Adhyaya 54

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततश्चानन्तरं राजा जगामोद्वेगमुत्तमम् । कथं यामि गृहं त्वद्य वाराणस्यामहं पुनः

ఈశ్వరుడు పలికెను—అనంతరం రాజు పరమ కలతకు లోనయ్యాడు. “ఈ రోజు నేను ఇంటికి ఎలా వెళ్తాను? మళ్లీ వారాణసికి ఎలా తిరిగి వస్తాను?” అని అన్నాడు.

Verse 2

ब्रह्महत्यासमाविष्टो जुहोम्यग्नौ कलेवरम् । अथवा तस्य वाक्येन तं गच्छाम्याश्रमं प्रति

“బ్రహ్మహత్యా పాపంతో ఆవరించబడి నేను అగ్నిలో నా దేహాన్ని హోమం చేయాలా? లేక అతని వాక్యాన్ని అనుసరించి ఆ ఆశ్రమం వైపు వెళ్లాలా?”

Verse 3

कथयामि यथावृत्तं गत्वा तस्य महामुनेः । एवं संचिन्त्य राजासौ जगामाश्रमसन्निधौ

“ఆ మహాముని వద్దకు వెళ్లి జరిగినదంతా యథాతథంగా వివరిస్తాను.” అని ఆలోచించి రాజు ఆశ్రమ సమీపానికి వెళ్లాడు.

Verse 4

ऋक्षशृङ्गस्य चास्थीनि गृहीत्वा स नृपोत्तमः । दृष्टिमार्गे स्थितस्तस्य महर्षेर्भावितात्मनः

ఋక్షశృంగుని ఎముకలను తీసుకొని ఆ ఉత్తమ రాజు, ఆత్మశుద్ధి పొందిన మహర్షి దృష్టి పరిధిలో నిలిచాడు.

Verse 5

दीर्घतपा उवाच । आगच्छ स्वागतं तेऽस्तु आसनेऽत्रोपविश्यताम् । अर्घं ददाम्यहं येन मधुपर्कं सविष्टरम्

దీర్ఘతపా పలికెను—“రా, నీకు స్వాగతం. ఇక్కడ ఈ ఆసనంపై కూర్చో. నేను నీకు అర్ఘ్యాన్ని సమర్పిస్తాను; అతిథి సత్కార విధితో మధుపర్కమును కూడా అర్పిస్తాను.”

Verse 6

चित्रसेन उवाच । अर्घस्यास्य न योग्योऽहं महर्षे नास्मि भाषणे । मृगमध्यस्थितो विप्रस्तव पुत्रो मया हतः

చిత్రసేనుడు అన్నాడు—ఓ మహర్షీ, ఈ అర్ఘ్యానికి నేను యోగ్యుడను కాను; మాటాడుటకూ అర్హుడను కాను. ఓ బ్రాహ్మణా, మృగమధ్యంలో నిలిచిన మీ కుమారుణ్ణి నేను వధించాను।

Verse 7

पुत्रघ्नं विद्धि मां विप्र तीव्रदण्डेन दण्डय । मृगभ्रान्त्या हतो विप्र ऋक्षशृङ्गो महातपाः

ఓ బ్రాహ్మణా, నన్ను కుమారహంతకుడిగా తెలుసుకో; కఠిన దండంతో నన్ను శిక్షించు. ఓ బ్రాహ్మణా, మృగమని భ్రమించి ఆ మహాతపస్వి ఋక్షశృంగుణ్ణి నేను వధించాను।

Verse 8

इति मत्वा मुनिश्रेष्ठ कुरु मे त्वं यथोचितम् । माता तद्वचनं श्रुत्वा गृहान्निष्क्रम्य विह्वला

ఇలా భావించి, ఓ మునిశ్రేష్ఠా, నాకు యథోచితమైనదే చేయుము. ఆ మాటలు విని తల్లి వ్యాకులమై ఇంటి నుంచి బయటకు వచ్చింది।

Verse 9

हा हतास्मीत्युवाचेदं पपात धरणीतले । विललाप सुदुःखार्ता पुत्रशोकेन पीडिता

ఆమె ‘హా, నేను హతమయ్యాను!’ అని ఏడ్చి భూమిపై పడిపోయింది. కుమారశోకంతో పీడితమై, ఘోర దుఃఖంతో విలపించింది।

Verse 10

हा हता पुत्र पुत्रेति करुणं कुररी यथा । विललापातुरा माता क्व गतो मां विहाय वै । मुखं दर्शय चात्मीयं मातरं मां हि मानय

ఆమె ‘హా, నేను హతమయ్యాను—కుమారా, కుమారా!’ అని కురరీ పక్షిలా కరుణంగా ఏడ్చింది. వ్యాకుల తల్లి విలపించింది—‘నన్ను విడిచి నీవెక్కడికి వెళ్లావు? నీ ముఖాన్ని చూపు; నేను నీ తల్లిని, నన్ను గౌరవించు।’

Verse 11

श्रुताध्ययनसम्पन्नं जपहोमपरायणम् । आगतं त्वां गृहद्वारे कदा द्रक्ष्यामि पुत्रक

ఓ కుమారా! శ్రుతి-అధ్యయనసంపన్నుడవై, జపహోమాలలో పరాయణుడవై—నీవు మా ఇంటి ద్వారమునకు వచ్చినదాన్ని నేను ఎప్పుడు దర్శించెదను?

Verse 12

लोकोक्त्या श्रूयते चैतच्चन्दनं किल शीतलम् । पुत्रगात्रपरिष्वङ्गश्चन्दनादपि शीतलः

లోకోక్తి ప్రకారం చందనం శీతలమని చెబుతారు; కాని కుమారుని దేహాలింగనం చందనంకన్నా మరింత శీతలము.

Verse 13

किं चन्दनेन पीयूपबिन्दुना किं किमिन्दुना

ఇప్పుడు చందనంతో ఏమి ప్రయోజనం? అమృతబిందువుతో ఏమి? ఇంకా చంద్రుడే నాకు ఇక ఏమి?

Verse 14

पुत्रगात्रपरिष्वङ्गपात्रं गात्रं भवेद्यदि

ఈ దేహం కుమారుని అవయవాలను ఆలింగనం చేయగల పాత్రమైతే—అదే నా కోరిక.

Verse 15

परिष्वजितुमिच्छामि त्वामहं पुत्र सुप्रिय । पञ्चत्वमनुयास्यामि त्वद्विहीनाद्य दुःखिता

ఓ కుమారా, ఓ అతి ప్రియుడా! నిన్ను ఆలింగనం చేయాలని కోరుతున్నాను; నీవు లేని ఈ రోజున దుఃఖితనై నేను పంచత్వము—మరణమార్గాన్ని అనుసరిస్తాను.

Verse 16

एवं विलपती दीना पुत्रशोकेन पीडिता । मूर्छिता विह्वला दीना निपपात महीतले

ఇలా విలపిస్తూ ఆ దుర్భాగ్యురాలు పుత్రశోకంతో పీడితమై, మూర్ఛించి, విహ్వలమై, నిరాశ్రయంగా నేలపై పడిపోయింది।

Verse 17

भार्यां च पतितां दृष्ट्वा पुत्रशोकेन पीडिताम् । चुकोप स मुनिस्तत्र चित्रसेनाय भूभृते

భార్య నేలపై పడిపోయి పుత్రశోకంతో పీడితమై ఉన్నదని చూసి, ఆ ముని అక్కడ భూపతి చిత్రసేనునిపై కోపించాడు।

Verse 18

दीर्घतपा उवाच । याहि याहि महापाप मा मुखं दर्शयस्व मे । किं त्वया घातितो विप्रो ह्यकामाच्च सुतो मम

దీర్ఘతపా అన్నాడు—“వెళ్లి పో, వెళ్లి పో, మహాపాపీ! నా ఎదుట ముఖం చూపకు. నీతో వైరం లేని నా బ్రాహ్మణ కుమారుణ్ని ఎందుకు చంపావు?”

Verse 19

ब्रह्महत्या भविष्यन्ति बह्व्यस्ते वसुधाधिप । सकुटुम्बस्य मे त्वं हि मृत्युरेष उपस्थितः

హే వసుధాధిపా! నీపై అనేక బ్రహ్మహత్యా పాపాలు పడతాయి; నా సమస్త కుటుంబానికి నీవు సాక్షాత్తు మృత్యువుగా ఇక్కడ ప్రత్యక్షమయ్యావు।

Verse 20

एवमुक्त्वा ततो विप्रो विचिन्त्य च पुनःपुनः । परित्यज्य तदा क्रोधं मुनिभावाज्जगाद ह

ఇలా చెప్పిన తరువాత ఆ బ్రాహ్మణుడు మళ్లీ మళ్లీ ఆలోచించాడు; ఆపై కోపాన్ని విడిచి, మునిభావంతో మరల పలికాడు।

Verse 21

दीर्घतपा उवाच । उद्वेगं त्यज भो वत्स दुरुक्तं गदितो मया । पुत्रशोकाभिभूतेन दुःखतप्तेन मानद

దీర్ఘతపుడు అన్నాడు—ఓ వత్సా, నీ ఆందోళనను విడిచిపెట్టు. పుత్రశోకంతో కుంగిపోయి, దుఃఖాగ్నితో దగ్ధుడనై నేను కఠిన వచనాలు పలికాను; ఓ మానదా, క్షమించు.

Verse 22

किं करोति नरः प्राज्ञः प्रेर्यमाणः स्वकर्मभिः । प्रागेव हि मनुष्याणां बुद्धिः कर्मानुसारिणी

తన స్వకర్మల చేత ప్రేరేపింపబడినప్పుడు జ్ఞానివైన మనిషి కూడా ఏమి చేయగలడు? ఎందుకంటే మనుష్యుల బుద్ధి, మనస్సు కర్మానుసారంగా నడుస్తాయి.

Verse 23

अनेनैव विधानेन पञ्चत्वं विहितं मम । हत्यास्तव भविष्यन्ति पूर्वमुक्ता न संशयः

ఈ విధానమే నా పంచత్వం (మరణం) విధించబడింది. అలాగే నీ విషయంలో నేను ముందుగా చెప్పిన హత్యలు తప్పక జరుగుతాయి—సందేహం లేదు.

Verse 24

ब्रह्मक्षत्रविशां मध्ये शूद्रचण्डालजातिषु । कस्त्वं कथय सत्यं मे कस्माच्च निहतो द्विजः

బ్రాహ్మణ, క్షత్రియ, వైశ్యులలోనూ, శూద్ర-చండాల జాతులలోనూ—నీవెవరు? నాకు సత్యం చెప్పు; ఆ ద్విజుడు ఏ కారణంతో హతుడయ్యాడు?

Verse 25

चित्रसेन उवाच । विज्ञापयामि विप्रर्षे क्षन्तव्यं ते ममोपरि । नाहं विप्रोऽस्मि वै तात न वैश्यो न च शूद्रजः

చిత్రసేనుడు అన్నాడు—ఓ విప్రర్షీ, నేను వినయంగా నివేదిస్తున్నాను; నాపై క్షమ చూపండి. తాతా, నేను బ్రాహ్మణుడను కాదు, వైశ్యుడను కాదు, శూద్రజుడను కూడా కాదు.

Verse 26

न व्याधश्चान्त्यजातो वा क्षत्रियोऽहं महामुने । काशीराजो मृगान् हन्तुमागतो वनमुत्तमम्

మహామునీ! నేను వ్యాధుడను కాదు, అంత్యజాతుడను కూడా కాదు; నేను క్షత్రియుడను—కాశీ రాజును—మృగాలను వధించుటకు ఈ ఉత్తమ వనమునకు వచ్చితిని।

Verse 27

भ्रान्त्या निपातितो ह्येष मृगरूपधरो मुनिः । इदानीं तव पादान्ते संश्रितः पातकान्वितः

భ్రాంతివశముగా మృగరూపధారియైన ఈ మునిని నేను కూలదోశితిని. ఇప్పుడు పాపభారంతో నేను మీ పాదాంతమున శరణు పొందితిని।

Verse 28

किं कर्तव्यं मया विप्र उपायं कथयस्व मे

హే విప్రా! నేను ఏమి చేయవలెను? నాకు ఒక ఉపాయమును చెప్పుము।

Verse 29

दीर्घतपा उवाच । ब्रह्महत्या न शक्येताप्येका निस्तरितुं प्रभो । दशैका च कथं शक्यास्ताः शृणुष्व नरेश्वर

దీర్ఘతపా పలికెను—ప్రభో! ఒక్క బ్రహ్మహత్యను కూడా దాటుట దుర్లభము; మరి పది ఎలా దాటగలవు? నరేశ్వరా, వినుము।

Verse 30

चत्वारो मे सुता राजन् सभार्या मातृपूर्वकाः । मया सह न जीवन्ति ऋक्षशृङ्गस्य कारणे

రాజా! నా నలుగురు కుమారులు—భార్యలతో కూడి, వారి తల్లితో కూడి—ఋక్షశృంగ కారణమున నా తోడు నివసించరు।

Verse 31

उपायं शोभनं तात कथयिष्ये शृणुष्व तम् । शक्रोऽपि यदि तं कर्तुं सुखोपायं नरेश्वर

ప్రియమైన తాత, నేను నీకు ఒక శ్రేష్ఠమైన ఉపాయాన్ని చెబుతాను—విను. ఓ నరేశ్వరా, శక్రుడు (ఇంద్రుడు) కూడా దానిని చేయదలచినా, అది అతనికీ సులభమైన మార్గమే అవుతుంది.

Verse 32

सकुटुम्बं समस्तं मां दाहयित्वानले नृप । अस्थीनि नर्मदातोये शूलभेदे विनिक्षिप

ఓ నృపా, నన్ను నా సమస్త కుటుంబంతో కూడ అగ్నిలో దహించు. ఆపై నా అస్తులను నర్మదా జలంలో, శూలభేద తీర్థంలో, నిక్షేపించు.

Verse 33

नर्मदादक्षिणे कूले शूलभेदं हि विश्रुतम् । सर्वपापहरं तीर्थं सर्वदुःखघ्नमुत्तमम्

నర్మదా నదికి దక్షిణ తీరంలో ‘శూలభేద’ అనే ప్రసిద్ధ తీర్థం ఉంది. అది ఉత్తమ తీర్థం; సమస్త పాపాలను హరించి, అన్ని దుఃఖాలను నశింపజేస్తుంది.

Verse 34

शुचिर्भूत्वा ममास्थीनि तत्र तीर्थे विनिक्षिप । मोक्ष्यसे सर्वपापैस्त्वं मम वाक्यान्न संशयः

శుచిగా మారి ఆ తీర్థంలో నా అస్తులను నిక్షేపించు. నా వాక్యముచే నీవు సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడవుతావు—సందేహం లేదు.

Verse 35

राजोवाच । आदेशो दीयतां तात करिष्यामि न संशयः । समस्तं मेऽस्ति यत्किंचिद्राज्यं कोशः सुहृत्सुताः

రాజు అన్నాడు: తాత, ఆజ్ఞ ఇవ్వండి; నేను సందేహం లేకుండా చేస్తాను. నా వద్ద ఉన్నదంతా—రాజ్యం, ఖజానా, మిత్రులు, కుమారులు—అన్నీ (మీ ఆదేశానికే) ఉన్నాయి.

Verse 36

तवाधीनं महाविप्र प्रयच्छामि प्रसीद मे । परस्परं विवदतोर्विप्र राज्ञोस्तदा नृप

ఓ మహావిప్రా! నేను నన్ను మీ అధీనంలో సమర్పిస్తున్నాను; నాపై ప్రసన్నుడవండి. అప్పుడు, ఓ నృపా, ఆ సమయంలో బ్రాహ్మణుడూ రాజూ పరస్పరం వాదించుకుంటూ సంభాషణలో నిమగ్నులయ్యారు.

Verse 37

स्फुटित्वा हृदयं शीघ्रं मुनिभार्या मृता तदा । पुत्रशोकसमाविष्टा निर्जीवा पतिता क्षितौ

అప్పుడు ముని భార్య పుత్రశోకంతో మునిగిపోయి, హృదయం పగిలి వెంటనే మరణించింది; ప్రాణంలేక నేలపై పడిపోయింది.

Verse 38

पुत्राश्च मातृशोकेन सर्वे पञ्चत्वमागताः । स्नुषाश्चैव तदा सर्वा मृताश्च सह भर्तृभिः

తల్లి శోకంతో కుమారులందరూ మరణాన్ని పొందారు. అలాగే ఆ సమయంలో కోడళ్లు కూడా తమ తమ భర్తలతో కలిసి మరణించారు.

Verse 39

पञ्चत्वं च गताः सर्वे मुनिमुख्या नृपोत्तम । विप्रानाह्वापयामास ये तत्राश्रमवासिनः

ఓ నృపోత్తమా! అందరూ మరణాన్ని పొందిన తరువాత, మునులలో శ్రేష్ఠుడు అక్కడ ఆశ్రమంలో నివసించే బ్రాహ్మణులను పిలిపించాడు.

Verse 40

तेभ्यो निवेदयामास यथावृत्तं नृपोत्तमः । स तैस्तदाभ्यनुज्ञातः काष्ठान्यादाय यत्नतः

నృపోత్తముడు జరిగినదంతా వారికి నివేదించాడు. వారి అనుమతి పొందిన తరువాత, అతడు శ్రద్ధతో కట్టెలను (చితికట్టెలను) సేకరించాడు.

Verse 41

दाहं संचयनं चक्रे चित्रसेनो महीपतिः । ऋक्षशृङ्गादिसर्वेषां गृहीत्वास्थीनि यत्नतः

మహీపతి చిత్రసేన దహక్రియను, అస్తి-సంచయాన్ని నిర్వహించాడు; తరువాత ఋక్షశృంగాది అందరి అస్తులను శ్రద్ధగా సేకరించి ముందుకు సాగాడు।

Verse 42

याम्याशां प्रस्थितो राजा पादचारी महीपते । न शक्नोति यदा गन्तुं छायामाश्रित्य तिष्ठति

హే మహీపతే, రాజు దక్షిణ దిశగా కాలినడకన బయలుదేరాడు; ఇక ముందుకు వెళ్లలేకపోయినప్పుడు నీడను ఆశ్రయించి నిలిచాడు.

Verse 43

विश्रम्य च पुनर्गच्छेद्भाराक्रान्तो महीपतिः । सचैलं कुरुते स्नानं मुक्त्वास्थीनि पदे पदे

భారంతో నలిగిన మహీపతి విశ్రాంతి తీసుకుని మళ్లీ సాగేవాడు; వస్త్రాలతోనే స్నానం చేసి, నడుస్తూ నడుస్తూ ప్రతి అడుగున అస్తులను విడిచేవాడు.

Verse 44

पिबेज्जलं निराहारः स गच्छन् दक्षिणामुखः । अचिरेणैव कालेन संगतो नर्मदातटम्

ఆహారం తీసుకోకుండా కేవలం నీటిని త్రాగుతూ దక్షిణాభిముఖంగా సాగాడు; కొద్ది కాలంలోనే నర్మదా తీరాన్ని చేరాడు.

Verse 45

आश्रमस्थान् द्विजान् दृष्ट्वा पप्रच्छ पृथिवीपतिः

ఆశ్రమంలో నివసిస్తున్న ద్విజులను చూసి భూపతి వారిని ప్రశ్నించాడు.

Verse 46

चित्रसेन उवाच । कथ्यतां शूलभेदस्य मार्गं मे द्विजसत्तमाः । येन यामि महाभागाः स्वकार्यार्थस्य सिद्धये

చిత్రసేనుడు అన్నాడు—హే ద్విజశ్రేష్ఠులారా, శూలభేదానికి వెళ్లే మార్గాన్ని నాకు చెప్పండి. హే మహాభాగులారా, ఏ దారిలో వెళితే నా కార్యసిద్ధి కలుగుతుందో.

Verse 47

मुनय ऊचुः । इतः क्रोशान्तरादर्वाक्तीर्थं परमशोभनम् । नर्मदादक्षिणे कूले ततो द्रक्ष्यसि नान्यथा

మునులు అన్నారు—ఇక్కడి నుంచి ఒక క్రోశ దూరంలో పరమశోభనమైన ‘అర్వాక్-తీర్థం’ ఉంది. నర్మదా నది దక్షిణ తీరంలో నీవు దానిని తప్పక దర్శిస్తావు; వేరేలా కాదు.

Verse 48

ऋषिवाक्येन राजासौ शीघ्रं गत्वा नरेश्वरः । स ददर्श ततः शीघ्रं बहुद्विजसमाकुलम्

ఋషుల వాక్యాన్ని అనుసరించి ఆ నరేశ్వర రాజు వేగంగా వెళ్లాడు. వెంటనే అతడు అనేక ద్విజులతో కిటకిటలాడే స్థలాన్ని చూశాడు.

Verse 49

बहुद्रुमलताकीर्णं बहुपुष्पोपशोभितम् । ऋक्षसिंहसमाकीर्णं नानाव्रतधरैः शुभैः

ఆ స్థలం అనేక వృక్షలతలతో నిండిపోయి, విరివిగా పుష్పాలతో శోభిల్లింది; ఎలుగుబంట్లు, సింహాలు సంచరించేవి, అలాగే నానావ్రతధారులైన శుభ తపస్వులతో కూడి ఉండేది.

Verse 50

एकपादास्थिताः केचिदपरे सूर्यदृष्टयः । एकाङ्गुष्ठ स्थिताः केचिदूर्ध्वबाहुस्थिताः परे

కొంతమంది ఒక కాలి మీద నిలబడ్డారు, మరికొందరు సూర్యునిపై దృష్టిని నిలిపారు. కొంతమంది ఒక్క బొటనవేలిపై సమతుల్యంగా ఉన్నారు, ఇంకొందరు చేతులను పైకి ఎత్తి నిలబడ్డారు.

Verse 51

दिनैकभोजनाः केचित्केचित्कन्दफलाशनाः । त्रिरात्रभोजनाः केचित्पराकव्रतिनोऽपरे

కొందరు రోజుకు ఒక్కసారి భోజనం చేసేవారు; కొందరు కందమూలాలు, ఫలాలనే ఆహారంగా చేసేవారు. కొందరు మూడు రాత్రులకు ఒక్కసారి భుజించేవారు; మరికొందరు పరాక వ్రతాన్ని ఆచరించేవారు.

Verse 52

चान्द्रायणरताः केचित्केचित्पक्षोपवासिनः । मासोपवासिनः केचित्केचिदृत्वन्तपारणाः

కొందరు చాంద్రాయణ వ్రతంలో నిమగ్నులై ఉండేవారు; కొందరు పక్షోపవాసం చేసేవారు. కొందరు నెలంతా ఉపవాసం ఉండేవారు; మరికొందరు ఋతువు చివరలోనే పారణం చేసేవారు.

Verse 53

योगाभ्यासरताः केचित्केचिद्ध्यायन्ति तत्पदम् । शीर्णपर्णाशिनः केचित्केचिच्च कटुकाशनाः

కొందరు యోగాభ్యాసంలో నిమగ్నులై ఉండేవారు; కొందరు ఆ పరమపదాన్ని ధ్యానించేవారు. కొందరు ఎండిన ఆకులు తినేవారు; మరికొందరు చేదు ఆహారంతో జీవించేవారు—ఇలా నియమిత తపస్సులో నిలిచేవారు.

Verse 54

। अध्याय

“అధ్యాయ” — ఇది అధ్యాయ సూచిక (ముగింపు/మార్పు సూచన).

Verse 55

एवंविधान् द्विजान् दृष्ट्वा जानुभ्यामवनिं गतः । प्रणम्य शिरसा राजन्राजा वचनमब्रवीत्

అటువంటి ద్విజులను చూచి రాజు మోకాళ్లపై నేలపై వాలాడు. శిరస్సు వంచి ప్రణామం చేసి, ఓ రాజన్, రాజు ఈ వాక్యాలను పలికెను.

Verse 56

चित्रसेन उवाच । कस्मिन्देशे च तत्तीर्थं सत्यं कथयत द्विजाः । येनाभिवाञ्छिता सिद्धिः सफला मे भविष्यति

చిత్రసేనుడు పలికెను—ఆ తీర్థం ఏ దేశంలో ఉంది? హే ద్విజులారా, సత్యముగా చెప్పుడి; దానివలన నా అభీష్టసిద్ధి నిశ్చయంగా ఫలించును।

Verse 57

ऋषय ऊचुः । धन्वन्तरशतं गच्छ भृगुतुङ्गस्य मूर्धनि । कुण्डं द्रक्ष्यसि तत्पूर्णं विस्तीर्णं पयसा शिवम्

ఋషులు పలికిరి—భృగుతుంగ శిఖరానికి వంద ధన్వంతరాలు వెళ్లుము; అక్కడ పవిత్ర జలముతో నిండిన, విశాలమైన, శివమంగళకరమైన ఒక కుండను చూచెదవు।

Verse 58

तेषां तद्वचनं श्रुत्वा गतः कुण्डस्य सन्निधौ । दृष्ट्वा चैव तु तत्तीर्थं भ्रान्तिर्जाता नृपस्य वै

వారి మాటలు విని అతడు కుండ సమీపానికి వెళ్లెను. కాని ఆ తీర్థాన్ని చూచిన వెంటనే రాజునకు నిజముగా భ్రమ కలిగెను।

Verse 59

ततो विस्मयमापन्नश्चिन्तयन्वै मुहुर्मुहुः । आकाशस्थं ददर्शासौ सामिषं कुररं नृपः

అప్పుడు అతడు ఆశ్చర్యముతో నిండిపోయి మళ్లీ మళ్లీ ఆలోచించెను. ఆ వేళ రాజు ఆకాశంలో మాంసముతో కూడిన ఒక కురర పక్షిని చూచెను।

Verse 60

भ्रममाणं गृहीताहिं वध्यमानं निरामिषैः । परस्परं च युयुधुः सर्वेऽप्यामिषकाङ्क्षया

అది చక్రంలా తిరుగుతూ పామును పట్టుకొని ఉండెను; మాంసం లేని ఇతర పక్షులు దానిని కొట్టుచుండిరి. మాంసలాలసతో ప్రేరితులై వారందరూ పరస్పరం యుద్ధం చేసిరి।

Verse 61

हतश्चञ्चुप्रहारेण स ततः पतितोऽंभसि । शूलेन शूलिना यत्र भूभागो भेदितः पुरा

ముక్కు దెబ్బతో హతుడై అతడు వెంటనే జలంలో పడిపోయెను—అదే స్థలంలో పూర్వకాలంలో త్రిశూలధారి శివుడు తన త్రిశూలంతో భూమిని చీల్చి భేదించినాడు।

Verse 62

तत्तीर्थस्य प्रभावेण स सद्यः पुरुषोऽभवत् । विमानस्थं ददर्शासौ पुमांसं दिव्यरूपिणम्

ఆ తీర్థ ప్రభావంతో అతడు క్షణమాత్రంలో మనుష్యుడయ్యెను. రాజు దివ్య తేజోమయ రూపముగల పురుషుని విమానస్థుడిగా దర్శించెను।

Verse 63

गन्धर्वाप्सरसो यक्षास्तं यान्तं तुष्टुवुर्दिवि । अप्सरोगीयमाने तु गते सूर्यस्य मूर्धनि । चित्रसेनस्ततस्तस्मिन्नाश्चर्यं परमं गतः

అతడు బయలుదేరుచుండగా ఆకాశంలో గంధర్వులు, అప్సరసలు, యక్షులు అతనిని స్తుతించిరి. అప్సరసల గానం జరుగుచుండగా, సూర్యుడు మధ్యాహ్న శిఖరస్థితిలో ఉండగా, చిత్రసేన రాజు పరమ ఆశ్చర్యమునకు లోనయ్యెను।

Verse 64

ऋषिणा कथितं यद्वत्तद्वत्तीर्थं न संशयः । हृष्टरोमाभवद्दृष्ट्वा प्रभावं तीर्थसम्भवम्

‘ఋషి చెప్పినట్లే ఈ తీర్థం నిజమే—సందేహం లేదు.’ తీర్థసంభవమైన మహిమను చూచి అతనికి రోమాంచము కలిగెను।

Verse 65

ममाद्य दिवसो धन्यो यस्मादत्र समागतः । अस्थीनि भूमौ निक्षिप्य स्नानं कृत्वा यथाविधि

‘నేడు నా దినము ధన్యము, ఎందుకంటే నేను ఇక్కడికి వచ్చితిని.’ అస్థులను భూమిపై ఉంచి, అతడు విధివిధానంగా స్నానం చేసెను।

Verse 66

तिलमिश्रेण तोयेनातर्पयत्पितृदेवताः । गृह्यास्थीनि ततो राजा चिक्षेपान्तर्जले तदा

నువ్వుల మిశ్రమ జలంతో అతడు పితృదేవతలకు తర్పణం సమర్పించాడు. ఆపై రాజు ఎముకలను తీసుకొని అప్పుడే నీటిలో నిమజ్జనం చేశాడు.

Verse 67

क्षणमेकं ततो वीक्ष्य राजोर्द्ध्ववदनः स्थितः । तान् ददर्श पुनः सर्वान् दिव्यरूपधराञ्छुभान्

క్షణమాత్రం చూచి రాజు ముఖాన్ని పైకెత్తి నిలిచాడు. మళ్లీ అతడు వారందరినీ చూశాడు—శుభప్రదులు, తేజోవంతులు, దివ్యరూపధారులు.

Verse 68

दिव्यवस्त्रैश्च संवीतान् दिव्याभरणभूषितान् । विमानैर्विविधैर्दिव्यैरप्सरोगणसेवितैः

వారు దివ్య వస్త్రాలతో ఆవరించబడి, స్వర్గీయ ఆభరణాలతో అలంకరింపబడి ఉన్నారు; అనేక రకాల దివ్య విమానాలలో, అప్సరాగణాల సేవతో ఆసీనులై ఉన్నారు.

Verse 69

पृथग्भूतांश्च तान् सर्वान् विमानेषु व्यवस्थितान् । उत्पत्तिवत्समालोक्य राजा संहर्षी सोऽभवत्

వారందరినీ వేర్వేరుగా, తమ తమ విమానాలలో స్థితులై—నూతనంగా ప్రकटించినట్లుగా—చూచి రాజు పరమ హర్షంతో ఉల్లసించాడు.

Verse 70

ऋषिर्विमानमारूढश्चित्रसेनमथाब्रवीत् । भोभोः साधो महाराज चित्रसेन महीपते

అప్పుడు ఋషి విమానమారూఢుడై చిత్రసేనునితో పలికెను—“భో భో సాధో! మహారాజా చిత్రసేన, మహీపతే!”

Verse 71

त्वत्प्रसादान्नृपश्रेष्ठ गतिर्दिव्या ममेदृषी । जातेयं यत्त्वया कार्यं कृतं परमशोभनम्

హే నృపశ్రేష్ఠా! నీ ప్రసాదమువలన నాకు ఈ దివ్యగతి లభించింది. నీవు చేసిన కార్యము పరమశోభనమై మహాపుణ్యమైంది.

Verse 72

स्वसुतोऽपि न शक्नोति पित्ःणां कर्तुमीदृशम् । मदीयवचनात्तात निष्पापस्त्वं भविष्यसि

స్వపుత్రుడుకూడా పితృదేవతలకు ఇలాంటి సేవ చేయలేడు. కాని తాతా! నా వచనమువలన నీవు నిష్పాపుడవగుదువు.

Verse 73

फलं प्राप्स्यसि राजेन्द्र कामिकं मनसेप्सितम् । आशीर्वादांस्ततो दत्त्वा चित्रसेनाय धीमते । स्वर्गं जगाम ससुतस्ततो दीर्घतपा मुनिः

హే రాజేంద్రా! నీ మనసు కోరిన కామ్యఫలమును నీవు పొందుదువు. అని చెప్పి ధీమంతుడైన చిత్రసేనునకు ఆశీర్వాదములు ఇచ్చి, దీర్ఘతపస్సు చేసిన ముని తన కుమారునితో కలిసి స్వర్గమునకు వెళ్లెను.