Rig Veda 6.15.4: Mandala 6, Sukta 15, Mantra 4

Sukta 6.15

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya (Bharadvāja lineage; traditional attribution for RV 6.15)

Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh (11-syllable pādas; typical for RV 6)

Samhita Patha (Devanagari)

द्युतानं वो अतिथिं स्वर्णरमग्निं होतारं मनुषः स्वध्वरम् । विप्रं न द्युक्षवचसं सुवृक्तिभिर्हव्यवाहमरतिं देवमृञ्जसे ॥

Sanskrit recitationRig Veda 6.15.4

Transliteration

dyutānáṃ vo átithiṃ svàrṇaram agníṃ hótāraṃ mánuṣaḥ svadhvarám | vípraṃ ná dyukṣávacasaṃ suvṛktíbhir havyavā́ham aratíṃ devám ṛñjase ||

Translation

దీప్తిమంతమైన స్తోత్రాలతో మీరు అగ్నిని నిర్మిస్తున్నారు—సువర్ణప్రభ, ప్రకాశించే అతిథి, యాత్రకు నాయకుడు, మనుష్యుని స్వధ్వర యజ్ఞహోత; ప్రకాశవాక్కు గల విప్రుని వలె. హవ్యవాహుడైన, అరతి (అలసటలేని) దేవశక్తిని మీరు సువృక్తులతో అలంకరిస్తున్నారు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• द्युतानम्: shining, radiant (one)
• द्युतानम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: द्युतान (प्रातिपदिक; √द्युत् ‘दीप्तौ’ से)

• वः: for you / of you
• वः: सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम)

• अतिथिम्: guest
• अतिथिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अतिथि (प्रातिपदिक)

• स्वर्णरम्: golden/bright-hued
• स्वर्णरम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: स्वर्णर (प्रातिपदिक; ‘सु-’ + ‘अर्ण/अर्’ इत्यादि व्युत्पत्तिः; वैदिक विशेषण)

• अग्निम्: Agni (fire-god)
• अग्निम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• होतारम्: Hotṛ-priest, invoker
• होतारम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: होतृ (प्रातिपदिक)

• मनुषः: of Manu
• मनुषः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: मनु (प्रातिपदिक)

• स्वध्वरम्: of good rite / well-sacrificing
• स्वध्वरम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: स्वध्वर (प्रातिपदिक; सु- + ध्वर ‘यज्ञ/अध्वर’)

• विप्रम्: inspired sage, priest
• विप्रम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)

• न: like, as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• द्युक्षवचसम्: whose speech is radiant
• द्युक्षवचसम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: द्युक्ष-वचस् (समास; द्युक्ष ‘दीप्त/प्रकाशमान’ + वचस् ‘वाणी/वचन’)

• सुवृक्तिभिः: with well-formed hymns
• सुवृक्तिभिः: करण
• Type: Noun
• Root: सु-वृक्ति (प्रातिपदिक; ‘सु’ + ‘वृक्ति’ ‘स्तुति/ऋच्-रचना’)

• हव्यवाहम्: carrier of oblations
• हव्यवाहम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: हव्य-वाह (समास; हव्य ‘आहुति’ + वाह ‘वह्-कर्तृ’)

• अरतिम्: helper/guide (aid)
• अरतिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अरति (प्रातिपदिक; ‘गमन/प्राप्ति/सहाय’ अर्थे वैदिक)

• देवम्: god
• देवम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• ऋञ्जसे: you adorn / you set in order (you worship)
• ऋञ्जसे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √ऋञ्ज् (ऋञ्जते/ऋञ्जति ‘अर्चने/प्रसाधने/रञ्जने’ वैदिक प्रयोग)