Rig Veda 6.15.2: Mandala 6, Sukta 15, Mantra 2

Sukta 6.15

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya

Devata: Agni

Chandas: Jagatī (probable; requires confirmation)

Samhita Patha (Devanagari)

मित्रं न यं सुधितं भृगवो दधुर्वनस्पतावीड्यमूर्ध्वशोचिषम् । स त्वं सुप्रीतो वीतहव्ये अद्भुत प्रशस्तिभिर्महयसे दिवेदिवे ॥

Sanskrit recitationRig Veda 6.15.2

Transliteration

mítraṁ ná yáṁ su-dhítaṁ bhṛ́gavo dadhúr vanaspátāv ī́ḍyam ūrdhvā́-śociṣam | sá tvaṁ su-prī́to vīta-hávye adbhúta práśasti-bhir mahayase divé-divé ||

Translation

భృగువులు మిత్రునివలె సుదృఢంగా స్థాపించినవానిని—వనస్పతి (వనాధిపతి)పై పూజ్యుడిని—ఊర్ధ్వంగా ఎగసే జ్వాలలవానిని—అలాగే నీవు, అద్భుత అగ్నీ, హవ్యగ్రహణంలో సుప్రీతుడై, మా ప్రశస్తులతో దివేదివే (రోజురోజుకు) మహిమ పొందుచున్నావు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• मित्रम्: Mitra; a friend (as object of ‘placed/established’)
• मित्रम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: मित्र (प्रातिपदिक)

• न: like, as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• यम्: whom
• यम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सुधितम्: well-disposed / well-intentioned
• सुधितम्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: सु-धि (कृदन्त-प्रातिपदिक; धि ‘to think/understand’)

• भृगवः: the Bhṛgus (a priestly clan)
• भृगवः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: भृगु (प्रातिपदिक)

• दधुः: they have placed/established
• दधुः: —
• Type: Verb
• Root: धा (धातु)

• वनस्पतौ: in/at the lord of the wood (tree; ritual wood/fire)
• वनस्पतौ: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: वनस्पति (प्रातिपदिक)

• ईड्यम्: praiseworthy
• ईड्यम्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: ईड्य (कृदन्त-प्रातिपदिक; √ईड्/ईळ् ‘to praise’)

• ऊर्ध्वशोचिषम्: having upward flames / upward-radiant
• ऊर्ध्वशोचिषम्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: ऊर्ध्व-शोचिस् (समास-प्रातिपदिक; शोचिस् ‘flame, radiance’)

• सः: he (that one)
• सः: कर्तृ (अनुवाद-सम्बन्ध) / विषय-निर्देश
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सुप्रीतः: well-pleased, very gracious
• सुप्रीतः: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: सु-प्रीत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √प्री ‘to please’)

• वीतहव्ये: at the (rite) with well-borne/accepted oblations
• वीतहव्ये: अधिकरण
• Type: Noun/Adjective
• Root: वीत-हव्य (समास-प्रातिपदिक; √वी ‘to pursue/enjoy’ + हव्य ‘oblation’)

• अद्भुत: O wondrous one
• अद्भुत: सम्बोधन
• Type: Adjective (vocative use)
• Root: अद्भुत (प्रातिपदिक)

• प्रशस्तिभिः: with praises, by laudations
• प्रशस्तिभिः: करण
• Type: Noun
• Root: प्र-शस्ति (प्रातिपदिक; √शंस् ‘to praise’)

• महयसे: you magnify/exalt (yourself/are magnified)
• महयसे: —
• Type: Verb
• Root: मह्/महय् (धातु; caus./denom. ‘to magnify, exalt’)

• दिवे: for the day
• दिवे: सम्प्रदान/उद्देश्य
• Type: Noun
• Root: दिव्/द्यौ (प्रातिपदिक)

• दिवे: day by day
• दिवे: सम्प्रदान/उद्देश्य
• Type: Noun
• Root: दिव्/द्यौ (प्रातिपदिक)