.

Verse 15

कर्त्ता सकलपुण्यानां दाता सकलसंपदाम् । जेता सपत्नवृंदानां भक्तः शिवमुकुन्दयोः

అతడు సమస్త పుణ్యకార్యాల కర్త, సమస్త సంపదల దాత, శత్రుసమూహాల జేత, మరియు శివ‑ముకుంద (విష్ణు) ఇద్దరికీ భక్తుడు.

Verse 16

सोनुकूलासु पत्नीषु लब्ध्वा पुत्रान्महौजसः । चिरेण प्रार्थितां लेभे कन्यामेकां वराननाम्

అనుకూల స్వభావముగల రాణుల ద్వారా అతడు మహాబలవంతులైన కుమారులను పొందినప్పటికీ, చాలా కాలానంతరం ఎంతో ప్రార్థించిన ఫలంగా ఒక సుందరముఖి కుమార్తెను పొందెను।

Verse 17

स लब्ध्वा तनयां दिष्ट्या हिमवानिव पार्वतीम् । आत्मानं देवसदृशं मेने पूर्णमनोरथम्

ఇలా దైవానుగ్రహంతో కుమార్తెను పొందిన అతడు—హిమవంతుడు పార్వతిని పొందినట్లే—తన్ను దేవసమానుడిగా, కోరికలు నెరవేరినవాడిగా భావించెను।

Verse 18

स एकदा जातकलक्षणज्ञानाहूय साधून्द्विजमुख्यवृंदान् । कुतूहलेनाभिनिविष्टचेताः पप्रच्छ कन्याजनने फलानि

ఒకసారి అతడు జాతక-లక్షణ జ్ఞానముగల సద్గుణ సంపన్న ప్రధాన బ్రాహ్మణులను పిలిపించి, కుతూహలంతో మనస్సు నిలిపి, కుమార్తె జననానికి సంబంధించిన ఫలితాలను అడిగెను।

Verse 19

अथ तत्राब्रवीदेको बहुज्ञो द्विजसत्तमः । एषा सीमंतिनी नाम्ना कन्या तव महीपते

అప్పుడు అక్కడ ఒక మహావిద్వాంసుడైన శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణుడు పలికెను—“ఓ మహీపతీ, నీ ఈ కుమార్తె పేరు ‘సీమంతినీ’.”

Verse 20

उमेव मांगल्यवती दमयंतीव रूपिणी । भारतीव कलाभिज्ञा लक्ष्मीरिव महागुणा

ఆమె ఉమాదేవిలా మంగళకరమైనది, దమయంతిలా సుందరరూపిణి, భారతీ (సరస్వతి)లా కళలలో నిపుణురాలు, లక్ష్మీదేవిలా మహాగుణసంపన్నురాలు।

Verse 21

सुप्रजा देवमातेव जानकीव धृतव्रता । रविप्रभेव सत्कांतिश्चंद्रिकेव मनोरमा

ఆమె దేవమాత వలె సుప్రజను పొందినదై, జానకీ (సీత) వలె ధృతవ్రతగా ఉంటుంది. ఆమె శుభకాంతి సూర్యప్రభ వలె ప్రకాశించి, చంద్రిక వలె మనోహరంగా ఉంటుంది.

Verse 22

दशवर्षसहस्राणि सह भर्त्रा प्रमोदते । प्रसूय तनयानष्टौ परं सुखमवाप्स्यति

ఆమె భర్తతో కలిసి పదివేల సంవత్సరాలు ఆనందిస్తుంది. ఎనిమిది కుమారులను ప్రసవించి ఆమె పరమ సుఖాన్ని పొందుతుంది.

Verse 23

इत्युक्तवंतं नृपतिर्धनैः संपूज्य तं द्विजम् । अवाप परमां प्रीतिं तद्वागमृतसेवया

అలా పలికిన ఆ ద్విజుని రాజు ధనదానాలతో సమ్యక్‌గా పూజించాడు. అతని వాక్యామృతాన్ని సేవించి రాజు పరమ ప్రీతిని పొందాడు.

Verse 24

अथान्योऽपि द्विजः प्राह धैर्यवानमितद्युतिः । एषा चतुर्दशे वर्षे वैधव्यं प्रतिपत्स्यति

అప్పుడు మరొక ద్విజుడు పలికాడు—ధైర్యవంతుడు, అమిత తేజస్సు గలవాడు: “ఈమె పద్నాలుగవ సంవత్సరంలో వైధవ్యాన్ని పొందుతుంది.”

Verse 25

इत्याकर्ण्य वचस्तस्य वज्रनिर्घातनिष्ठुरम् । मुहूर्तमभवद्राजा चिंताव्याकुलमानसः

ఆ మాటలు వజ్రాఘాతంలా కఠినంగా వినగానే రాజు క్షణకాలం చింతతో వ్యాకులుడయ్యాడు; అతని మనస్సు కలత చెందింది.

Verse 26

अथ सर्वान्समुत्सृज्य ब्राह्मणान्ब्रह्मवत्सलः । सर्वं दैवकृतं मत्त्वा निश्चिंतः पार्थिवोऽभवत्

అనంతరం బ్రహ్మధర్మప్రియుడైన రాజు సమస్త బ్రాహ్మణులను గౌరవంతో వీడ్కోలు చెప్పాడు. అన్నీ దైవకృతమేనని భావించి నిశ్చింతుడయ్యాడు.

Verse 27

सापि सीमंतिनी बाला क्रमेण गतशैशवा । वैधव्यमात्मनो भावि शुश्रावात्मसखीमुखात्

ఆ సీమంతిని బాలిక కూడా క్రమంగా బాల్యాన్ని దాటి పెరిగింది. తన ఆత్మసఖి నోట వినింది—తనకు వైధవ్యం విధిగా ఉందని.

Verse 28

परं निर्वेदमापन्ना चिंतयामास बालिका । याज्ञवल्क्यमुनेः पत्नीं मैत्रेयीं पर्यपृच्छत

గాఢమైన నిర్వేదంతో ఆ బాలిక ఆలోచించసాగింది. తరువాత యాజ్ఞవల్క్య ముని భార్య మైత్రేయిని సమీపించి ప్రశ్నించింది.

Verse 29

मातस्त्वच्चरणांभोजं प्रपन्नास्मि भयाकुला । सौभाग्यवर्धनं कर्म मम शंसितुमर्हसि

అమ్మా, భయంతో వణుకుతూ నేను మీ పాదపద్మాలకు శరణు వచ్చాను. దయచేసి నా సౌభాగ్యాన్ని పెంపొందించే కర్మ/వ్రతాన్ని ఉపదేశించండి.

Verse 30

इति प्रपन्नां नृपतेः कन्यां प्राह मुनेः सती । शरणं व्रज तन्वंगि पार्वतीं शिवसंयुताम्

ఇలా శరణాగతమైన రాజకుమార్తెతో మునిపత్ని సతి పలికింది—“ఓ సన్నని అవయవాలదానా, శివసంయుక్త పార్వతీదేవిని శరణు వెళ్ళు.”

Verse 31

सोमवारे शिवं गौरीं पूजयस्व समाहिता । उपोषिता वा सुस्नाता विरजाम्बरधारिणी

సోమవారము నాడు సమాహితమనస్సుతో శివుని గౌరీదేవిని పూజించుము—ఉపవాసముండి గానీ, లేదా శుభ్రంగా స్నానమాచరించి నిర్మలమైన మచ్చలేని వస్త్రాలు ధరించి గానీ।

Verse 32

यतवाङ्निश्चलमनाः पूजां कृत्वा यथोचिताम् । ब्राह्मणान्भोजयित्वाथ शिवं सम्यक्प्रसादयत्

వాక్సంయమంతో, స్థిరమనస్సుతో యథోచిత పూజను నిర్వహించుము; అనంతరం బ్రాహ్మణులకు భోజనం పెట్టి శివుని సమ్యక్గా ప్రసన్నం చేయుము।

Verse 33

पापक्षयोऽभिषेकेण साम्राज्यं पीठपूजनात् । सौभाग्यमखिलं सौख्यं गंधमाल्याक्षतार्पणात्

అభిషేకముచేత పాపక్షయం కలుగుతుంది; పీఠపూజచేత సామ్రాజ్యాధికారం లభిస్తుంది. గంధం, పుష్పం, అక్షతం అర్పించుటవలన సౌభాగ్యమూ సమస్త సుఖమూ కలుగుతాయి.

Verse 34

धूपदानेन सौगंध्यं कांतिर्दीपप्रदानतः । नैवेद्यैश्च महाभोगो लक्ष्मीस्तांबूलदानतः

ధూపదానముచేత సుగంధి లభిస్తుంది; దీపదానముచేత కాంతి కలుగుతుంది. నైవేద్యముచేత మహాభోగం, తాంబూలదానముచేత లక్ష్మీ—సంపద—లభిస్తుంది.

Verse 35

धर्मार्थकाममोक्षाश्च नमस्कारप्रदानतः । अष्टैश्वर्यादिसिद्धीनां जप एव हि कारणम्

నమస్కారార్పణముచేత ధర్మం, అర్థం, కామం, మోక్షం లభిస్తాయి; అష్టైశ్వర్యాది సిద్ధులకు కారణం నిజముగా జపమే.

Verse 36

होमेन सर्वकामानां समृद्धिरुपजायते । सर्वेषामेव देवानां तुष्टिर्ब्राह्मणभोजनात्

హోమం వలన సమస్త కోరికల సిద్ధి, సమృద్ధి కలుగుతుంది; బ్రాహ్మణులకు భోజనం పెట్టుట వలన సమస్త దేవతలు తృప్తి చెందుతారు.

Verse 37

इत्थमाराधय शिवं सोमवारे शिवामपि । अत्यापदमपि प्राप्ता निस्तीर्णाभिभवा भवेः

ఇలా శివుని ఆరాధించు; సోమవారంలో శివా దేవిని కూడా పూజించు. అత్యంత విపత్తు వచ్చినా నీవు దానిని దాటి, ఓడిపోకుండా నిలుస్తావు.

Verse 38

घोराद्घोरं प्रपन्नापि महाक्लेशं भयानकम् । शिवपूजाप्रभावेण तरिष्यसि महद्भयम्

నీవు అత్యంత ఘోర స్థితిలో పడిపోయి, మహా భయంకరమైన క్లేశాన్ని పొందినప్పటికీ—శివపూజ ప్రభావంతో ఆ మహాభయాన్ని దాటుతావు.

Verse 39

इत्थं सीमंतिनीं सम्यगनुशास्य पुनः सती । ययौ सापि वरारोहा राजपुत्री तथाऽकरोत्

ఇలా సీమంతినికి సమ్యకంగా ఉపదేశించి సతీ మళ్లీ వెళ్లిపోయింది. ఆ సుందరరూపిణి రాజకుమార్తె కూడా అలాగే చేసింది.

Verse 40

दमयंत्यां नलस्यासीदिंद्रसेनाभिधः सुतः । तस्य चंद्रांगदो नाम पुत्रोभू च्चंद्रसन्निभः

దమయంతి ద్వారా నలునికి ఇంద్రసేన అనే కుమారుడు పుట్టాడు; అతనికి చంద్రుని వంటి కాంతితో చంద్రాంగద అనే కుమారుడు జన్మించాడు.

Verse 41

चित्रवर्मा नृपश्रेष्ठस्तमाहूय नृपात्मजम् । कन्यां सीमंतिनीं तस्मै प्रायच्छद्गुर्वनुज्ञया

నృపశ్రేష్ఠుడైన చిత్రవర్మ రాజు ఆ రాజకుమారుని పిలిపించి, గురువరి అనుమతితో తన కుమార్తె సీమంతినీని అతనికి వివాహంగా ప్రసాదించాడు।

Verse 42

सोऽभून्महोत्सवस्तत्र तस्या उद्वाहकर्मणि । यत्र सर्वमहीपानां समवायो महानभूत्

ఆమె వివాహకర్మలో అక్కడ మహోత్సవం జరిగింది; అందులో భూమండలమంతటి రాజుల మహాసమావేశం కూడింది।

Verse 43

तस्याः पाणिग्रहं काले कृत्वा चंद्रांगदः कृती । उवास कतिचिन्मासांस्तत्रैव श्वशुरालये

సమయోచితంగా సమర్థుడైన చంద్రాంగదుడు ఆమె పాణిగ్రహణ సంస్కారాన్ని నిర్వహించి, తరువాత కొన్ని నెలలు అక్కడే శ్వశురగృహంలో నివసించాడు।

Verse 44

एकदा यमुनां तर्तुं स राजतनयो बली । आरुरोह तरीं कैश्चिद्वयस्यैः सह लीलया

ఒకసారి ఆ బలవంతుడైన రాజకుమారుడు యమునను దాటాలని కోరుకొని, తన సమవయస్క మిత్రులతో కలిసి లీలగా పడవ ఎక్కాడు।

Verse 45

तस्मिंस्तरति कालिंदीं राजपुत्रे विधेर्वशात् । ममज्ज सह कैवतैरावर्त्ताभिहता तरी

రాజకుమారుడు కాలిందీ (యమునా) దాటుతుండగా, విధివశాత్ సుడిగుండం తాకి పడవ పడవాళ్లతో సహా మునిగిపోయింది।

Verse 46

हा हेति शब्दः सुमहानासीत्तस्यास्तटद्वये । पश्यतां सर्वसैन्यानां प्रलापो दिवम स्पृशत्

ఆమె తీరద్వయమున “హా! హా!” అనే మహానాదము లేచెను. సమస్త సైన్యములు చూస్తుండగా ఆ విలాపము ఆకాశమును తాకినట్లు ఎగసెను।

Verse 47

मज्जंतो मम्रिरे केचित्केचिद्ग्राहोदरं गताः । राजपुत्रादयः केचिन्नादृश्यंत महाजले

కొందరు మునిగి మరణించిరి; కొందరు గ్రాహముల ఉదరమున పడిరి. మరికొందరు—రాజకుమారుడు మొదలైనవారు—ఆ మహాజలమున కనబడక పోయిరి।

Verse 48

तदुपश्रुत्य राजापि चित्रवर्मातिवि ह्वलः । यमुनायास्तटं प्राप्य विचेष्टः समजायत

ఆ వార్త విని రాజు చిత్రవర్ముడు కూడా అత్యంత విహ్వలుడయ్యెను. యమునా తీరమున చేరి అతడు అసహాయంగా తడబడుచు చలించెను।

Verse 49

श्रुत्वाथ राजपत्न्यश्च वभूबुर्गतचेतनाः । सा च सीमंतिनी श्रुत्वा पपाप डूवि मूर्च्छिता

ఇది విని రాజపత్నులు చైతన్యము కోల్పోయిరి. అలాగే సీమంతినీ కూడా విని మూర్ఛితమై భూమిపై పడిపోయెను.

Verse 50

तथान्ये मंत्रिमुख्याश्च नायकाः सपुरोहिताः । विह्वलाः शोकसंतप्ता विलेपुर्मुक्तमूर्धजाः

అలాగే ప్రధాన మంత్రులు, నాయకులు, పురోహితులు కూడా శోకాగ్నితో దగ్ధులై విహ్వలులయ్యిరి; కేశములు విప్పి విలపించిరి.

Verse 51

इंद्रसेनोपि राजेद्रः पुत्रवार्त्तां सुदुःखितः । आकर्ण्य सह पत्नीभिर्नष्टसंज्ञः पपात ह

రాజేంద్రుడైన ఇంద్రసేనుడు కూడా కుమారుని వార్త విని తీవ్రమైన దుఃఖంలో మునిగిపోయాడు. రాణులతో కలిసి అతడు వెంటనే మూర్ఛించి నేలపై పడిపోయాడు.

Verse 52

तन्मंत्रिणश्च तत्पौरास्तथा तद्देशवासिनः । आबालवृद्धवनिताश्चुक्रुशुः शोकविह्वलाः

అప్పుడు అతని మంత్రులు, పట్టణవాసులు, ఆ దేశ ప్రజలు—చిన్న బాలికల నుండి వృద్ధ స్త్రీల వరకు—శోకంతో విహ్వలులై విలపించారు.

Verse 53

शोकात्केचिदुरो जघ्नुः शिरो जघ्नुश्च केचन । हा राजपुत्र हा तात क्वासि क्वासीति बभ्रमुः

శోకంతో కొందరు తమ ఛాతీని కొట్టుకున్నారు, మరికొందరు తలపై కొట్టుకున్నారు. ‘హా రాజకుమార! హా ప్రియ బిడ్డా! నీవెక్కడ—ఎక్కడ?’ అని విలపిస్తూ వారు వ్యాకులంగా తిరిగారు.

Verse 54

एवं शोकाकुलं दीनमिंद्रसेनमहीपतेः । नगरं सहसा क्षुब्धं चित्रवर्मपुरं तथा

ఇలా శోకంతో కలతచెందిన దుఃఖితుడైన మహారాజు ఇంద్రసేనుని స్థితిని చూసి చిత్రవర్మపుర నగరం కూడా అకస్మాత్తుగా కల్లోలమై అశాంతమైంది.

Verse 55

अथ वृद्धैः समाश्वस्तश्चित्रवर्मा महीपतिः । शनैर्नगरमागत्य सान्त्वयामास चात्मजाम्

అప్పుడు పెద్దల సాంత్వనతో ధైర్యం పొందిన మహారాజు చిత్రవర్ముడు నెమ్మదిగా నగరానికి వచ్చి తన కుమార్తెను ఓదార్చాడు.

Verse 56

स राजांभसिमग्नस्य जामातुस्तस्य बांधवैः । आगतैः कारयामास साकल्यादौर्ध्वदैहिकम्

జలంలో మునిగిపోయిన తన అల్లుడి కోసం వచ్చిన బంధువులతో కలిసి ఆ రాజు విధిపూర్వకంగా సంపూర్ణ ఔర్ధ్వదేహిక (అంత్యక్రియ) కర్మలను నిర్వహింపజేశాడు।

Verse 57

सा च सीमंतिनी साध्वी भर्तृलोकमतिः सती । पित्रा निषिद्धा स्नेहेन वैधव्यं प्रत्यपद्यत

ఆ సీమంతిని సాధ్వి సతి, మనసారా భర్తృలోకానికే పరాయణురాలై; తండ్రి స్నేహంతో నిషేధించినా వైధవ్యాన్ని స్వీకరించింది।

Verse 58

मुनेः पत्न्योऽपदिष्टं यत्सोमवारव्रतं शुभम् । न तत्याज शुभाचारा वैधव्यं प्राप्तवत्यपि

ముని భార్యలు ఉపదేశించిన శుభమైన సోమవార వ్రతాన్ని ఆమె శుభాచారిణి, వైధవ్యం వచ్చినప్పటికీ, విడువలేదు।

Verse 59

एवं चतुर्दशे वर्षे दुःखं प्राप्य सुदारुणम् । ध्यायन्ती शिवपादाब्जं वत्सरत्रयमत्यगात्

ఇలా పద్నాలుగవ ఏట అత్యంత దారుణమైన దుఃఖాన్ని పొందిన ఆమె, శివుని పాదపద్మాలను ధ్యానిస్తూ మూడు సంవత్సరాలు గడిపింది।

Verse 60

पुत्रशोकादिवोन्मत्तमिंद्रसेनं महीपतिम् । प्रसह्य तस्य दायादाः सप्तांगं जह्रुरोजसा

పుత్రశోకంతో ఉన్మత్తుడైన రాజు ఇంద్రసేనుని అతని దాయాదులు బలవంతంగా అదుపుచేసి, శక్తిబలంతో సప్తాంగ రాజ్యాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్నారు।

Verse 61

हृतसिंहासनः शूरैर्दायादैः सोऽप्रजो नृपः । निगृह्य काराभवने सपत्नीको निवेशितः

సంతానహీనుడైన ఆ రాజుని సింహాసనాన్ని వీరులైన దాయాదులు అపహరించారు. ఓడిపోయిన అతడు రాణితో కూడ కారాగారంలో నిర్బంధింపబడ్డాడు.

Verse 62

चंद्रागदोऽपि तत्पुत्रो निमग्नो यमुनाजले । अधोधोमज्जमानोऽसौ ददर्शोरगकामिनीः

ఆయన కుమారుడు చంద్రాగదుడూ యమునా జలంలో మునిగిపోయాడు. ఇంకా ఇంకా లోతుకు దిగుతూ అతడు నాగకన్యలను దర్శించాడు.

Verse 63

जलक्रीडासु सक्तास्ता दृष्ट्वा राजकुमार कम् । विस्मितास्तमथो निन्युः पातालं पन्नगालयम्

జలక్రీడల్లో లీనమైన ఆ నాగకన్యలు రాజకుమారుని చూసి ఆశ్చర్యపడ్డారు. తరువాత అతనిని పాతాళం—పన్నగాలయం—కు తీసుకెళ్లారు.

Verse 64

स नीयमानस्तरसा पन्नगीभिर्नृपात्मजः । तक्षकस्य पुरं रम्यं विवेश परमाद्भुतम्

నాగకన్యలు వేగంగా తీసుకెళ్తుండగా ఆ నృపపుత్రుడు తక్షకుని పరమాద్భుతమైన, రమ్యమైన నగరంలో ప్రవేశించాడు.

Verse 65

सोऽपश्यद्राजतनयो महेंद्रभवनोपमम् । महारत्नपरिभ्राजन्मयूखपरिदीपितम्

అక్కడ రాజకుమారుడు మహేంద్రభవనసమానమైన ఒక ప్రాసాదాన్ని చూశాడు; మహారత్నాల కాంతికిరణాలతో అది చుట్టూరా ప్రకాశించుచుండెను.

Verse 66

वज्रवैडूर्यपाचादिप्रासादशतसंकुलम् । माणिक्य गोपुरद्वारं मुक्तादामभिरुज्ज्वलम्

అది వజ్ర, వైడూర్య, స్ఫటికాది రత్ననిర్మితమైన వందల ప్రాసాదాలతో నిండిపోయి ఉండెను; మాణిక్యఖచిత గోపురద్వారము ముత్యాల హారములతో ప్రకాశించెను।

Verse 67

चंद्रकांतस्थलं रम्यं हेमद्वारकपाटकम् । अनेकशतसाहस्रमणिदीपविराजितम्

అక్కడి రమ్యమైన ప్రాంగణము చంద్రకాంతమణితో నిర్మితమై, ద్వారకపాటములు స్వర్ణమయమై ఉండెను; వందల వేల మణిదీపములతో అది విరాజిల్లెను।

Verse 68

तत्रापश्यत्सभा मध्ये निषण्णं रत्नविष्टरे । तक्षकं पन्नगाधीशं फणानेकशतोज्ज्वलम्

అక్కడ సభామధ్యములో రత్నవిష్టరముపై ఆసీనుడైన పన్నగాధీశుడు తక్షకుని అతడు చూచెను; వందల ఫణముల కాంతితో అతడు ప్రకాశించుచుండెను।

Verse 69

दिव्यांबरधरं दीप्तं रत्नकुण्डलराजितम् । नानारत्नपरिक्षिप्तमुकुट द्युतिरंजितम्

అతడు దివ్యాంబరధారియై ద్యుతిమంతుడై, రత్నకుండలములతో అలంకృతుడై ఉండెను; నానారత్నపరివేష్టిత ముకుటపు కాంతి అతనిని మరింత ప్రకాశింపజేసెను।

Verse 70

फणामणिमयूखाढ्यैरसंख्यैः पन्नगोत्तमैः । उपासितं प्रांजलिभिश्चित्ररत्नविभूषितैः

ఫణమణుల కిరణసంపదతో నిండిన అసంఖ్యాక పన్నగోత్తములు అతనిని ఉపాసించుచుండిరి; వారు ప్రాంజలులై నిలిచి, విచిత్ర రత్నాభరణములతో అలంకృతులై యుండిరి।

Verse 71

रूपयौवनमाधुर्यविलासगति शोभिना । नागकन्यासहस्रेण समंतात्परिवारितम्

ఆయన రూపం, యౌవనం, మాధుర్యం, విలాసం, సొగసైన గమనంతో ప్రకాశించెను; సహస్ర నాగకన్యలు ఆయనను అన్ని వైపులా పరివేష్టించిరి।

Verse 72

दिव्याभरणदीप्तांगं दिव्यचंदनचर्चितम् । कालाग्निमिव दुर्धर्षं तेजसादित्यसन्निभम्

ఆయన అంగాలు దివ్యాభరణాలతో జ్వలించెను, దివ్య చందనంతో అలంకరింపబడెను; ప్రళయాగ్నివలె దుర్ధర్షుడు, తేజస్సులో సూర్యసన్నిభుడు।

Verse 73

दृष्ट्वा राजसुतो धीरः प्रणिपत्य सभास्थले । उत्थितः प्रांजलिस्तस्य तेजसाक्षिप्तलोचनः

ఆయనను చూచి ధీరుడైన రాజకుమారుడు సభామధ్యంలో సాష్టాంగ ప్రణామం చేసెను; తరువాత అంజలి బట్టి లేచి నిలిచెను, అతని నేత్రాలు ఆ తేజస్సుకు ఆకర్షితమై మోహించెను।

Verse 74

नागराजोपि तं दृष्ट्वा राजपुत्रं मनोरमम् । कोऽयं कस्मादिहायात इति पप्रच्छ पन्नगीः

నాగరాజు కూడా ఆ మనోహర రాజకుమారుని చూచి నాగకన్యలను అడిగెను—“ఇతడు ఎవడు? ఎక్కడి నుండి ఇక్కడికి వచ్చెను?”

Verse 75

ता ऊचुर्यमुनातोये दृष्टोऽस्माभिर्यदृच्छया । अज्ञातकुलनामायमानीतस्तव सन्निधिम्

వారు పలికిరి—“యమునా జలములో యదృచ్ఛగా ఇతనిని చూచితిమి. ఇతని కులనామములు తెలియక, మీ సన్నిధికి తీసికొని వచ్చితిమి.”

Verse 76

अथ पृष्टो राजपुत्रस्तक्षकेण महात्मना । कस्यासि तनयः कस्त्वं को देशः कथमागतः

అప్పుడు మహాత్ముడైన తక్షకుడు రాజకుమారుని అడిగాడు— “నీవెవరి కుమారుడవు? నీవెవరు? నీ దేశం ఏది? ఇక్కడికి ఎలా వచ్చావు?”

Verse 77

राजपुत्रो वचः श्रुत्वा तक्षकं वाक्यमब्रवीत्

ఆ మాటలు విని రాజకుమారుడు తక్షకునికి ప్రత్యుత్తరంగా పలికాడు।

Verse 78

राजपुत्र उवाच । अस्ति भूमंडले कश्चिद्देशो निषधसंज्ञकः । तस्याधिपोऽभवद्राजा नलो नाम महा यशाः । स पुण्यकीर्तिः क्षितिपो दमयन्तीपतिः शुभः

రాజకుమారుడు అన్నాడు— “ఈ భూమండలంలో ‘నిషధ’ అనే దేశం ఉంది. దానికి అధిపతి నలుడు అనే మహాయశస్సుగల రాజు—పుణ్యకీర్తి గల ధర్మనిష్ఠ భూపతి, శుభమైన దమయంతీ పతి।”

Verse 79

तस्मादपींद्रसेनाख्यस्तस्य पुत्रो महाबलः । चंद्रांगदोस्मि नाम्नाहं नवोढः श्वशुरालये । विहरन्यमुनातोये निमग्नो देवचोदितः

“ఆయనకు ఇంద్రసేనుడు అనే మహాబలవంతుడైన కుమారుడు జన్మించాడు. నేను అతని కుమారుడను—నా పేరు చంద్రాంగద. కొత్తగా వివాహమై మామగారి ఇంట ఉండగా, యమునా జలాల్లో విహరిస్తూ దేవప్రేరణచేత నేను మునిగిపోయాను।”

Verse 80

एताभिः पन्नगस्त्रीभिरानीतोस्मि तवांतिकम् । दृष्ट्वाहं तव पादाब्जं पुण्यैर्जन्मांतरार्जितैः

“ఈ పన్నగస్త్రీలు నన్ను మీ సన్నిధికి తీసుకొచ్చారు. పూర్వజన్మల్లో సంపాదించిన పుణ్యఫలంతో ఇప్పుడు మీ పాదపద్మ దర్శనం నాకు కలిగింది।”

Verse 81

अद्य धन्योऽस्मि धन्योऽस्मि कृतार्थो पितरौ मम । यत्प्रेक्षितोऽहं कारुण्यात्त्वया संभाषितोपि च

ఈ రోజు నేను ధన్యుడను—నిజంగా ధన్యుడను! కరుణవశాత్తు మీరు నన్ను దర్శించి, నాతో సంభాషించడంతో నా తల్లిదండ్రులు కృతార్థులయ్యారు।

Verse 82

सूत उवाच । इत्युदारमसंभ्रांतं वचः श्रुत्वातिपेशलम् । तक्षकः पुनरौत्सुक्याद्बभाषे राजनंदनम्

సూతుడు అన్నాడు: ఆ ఉదారమైన, అసంభ్రాంతమైన, అత్యంత మధురమైన వచనాలను విని తక్షకుడు మళ్లీ ఉత్సుకతతో రాజకుమారునితో పలికాడు।

Verse 83

तक्षक उवाच । भोभो नरेंद्रदायाद मा भैषीर्धीरतां व्रज । सर्वदेवेषु को देवो युष्माभिः पूज्यते सदा

తక్షకుడు అన్నాడు: ఓ రాజవంశ వారసుడా, భయపడకు; ధైర్యంగా ఉండు. సమస్త దేవతలలో మీరు ఎల్లప్పుడూ ఏ దేవుని పూజిస్తారు?

Verse 84

राजपुत्र उवाच । यो देवः सर्वेदेवेषु महादेवं इति स्मृतः । पूज्यते स हि विश्वात्मा शिवोऽस्माभिरुमापतिः

రాజకుమారుడు అన్నాడు: సమస్త దేవతలలో ‘మహాదేవుడు’ అని స్మరించబడే దేవుడు—ఆ విశ్వాత్ముడు, ఉమాపతి శివుడే మా పూజ్యుడు।

Verse 85

यस्य तेजोंशलेशेन रजसा च प्रजापतिः । कृतरूपोऽसृजद्विश्वं स नः पूज्यो महेश्वरः

య whose తేజస్సు యొక్క అణువంత భాగంతో, రజోగుణ సహాయంతో ప్రజాపతి రూపం ధరించి విశ్వాన్ని సృష్టించాడు—ఆ మహేశ్వరుడే మా పూజ్యుడు।

Verse 86

यस्यांशात्सात्त्विकं दिव्यं बिभ्रद्विष्णुः सनातनः । विश्वं बिभर्त्ति भूतात्मा शिवोऽस्माभिः स पूज्यते

య whose అంసమునుండి సనాతన విష్ణువు దివ్య సాత్త్విక శక్తిని ధరించి, భూతాల అంతర్యామిగా విశ్వాన్ని ధరిస్తాడో—ఆ శివుడే మా పూజ్యుడు.

Verse 87

यस्यांशात्तामसाज्जातो रुद्रः कालाग्निसन्निभः । विश्वमेतद्धरत्यंते स पूज्योऽस्माभिरीश्वरः

య whose అంసమునుండి తమోగుణముచే కాలాగ్నిసమానుడైన రుద్రుడు జన్మించి, అంత్యకాలంలో ఈ విశ్వాన్ని లయింపజేస్తాడో—ఆ ఈశ్వరుడే మా పూజ్యుడు.

Verse 88

यो विधाता विधातुश्च कारणस्यापि कारणम् । तेजसां परमं तेजः स शिवो नः परा गतिः

ఆయనే విధాత, విధాతకూ విధాత; కారణానికీ కారణం; సమస్త తేజస్సులలో పరమ తేజస్సు—ఆ శివుడే మా పరమ గతి.

Verse 89

योंतिकस्थोऽपि दूरस्थः पापोपहृतचेतसाम् । अपरिच्छेद्य धामासौ शिवो नः परमा गतिः

సమీపంలో ఉన్నప్పటికీ పాపముచే అపహరింపబడిన మనస్సుల వారికి దూరంగా కనిపించువాడు; ఎవరి ధామం అపరిచ్ఛేద్యమో—ఆ శివుడే మా పరమ శరణం.

Verse 90

योऽग्नौ तिष्ठति यो भूमौ यो वायौ सलिले च यः । य आकाशे च विश्वात्मा स पूज्यो नः सदाशिवः

అగ్నిలో నిలిచివున్నవాడు, భూమిలో ఉన్నవాడు, వాయువులోను జలములోను ఉన్నవాడు, ఆకాశంలో విశ్వాత్మగా విరాజిల్లువాడు—ఆ సదాశివుడే మా పూజ్యుడు.

Verse 91

यः साक्षी सर्वभूतानां य आत्मस्थो निरंजनः । यस्येच्छावशगो लोकः सोऽस्माभिः पूज्यते शिवः

సర్వభూతాలకు సాక్షి, ఆత్మస్థుడై నిరంజనుడైనవాడు; ఆయన ఇచ్ఛవశముగా లోకము నడుచును—ఆ శివునే మేము పూజించుచున్నాము।

Verse 92

यमेकमाद्यं पुरुषं पुराणं वदंति भिन्नं गुणवैकृतेन । क्षेत्रज्ञमेकेथ तुरीयमन्ये कूटस्थमन्ये स शिवो गतिर्नः

ఆ ఏక ఆద్య పురుషుడిని, పురాతనుడిని గుణవికారాలవల్ల భిన్నంగా వర్ణిస్తారు; కొందరు క్షేత్రజ్ఞుడు, మరికొందరు తురీయుడు, ఇంకొందరు కూటస్థుడు అంటారు—ఆ శివుడే మా శరణం।

Verse 93

यं नास्पृशंश्चैत्यमचिंत्यतत्त्वं दुरंतधामानमतत्स्वरूपम् । मनोवचोवृत्तय आत्मभाजां स एष पूज्यः परमः शिवो नः

మనస్సు తాకలేనివాడు—అచింత్య తత్త్వముగలవాడు, దుర్గమ ధామముగలవాడు, ‘ఇదే’ అనే భావానికి అతీత స్వరూపుడు; ఆత్మభాజుల మనో-వాక్కుల వృత్తులు కూడా చేరలేనివాడు—ఆ పరమ శివుడే మా పూజ్యుడు।

Verse 94

यस्य प्रसादं प्रतिलभ्य संतो वांछंति नैंद्रं पदमुज्ज्वलं वा । निस्तीर्णकर्मार्गलकालचक्राश्चरंत्यभीताः स शिवो गतिर्नः

ఆయన ప్రసాదం పొందిన సంతులు ఇంద్రుని ప్రకాశమయ పదవినీ కోరరు; కర్మబంధాల అడ్డంకులు, కాలచక్రాన్ని దాటి వారు అభీతులై సంచరిస్తారు—ఆ శివుడే మా శరణం।

Verse 95

यस्य स्मृतिः सकलपापरुजां विघातं सद्यः करोत्यपि चु पुल्कसजन्मभाजाम् । यस्य स्वरूपमखिलं श्रुतिभिर्विमृग्यं तस्मै शिवाय सततं करवाम पूजाम्

ఆయన స్మరణమే సమస్త పాపజన్య బాధలను తక్షణమే నశింపజేస్తుంది—పుల్కశ జన్మధారులకైనా; ఆయన సమగ్ర స్వరూపాన్ని శ్రుతులు అన్వేషిస్తాయి—ఆ శివునికి మేము నిత్యం పూజ చేయుదము।

Verse 96

यन्मूर्ध्नि लब्धनिलया सुरलोकसिंधुर्यस्यांगगां भगवती जगदंबिका च । यत्कुंडले त्वहह तक्षकवासुकी द्वौ सोऽस्माकमेव गतिरर्धशशांकमौलिः

య whose శిరస్సుపై దేవలోకనది నివాసం పొందిందో, whose దేహంపై భగవతి గంగా మరియు జగదంబికా విరాజిల్లుతారో; whose కుండలాలలో—అహో!—తక్షకుడు, వాసుకి ఇద్దరూ ఉన్నారో—ఆ అర్ధచంద్రమౌళి ప్రభువే మా పరమ శరణు।

Verse 97

जयति निगमचूडाग्रेषु यस्यांघ्रिपद्मं जयति च हृदि नित्यं योगिनां यस्य मूर्तिः । जयति सकलतत्त्वोद्भासनं यस्य मूर्तिः स विजितगुणसर्गः पूज्यतेऽस्माभिरीशः

వేదశిఖరాలపై ప్రతిష్ఠితమైన ఆయన పాదపద్మాలకు జయం; యోగుల హృదయాలలో నిత్యం నివసించే ఆయన మూర్తికి జయం. సమస్త తత్త్వాలను ప్రకాశింపజేసే ఆయన స్వరూపానికి జయం—గుణసృష్టిని జయించిన ఆ ఈశ్వరునే మేము పూజిస్తున్నాము।

Verse 98

सूत उवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य तक्षकः प्रीतमानसः । जातभक्तिर्महादेवे राजपुत्रमभाषत

సూతుడు అన్నాడు—ఆ మాటలు విని తక్షకుడు ఆనందచిత్తుడయ్యాడు; మహాదేవునిపై భక్తి పుట్టి, అతడు రాజకుమారునితో పలికాడు।

Verse 99

तक्षक उवाच । परितुष्टोऽस्मि भद्रं स्तात्तव राजेद्रनंदन । बालोपि यत्परं तत्त्वं वेत्सि शैवं परात्परम्

తక్షకుడు అన్నాడు—నేను పూర్తిగా సంతుష్టుడను; నీకు మంగళం కలుగుగాక, ఓ రాజాధిరాజుని కుమారా. నీవు బాలుడైనా శైవమైన పరాత్పర పరమ తత్త్వాన్ని తెలుసుకున్నావు।

Verse 100

एष रत्नमयो लोक एताश्चारुदृशोऽबलाः । एते कल्पद्रुमाः सर्वे वाप्योमृतरसांभसः

ఈ లోకం రత్నమయమైనది; ఈ స్త్రీలు మనోహరదృష్టిగలవారు. ఇవన్నీ కల్పవృక్షాలు, ఈ చెరువుల నీరు అమృతరసంలా మధురమైనది।

Verse 101

नात्र मृत्युभयं घोरं न जरारोगपीडनम् । यथेष्टं विहरात्रैव भुंक्ष्व भोगान्यथोचितान्

ఇక్కడ భయంకరమైన మృత్యుభయం లేదు, వృద్ధాప్యరోగపీడ కూడా లేదు. నీ ఇష్టమొచ్చినట్లు ఇక్కడ విహరించి, యథోచితమైన భోగాలను అనుభవించు।

Verse 110

तत्सहायार्थमेकं च पन्नगेंद्रकुमारकम् । नियुज्य तक्षकः प्रीत्या गच्छेति विससर्ज तम्

అతనికి సహాయార్థంగా తక్షకుడు ఆనందంతో పన్నగేంద్రుని ఒక కుమారుణ్ని నియమించి, ‘వెళ్లు’ అని చెప్పి పంపివేశాడు।

Verse 120

का त्वं कस्य कलत्रं वा कस्यासि तनया सती । किमिदं तेंगने बाल्ये दुःसहं शोकलक्षणम्

నీవెవరు? ఎవరి భార్యవు, లేదా ఎవరి సత్కన్యవు? ఓ సన్నని అంగాలదానా, బాల్యములోనే నీవెందుకు ఈ దుఃసహమైన శోకలక్షణాలను ధరించుచున్నావు?

Verse 130

दृष्टपूर्व इवाभासि मया च स्वजनो यथा । सर्वं कथय तत्त्वेन सत्यसारा हि साधवः

నీవు నాకు ముందే చూసినవాడివలె కనిపిస్తున్నావు, నా స్వజనుడివలె. సమస్తమును తత్త్వంగా సత్యంగా చెప్పు; ఎందుకంటే సాధువులు సత్యసారులే.

Verse 140

स्वपाणिस्पर्शनोद्भिन्नपुलकांचितविग्रहम् । पूर्व दृष्टानि चांगेषु लक्षणानि स्वरादिषु । वयःप्रमाणं वर्णं च परीक्ष्यैनमतर्कयत्

ఆమె తన చేతి స్పర్శతో అతని దేహంలో రోమాంచం ఉద్భవించినదాన్ని చూసి, అతని అవయవాలలో—స్వరాది లక్షణాలలో—మునుపు చూసిన గుర్తులను గమనించి, అతని వయస్సు, దేహప్రమాణం, వర్ణం పరిశీలించి ఆపై మనసులో ఆలోచించింది।

Verse 141

एष एव पतिर्मे स्याद्ध्रुवं नान्यो भविष्यति । अस्मिन्नेव प्रसक्तं मे हृदयं प्रेमकातरम्

ఇయనే నిశ్చయంగా నా భర్త; మరెవ్వరూ కారు. ఇతనిపైనే నా హృదయం బద్ధమై, ప్రేమతో కాతరమై ఉంది.

Verse 142

परलोकादिहायातः कथमेवं स्वरूपधृक् । दुर्भाग्यायाः कथं मे स्याद्भर्तुर्नष्टस्य दर्शनम्

పరలోకంనుంచి ఇతడు ఇదే రూపంతో ఇక్కడికి ఎలా వచ్చాడు? నేను దుర్భాగ్యురాలిని; నశించిన నా భర్త దర్శనం నాకు ఎలా లభించింది?

Verse 143

स्वप्नोयं किमु न स्वप्नो भ्रमोऽयं किं तु न भ्रमः । एष धूर्तोऽथवा कश्चिद्यक्षो गंधर्व एव वा

ఇది స్వప్నమా, లేక స్వప్నం కాదా? ఇది భ్రమనా, లేక భ్రమం కాదా? ఇతడు మోసగాడా, లేక ఏదైనా యక్షుడా, లేదా నిజంగా గంధర్వుడా?

Verse 150

स पुरोपवनाभ्याशे स्थित्वा तं फणि पुत्रकम् । विससर्जात्मदायादान्नृपासनगतान्प्रति

అతడు రాజోపవన సమీపంలో నిలిచి, ఆ నాగకుమారుణ్ని పంపి, రాజాసనంపై కూర్చున్న తన వారసుల వైపు దారిచూపించాడు.

Verse 151

स गत्वोवाच ताञ्छीघ्रमिंद्रसेनो विमुच्यताम् । चंद्रांगदस्तस्य सुतः प्राप्तोऽयं पन्नगाल यात्

అతడు వెళ్లి ఇలా అన్నాడు—‘ఇంద్రసేనుడిని వెంటనే విడుదల చేయండి. ఇతడు అతని కుమారుడు చంద్రాంగద; నాగలోకం నుండి పంపబడి ఇక్కడికి వచ్చాడు.’

Verse 152

नृपासनं विमुंचंतु भवंतो न विचार्यताम् । नो चेच्चंद्रागदस्याशु बाणाः प्राणान्हरंति वः

మీరు అందరూ వెంటనే రాజాసనాన్ని విడిచిపెట్టండి; ఆలోచించి ఆలస్యం చేయకండి. లేకపోతే చంద్రాంగదుని వేగమైన బాణాలు త్వరలోనే మీ ప్రాణాలు హరిస్తాయి.

Verse 153

स मग्नो यमुनातोये गत्वा तक्षकमंदिरम् । लब्ध्वा च तस्य साहाय्यं पुनर्लोकादिहागतः

అతడు యమునా జలాలలో మునిగి తక్షకుని మందిర-ప్రాసాదానికి వెళ్లాడు. అతని సహాయం పొందిన తరువాత ఆ లోకంనుండి మళ్లీ ఈ లోకానికి వచ్చాడు.

Verse 160

तं पादमूले पतितं स्वपुत्रं विवेद नासौ पृथिवीपतिः क्षणम् । प्रबोधितोऽमात्यजनैः कथंचिदुत्थाय क्लिन्नेन हृदालिलिंग

తన పాదమూలంలో పడిపోయిన తన కుమారుణ్ని ఆ భూపతి క్షణమాత్రం గుర్తించలేకపోయాడు. మంత్రులు ఏదో విధంగా మేల్కొలిపినప్పుడు, అతడు లేచి దుఃఖంతో తడిసిన హృదయంతో అతనిని ఆలింగనం చేసుకున్నాడు.

Verse 170

चन्द्रांगदोऽपि रत्नाद्यैरानीतैस्तक्षकालयात् । स्वां पत्नीं भूषयां चक्रे मर्त्यानामतिदुर्लभैः

చంద్రాంగదుడు కూడా తక్షకుని నివాసం నుండి తెచ్చిన రత్నాదులతో తన భార్యను అలంకరించాడు; అవి మానవులకు అత్యంత దుర్లభమైనవి.

Verse 177

सूत उवाच । विचित्रमिदमाख्यानं मया समनुवर्णितम् । भूयोऽपि वक्ष्ये माहात्म्यं सोमवारव्रतोदितम्

సూతుడు అన్నాడు—ఈ విచిత్రమైన ఆఖ్యానాన్ని నేను సమగ్రంగా వర్ణించాను. ఇక మళ్లీ సోమవార వ్రతమునకు ప్రకటితమైన మహాత్మ్యాన్ని చెప్పుదును.