Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 118

Devanagari script

गायन्ति यद्वेदविदः पुराणं नारायणं शाश्वतमच्युताह्वयम् । प्राप्तः स तं राजसुतो महात्मा निक्षिप्य देहं शुभशुक्लतीर्थे

Transliteration

gāyanti yadvedavidaḥ purāṇaṃ nārāyaṇaṃ śāśvatamacyutāhvayam | prāptaḥ sa taṃ rājasuto mahātmā nikṣipya dehaṃ śubhaśuklatīrthe

Translation

వేదవిదులు ‘అచ్యుత’ నామంతో గానము చేసే శాశ్వత నారాయణ పురాణాన్ని ఆ మహాత్మ రాజకుమారుడు పొందెను; శుభ శుక్లతీర్థంలో దేహాన్ని విడిచెను।

Word by Word

• gāyanti: they sing
• gāyanti: Kriyā (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: gai (धातु)
• Form: लट्-लकार (present), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद

• yat: whom/which
• yat: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: yad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धः—यम् (object)

• veda-vidaḥ: knowers of the Vedas
• veda-vidaḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: veda (प्रातिपदिक) + vid (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (वेदं विदन्ति इति)

• purāṇam: ancient (purāṇa)
• purāṇam: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: purāṇa (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; "नारायणम्" इत्यस्य विशेषणम्

• nārāyaṇam: Nārāyaṇa
• nārāyaṇam: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: nārāyaṇa (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• śāśvatam: eternal
• śāśvatam: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: śāśvata (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; "नारायणम्" इति विशेषणम्

• acyuta-āhvayam: named ‘Acyuta’
• acyuta-āhvayam: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: acyuta (प्रातिपदिक) + āhvaya (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (अच्युत-आह्वयः = अच्युत इति आह्वयः यस्य)

• prāptaḥ: attained/reached
• prāptaḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: prāp (धातु) उपसर्गः pra-
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि—"having attained/reached"

• saḥ: he
• saḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• tam: him
• tam: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• rāja-sutaḥ: the king’s son
• rāja-sutaḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: rājan (प्रातिपदिक) + suta (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (राज्ञः सुतः)

• mahātmā: the great-souled one
• mahātmā: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: mahā (प्रातिपदिक) + ātman (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—कर्मधारयः (महान् आत्मा)

• nikṣipya: having cast off
• nikṣipya: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: kṣip (धातु) उपसर्गः ni-
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभावः; अर्थः—"having laid down/abandoned"

• deham: the body
• deham: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: deha (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• śubha-śukla-tīrthe: at the auspicious Śukla-tīrtha
• śubha-śukla-tīrthe: Adhikaraṇa (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: śubha (प्रातिपदिक) + śukla (प्रातिपदिक) + tīrtha (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; समासः—कर्मधारयः (शुभं च शुक्लं च तीर्थम्)

Speaker

Mārkaṇḍeya (narrating; inferred)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Śuklatīrtha

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A noble prince, serene and radiant, listens to/recites the eternal Nārāyaṇa Purāṇa praised by Veda-knowers; at Śuklatīrtha he peacefully relinquishes the body, with subtle signs of divine reception.

Characters & Entities

• Nārāyaṇa
• Acyuta
• Śuklatīrtha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Association with Nārāyaṇa’s sacred lore and the power of a tīrtha culminate in auspicious liberation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Śuklatīrtha on the Narmadā (Revā), praised as an auspicious place where one may attain the highest end.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implied merit of Purāṇa-recitation/śravaṇa and the sanctity of departing the body at Śuklatīrtha; no step-by-step rite stated.