Adhyaya 155

Verse 1

। श्रीमार्कण्डेय उवाच । अतः परं प्रवक्ष्यामि सर्वतीर्थादनुत्तमम् । उत्तरे नर्मदाकूले शुक्लतीर्थं युधिष्ठिर

శ్రీ మార్కండేయుడు పలికెను—ఇకపై నేను సమస్త తీర్థాలలో అనుత్తమమైన తీర్థాన్ని చెప్పుదును; హే యుధిష్ఠిరా, నర్మదా ఉత్తర తీరమందలి శుక్లతీర్థము।

Verse 2

तस्य तीर्थस्य चान्यानि पुण्यत्वाच्छुभदर्शनात् । पृथिव्यां सर्वतीर्थानि कलां नार्हन्ति षोडशीम्

ఆ తీర్థపు పుణ్యత మరియు శుభదర్శన ప్రభావం వల్ల భూమిపై ఉన్న అన్ని తీర్థాలు దాని మహిమలో పదహారవ భాగానికీ సమానమవు।

Verse 3

युधिष्ठिर उवाच । तस्य तीर्थस्य माहात्म्यं श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः । भ्रातृभिः सहितः सर्वैस्तथान्यैर्द्विजसत्तमैः

యుధిష్ఠిరుడు అన్నాడు—ఆ తీర్థ మహాత్మ్యాన్ని తత్త్వంగా, పూర్తిగా వినాలని కోరుతున్నాను; నా అన్నదమ్ములందరితో పాటు ఇతర శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణులతో కూడి।

Verse 4

श्रीमार्कण्डेय उवाच । शुक्लतीर्थस्य चोत्पत्तिमाकर्णय नरेश्वर । यस्य संदर्शनादेव ब्रह्महत्या प्रलीयते

శ్రీ మార్కండేయుడు అన్నాడు—ఓ నరేశ్వరా, శుక్లతీర్థ ఉద్భవాన్ని వినుము; దాని దర్శనమాత్రంతోనే బ్రహ్మహత్యాపాపం కూడా లయమవుతుంది।

Verse 5

नर्मदा सरितां श्रेष्ठा सर्वपापप्रणाशिनी । यच्च बाल्यं कृतं पापं दर्शनादेव नश्यति

నర్మద నదులలో శ్రేష్ఠమైనది, సమస్త పాపాలను నశింపజేసేది; బాల్యంలో చేసిన పాపమూ ఆమె దర్శనమాత్రంతోనే నశిస్తుంది।

Verse 6

मोक्षदानि न सर्वत्र शुक्लतीर्थमृते नृप । शुक्लतीर्थस्य माहात्म्यं पुराणे यच्छ्रुतं मया

ఓ నృపా, మోక్షాన్ని ప్రసాదించే తీర్థాలు అన్నిచోట్ల లేవు—శుక్లతీర్థం తప్ప. శుక్లతీర్థ మహాత్మ్యాన్ని పురాణాలలో నేను విన్నట్లే వివరిస్తాను।

Verse 7

समागमे मुनीनां तु देवानां हि तथैव च । कथितं देवदेवेन शितिकण्ठेन भारत । कैलासे पर्वतश्रेष्ठे तत्ते संकथयाम्यहम्

మునులూ దేవతలూ సమాగమమైన సభలో దేవదేవుడు శితికంఠుడు (శివుడు), ఓ భారతా, పర్వతశ్రేష్ఠమైన కైలాసంలో చెప్పిన వృత్తాంతాన్ని నేను ఇప్పుడు నీకు వివరిస్తాను।

Verse 8

पुरा कृतयुगस्यादौ तोषितुं गिरिजापतिम् । तपश्चचार विपुलं विष्णुर्वर्षसहस्रकम् । वायुभक्षो निराहारः शुक्लतीर्थे व्यवस्थितः

పూర్వం కృతయుగ ఆరంభంలో గిరిజాపతి (శివుడు)ని ప్రసన్నం చేయుటకు విష్ణువు వెయ్యేళ్లు మహాతపస్సు చేశాడు. వాయుభక్షుడై, నిరాహారుడై, శుక్లతీర్థంలో స్థిరంగా ఉన్నాడు।

Verse 9

ततः प्रत्यक्षतामागाद्देवदेवो महेश्वरः । प्रादुर्भूतस्तु सहसा तत्र तीर्थे नराधिप

అప్పుడు దేవదేవుడు మహేశ్వరుడు ప్రత్యక్షమయ్యాడు; ఓ నరాధిపా, ఆయన అకస్మాత్తుగా ఆ తీర్థంలో ప్రాదుర్భవించాడు।

Verse 10

क्रोशद्वयमिदं चक्रे भुक्तिमुक्तिप्रदायकम् । तस्मिंस्तीर्थे नरः स्नात्वा मुच्यते सर्वकिल्बिषैः

ఆయన ఈ ప్రాంతాన్ని రెండు క్రోశాల మేర భుక్తి-ముక్తి ప్రసాదించేదిగా చేశాడు. ఆ తీర్థంలో స్నానం చేసినవాడు సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు।

Verse 11

गङ्गा कनखले पुण्या कुरुक्षेत्रे सरस्वती । ग्रामे वा यदि वारण्ये पुण्या सर्वत्र नर्मदा

గంగా కనఖలంలో పుణ్యదాయిని, సరస్వతి కురుక్షేత్రంలో పుణ్యదాయిని; కానీ నర్మదా గ్రామంలోనైనా అరణ్యంలోనైనా—సర్వత్రా పుణ్యమే।

Verse 12

सर्वौषधीनामशनं प्रधानं सर्वेषु पेयेषु जलं प्रधानम् । निद्रा सुखानां प्रमदा रतीनां सर्वेषु गात्रेषु शिरः प्रधानम्

సర్వ ఔషధాలలో ఆహారమే ప్రధానము, సర్వ పానీయాలలో జలమే ప్రధానము. సుఖాలలో నిద్ర శ్రేష్ఠము, రతిసుఖాలలో ప్రియమైన ప్రమద శ్రేష్ఠము; సర్వ అవయవాలలో శిరస్సే ప్రధానము.

Verse 13

स्नातस्यापि यथा पुण्यं ललाटं नृपसत्तम । शुक्लतीर्थं तथा पुण्यं नर्मदायां युधिष्ठिर

హే నృపసత్తమా! స్నానం చేసినవాడికీ యథా లలాటము విశేష పుణ్యముగా భావింపబడునో, అలాగే హే యుధిష్ఠిరా! నర్మదలో శుక్లతీర్థము అత్యంత పుణ్యము.

Verse 14

सरितां च यथा गङ्गा देवतानां जनार्दनः । शुक्लतीर्थं तथा पुण्यं नर्मदायां व्यवस्थितम्

నదులలో గంగ యథా శ్రేష్ఠమో, దేవతలలో జనార్దనుడు యథా శ్రేష్ఠుడో; అలాగే నర్మదలో స్థితమైన శుక్లతీర్థము పరమ పుణ్యము.

Verse 15

चतुष्पदानां सुरभिर्वर्णानां ब्राह्मणो यथा । प्रधानं सर्वतीर्थानां शुक्लतीर्थं तथा नृप

హే నృపా! చతుష్పదాలలో సురభి (కామధేను) యథా ప్రధానమో, వర్ణాలలో బ్రాహ్మణుడు యథా ప్రధానుడో; అలాగే సర్వ తీర్థాలలో శుక్లతీర్థమే ప్రధానము.

Verse 16

ग्रहाणां तु यथादित्यो नक्षत्राणां यथा शशी । शिरो वा सर्वगात्राणां धर्माणां सत्यमिष्यते

గ్రహాలలో ఆదిత్యుడు (సూర్యుడు) యథా ప్రధానమో, నక్షత్రాలలో శశి (చంద్రుడు) యథా ప్రధానమో, సర్వ అవయవాలలో శిరస్సు యథా ప్రధానమో—అలాగే సర్వ ధర్మాలలో సత్యమే ప్రధానమని ఇష్టపడబడింది.

Verse 17

तथैव पार्थ तीर्थानां शुक्लतीर्थमनुत्तमम् । दुर्विज्ञेयो यथा लोके परमात्मा सनातनः

హే పార్థా! తీర్థములలో శుక్లతీర్థము అనుత్తమము; అయినను అది గుర్తించుట దుర్లభము—లోకమందు సనాతన పరమాత్మను గ్రహించుట యెట్లయో అట్లే।

Verse 18

सुसूक्ष्मत्वादनिर्देश्यः शुक्लतीर्थं तथा नृप । मन्दप्रज्ञत्वमापन्ने महामोहसमन्वितः

హే నృపా! అత్యంత సూక్ష్మత్వము వలన శుక్లతీర్థము సూచించుట కష్టము; మందప్రజ్ఞుడై మహామోహముతో కప్పబడినవాడు దానిని గ్రహించలేడు।

Verse 19

शुक्लतीर्थं ना जानाति नर्मदातटसंस्थितम् । बहुनात्र किमुक्तेन धर्मपुत्र पुनः पुनः

అతడు నర్మదా తీరమందు ఉన్న శుక్లతీర్థమును ఎరుగడు. ఇక్కడ మరెంత చెప్పుట వలన ఏమి ప్రయోజనం, హే ధర్మపుత్రా, మళ్లీ మళ్లీ?

Verse 20

शुक्लतीर्थं महापुण्यं सम्प्राप्तं कल्मषक्षयात् । योऽत्र दत्ते शुचिर्भूत्वा एकं रेवाजलाञ्जलिम्

శుక్లతీర్థము మహాపుణ్యదాయకము, కల్మషక్షయకారకము. ఎవడు ఇక్కడ శుచిగా ఉండి రేవాజలమున ఒక అంజలినైన అర్పించునో—

Verse 21

कल्पकोटिसहस्राणि पितरस्तेन तर्पिताः

ఆ కర్మవలన పితరులు వేల కోట్ల కల్పముల వరకు తృప్తి పొందుదురు।

Verse 22

एकः पुत्रो धरापृष्ठे पित्ःणामार्तिनाशनः । चाणक्यो नाम राजाभूच्छुक्लतीर्थं च वेद सः

భూమిమీద పితృదుఃఖాన్ని నివారించే ఒక కుమారుడు జన్మించాడు. చాణక్యనామక రాజు ఉద్భవించాడు; అతడే శుక్లతీర్థాన్ని తెలిసినవాడు.

Verse 23

युधिष्ठिर उवाच । कोऽसौ द्विजवरश्रेष्ठ चाणक्यो नाम नामतः । शुक्लतीर्थस्य यो वेत्ता नान्यो वेत्ता हि कश्चन

యుధిష్ఠిరుడు అన్నాడు—హే ద్విజవరశ్రేష్ఠా! చాణక్య అనే పేరుతో ప్రసిద్ధుడైన వాడు ఎవరు? శుక్లతీర్థాన్ని తెలిసినవాడు అతడే; మరెవ్వరూ దాన్ని తెలిసినవారు కారు అని వినిపిస్తుంది.

Verse 24

केनोपायेन तत्तीर्थं तेन ज्ञातं धरातले । तदहं श्रोतुमिच्छामि परं कौतूहलं हि मे

ఏ ఉపాయంతో ఆ తీర్థం భూమిపై తెలిసింది, దాన్ని ఎవరు కనుగొన్నారు? అది నేను వినదలుచుకున్నాను; నా కుతూహలం అత్యంతం.

Verse 25

श्रीमार्कण्डेय उवाच । इक्ष्वाकुप्रभवो राजा नप्ता शुद्धोदनस्य च । चाणक्यो नाम राजर्षिर्बुभुजे पृथिवीमिमाम्

శ్రీ మార్కండేయుడు అన్నాడు—ఇక్ష్వాకు వంశంలో జన్మించిన ఒక రాజు ఉన్నాడు; అతడు శుద్ధోదనుని మనవడు. చాణక్యనామక రాజర్షి ఈ భూమిని పాలించాడు.

Verse 26

विक्रान्तो मतिमाञ्छूरः सर्वलोकैरवञ्चितः । वञ्चितः सहसा धूर्तवायसाभ्यां नृपोत्तमः

అతడు పరాక్రమశాలి, బుద్ధిమంతుడు, వీరుడు; ఎవరూ అతడిని మోసం చేయలేకపోయారు. అయినా ఆ నృపోత్తముడు అకస్మాత్తుగా ఇద్దరు ధూర్త కాకుల చేత మోసపోయాడు.

Verse 27

युधिष्ठिर उवाच । कथं स वञ्चितो राजा वायसाभ्यां कुतोऽथवा । पुरा येन प्रतिज्ञातं धीगर्भेण महात्मना

యుధిష్ఠిరుడు అన్నాడు—ఆ రాజు ఆ ఇద్దరు కాకులచేత ఎలా మోసపోయాడు? వారు ఎక్కడి నుండి వచ్చారు? అలాగే పూర్వకాలంలో మహాత్ముడు ధీగర్భుడు ఏ విధంగా ప్రతిజ్ఞ చేశాడు?

Verse 28

न जीवे वञ्चितोऽन्येन प्राणांस्त्यक्ष्ये न संशयः । एतन्मे वद विप्रेन्द्र परं कौतूहलं मम

నేను మరొకరిచేత మోసపోతే జీవించను; నిశ్చయంగా ప్రాణాలను విడిచిపెడతాను. ఓ విప్రేంద్రా, ఇది నాకు చెప్పుము; నా కుతూహలం అత్యంతం.

Verse 29

श्रीमार्कण्डेय उवाच । आत्मानं वञ्चितं ज्ञात्वा तदा संगृह्य वायसौ । प्रेषयामास तीव्रेण दण्डेन यमसादनम्

శ్రీ మార్కండేయుడు అన్నాడు—తాను మోసపోయినట్టు గ్రహించి, అతడు ఆ ఇద్దరు కాకులను పట్టుకొని, కఠిన శిక్షతో యమసదనానికి (మరణానికి) పంపించాడు.

Verse 30

वायसावूचतुः । सुन्दोपसुन्दयोः पुत्रावावां काकत्वमागतौ । मा वधीस्त्वं महाभाग कस्मिंश्चित्कारणान्तरे

ఆ ఇద్దరు కాకులు అన్నాయి—మేము సుందోపసుందుల కుమారులము; కాకత్వాన్ని పొందాము. ఓ మహాభాగ, మమ్మల్ని చంపకుము; దీనికి ఒక ప్రత్యేక కారణం ఉంది.

Verse 31

तावावां कृतसंकल्पौ त्वया कोपेन मानद । निरस्तावनिरस्तौ वा यास्यावः परमां गतिम्

మేము ఇద్దరం విధి-నిర్ణీత సంకల్పంతో బద్ధులము. ఓ మానదా, నీ కోపంతో—నీవు మమ్మల్ని త్రోసివేసినా లేక త్రోసివేయకపోయినా—మేము పరమగతిని పొందుతాము.

Verse 32

तदादेशय राजेन्द्र कृत्वा तव महत्प्रियम् । मुक्तशापौ भविष्यावो ब्रह्मणो वचनं तथा

కాబట్టి ఓ రాజేంద్రా! నీకు మహాప్రియమైన కార్యం చేసి మాకు ఆజ్ఞాపించు. అప్పుడు మేము శాపముక్తులమవుతాము—ఇది బ్రహ్మదేవుని వాక్యం.

Verse 33

तच्छ्रुत्वा काकवचनं चाणक्यो नृपसत्तमः । नाहं जीवे विदित्वैवं वञ्चितः केन कर्हिचित्

కాకుల మాటలు విని నృపశ్రేష్ఠుడైన చాణక్యుడు (మనసులో)—“ఇలా తెలిసిన తర్వాత నేను జీవించను; ఎప్పుడైనా ఎవరో నన్ను మోసం చేశారు” అని అనుకున్నాడు.

Verse 34

तस्मात्तीर्थं विजानीतं यमस्य सदने द्विजौ । प्रेषयामि यथान्यायं श्रुत्वा तत्कथयिष्यथः

కాబట్టి ఓ ఇద్దరు బ్రాహ్మణులారా! యముని సదనంలోనూ దీనిని తీర్థంగా తెలుసుకోండి. విధిపూర్వకంగా మిమ్మల్ని అక్కడికి పంపుతాను; చూసి మీరు వివరించాలి.

Verse 35

तेनैव मुक्तौ तौ काकौ स्रक्चन्दनविभूषितौ । शीघ्रगौ प्रेषयामास यमस्य सदनं प्रति

ఆ కార్యంతోనే ఆ ఇద్దరు కాకులు విముక్తులయ్యారు, పుష్పమాలలు మరియు చందనంతో అలంకరింపబడి. వేగంగా యముని సదనమునకు పంపబడ్డారు.

Verse 36

राजोवाच । तत्र धर्मपुरं गत्वा विचरन्तावितस्ततः । यदि पृच्छति धर्मात्मा यमः संयमनो महान्

రాజు అన్నాడు—“అక్కడ ధర్మపురానికి వెళ్లి ఇటూ అటూ సంచరించండి. ధర్మాత్ముడైన మహా సంయమనుడు యముడు మిమ్మల్ని ప్రశ్నిస్తే…”

Verse 37

कुतो वामागतं ब्रूतं केन वा भूषितावुभौ । मदीया भारती तस्य कथनीया ह्यशङ्कितम्

అతనికి చెప్పండి—మీరు ఏ స్థలమునుండి వచ్చారు? మీ ఇద్దరినీ ఎవరు అలంకరించారు? నా వాక్యమును అతనికి సంకోచము లేకుండా చెప్పవలెను.

Verse 38

इक्ष्वाकुसंभवो राजा चाणक्यो नाम धार्मिकः । द्वादशाहे मृतस्यास्य तर्पितावशनादिना

ఇక్ష్వాకు వంశసంభవుడైన చాణక్యనామక ధార్మిక రాజు ఉన్నాడు. ఈ మృతుని ద్వాదశాహ కర్మలో అతడు మమ్మల్ని అన్నాదులతో తృప్తిపరిచాడు.

Verse 39

तच्छ्रुत्वा वचनं राज्ञो गतौ तौ यमसादनम् । क्रीडितौ प्राङ्गणे तस्य स्रक्चन्दनविभूषितौ । धर्मराजेन तौ दृष्टौ पृष्टौ धृष्टौ च वायसौ

రాజు వచనము విని ఆ ఇద్దరు యమసదనమునకు వెళ్లిరి. స్రజములు, చందనములతో అలంకృతులై అతని ప్రాంగణములో క్రీడించిరి. ధర్మరాజు ఆ ధృష్ట కాకులను చూచి ప్రశ్నించెను.

Verse 40

यम उवाच । कुतः स्थानात्समायातौ केन वा भूषितावुभौ । वृत्तं वै कथ्यतामेतद्वायसावविशङ्कया

యముడు పలికెను—మీరు ఏ స్థలమునుండి వచ్చారు? మీ ఇద్దరినీ ఎవరు అలంకరించారు? ఓ కాకులారా, ఈ సమస్త వృత్తాంతమును భయము లేకుండా చెప్పండి.

Verse 41

काकावूचतुः । इक्ष्वाकुसम्भवो राजा चाणक्यो नाम धार्मिकः । द्वादशाहे मृतस्यास्य तर्पितावशनादिभिः

కాకులు పలికిరి—ఇక్ష్వాకు వంశసంభవుడైన చాణక్యనామక ధార్మిక రాజు ఉన్నాడు. ఈ మృతుని ద్వాదశాహ కర్మలో అతడు అన్నాదులతో మమ్మల్ని తృప్తిపరిచాడు.

Verse 42

तयोस्तद्वचनं श्रुत्वा सदा वैवस्वतो यमः । चित्रगुप्तं कलिं कालं वीक्ष्यतामिदमब्रवीत्

వారి మాటలు విని వైవస్వత యముడు చిత్రగుప్తుడు, కలి, కాలుడు వైపు దృష్టి సారించి ఈ వాక్యములు పలికెను।

Verse 43

अण्डजस्वेदजातीनां भूतानां सचराचरे । विहितं लोककर्त्ःणां सान्निध्यं ब्रह्मणा मम

అండజ, స్వేదజములైన భూతములకును, సమస్త చరాచర సృష్టికును—లోకకర్త బ్రహ్మ నియమనార్థం నా సాన్నిధ్యాన్ని విధించాడు।

Verse 44

गतः कुत्र दुराचारश्चाणक्यो नामतस्त्विह । अन्विष्यतां पुराणेषु त्वितिहासेषु या गतिः

ఇక్కడ ‘చాణక్య’ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధుడైన ఆ దురాచారి ఎక్కడికి వెళ్లెను? పురాణములు, ఇతిహాసములలో వెదికి అతని గతి ఏమైందో నిర్ణయించుడి।

Verse 45

ततस्तैर्धर्मपालैस्तु धर्मराजप्रचोदितैः । निरीक्षिता पुराणोक्ता कर्मजा गतिरागतिः

అప్పుడు ధర్మరాజ యముని ప్రేరణతో ఆ ధర్మపాలకులు పురాణోక్తమైన కర్మజ గతి-ఆగతిని (పోవు-రావు విధిని) పరిశీలించారు।

Verse 46

ततः प्रोवाच वचनं धर्मो धर्मभृतां वरः । शृण्वतां धर्मपालानां मेघगम्भीरया गिरा

అనంతరం ధర్మము—ధర్మధారులలో శ్రేష్ఠుడు—వింటున్న ధర్మపాలకులకు మేఘగంభీరమైన వాణితో పలికెను।

Verse 47

शुक्लतीर्थे मृतानां तु नर्मदाविमले जले । अण्डजस्वेदजातीनां न गतिर्मम सन्निधौ

నర్మదా దేవి నిర్మల జలములోని శుక్లతీర్థంలో మరణించినవారికి నా లోకంలో గతి లేదు—అండజ, స్వేదజ జన్ములకైనా లేదు।

Verse 48

तत्तीर्थं धार्मिकं लोके ब्रह्मविष्णुमहेश्वरैः । निर्मितं परया भक्त्या लोकानां हितकाम्यया

ఆ తీర్థం లోకంలో ధర్మాసనంగా ప్రసిద్ధి; బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరులు పరమభక్తితో, లోకహితకాంక్షతో దానిని నిర్మించారు।

Verse 49

पापोपपातकैर्युक्ता ये नरा नर्मदाजले । शुक्लतीर्थे मृताः शुद्धा न ते मद्विषयाः क्वचित्

పాపములు, ఉపపాతకములతో కూడిన మనుష్యులైనా నర్మదాజలంలోని శుక్లతీర్థంలో మరణిస్తే శుద్ధులవుతారు; వారు ఎప్పుడూ నా అధికారంలోకి రారు।

Verse 50

एतच्छ्रुत्वा तु वचनं तौ काकौ यमभाषितम् । आगतौ शीघ्रगौ पार्थ दृष्ट्वा यमपुरं महत्

యముడు పలికిన ఈ మాటలు విని, ఆ ఇద్దరు వేగవంతమైన కాకులు, ఓ పార్థా, మహత్తర యమపురాన్ని చూసి తిరిగి వచ్చారు।

Verse 51

पृष्टौ तौ प्रणतौ राज्ञा यथावृत्तं यथाश्रुतम् । कथयामासतुः पार्थ दानवौ काकतां गतौ

రాజు అడగగా వారు ఇద్దరూ నమస్కరించి, జరిగినదాన్ని మరియు విన్నదాన్ని యథాతథంగా వివరించారు, ఓ పార్థా—కాకరూపం ధరించిన ఆ ఇద్దరు దానవులు।

Verse 52

अस्मात्स्थानाद्गतावावां यमस्य पुरमुत्तमम् । पृथिव्या दक्षिणे भागे ह्यतीत्य बहुयोनिजम्

ఈ స్థలమునుండి మేము యమధర్మరాజుని ఉత్తమ పురమునకు బయలుదేరాము; భూమి దక్షిణ భాగమున అనేక యోనిజ ప్రాంతాలను దాటి ముందుకు సాగాము।

Verse 53

तत्पुरं कामगं दिव्यं स्वर्णप्राकारतोरणम् । अनेकगृहसम्बाधं मणिकाञ्चनभूषितम्

ఆ పురము దివ్యమై, ఇష్టానుసారంగా దర్శనమిచ్చేది; దాని ప్రాకారములు, తోరణములు స్వర్ణమయములు, అనేక గృహాలతో నిండినది, మణి-కాంచనాలతో అలంకృతమైనది।

Verse 54

चतुष्पथैश्चत्वरैश्च घण्टामार्गोपशोभितम् । उद्यानवनसंछन्नं पद्मिनीखण्डमन्दितम्

ఆ నగరం చతుష్పథములు, విశాల చత్వరములతో శోభించెను; గంటలతో అలంకరించిన మార్గవీధులతో మనోహరమై, ఉద్యాన-వనములతో కప్పబడి, పద్మినీ సరస్సుల సమూహాలతో ముద్దుబెట్టెను।

Verse 55

हंससारससंघुष्टं कोकिलाकुलसंकुलम् । सिंहव्याघ्रगजाकीर्णमृक्षवानरसेवितम्

అక్కడ హంసలు, సారసాల కూయింపులు మార్మోగెను; కోకిలల గుంపులతో నిండెను; సింహ-వ్యాఘ్ర-గజాలతో పరిపూర్ణమై, ఎలుగుబంట్లు మరియు వానరులు సంచరించెను।

Verse 56

नरनारीसमाकीर्णं नित्योत्सवविभूषितम् । शंखदुन्दुभिर्निर्घोषैर्वीणावेणुनिनादितम्

ఆ నగరం నరనారీ సమూహాలతో నిండినది, నిత్యోత్సవాలతో విభూషితమైనది; శంఖ-దుందుభుల ఘోషతో ప్రతిధ్వనించి, వీణా-వేణు నాదాలతో మధురంగా మ్రోగెను।

Verse 57

यममार्गेऽपि विहितं स्वर्गलोकमिवापरम् । गतौ तत्र पुनश्चान्यैर्यमदूतैर्यमाज्ञया

యమమార్గములోనూ ఆ స్థలం మరొక స్వర్గలోకంలా ఏర్పాటై ఉండెను. అక్కడికి చేరి, యమాజ్ఞచే వారు ఇతర యమదూతలతో కలిసి మరల ముందుకు సాగిరి.

Verse 58

विदितौ प्रेषितौ तत्र यत्र देवो जगत्प्रभुः । प्राणस्य भीत्या दृष्टोऽसौ सिंहासनगतः प्रभुः

వారిని గుర్తించి, జగత్ప్రభువైన దేవుడు ఉన్న చోటికి పంపిరి. ఆ ప్రభువు ప్రాణానికే భయము కలిగించునట్లు, సింహాసనముపై ఆసీనుడై దర్శనమిచ్చెను.

Verse 59

महाकायो महाजङ्घो महास्कन्धो महोदरः । महावक्षा महाबाहुर्महावक्त्रेक्षणो महान्

ఆయన మహాకాయుడు, మహాజంఘలతో, విశాల స్కంధాలతో, మహోదరంతో ఉన్నాడు. మహావక్షస్థలము, మహాబాహువులు—మహానుడు; విస్తార ముఖము, ప్రభావశీల నేత్రములు కలవాడు.

Verse 60

महामहिषमारूढो महामुकुटभूषितः । तत्रान्यश्च कलिः कालश्चित्रगुप्तो महामतिः

ఆయన మహామహిషముపై ఆరూఢుడై, మహాముకుటముతో అలంకృతుడై ఉన్నాడు. అక్కడ మరికొందరు కూడా ఉన్నారు—కలి, కాల, మరియు మహామతియైన చిత్రగుప్తుడు.

Verse 61

समागतौ तदा दृष्टौ मध्ये ज्वलितपावकौ । पुण्यपापानि जन्तूनां श्रुतिस्मृत्यर्थपारगौ

అప్పుడు ఇద్దరు అక్కడికి వచ్చి, జ్వలించే అగ్నిమధ్య నిలిచినట్లు కనబడిరి. వారు జీవుల పుణ్యపాపాలను విచారించువారు, శ్రుతి-స్మృతి అర్థములలో పారంగతులు.

Verse 62

विचारयन्तौ सततं तिष्ठाते तौ दिवानिशम् । ततो ह्यावां प्रणामान्ते यमेन यममूर्तिना

ఆ ఇద్దరూ దివానిశలు నిరంతరం విచారిస్తూ అక్కడే నిలిచియున్నారు. అనంతరం మా ప్రణామాంతంలో యముడు—యమస్వరూపుడై—మాతో పలికెను.

Verse 63

पृष्टावागमने हेतुं तमब्रूव शृणुष्व तत् । उज्जयिन्यां महीपालश्चाणक्योऽभूत्प्रतापवान्

మా రాకకు కారణం అడిగినప్పుడు మేము అతనితో చెప్పితిమి—“ఇది వినుము. ఉజ్జయినిలో చాణక్యనామకుడు ప్రతాపవంతుడైన మహీపాలుడు ఉండెను.”

Verse 64

द्वादशाहे मृतस्यास्य भुक्त्वा प्राप्तौ यमालयम् । ततोऽस्माकं वचः श्रुत्वा कम्पयित्वा शिरो यमः

ఈ మృతుని ద్వాదశాహ కర్మానంతరం మేము భోజనం చేసి యమాలయానికి చేరితిమి. మా మాటలు విని యముడు ఆశ్చర్యంతో శిరస్సు కదిలించెను.

Verse 65

उवाच वचनं सत्यं सभामध्ये हसन्निव । अस्ति तत्कारणं येन चाणक्यः पापपूरुषः

సభామధ్యంలో యముడు నవ్వినట్లుగా సత్యవచనం పలికెను—“ఒక కారణమున్నది; దానివల్ల ఆ పాపపురుషుడు చాణక్యుడు ఇక్కడికి రాలేదు.”

Verse 66

नायातो मम लोके तु सर्वपापभयंकरे । शुक्लतीर्थे मृतानां तु नर्मदायां परं पदम्

“అతడు నా లోకమునకు రాలేదు; అది సమస్త పాపులకు భయంకర గమ్యం. నర్మదా నదిలోని శుక్లతీర్థంలో మరణించినవారికి పరమపదము (మోక్షము) లభించును.”

Verse 67

जायते सर्वजन्तूनां नात्र काचिद्विचारणा । अवशः स्ववशो वापि जन्तुस्तत्क्षेत्रमण्डले

సర్వ జీవులకు అక్కడ ఫలం స్వయంగా కలుగుతుంది; ఇక్కడ ఎలాంటి విచారణ లేదు. అసహాయుడైనా స్వవశుడైనా—ఆ పవిత్ర క్షేత్రమండలంలో ఉన్న జీవుడు నియత ఫలాన్ని పొందుతాడు.

Verse 68

मृतः स वै न सन्देहो रुद्रस्यानुचरो भवेत् । तद्धर्मवचनं श्रुत्वा निर्गत्य नगराद्बहिः

అక్కడ మరణించినవాడు—ఇందులో సందేహం లేదు—రుద్రుని అనుచరుడవుతాడు. ఆ ధర్మవచనాన్ని విని వారు నగరానికి బయటకు బయలుదేరారు.

Verse 69

पश्यन्तौ विविधां घोरां नरके लोकयातनाम् । त्रिंशत्कोट्यो हि घोराणां नरकाणां नृपोत्तम

ఆ ఇద్దరూ నరకంలో జీవులపై జరిగే అనేక భయంకర యాతనలను చూశారు. ఓ నృపోత్తమా, ఘోర నరకాలు ముప్పై కోట్లు ఉన్నాయి.

Verse 70

दृष्टा भीतौ परामार्तिगतौ तत्र महापथि । नरको रौरवस्तत्र महारौरव एव च

ఆ మహాపథంలో వారు ఇద్దరూ కనిపించారు—భయంతో వణికుతూ, తీవ్రమైన వేదనతో కుంగిపోయి. అక్కడ రౌరవ నరకం, అలాగే మహారౌరవం కూడా దర్శనమిచ్చాయి.

Verse 71

पेषणः शोषणश्चैव कालसूत्रोऽस्थिभञ्जनः । तामिस्रश्चान्धतामिस्रः कृमिपूतिवहस्तथा

అక్కడ పేషణ, శోషణ; కాలసూత్ర, అస్తిభంజన; తామిస్ర, అంధతామిస్ర; అలాగే కృమిపూతివహ అనే నరకాలు కూడా ఉన్నాయి.

Verse 72

दृष्टश्चान्यो महाज्वालस्तत्रैव विषभोजनः । नरकौ दंशमशकौ तथा यमलपर्वतौ

అక్కడే మరికొన్ని నరకాలు కూడా దర్శనమయ్యాయి—మహాజ్వాల, అలాగే విషభోజన; దంశ, మశక అనే నరకాలు; ఇంకా యమలపర్వతములు అనే జంట పర్వతాలు కూడా।

Verse 73

नदी वैतरणी दृष्टा सर्वपापप्रणाशिनी । शीतलं सलिलं यत्र पिबन्ति ह्यमृतोपमम्

వారు వైతరణీ నదిని చూశారు—అది సమస్త పాపాలను నశింపజేసేది; అక్కడి నీరు శీతలమై, జనులు దానిని అమృతసమంగా పానంచేస్తారు।

Verse 74

तदेव नीरं पापानां शोणितं परिवर्तते । असिपत्रवनं चान्यद्दृष्टान्या महती शिला

అదే నీరు పాపులకు రక్తంగా మారుతుంది. అక్కడ మరో భయం కూడా దర్శనమవుతుంది—అసిపత్రవనం (ఖడ్గసదృశ పత్రాల వనం) మరియు ఒక మహా శిల కూడా కనిపిస్తుంది।

Verse 75

अग्निपुंजनिभाकारा विशाला शाल्मली परा । इत्यादयस्तथैवान्ये शतसाहस्रसंज्ञिताः

అగ్నిపుంజంలా కనిపించే, విస్తారమైన పరమ శాల్మలీ (నరకం) ఉంది. ఇలాగే మరెన్నో నరకాలు కూడా చెప్పబడ్డాయి—వాటి పేర్లు లక్షల సంఖ్యలో ఉన్నాయి।

Verse 76

घोरघोरतरा दृष्टाः क्लिश्यन्ते यत्र मानवाः । वाचिकैर्मानसैः पापैः कर्मजैश्च पृथग्विधैः

ఇంకా ఇంకా ఘోరమైన లోకాలు దర్శనమయ్యాయి; అక్కడ మనుష్యులు బాధపడతారు—వాక్కుతో చేసిన పాపాల వల్ల, మనస్సుతో చేసిన పాపాల వల్ల, అలాగే కర్మజన్యమైన వివిధ దోషాల వల్ల।

Verse 77

अहंकारकृतैर्दोषैर्मायावचनपूर्वकैः । पिता माता गुरुर्भ्राता अनाथा विकलेन्द्रियाः

అహంకారజనిత దోషాలు, మాయామయ వాక్యాలు ముందుండగా, జనులు తండ్రి–తల్లి–గురు–సోదరులుగా ఉన్నప్పటికీ చివరకు అనాథలై ఇంద్రియవైకల్యంతో పడిపోతారు।

Verse 78

भ्रमन्ति नोद्धृता येषां गतिस्तेषां हि रौरवे । तत्र ते द्वादशाब्दानि क्षपित्वा रौरवेऽधमाः

రక్షింపబడక తిరుగాడేవారికి గతి నిశ్చయంగా రౌరవ నరకమే; అక్కడ ఆ అధములు పన్నెండు సంవత్సరాలు గడిపి కూడా మరల అధోగతిని పొందుతారు।

Verse 79

इह मानुष्यके लोके दीनान्धाश्च भवन्ति ते । देवब्रह्मस्वहर्त्ःणां नराणां पापकर्मणाम्

ఈ మానవలోకంలో వారు దీనులుగా, అంధులుగా అవుతారు—దేవులకూ బ్రాహ్మణులకూ చెందిన ధనాన్ని దోచే పాపకర్ములు।

Verse 80

महारौरवमाश्रित्य ध्रुवं वासो यमालये । ततः कालेन महता पापाः पापेन वेष्टिताः

మహారౌరవంలో పడవేయబడినవారు నిశ్చయంగా యమాలయంలో నివసిస్తారు; అనంతరం దీర్ఘకాలానికి పాపులు తమ పాపంతోనే చుట్టుముట్టబడతారు।

Verse 81

जायन्ते कण्टकैर्भिन्नाः कोशे वा कोशकारकाः । मृगपक्षिविहङ्गानां घातका मांसभक्षकाः

వారు ముళ్లతో చీల్చబడినవారిగా జన్మిస్తారు, లేదా కోశంలోనే కోశం నేసే జీవులుగా అవుతారు—మృగాలు, పక్షులను చంపి మాంసం భక్షించేవారు।

Verse 82

पेषणं नरकं यान्ति शोषणं जीवबन्धनात् । तत्रत्यां यातनां घोरां सहित्वा शास्त्रचोदिताम्

వారు పేషణ అనే నరకానికి, అలాగే జీవులను బంధించిన దోషం వల్ల శోషణ నరకానికీ వెళ్తారు. అక్కడ శాస్త్రవిధితమైన ఘోర యాతనలను భరించి కర్మానుసారం ముందుకు సాగుతారు.

Verse 83

इह मानुष्यतां प्राप्य पङ्ग्वन्धबधिरा नराः । गवार्थे ब्राह्मणार्थे च ह्यनृतं वदतामिह

ఈ లోకంలో మానవ జన్మ పొందినప్పటికీ, గోవుల ప్రయోజనం కోసం గానీ బ్రాహ్మణుల ప్రయోజనం కోసం గానీ అసత్యం పలికేవారు కుంటివారు, అంధులు, బధిరులు అవుతారు.

Verse 84

पतनं जायते पुंसां नरके कालसूत्रके । तत्रत्या यातना घोरा विहिता शास्त्रकर्तृभिः

మనుష్యులు కాలసూత్రక అనే నరకంలో పడతారు. అక్కడి ఘోర యాతనలు శాస్త్రకర్తలచే విధించబడ్డవి.

Verse 85

भुक्त्वा समागता ह्यत्र ते यास्यन्त्यन्त्यजां गतिम् । बन्धयन्ति च ये जीवांस्त्यक्त्वात्मकुलसन्ततिम्

ఆ ఫలాలను అనుభవించి మళ్లీ ఇక్కడికి వచ్చి వారు అంత్యజ స్థితిని పొందుతారు. జీవులను బంధించే వారు—తమ కులసంతతిని త్యజించి—అటువంటి ఫలాన్నే పొందుతారు.

Verse 86

पतन्ति नात्र सन्देहो नरके तेऽस्थिभञ्जने । तत्र वर्षशतस्यान्त इह मानुष्यतां गताः

వారు అస్తిభంజన అనే నరకంలో పడతారు—ఇందులో సందేహం లేదు. అక్కడ వంద సంవత్సరాలు పూర్తయ్యాక వారు మళ్లీ ఇక్కడ మానవ జన్మను పొందుతారు.

Verse 87

कुब्जा वामनकाः पापा जायन्ते दुःखभागिनः । ये त्यजन्ति स्वकां भार्यां मूढाः पण्डितमानिनः

తమను తాము పండితులమని భావించి మోహగ్రస్తులై స్వభార్యను విడిచిపెట్టే పాపులు దుఃఖభాగులై కుబ్జులుగా, వామనులుగా జన్మిస్తారు।

Verse 88

ते यान्ति नरकं घोरं तामिस्रं नात्र संशयः । तत्र वर्षशतस्यान्ते इह मानुष्यतां गताः

వారు నిస్సందేహంగా ‘తామిస్ర’ అనే ఘోర నరకానికి వెళ్తారు। అక్కడ వంద సంవత్సరాలు ఉండి, చివరికి మళ్లీ ఇక్కడ మానవ జన్మను పొందుతారు।

Verse 89

दुश्चर्माणो दुर्भगाश्च जायन्ते मानवा हि ते । मानकूटं तुलाकूटं कूटकं तु वदन्ति ये

అబద్ధపు కొలతలు, అబద్ధపు తూకాలు, మోసపూరిత నకిలీతనాన్ని పలికే (మరియు ఆచరించే) వారు చర్మరోగాలతో, దురదృష్టంతో మనుష్యులుగా జన్మిస్తారు।

Verse 90

नरके तेऽन्धतामिस्रे प्रपच्यन्ते नराधमाः । शतसाहस्रिकं कालमुषित्वा तत्र ते नराः

ఆ నరాధములు ‘అంధతామిస్ర’ అనే నరకంలో కాల్చబడుతూ శిక్ష అనుభవిస్తారు। అక్కడ లక్ష సంవత్సరాల కాలం గడిపి, తరువాత కర్మానుసారం తదుపరి గతిని పొందుతారు।

Verse 91

इह शत्रुगृहे त्वन्धा भ्रमन्ते दीनमूर्तयः । पितृदेवद्विजेभ्योऽन्नमदत्त्वा येऽत्र भुञ्जते

ఇక్కడ పితృదేవతలకు, దేవతలకు, ద్విజులకు అన్నం ఇవ్వకుండా తామే భుజించే వారు ఈ లోకంలో శత్రువు ఇంట అంధులై దీనరూపంతో తిరుగుతారు।

Verse 92

नरके कृमिभक्ष्ये ते पतन्ति स्वात्मपोषकाः । ततः प्रसूतिकाले हि कृमिभुक्तश्च सव्रणः

తమను తాము మాత్రమే పోషించుకునే వారు ‘కృమిభక్ష్య’ అనే నరకంలో పడతారు. ఆపై జననకాలంలో వారు పురుగులు తిన్నట్లుగా, గాయాలతో కప్పబడి జన్మిస్తారు.

Verse 93

जायतेऽशुचिगन्धोऽत्र परभाग्योपजीवकः । स्वकर्मविच्युताः पापा वर्णाश्रमविवर्जिताः

ఇక్కడ అతడు అపవిత్ర దుర్గంధంతో జన్మించి, ఇతరుల భాగ్యంపై జీవిస్తాడు. స్వధర్మం నుండి చ్యుతుడై పాపిగా, వర్ణాశ్రమ నియమాలను విసర్జిస్తాడు.

Verse 94

नरके पूयसम्पूर्णे क्लिश्यन्ते ह्ययुतं समाः । पूर्णे तत्र ततः काले प्राप्य मानुष्यकं भवम्

పూయంతో నిండిన నరకంలో వారు నిజంగా పదివేల సంవత్సరాలు బాధపడతారు. అక్కడి నియతకాలం పూర్తయ్యాక వారు మళ్లీ మానవ జన్మను పొందుతారు.

Verse 95

उद्वेजनीया भूतानां जायन्ते व्याधिभिर्वृताः । अग्निदो गरदश्चैव लोभमोहान्वितो नरः

వారు వ్యాధులతో కప్పబడి జన్మించి, జీవులకు భయకారణమవుతారు. అగ్నిదాత, విషప్రయోగి అయిన వాడు లోభమోహాలకు లోనైన మనిషి.

Verse 96

नरके विषसम्पूर्णे निमज्जति दुरात्मवान् । तत्र वर्षशतात्कालादुन्मज्जनमवस्थितः

విషంతో నిండిన నరకంలో దుర్మనస్కుడు మునిగిపోతాడు. అక్కడ అతడు వంద సంవత్సరాలపాటు పైకి రాకుండా అలాగే ఉంటాడు.

Verse 97

भुवि मानुषतां प्राप्य कृपणो जायते पुनः । पादुकोपानहौ छत्रं शय्यां प्रावरणानि च

భూమిపై మానవజన్మ పొందినప్పటికీ అతడు మళ్లీ కృపణుడిగా జన్మిస్తాడు—పాదుకలు, చెప్పులు, గొడుగు, శయ్య, కప్పుచీరలు ఇవే తన స్వంతమని భావించి వాటికే అంటిపెట్టుకుంటాడు।

Verse 98

अदत्त्वा दंशमशकैर्भक्ष्यन्ते जन्यसप्ततिम् । पितुर्द्रव्यापहर्तारस्ताडनक्रोशने रताः

ఎవరు దానం చేయరో వారు డంకలు వేసే పురుగులు, దోమల చేత డెబ్బై జన్మల వరకు బాధింపబడతారు. తండ్రి ధనాన్ని అపహరించేవారు దండలోకాలలో కొట్టింపులు, ఆర్తనాదాలలోనే రమిస్తూ శిక్ష అనుభవిస్తారు।

Verse 99

पीडनं क्रियते तेषां यत्र तौ युग्मपर्वतौ । या सा वैतरणी घोरा नदी रक्तप्रवाहिनी

ఆ రెండు యుగ్మపర్వతాలు ఉన్న చోటే వారికి పీడన కలుగుతుంది. అదే ఘోరమైన వైతరణీ—రక్తప్రవాహంలా ప్రవహించే నది।

Verse 100

पिबन्ति रुधिरं तत्र येऽभियान्ति रजस्वलाम् । असिपत्रवने घोरे पीड्यन्ते पापकारिणः

అక్కడ రజస్వల స్త్రీని సమీపించే పాపులు రక్తాన్ని త్రాగించబడతారు; అటువంటి దుష్కర్ములు ఘోరమైన అసిపత్రవనంలో తీవ్రంగా పీడింపబడతారు।

Verse 101

परपीडाकरा नित्यं ये नरोऽन्त्यजगामिनः । गुरुदाररतानां तु महापातकिनामपि

ఎవరు నిత్యం ఇతరులకు బాధ కలిగిస్తారో, ఎవరు అత్యంత పతితాచారంలో పడిపోతారో, మరియు గురుపత్నిలో రమించేవారో—అటువారిని కూడా మహాపాతకులు, మహాపాపులు అని లెక్కిస్తారు।

Verse 102

शिलावगूहनं तेषां जायते जन्मसप्ततिम् । ज्वलन्तीमायसीं घोरां बहुकण्टकसंवृताम्

వారికి డెబ్బై జన్మల వరకు ‘శిలా-ఆలింగనం’ అనే యాతన కలుగుతుంది—భయంకరమైన, మండే ఇనుప కారాగారం, చుట్టూ అనేక ముళ్లతో ఆవరించబడినది।

Verse 103

शाल्मलीं तेऽवगूहन्ति परदाररता हि ये । परस्य योषितं हृत्वा ब्रह्मस्वमपहृत्य च

పరస్త్రీలపై ఆసక్తి గలవారు శాల్మలీ (ముళ్లతో కూడిన సీమల) వృక్షాన్ని ఆలింగనం చేయవలసి వస్తుంది; అలాగే పరుని స్త్రీని అపహరించి, బ్రహ్మస్వం (బ్రాహ్మణుల ధనం) దోచినవారూ అదే యాతనకు నెట్టబడతారు।

Verse 104

अरण्ये निर्जले देशे स भवेत्क्रूरराक्षसः । देवस्वं ब्राह्मणस्वं च लोभेनैवाहरेच्च यः

లోభంతో దేవస్వం (దేవతలకు అర్పిత ధనం) మరియు బ్రాహ్మణస్వం దోచినవాడు, నీరు లేని అరణ్యప్రదేశంలో నివసించే క్రూర రాక్షసుడిగా మారుతాడు।

Verse 105

स पापात्मा परे लोके गृध्रोच्छिष्टेन जीवति । एवमादीनि पापानि भुञ्जन्ते यमशासनात्

ఆ పాపాత్ముడు పరలోకంలో గద్దలు వదిలిన ఉచ్ఛిష్టంతో జీవిస్తాడు; ఈ విధంగా యమశాసనముచే వారు ఇలాంటి మరియు ఇతర పాపఫలాలను అనుభవిస్తారు।

Verse 106

येषां तु दर्शनादेव श्रवणाज्जायते भयम् । तथा दानफलं चान्ये भुञ्जाना यममन्दिरे

కొంతమందికి కేవలం దర్శనమాత్రానో శ్రవణమాత్రానో భయం కలుగుతుంది; మరికొందరు యమమందిరంలో తమ దానఫలాన్ని అనుభవిస్తారు।

Verse 107

दृष्टाः श्रुतं कथयतां दूतानां च यमाज्ञया । रथैरन्ये गजैरन्ये केचिद्वाजिभिरावृताः

యమాజ్ఞచేత చూచినదీ వినినదీ వివరించే దూతలు కన్పించారు; కొందరు రథాలతో, కొందరు గజాలతో, మరికొందరు అశ్వాలతో ఆవరించబడ్డారు।

Verse 108

दृष्टास्तत्र महाभाग तपःसंचयसंस्थिताः । गोदाता स्वर्णदाता च भूमिरत्नप्रदा नराः

అక్కడ, ఓ మహాభాగ, తపస్సు సঞ্চయంలో స్థితులైన పురుషులు కన్పించారు—గోదాతలు, స్వర్ణదాతలు, భూమి మరియు రత్నాలు ప్రసాదించువారు।

Verse 109

शय्याशनगृहादीनां स लोकः कामदो नृणाम् । अन्नं पानीयसहितं ददते येऽत्र मानवाः

ఆ లోకం మనుష్యులకు శయ్య, ఆసన, గృహాది ప్రసాదించే కామదాయకమవుతుంది—ఇక్కడ నీటితో కూడిన అన్నదానం చేసే వారికి విశేషంగా।

Verse 110

तत्र तृप्ताः सुसंतुष्टाः क्रीडन्ते यमसादने । अत्र यद्दीयते दानमपि वालाग्रमात्रकम्

అక్కడ తృప్తులై, సుసంతుష్టులై వారు యమసదనంలో క్రీడిస్తారు; ఇక్కడ ఇచ్చే దానం—వెంట్రుక అగ్రమాత్రమైనా—వృథా కాదు।

Verse 111

तदक्षयफलं सर्वं शुक्लतीर्थे नृपोत्तम । एतत्ते कथितं सर्वं यद्दृष्टं यच्च वै श्रुतम्

ఓ నృపోత్తమా, శుక్లతీర్థంలో అది సమస్తం అక్షయఫలాన్ని ఇస్తుంది; చూచినదీ, నిశ్చయంగా వినినదీ—అన్నిటినీ నీకు నేను చెప్పితిని।

Verse 112

कुरुष्व यदभिप्रेतं यदि शक्नोषि मुच्यताम् । तयोस्तद्वचनं श्रुत्वा चाणक्यो हृष्टमानसः

నీవు శక్తిమంతుడవైతే నీకు అభిప్రేతమైనదే చేయుము; బంధము విముక్తమగుగాక. ఆ ఇద్దరి వచనములు విని చాణక్యుడు హృదయానందమొందెను.

Verse 113

विसर्जयामास खगावभिनन्द्य पुनःपुनः । ताभ्यां गताभ्यां सर्वस्वं दत्त्वा विप्रेषु भारत

ఆ రెండు పక్షులను అతడు పునఃపునః అభినందించి తరువాత విడిచిపెట్టెను. వారు వెళ్లిన తరువాత, ఓ భారతా, తన సర్వస్వమును బ్రాహ్మణులకు దానమిచ్చెను.

Verse 114

कामक्रोधौ परित्यज्य जगामामरपर्वतम् । तत्र बद्ध्वोडुपं गाढं कृष्णरज्ज्वावलम्बितम्

కామక్రోధములను విడిచి అతడు అమరపర్వతమునకు వెళ్లెను. అక్కడ నల్లని తాడుతో వేలాడే చిన్న పడవను బలంగా కట్టెను.

Verse 115

प्लवमानो जगामाऽशु ध्यायन्देवं जनार्दनम् । आरोग्यं भास्करादिच्छेद्धनं वै जातवेदसः

తేలుతూ అతడు శీఘ్రంగా ముందుకు సాగి దేవుడు జనార్దనుని ధ్యానించెను. భాస్కరుని నుండి ఆరోగ్యం, జాతవేదసైన అగ్నినుండి కోరిన ధనం లభించును.

Verse 116

प्राप्नोति ज्ञानमीशानान्मोक्षं प्राप्नोति केशवात् । नीलं रक्तं तदभवन्मेचकं यद्धि सूत्रकम्

ఈశానుని నుండి జ్ఞానం లభించును, కేశవుని నుండి మోక్షం లభించును. నీలమూ రక్తమూ అయిన ఆ దారం గాఢమైన మేఘశ్యామ వర్ణముగా మారెను.

Verse 117

शुद्धस्फटिकसङ्काशं दृष्ट्वा रज्जुं महामतिः । आप्लुत्य विमले तोये गतोऽसौ वैष्णवं पदम्

శుద్ధ స్ఫటికంలా ప్రకాశించే రజ్జువును చూచి ఆ మహామతి నిర్మల జలంలో స్నానం చేసి వైష్ణవ పరమపదాన్ని పొందెను।

Verse 118

गायन्ति यद्वेदविदः पुराणं नारायणं शाश्वतमच्युताह्वयम् । प्राप्तः स तं राजसुतो महात्मा निक्षिप्य देहं शुभशुक्लतीर्थे

వేదవిదులు ‘అచ్యుత’ నామంతో గానము చేసే శాశ్వత నారాయణ పురాణాన్ని ఆ మహాత్మ రాజకుమారుడు పొందెను; శుభ శుక్లతీర్థంలో దేహాన్ని విడిచెను।

Verse 119

एषा ते कथिता राजन्सिद्धिश्चाणक्यभूभृतः । तथान्यत्तव वक्ष्यामि शृणुष्वैकाग्रमानसः

ఓ రాజా, చాణక్య భూపతి యొక్క ఈ సిద్ధిని నీకు చెప్పితిని. ఇక మరికొంత చెప్పుదును—ఏకాగ్రచిత్తంతో వినుము।