Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 24

Devanagari script

ब्रह्मक्षत्रविशां मध्ये शूद्रचण्डालजातिषु । कस्त्वं कथय सत्यं मे कस्माच्च निहतो द्विजः

Transliteration

brahmakṣatraviśāṃ madhye śūdracaṇḍālajātiṣu | kastvaṃ kathaya satyaṃ me kasmācca nihato dvijaḥ

Translation

బ్రాహ్మణ, క్షత్రియ, వైశ్యులలోనూ, శూద్ర-చండాల జాతులలోనూ—నీవెవరు? నాకు సత్యం చెప్పు; ఆ ద్విజుడు ఏ కారణంతో హతుడయ్యాడు?

Word by Word

• ब्रह्मक्षत्रविशाम्: of Brahmins, Kshatriyas, and Vaishyas
• ब्रह्मक्षत्रविशाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् + क्षत्र + विश् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; समासः—ब्रह्म-क्षत्र-विश् (इतरेतर-द्वन्द्व)

• मध्ये: in the midst
• मध्ये: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मध्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• शूद्रचण्डालजातिषु: among the castes of Śūdras and Caṇḍālas
• शूद्रचण्डालजातिषु: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शूद्र + चण्डाल + जाति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन; समासः—शूद्रचण्डालानां जातिषु (षष्ठी-तत्पुरुष)

• कः: who
• कः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; प्रश्नार्थक

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• कथय: tell
• कथय: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कथ् (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन

• सत्यम्: the truth
• सत्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• मे: to me
• मे: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन (enclitic)

• कस्मात्: from what cause/why
• कस्मात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; प्रश्नार्थक

• च: and
• च: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-निपात (conjunction)

• निहतः: killed, slain
• निहतः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Adjective
• Root: नि + हन् (धातु)
• Form: कृदन्त (क्त-प्रत्यय, past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषणम् (द्विजस्य)

• द्विजः: a twice-born (Brahmin)
• द्विजः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

Speaker

Dīrghatapā (addressing the unknown suppliant)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā)

Type: river

Skanda Dialogue

Listener: Citrasena

Visual Art Cues

Scene: The sage interrogates firmly yet fairly, enumerating social groups and demanding truthful identity and motive for the slaying of a dvija; the listener stands attentive, tension contained.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma requires truthful disclosure and accountability before any expiatory path can be prescribed.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Revākhaṇḍa framework points to Revā/Narmadā tīrthas; this verse functions as dialogue groundwork rather than explicit glorification.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a diagnostic question preceding prāyaścitta.