Sukta 23
Sukta 7.23
Vasiṣṭha
Indra
Triṣṭubh (probable)
ఈ ఆరు పాదాల త్రిష్టుభ్ స్తోత్రంలో వసిష్ఠుడు (వసిష్ఠ వంశం తరఫున కూడా) ఇంద్రునికి విజయదాయక యుద్ధప్రార్థనలు సమర్పించి—వినుమని, శీఘ్రంగా రమ్మని, బలం, కీర్తి, రక్షణ ప్రసాదించుమని వేడుకుంటాడు. సమ్యక్ప్రేరిత స్తుతిని ఋతం (విశ్వసత్యం/వ్యవస్థ)తో అనుసంధానిస్తూ, ధీ (ప్రకాశిత బుద్ధి)తో సమీపించే వారికి వాజం (విజయబలం, సమృద్ధి)ను పంచే విస్తారశక్తిగా ఇంద్రుని చిత్రిస్తుంది. చివరగా సంక్షిప్త ఆశీర్వచనం: ఇంద్రుడు వీరసంపదతోను గోసంపదతోను కూడిన శ్రేయస్సును స్థాపించుగాక; దివ్య రక్షకులు యజమానులను దీర్ఘకాల క్షేమంలో నిలుపుగాక.
Mantras
Mantra 1
उदु ब्रह्माण्यैरत श्रवस्येन्द्रं समर्ये महया वसिष्ठ । आ यो विश्वानि शवसा ततानोपश्रोता म ईवतो वचांसि ॥
ఓ వసిష్ఠా! ‘శ్రవస్య’—యశః-శ్రవణ విజయార్థం—మంత్రాలను పైకి లేపు; సమరంలో ఇంద్రుని మహిమపరచు. తన శక్తితో సమస్తాన్ని విస్తరించిన వాడు—నా ఆతుర వచనాలకు శ్రోతగా వచ్చుగాక.
Mantra 2
अयामि घोष इन्द्र देवजामिरिरज्यन्त यच्छुरुधो विवाचि । नहि स्वमायुश्चिकिते जनेषु तानीदंहांस्यति पर्ष्यस्मान् ॥
ఓ ఇంద్రా, దేవజామి—దేవుల స్వజనుడా! శత్రు-నిరోధాలు విడివిడిగా పలికి గందరగోళం కలిగించినప్పుడు, నేను ఈ ఘోషను పంపుతున్నాను. మనుష్యుల్లో ఎవడూ తన ఆయుష్కాలాన్ని నిజంగా గ్రహించడు; కనుక ఈ సంకోచాలు, దోషాలు దాటి మమ్మల్ని అవతలికి చేర్చు.
Mantra 3
युजे रथं गवेषणं हरिभ्यामुप ब्रह्माणि जुजुषाणमस्थुः । वि बाधिष्ट स्य रोदसी महित्वेन्द्रो वृत्राण्यप्रती जघन्वान् ॥
కిరణాలను అన్వేషించే రథం యోగానికి, రెండు హరిత (తామ్రవర్ణ) అశ్వాలతో సిద్ధమైంది; స్తోత్రాలు (బ్రహ్మాణి) అతని సమీపంలో నిలిచి, అతనిని స్వాగతించాయి. తన మహిమచేత ఆయన రెండు లోకాలను (రోదసీ) విడదీశాడు; అప్రమేయుడైన ఇంద్రుడు, ప్రతిఘటనలు/వృత్రాలను సంహరిస్తూ, మార్గాన్ని విముక్తం చేశాడు.
Mantra 4
आपश्चित्पिप्युः स्तर्यो न गावो नक्षन्नृतं जरितारस्त इन्द्र । याहि वायुर्न नियुतो नो अच्छा त्वं हि धीभिर्दयसे वि वाजान् ॥
నీళ్లు కూడా మ్రోగే ఆవులవలె ఉప్పొంగి—ఋతం (సత్య-నియమం) వరకు చేరాయి; అలాగే, ఓ ఇంద్రా, నీ స్తోత్రకారులు కూడా ఋతంలోకి చేరారు. వాయువులాగా, నీ నియుత్ (యుక్త శక్తులు)తో మా వద్దకు రా; ఎందుకంటే ప్రకాశమయ ధీలతో నీవు వాజాలను (బల-సమృద్ధులను) విభజించి ప్రసాదిస్తావు.
Mantra 5
ते त्वा मदा इन्द्र मादयन्तु शुष्मिणं तुविराधसं जरित्रे । एको देवत्रा दयसे हि मर्तानस्मिञ्छूर सवने मादयस्व ॥
ఓ ఇంద్రా, ఈ మదాలు (ఆనంద-ఉన్మాదాలు) నిన్ను మత్తెక్కించుగాక—శక్తిమంతుడా, విస్తారదాతా—గాయకుని కోసం. దేవమార్గంలో నీవే ఒక్కడివి మానవులపై కృప చూపుతావు; ఓ శూరా, ఈ సవనంలో (సోమ-పీడనంలో) ఆనందించి వృద్ధి పొందుము.
Mantra 6
एवेदिन्द्रं वृषणं वज्रबाहुं वसिष्ठासो अभ्यर्चन्त्यर्कैः । स नः स्तुतो वीरवद्धातु गोमद्यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
ఇలానే వసిష్ఠులు అర్కాలతో ఇంద్రుణ్ని—వృషభుడు, వజ్రబాహువు—అభ్యర్చిస్తారు. ఆయన, స్తుతింపబడినవాడై, మాకు గోమత్ సంపదను, వీరవత్ సంపదను స్థాపించుగాక; మరియు హే దివ్య రక్షకులారా, మీరు సదా స్వస్తి-కల్యాణాలతో మమ్మల్ని కాపాడండి.
Frequently Asked Questions
It asks Indra to hear the poets’ prayers, come swiftly in times of contest, and grant vāja (winning strength), fame, wealth (especially cattle), heroic support, and lasting well-being (svasti).
The image shows praise and devotion becoming full and effective—like waters swelling—until they ‘reach ṛta,’ meaning they align with the right order that makes Indra’s gifts and victories possible.
It can be recited as an Indra-stuti before difficult work or competition, with a small fire or lamp and a ghee offering (or even simple water libation), focusing on courage, clarity (dhī), and protection.
Ask anything about Sukta 23 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.