Rig Veda 6.15.3: Mandala 6, Sukta 15, Mantra 3

Sukta 6.15

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya

Devata: Agni

Chandas: Jagatī (probable; requires confirmation)

Samhita Patha (Devanagari)

स त्वं दक्षस्यावृको वृधो भूरर्यः परस्यान्तरस्य तरुषः । रायः सूनो सहसो मर्त्येष्वा छर्दिर्यच्छ वीतहव्याय सप्रथो भरद्वाजाय सप्रथः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 6.15.3

Transliteration

sá tvaṁ dákṣasyāvr̥kó vr̥dhó bhūr aryáḥ párasyā́ntarasya tárūṣaḥ | rāyáḥ sū́no sahaso mártyeṣv ā́ chárdir yaccha vīta-hávyāya sa-práthō bharád-vājāya sa-práthaḥ ||

Translation

హే (అగ్ని)! నీవు దక్షతకు క్షీణించని రక్షకుడు, వృద్ధి కర్త; ఆర్యబలమై పరమైనదాన్నీ అంతరమైనదాన్నీ (అడ్డంకులనూ) దాటించేవాడవు. హే సహసుని పుత్రా! మానవులలో వీతహవ్యుడు (విస్తృత-యశస్సు గలవాడు) మరియు భరద్వాజుడు (విస్తృత-యశస్సు గలవాడు) కొరకు సంపద యొక్క ఆశ్రయాన్ని—విస్తారమైన, శ్రేష్ఠమైన ఛత్రాన్ని—ప్రసాదించుము.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सः: he
• सः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → स

• त्वम्: you
• त्वम्: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• दक्षस्य: of skill / of power
• दक्षस्य: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: दक्ष (प्रातिपदिक)

• आवृकः: not a wolf; non-harmful
• आवृकः: Kartā (as epithet)
• Type: Adjective
• Root: आ-वृक (प्रातिपदिक; a- + वृक ‘wolf’)

• वृधः: growing; strengthening
• वृधः: Kartā (as epithet)
• Type: Adjective
• Root: वृध् (प्रातिपदिक; ‘growing/strengthening’)

• भूः: be (become)
• भूः: (Copular)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)

• अर्यः: a noble/ally; Arya
• अर्यः: Kartā (predicate noun)
• Type: Noun
• Root: अर्य (प्रातिपदिक)

• परस्य: of the farther/other
• परस्य: Sambandha
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)

• अन्तरस्य: of the inner/nearer
• अन्तरस्य: Sambandha
• Type: Adjective
• Root: अन्तर (प्रातिपदिक)

• तरुषः: of the overcomer/conqueror
• तरुषः: Sambandha
• Type: Noun
• Root: तरुष (प्रातिपदिक)

• रायः: of wealth
• रायः: Sambandha
• Type: Noun
• Root: राय्/राय (प्रातिपदिक ‘wealth’)

• सूनो: O son
• सूनो: Sambodhana
• Type: Noun
• Root: सूनु (प्रातिपदिक)

• सहसः: of might/strength
• सहसः: Sambandha
• Type: Noun
• Root: सहस् (प्रातिपदिक)

• मर्त्येषु: among mortals
• मर्त्येषु: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: मर्त्य (प्रातिपदिक)

• आ: towards; hither
• आ: (Preverb/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/निपात)

• छर्दिः: shelter; protection
• छर्दिः: Karma
• Type: Noun
• Root: छर्दिस् (प्रातिपदिक)

• यच्छ: grant; extend
• यच्छ: (Main verb)
• Type: Verb
• Root: यम् (धातु) + छ (लोट्)

• वीतहव्याय: to the one whose oblations are pursued/accepted
• वीतहव्याय: Sampradāna
• Type: Adjective (as epithet)
• Root: वीतहव्य (प्रातिपदिक; वीत- ‘pursued/accepted’ + हव्य ‘oblation’)

• सप्रथः: widely; expansive
• सप्रथः: Kartā (as epithet)
• Type: Adjective
• Root: स-प्रथ (प्रातिपदिक; ‘with breadth/expanse’)

• भरद्वाजाय: to Bharadvāja
• भरद्वाजाय: Sampradāna
• Type: Proper Noun
• Root: भरद्वाज (प्रातिपदिक; ऋषि-नाम)

• सप्रथः: widely; expansive
• सप्रथः: Kartā (as epithet)
• Type: Adjective
• Root: स-प्रथ (प्रातिपदिक)