Rig Veda 9.68.9 — Mandala 9, Sukta 68, Mantra 9
Sukta 9.68
Devata: Soma Pavamāna
Chandas: Trishtubh (probable; requires verification)
Samhita Patha (Devanagari)
अयं दिव इयर्ति विश्वमा रजः सोमः पुनानः कलशेषु सीदति । अद्भिर्गोभिर्मृज्यते अद्रिभिः सुतः पुनान इन्दुर्वरिवो विदत्प्रियम् ॥
Transliteration
ayáṃ divá iyarti víśvam ā́ rájaḥ sómaḥ punānáḥ kalaśéṣu sīdati | adbhír góbhiḥ mṛ́jyate ádribhiḥ sutáḥ punāná índur várivo vidat priyám ||
Translation
ఈ దివ్య సోముడు సమస్త రజః (లోక-ఆకాశం) ను చలింపజేస్తాడు; స్వయంపవమానుడై కలశాలలో ఆసీనుడవుతాడు. జలములతోను గో-కిరణములతోను అతడు మృజ్యతే (శుద్ధి చేయబడతాడు); అద్రి (నలిపే రాళ్లు) చేత సుతుడై, పవమాన ఇందువు ప్రియమును మరియు వరివస్ (విస్తృత అవకాశం/ఆశ్రయం) ను పొందుతాడు.
Word by Word
अयम्this (one)
अयम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
दिवःfrom heaven / of heaven
दिवः:
अपादान (उत्पत्तिस्थान/उद्गम)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक: दिव्/द्यौ ‘heaven, sky’)
ईयर्तिsets in motion / drives
ईयर्ति:
क्रिया
TypeVerb
Rootईर् (ईरयति/ईयर्ति) ‘to set in motion, raise, impel’
विश्वम्all, the whole (everything)
विश्वम्:
कर्म
TypeAdjective (used substantively) / Noun
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
आtowards, into
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
रजःthe region/space
रजः:
कर्म/अधिकरण (गत्यर्थे लक्ष्य-प्रदेश)
TypeNoun
Rootरजस् (प्रातिपदिक) ‘space, region, atmosphere’
सोमःSoma
सोमः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
पुनानःpurifying (himself), being purified
पुनानः:
कर्तृ (सोमस्य विशेषणम्)
TypeParticiple
Rootपू (धातु) → पुनान (शानच्, आत्मनेपद-प्रयोगः) ‘purifying oneself/being purified’
कलशेषुin the jars
कलशेषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootकलश (प्रातिपदिक) ‘jar, vessel’
सीदतिsits/settles
सीदति:
क्रिया
TypeVerb
Rootसद् (सीदति) ‘to sit down, settle’
अद्भिःwith waters
अद्भिः:
करण
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक) ‘water’
गोभिःwith cows / with (cow-)milk / with rays
गोभिः:
करण
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक) ‘cow; (ritually) milk, rays’
मृज्यतेis cleansed / cleanses itself
मृज्यते:
क्रिया
TypeVerb
Rootमृज् (मृज्यते) ‘to wipe, cleanse, purify’
अद्रिभिःwith pressing-stones
अद्रिभिः:
करण
TypeNoun
Rootअद्रि (प्रातिपदिक) ‘stone; pressing-stone’
सुतःpressed
सुतः:
कर्तृ (इन्दोः/सोमस्य विशेषणम्)
TypeParticiple
Rootसु (धातु) → सुत (क्त, ‘pressed’)
पुनानःpurifying
पुनानः:
कर्तृ (इन्दोः/सोमस्य विशेषणम्)
TypeParticiple
Rootपू (धातु) → पुनान (शानच्)
इन्दुःthe drop (Soma)
इन्दुः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्दु (प्रातिपदिक) ‘drop; Soma’
वरिवःfavor / help / free scope
वरिवः:
कर्म
TypeNoun
Rootवरिवस् (प्रातिपदिक) ‘wide space; room; favor, help’
विदत्found/obtained
विदत्:
क्रिया
TypeVerb (injunctive/aorist-like Vedic form) / finite form
Rootविद् (विन्दति/विदति) ‘to find, obtain’
प्रियम्what is dear / the dear (thing)
प्रियम्:
कर्म (विदत् इत्यस्य) / विशेष्य
TypeAdjective (used substantively) / Noun
Rootप्रिय (प्रातिपदिक) ‘dear, pleasing’
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.