
Sukta 5.34
Atri (Ātreya tradition; Mandala 5 is predominantly attributed to the Atris)
Indra (with ritual actions of Soma pressing; Indra as brahma-vāhas, bearer of the Word)
Trishtubh (likely; RV 5.34 is predominantly Triṣṭubh)
ఋగ్వేదం 5.34 అత్రి సంప్రదాయానికి చెందిన స్తోత్రం; సోమపాన పీడనక్రియ ద్వారా ఇంద్రుని ఆహ్వానిస్తుంది. అతనిని అజాతశత్రు (“వైరం పుట్టని వాడు”)గా, బ్రహ్మవాహస్ (“వాక్కును మోసేవాడు”)గా స్తుతిస్తుంది. నియమబద్ధంగా హవిస్సులు సమర్పిస్తూ సోమాన్ని పీడించే వారిని, పీడించని వారితో పోల్చి చూపుతుంది. ఇంద్రుడు విశ్వఋతాన్ని చలనం లోకి తెచ్చే శక్తిగా, అడ్డుపడే బలాలను అణచివేసే వాడిగా, యజ్ఞాన్ని విజయానికి మరియు వృద్ధికి ముందుకు నడిపించే వాడిగా చిత్రిస్తుంది.
Mantra 1
अजातशत्रुमजरा स्वर्वत्यनु स्वधामिता दस्ममीयते । सुनोतन पचत ब्रह्मवाहसे पुरुष्टुताय प्रतरं दधातन ॥
హే అజాతశత్రు (శత్రుత్వం పుట్టనివాడు), అజర (వృద్ధాప్యరహిత) స్వర్వతి (స్వర్గకాంతిసంపన్న) దస్మ (అద్భుతకర్త)! స్వధా అనుసరణలో, స్వధామితా (స్వధా-విధి) ప్రకారం ముందుకు సాగు. బ్రహ్మవాహసే, పురుష్టుత (బహుశ్లాఘ్య) వానికి సోమాన్ని సునోతన చేసి, హవిని పచతన చేసి; అతనికి మరింత వేగమైన ప్రాతర (ముందడుగు) ప్రేరణను స్థాపించండి.
Mantra 2
आ यः सोमेन जठरमपिप्रतामन्दत मघवा मध्वो अन्धसः । यदीं मृगाय हन्तवे महावधः सहस्रभृष्टिमुशना वधं यमत् ॥
సోమంతో తన జఠరాన్ని నింపుకొని, మధుర అంధస్ (రసం) వలన ఆనందించిన వాడు—ఆ మఘవా (దాత); ప్రతిఘటించే ‘మృగ’ాన్ని హతమార్చుటకు సహస్రధారల (సహస్రభృష్టి) మహావధ ఆయుధాన్ని అతడు కోరినప్పుడు, ఉశనా ఋషి అతనికై ఆ వధ-శక్తిని స్థిరపరిచెను.
Mantra 4
यस्यावधीत्पितरं यस्य मातरं यस्य शक्रो भ्रातरं नात ईषते । वेतीद्वस्य प्रयता यतंकरो न किल्बिषादीषते वस्व आकरः ॥
తండ్రిని, తల్లిని కూడా పడగొట్టినవాడు; అతని ఎదుట సోదరుడుకూడా ప్రతిఘటనలో నిలువడు—అతడే ఈ సత్త్వంలోని ముందుకు నెట్టబడిన శక్తులను తెలుసుకొనువాడు. యెవడు ప్రయత్నాన్ని నియమబద్ధంగా యుక్తం చేస్తాడో, అతడు కిల్బిషం (దోషారోపం/కలంకం) భయపడడు; వసు (సంపద) యొక్క ఆకరమై, సమృద్ధి-నిధిగా అవుతాడు.
Mantra 5
न पञ्चभिर्दशभिर्वष्ट्यारभं नासुन्वता सचते पुष्यता चन । जिनाति वेदमुया हन्ति वा धुनिरा देवयुं भजति गोमति व्रजे ॥
అతడు ఐదుతో కాదు, పదితో కాదు—కేవలం పట్టుబాటు-మాత్రం కోరడు; అసున్వత (సోమం పిండని వారు) తో అతడు కలవడు, బయటకు పుష్టిగా కనిపించేవారితో కూడ కాదు. అతడు వేదం/జ్ఞానంతో జయిస్తాడు—లేదా అదే ధుని (ప్రేరక వేగం) తో పడగొడతాడు; దేవయు (దేవుని కోరువాడు) కు గోమతి (దీప్తిమంత/గోధనసంపన్న) వ్రజంలో గోవుల భాగాన్ని పంచుతాడు.
Mantra 6
वित्वक्षणः समृतौ चक्रमासजोऽसुन्वतो विषुणः सुन्वतो वृधः । इन्द्रो विश्वस्य दमिता विभीषणो यथावशं नयति दासमार्यः ॥
విత్వక్షణ (చొచ్చుకుపోయే నైపుణ్యం) తో ఋతువుల సంగమంలో చక్రాన్ని నడిపించాడు; అసున్వత నుండి వేరుగా, సున్వతను వృద్ధి చేసేవాడు. ఇంద్రుడు—సర్వస్య దమితా, తన తేజస్సులో భీషణుడు—దాస (అజ్ఞాన/దాస్య-స్వభావ) ప్రకృతిని తన ఇష్టానుసారం వశపరచి నడిపిస్తాడు; ఆర్య (ఉన్నత ప్రయత్నశీల) శక్తి ముందుకు సాగుతుంది.
Mantra 7
समीं पणेरजति भोजनं मुषे वि दाशुषे भजति सूनरं वसु । दुर्गे चन ध्रियते विश्व आ पुरु जनो यो अस्य तविषीमचुक्रुधत् ॥
అతడు అన్వేషకుని కోసం పణి (Paṇi) వద్ద దాచిన భోగ-ధనాన్ని తరిమి తీస్తాడు; దానం చేసే వానికి బలమైన, ప్రకాశించే వసు (సంపద)ను పంచుతాడు. దుర్గమ మార్గాలలో కూడా సమస్త జనసమూహం నిలబడుతుంది—అతని తవిషీ (ప్రచండ శక్తి)కు విరోధంగా కోపపడని వాడెవడో అతని వల్ల.
Mantra 8
सं यज्जनौ सुधनौ विश्वशर्धसाववेदिन्द्रो मघवा गोषु शुभ्रिषु । युजं ह्यन्यमकृत प्रवेपन्युदीं गव्यं सृजते सत्वभिर्धुनिः ॥
ప్రకాశించే గోవులు (కిరణాలు) మధ్య, విశ్వశర్ధస (సర్వవ్యాపి సమూహబలాలు)తో కూడి, సుధనౌ (సుసంచిత) అయిన రెండు జనులను దానశీలి ఇంద్రుడు కనుగొన్నప్పుడు, ఒకడిని మరొకడికి యుజం (యోక-సహచరుడు)గా చేశాడు. కంపింపజేసే ధుని (dhuni) అయిన అతడు, తన సత్వాలు (శక్తులు) ద్వారా, ప్రకాశమయ గవ్యాన్ని (గో-ధనము/కిరణాలు) పైకి విడుదల చేస్తాడు.
Mantra 9
सहस्रसामाग्निवेशिं गृणीषे शत्रिमग्न उपमां केतुमर्यः । तस्मा आपः संयतः पीपयन्त तस्मिन्क्षत्रममवत्त्वेषमस्तु ॥
నేను సహస్ర-గానమయ అగ్నివేశిని స్తుతిస్తున్నాను—హే అగ్ని, శత్రు-జయి, ఆర్య అన్వేషకుని అనుపమ కేతు (ధ్వజచిహ్నం). అతనికోసం సమవేత జలధారలు పరిపూర్ణతతో ఉప్పొంగనివ్వు; అతనిలో క్షత్రం (సార్వభౌమ బలం) అమవత్త్వంలో (ప్రబలతలో) తేజోవంతమగుగాక.
It is a Soma-ritual hymn calling Indra to the offering, praising him as the power that turns mantra and sacrifice into victory, strength, and right order.
Because the hymn ties spiritual and social success to disciplined ritual effort: those who press and offer are strengthened, while neglect of the offering represents inertia or refusal of sacred order.
It presents Indra as the bearer and carrier of brahman—i.e., the inspired Word/mantra—so the hymn suggests that true speech and right offering become effective power through him.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.