Rig Veda 9.68.7 — Mandala 9, Sukta 68, Mantra 7

Sukta 9.68

Devata: Soma Pavamāna

Chandas: Trishtubh (probable; requires verification)

Samhita Patha (Devanagari)

त्वां मृजन्ति दश योषणः सुतं सोम ऋषिभिर्मतिभिर्धीतिभिर्हितम् । अव्यो वारेभिरुत देवहूतिभिर्नृभिर्यतो वाजमा दर्षि सातये ॥

Transliteration

tvā́ṃ mṛ́janti dáśa yóṣaṇaḥ sutáṃ sóma ṛ́ṣibhir matíbhiḥ dhītíbhiḥ hitám | avyó vā́rebhir utá deváhūtibhir nṛ́bhir yató vājám ā́ dárṣi sātáye ||

Translation

ఓ సోమా! నిన్ను—సుత (నిష్పేషిత) స్థితిలో—దశ యోషణలు (పది కన్యలు) పరిమార్జనం చేస్తారు; ఋషులు మతులు, ధీతులు (స్థిరధ్యానాలు) ద్వారా నిన్ను స్థాపించారు. అవి-వార (ఉన్నపు వడపోతలు)తో, దేవహూతి (దేవ-ఆహ్వానాలు)తో, నరుల శక్తులతో—అక్కడి నుంచే నీవు ప్రకాశించి, సాతయే (విజయార్థం) వాజ (బల-సంపద) పరిపూర్ణతను దర్శింపజేస్తావు.

Word by Word

• त्वाम्: you (as object)
• त्वाम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मृजन्ति: they cleanse/purify
• मृजन्ति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: मृज् (धातु)

• दश: ten
• दश: विशेषण
• Type: Numeral
• Root: दशन् (संख्या-प्रातिपदिक)

• योषणः: women; maidens
• योषणः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: योषणा (स्त्री-प्रातिपदिक)

• सुतम्: pressed; expressed
• सुतम्: कर्म
• Type: Participle (past passive)
• Root: सु (धातु) → सुत (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त)

• सोमम्: Soma
• सोमम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)

• ऋषिभिः: with/through seers
• ऋषिभिः: करण
• Type: Noun
• Root: ऋषि (प्रातिपदिक)

• मतिभिः: with thoughts; with devotions
• मतिभिः: करण
• Type: Noun
• Root: मति (स्त्री-प्रातिपदिक)

• धीतिभिः: with insights; with hymnic inspirations
• धीतिभिः: करण
• Type: Noun
• Root: धीति (स्त्री-प्रातिपदिक)

• हितम्: placed; set; deposited
• हितम्: कर्म (विशेषणरूपेण)
• Type: Participle (past passive)
• Root: धा (धातु) → हित (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त)

• अव्यः: the sheep (i.e., the woolen filter)
• अव्यः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अवि (प्रातिपदिक)

• वारेभिः: with hairs/wool (strands)
• वारेभिः: करण
• Type: Noun
• Root: वार (नपुंसक-प्रातिपदिक)

• उत: and; also
• उत: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: उत (निपात)

• देवहूतिभिः: with invocations/calls to the gods
• देवहूतिभिः: करण
• Type: Noun
• Root: देवहूति (स्त्री-प्रातिपदिक)

• नृभिः: with men
• नृभिः: करण
• Type: Noun
• Root: नृ (पुं-प्रातिपदिक)

• यतः: from where; whence
• यतः: अपादान (अर्थतः)
• Type: Indeclinable
• Root: यतस् (अव्यय/सम्बन्ध-प्रातिपदिक)

• वाजम्: prize; strength; (winning) food
• वाजम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: वाज (प्रातिपदिक)

• आ: towards; forth
• आ: प्रवर्तक (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/निपात)

• दर्षि: you see; you appear/come into view
• दर्षि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)

• सातये: for winning; for gain/victory
• सातये: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: साति (स्त्री-प्रातिपदिक)