Rig Veda 9.68.8 — Mandala 9, Sukta 68, Mantra 8

Sukta 9.68

Devata: Soma Pavamāna

Chandas: Trishtubh (probable; requires verification)

Samhita Patha (Devanagari)

परिप्रयन्तं वय्यं सुषंसदं सोमं मनीषा अभ्यनूषत स्तुभः । यो धारया मधुमाँ ऊर्मिणा दिव इयर्ति वाचं रयिषाळमर्त्यः ॥

Transliteration

pari-prayántaṃ vayyyáṃ su-saṃsádaṃ sómaṃ manīṣā́ abhy ànūṣata stúbhaḥ | yó dhā́rayā mádhumān ū́rmiṇā divá iyárti vā́caṃ rayiṣā́ḷ amártyaḥ ||

Translation

పరిప్రయంతం—చుట్టూ సంచరించే—వయ్య (ఎగరుటకు యోగ్య), సుషంసద (సువాసిత/సుస్థిరాసీన) ఆ సోముని మనీషా మరియు స్తుభ్ (స్తుతులు) అభ్యనూషత—అతనిని ఉద్దేశించి పాడాయి. అతడు ధారయా మధుమాన్—మాధుర్యంతో నిండినవాడు—దివః ఊర్మిణా (దివ్య తరంగంతో) వాచాన్ని పైకి లేపుతాడు; అమర్త్యుడు, రయిషాళ్ (సంపదనిచ్చేవాడు)గా ఉండి సత్త్వ-సమృద్ధిని పెంపొందిస్తాడు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• परि: around, forth (as preverb)
• परि: —
• Type: Indeclinable
• Root: परि

• प्रयन्तम्: going forth, moving onward
• प्रयन्तम्: कर्म
• Type: Verb (participle)
• Root: प्र-यम् (यम्) / √या (गत्यर्थ) (वेद. प्रयोग)

• वय्यम्: vigorous/active, youthful (epithet)
• वय्यम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: वय्य (प्रातिपदिक) (< वयस्/वयः? वेद. विशेषण)

• सुषंसदम्: well-praised, of good renown
• सुषंसदम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: सु-शंसद (प्रातिपदिक) (सु + शंसद् ‘praiseworthy/celebrated’)

• सोमम्: Soma (the pressed sacred drink/deity)
• सोमम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)

• मनीषा: thought, inspired insight
• मनीषा: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: मनीषा (प्रातिपदिक)

• अभि: towards, upon
• अभि: —
• Type: Indeclinable
• Root: अभि

• अनूषत: they praised/uttered (in response), they sang after
• अनूषत: क्रिया
• Type: Verb
• Root: अनु-√वच्/√उष् (वेद. स्तुति/उच्चारणार्थ) (अनु + ऊष्)

• स्तुभः: praisers, chanters
• स्तुभः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: स्तुभ् (प्रातिपदिक) (< √स्तुभ् ‘to praise’)

• यः: who (he who)
• यः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• धारया: with a stream (of juice)
• धारया: करण
• Type: Noun
• Root: धारा (प्रातिपदिक)

• मधुमान्: honeyed, sweet (rich in mead)
• मधुमान्: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: मधुमत् (प्रातिपदिक)

• ऊर्मिणा: with a wave/surge
• ऊर्मिणा: करण
• Type: Noun
• Root: ऊर्मि (प्रातिपदिक)

• दिवः: of heaven, from the sky
• दिवः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: दिव्/द्यौ (प्रातिपदिक)

• इयर्ति: he sets in motion, he raises
• इयर्ति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √ईर्/√इर् (प्रेरणे/गतौ)

• वाचम्: speech, voice
• वाचम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: वाच् (प्रातिपदिक)

• रयिषाळम्: bringing/giving wealth
• रयिषाळम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: रयिषाळ (प्रातिपदिक) (रयि-षाळ ‘wealth-possessing/wealth-giving’)

• अमर्त्यः: immortal (one), the deathless
• अमर्त्यः: कर्तृ
• Type: Noun/Adjective
• Root: अमर्त्य (प्रातिपदिक)