Adhyaya 60

Verse 1

व्यास उवाच । एवं त्वाश्रमनिष्ठानां यतीनां नियतात्मनाम् । भैक्ष्येण वर्तनं प्रोक्तं फलमूलैरथापि वा

వ్యాసుడు పలికెను—ఇట్లు ఆశ్రమనిష్ఠతో, నియతాత్ములైన యతుల జీవనోపాయం భిక్ష ద్వారానే అని చెప్పబడింది; లేక ఫలమూలముల ద్వారానైనా।

Verse 2

एककालं चरेद्भैक्ष्यं न प्रसज्येत विस्तरम् । भैक्ष्ये प्रसक्तो हि यतिर्विषयेष्वपि सज्जति

యతి రోజుకు ఒక్కసారి మాత్రమే భిక్షకు వెళ్లాలి; ఎక్కువగా తిరిగి విస్తరించకూడదు. భిక్షలో ఆసక్తి కలిగిన యతి విషయభోగాలలోనూ ఆసక్తుడవుతాడు।

Verse 3

सप्तागारं चरेद्भैक्ष्यमलाभे न पुनश्चरेत् । गोदोहमात्रं तिष्ठेत कालं भिक्षुरधोमुखः

భిక్షువు ఏడు ఇళ్లలో భిక్ష కోరాలి; లభించకపోతే మళ్లీ తిరగకూడదు. ముఖం క్రిందకు పెట్టుకొని, ఆవు పాలు దోయుటకు పట్టేంత కాలమే నిలుచుండాలి।

Verse 4

भिक्षेत्युक्त्वा सकृत्तूष्णीमादद्याद्वाग्यतः शुचिः । प्रक्ष्याल्य पाणी पादौ च समाचम्य यथाविधि

‘భిక్షా’ అని ఒక్కసారి మాత్రమే పలికి, వాక్సంయమంతో శుచిగా ఉండి మౌనంగా (భిక్షను) స్వీకరించాలి. తరువాత చేతులు, పాదాలు కడిగి, విధివిధానంగా ఆచమనం చేయాలి।

Verse 5

आदित्यं दर्शयित्वान्नं भुंजीत प्राङ्मुखो नरः । हुत्वा प्राणाहुतीः पंच ग्रासानष्टौ समाहितः

సూర్యదేవునికి అన్నం నివేదించి మనిషి తూర్పుముఖంగా భోజనం చేయాలి. సమాహితచిత్తంతో ముందుగా ఐదు ప్రాణాహుతి గ్రాసాలు అర్పించి, తరువాత మిగిలిన ఎనిమిది గ్రాసాలు స్వీకరించాలి.

Verse 6

आचम्य देवं ब्रह्माणं ध्यायेत परमेश्वरम् । आलाबुदारुपात्रे च मृण्मयं वैणवं तथा

ఆచమనం చేసి పరమేశ్వరుడైన దేవ బ్రహ్మను ధ్యానించాలి. తరువాత సొరకాయ లేదా చెక్క పాత్రలో, అలాగే మట్టి పాత్రలో మరియు వెదురు పాత్రలో కూడా విధిని ఆచరించాలి.

Verse 7

चत्वारि यतिपात्राणि मनुराह प्रजापतिः । प्राग्रात्रे मध्यरात्रे च पररात्रे तथैव च

ప్రజాపతి మనువు చెప్పెను—యతికి భిక్షాగ్రహణానికి నాలుగు కాలాలు ఉన్నాయి: రాత్రి మొదటి భాగంలో, అర్ధరాత్రిలో, రాత్రి చివరి భాగంలో, అలాగే మిగిలిన యథోచిత సమయంలో.

Verse 8

संध्यासूक्तिविशेषेण चिंतयेन्नित्यमीश्वरम् । कृत्वा हृत्पद्मनिलये विश्वाख्यं विश्वसंभवम्

సంధ్యా సూక్తుల విశేష జపంతో నిత్యం ఈశ్వరుని చింతించాలి. హృదయ పద్మనిలయంలో ‘విశ్వ’ అనే, విశ్వానికి కారణమైన ప్రభువును స్థాపించి ధ్యానించాలి.

Verse 9

आत्मानं सर्वभूतानां परस्तात्तमसः स्थितम् । सर्वस्याधारमव्यक्तमानंदं ज्योतिरव्ययम्

ఆయనే సమస్త భూతాల ఆత్మ, తమస్సుకు అతీతంగా నిలిచినవాడు. ఆయనే సమస్తానికి ఆధారం, అవ్యక్తుడు, ఆనందస్వరూపుడు—అవినాశి జ్యోతి.

Verse 10

प्रधानपुरुषातीतमाकाशं दहनं शिवम् । तदंतं सर्वभावानामीश्वरं ब्रह्मरूपिणम्

ప్రధానము, పురుషుని అతీతముగా ఆకాశము; దానికన్నా అతీతముగా దహనస్వరూపుడైన మంగళశివుడు. ఆయనే సమస్త భావములకు అంతము, ఈశ్వరుడు, బ్రహ్మరూపుడు.

Verse 11

ओंकारांतेथवात्मानं समाप्य परमात्मनि । आकाशे देवमीशानं ध्यायीताकाशमध्यगम्

ఓంకారాంతమున తన ఆత్మను పరమాత్మలో లయపరచి, ఆకాశమధ్యస్థుడైన దేవుడు ఈశానుని ఆకాశంలో ధ్యానించాలి.

Verse 12

कारणं सर्वभावानामानंदैकसमाश्रयम् । पुराणपुरुषं विष्णुं ध्यायन्मुच्येत बंधनात्

సర్వ భావములకు కారణమై, ఆనందానికి ఏకైక ఆశ్రయమైన పురాణపురుషుడు విష్ణువును ధ్యానించువాడు బంధనమునుండి విముక్తుడగును.

Verse 13

यद्वा गुहादौ प्रकृतौ जगत्संमोहनालये । विचिंत्य परमं व्योम सर्वभूतैककारणम्

లేదా గుహాదులలో—జగత్తు మోహానికి ఆలయమైన ప్రకృతిలో—సర్వభూతములకు ఏకకారణమైన పరమ వ్యోమాన్ని విచింతించాలి.

Verse 14

जीवनं सर्वभूतानां यत्र लोकः प्रलीयते । आनंदं ब्रह्मणः सूक्ष्मं यत्पश्यंति मुमुक्षवः

అదే సమస్త భూతముల జీవనం; అందులోనే లోకము లయమగును. అది బ్రహ్మ యొక్క సూక్ష్మ ఆనందము; ముముక్షులు దానిని దర్శించుదురు.

Verse 15

तन्मध्ये निहितं ब्रह्म केवलं ज्ञानलक्षणम् । अनंतं सत्यमीशानं विचिंत्यासीत वाग्यतः

ఆ స్థితి మధ్యలో కేవలం బ్రహ్మమే నిక్షిప్తమై ఉంది—శుద్ధజ్ఞానమే దాని లక్షణం; అనంతం, సత్యం, పరమేశ్వరుడు. ఆయనను ధ్యానించి వాక్సంయమంతో మౌనంగా నిలిచెను.

Verse 16

गुह्याद्गुह्यतमं ज्ञानं यतीनामेतदीरितम् । योवतिष्ठेत्सदानेन सोश्नुते योगमैश्वरम्

ఇది గుహ్యములలోనూ అత్యంత గుహ్యమైన జ్ఞానం—యతుల కొరకు ప్రకటించబడింది. ఎవడు సదా దీనిలో స్థిరంగా ఉంటాడో, వాడు ఐశ్వర్యమయమైన దివ్యయోగాన్ని పొందును.

Verse 17

तस्माज्ज्ञानरतो नित्यमात्मविद्यापरायणः । ज्ञानं समभ्यसेद्ब्रह्म येन मुच्येत बंधनात्

కాబట్టి నిత్యం జ్ఞానంలో రమిస్తూ ఆత్మవిద్యలో పరాయణుడై ఉండాలి. బంధనమునుండి విముక్తి కలుగునట్లు బ్రహ్మజ్ఞానాన్ని సమ్యకంగా అభ్యసించాలి.

Verse 18

मत्वा पृथक्त्वमात्मानं सर्वस्मादेव केवलम् । आनंदमक्षरं ज्ञानं ध्यायेत च ततः परम्

ఆత్మను సమస్తమునుండి వేరుగా, ఏకాకిగా, నిర్లిప్తంగా గ్రహించి, అనంతరం పరమాన్ని ధ్యానించాలి—ఆనందస్వరూపమైన అక్షర చైతన్యజ్ఞానం.

Verse 19

यस्माद्भवंति भूतानि यज्ज्ञात्वा नेह जायते । स तस्मादीश्वरो देवः परस्ताद्योधितिष्ठति

యావనినుండి సమస్త భూతములు ఉద్భవించునో, యావనిని తెలిసికొనగా ఇక్కడ మళ్లీ జన్మ కలుగదో—ఆ దేవుడైన ఈశ్వరుడు, సమస్తానికి అతీతంగా పరమంగా స్థితుడై ఉన్నాడు.

Verse 20

यदंतरे तद्गमनं शाश्वतं शिवमव्ययम् । य इदं स्वपरोक्षस्तु स देवः स्यान्महेश्वरः

అంతరంలోని ఆ గమనం నిత్యము, శివమయము, అవ్యయము. దీనికి అంతఃసాక్షిగా—స్వయంగా కూడా, స్వాతీతంగా కూడా—ఉండేవాడే మహేశ్వరుడు.

Verse 21

व्रतानि यानि भिक्षूणां तथैवायं व्रतानि च । एकैकातिक्रमेणैव प्रायश्चित्तं विधीयते

భిక్షువులకు విధించిన వ్రతాలు ఏవైతే ఉన్నాయో, అలాగే ఈ వ్రతాలూ—ప్రతి ఒక్కటి అతిక్రమించినప్పుడు, ప్రతి తప్పుకు తగిన ప్రాయశ్చిత్తం విధించబడుతుంది.

Verse 22

उपेत्य च स्त्रियं कामात्प्रायश्चित्तं समाहितः । प्राणायामसमायुक्तं कुर्य्यात्सांतपनं शुचिः

కామవశంగా స్త్రీని సమీపించినవాడు, సమాహితుడై ప్రాయశ్చిత్తం చేయాలి. శుచిగా ఉండి, ప్రాణాయామంతో కూడిన ‘సాంతపన’ తపస్సు ఆచరించాలి.

Verse 23

ततश्चरेत नियमात्कृच्छ्रं संयतमानसः । पुनराश्रममागम्य चरेद्भिक्षुरतंद्रितः

ఆపై నియమానుసారంగా, నియంత్రిత మనస్సుతో ‘కృచ్ఛ్ర’ తపస్సు చేయాలి. మళ్లీ ఆశ్రమానికి వచ్చి, భిక్షువు ఆలస్యం లేకుండా భిక్షాటన కొనసాగించాలి.

Verse 24

न धर्मयुक्तमनृतं हिनस्तीति मनीषिणः । तथापि च न कर्तव्यः प्रसंगो ह्येष दारुणः

విద్వాంసులు అంటారు—ధర్మంతో కూడిన అసత్యం హాని చేయదు; అయినా అలాంటి ఆచారం చేయకూడదు, ఎందుకంటే ఇది భయంకరమైన చిక్కు.

Verse 25

एकरात्रोपवासश्च प्राणायामशतं तथा । उक्त्वानृतं प्रकर्तव्यं यतिना धर्मलिप्सुना

అసత్యం పలికిన తరువాత ధర్మాన్ని కోరే యతి ఒక రాత్రి ఉపవాసం చేయాలి; అలాగే శత ప్రాణాయామాలు ఆచరించాలి।

Verse 26

परमापद्गतेनापि न कार्यं स्तेयमन्यतः । स्तेयादभ्यधिकः कश्चिन्नास्त्यधर्म इति स्मृतिः

అత్యంత ఆపదలో పడినప్పటికీ ఇతరుని ధనాన్ని దొంగిలించకూడదు; స్మృతి ప్రకారం దొంగతనంకన్నా గొప్ప అధర్మం లేదు।

Verse 27

हिंसा चैवापरा तृष्णा याच्ञात्मज्ञाननाशिका । यदेतद्द्रविणं नाम प्राणा ह्येते बहिश्चराः

హింస, అలాగే తృష్ణ మరియు యాచన—ఇవి ఆత్మజ్ఞానాన్ని నశింపజేస్తాయి. ప్రజలు ‘ధనం’ అని పిలిచేది నిజానికి బాహ్యవిషయాల వైపు పరుగెత్తే ఈ ప్రాణాలే।

Verse 28

स तस्य हरते प्राणान्यो यस्य हरते धनम् । एवं कृत्वा स दुष्टात्मा भिन्नवृत्तो व्रतच्युतः

ఎవడు ఇతరుని ధనాన్ని దొంగిలిస్తాడో, వాడు అతని ప్రాణాలనే హరిస్తాడు. ఇలా చేసిన ఆ దుష్టాత్ముడు సదాచారాన్ని విడిచి వ్రతభ్రష్టుడవుతాడు।

Verse 29

भूयो निर्वेदमापन्नश्चरेद्भिक्षुरतंद्रितः । अकस्मादेव हिंसां तु यदि भिक्षुः समाचरेत्

మళ్లీ నిర్వేద-వైరాగ్యాన్ని పొందిన భిక్షువు అలసట లేకుండా జాగ్రత్తగా భిక్షావృత్తితో జీవించాలి. కానీ ఏ భిక్షువు అకస్మాత్తుగా హింసను ఆచరిస్తే,

Verse 30

कुर्यात्कृच्छ्रातिकृच्छ्रं तु चांद्रायणमथापि वा । स्कंदेतेंद्रियदौर्बल्यात्स्त्रियं दृष्ट्वा यतिर्यदि

ఇంద్రియదౌర్బల్యమువల్ల స్త్రీని చూచి యతి అనాయాసంగా స్ఖలించితే, అతడు కృచ్ఛ్రాతికృచ్ఛ్రమో లేదా చాంద్రాయణ వ్రతమో ప్రాయశ్చిత్తంగా ఆచరించవలెను।

Verse 31

तेन धारयितव्या वै प्राणायामास्तु षोडश । दिवास्कंदे त्रिरात्रं स्यात्प्राणायामशतं बुधाः

అందుచేత పదహారు ప్రాణాయామాలను నిశ్చయంగా ఆచరించవలెను. దివాస్కంద సమయమున మూడు రాత్రులు, జ్ఞానులు వంద ప్రాణాయామాలను విధించుచున్నారు।

Verse 32

एकान्ने मधुमांसे च नवश्राद्धे तथैव च । प्रत्यक्षलवणे चोक्तं प्राजापत्यं विशोधनम्

ఒకాన్న భోజనం, మధు లేదా మాంస సేవనం, నవశ్రాద్ధ కర్మ, అలాగే ప్రత్యక్షంగా లవణం గ్రహించడం—ఇవన్నిటికీ శుద్ధిగా ప్రాజాపత్య ప్రాయశ్చిత్తం చెప్పబడింది।

Verse 33

ध्याननिष्ठस्य सततं नश्यते सर्वपातकम् । तस्मान्नारायणं ध्यात्वा तस्य ध्यानपरो भवेत्

నిత్యం ధ్యాననిష్ఠుడైనవానికి సమస్త పాతకములు నిరంతరం నశించును. కనుక నారాయణుని ధ్యానించి, ఆయన ధ్యానమునే పరాయణుడగవలెను।

Verse 34

यद्ब्रह्मणः परं ज्योतिः प्रविष्टाक्षरमव्ययम् । योंतरात्मा परं ब्रह्म स विज्ञेयो महेश्वरः

బ్రహ్మునకు అతీతమైన పరమ జ్యోతి, అక్షరమూ అవ్యయమూ అయిన తత్త్వములో ప్రవేశించినది; యే అంతరాత్మ, పరబ్రహ్మ—ఆయనే మహేశ్వరుడని తెలుసుకొనవలెను।

Verse 35

एष देवो महादेवः केवलः परमं शिवः । तदेवाक्षरमद्वैतं तदा नित्यं परं पदम्

ఆయనే ఏకైక దేవుడు—మహాదేవుడు, పరమ శివుడు. ఆయనే అక్షరమైన అద్వైత తత్త్వం; ఆయనే నిత్య పరమ పదము.

Verse 36

तस्मान्महीयते देवे स्वधाम्नि ज्ञानसंज्ञिते । आत्मयोगात्परे तत्वे महादेवस्ततः स्मृतः

అందుకే జ్ఞానమని పిలువబడే స్వధామంలో ఆ దేవుడు మహిమింపబడతాడు; ఆత్మయోగం ద్వారా పరమ తత్త్వంలో స్థితుడైనందున ‘మహాదేవుడు’గా స్మరించబడతాడు.

Verse 37

नान्यं देवं महादेवाद्व्यतिरिक्तं प्रपश्यति । तमेवात्मानमन्वेति यः स याति परं पदम्

మహాదేవునికి వేరుగా మరొక దేవుడిని అతడు చూడడు. ఎవడు ఆయననే ఆత్మగా అన్వేషిస్తాడో, వాడు పరమ పదాన్ని పొందుతాడు.

Verse 38

मन्यंते ये स्वमात्मानं विभिन्नं परमेश्वरात् । न ते पश्यंति तं देवं वृथा तेषां परिश्रमः

ఎవరు తమ ఆత్మను పరమేశ్వరుని నుండి భిన్నమని భావిస్తారో, వారు ఆ దేవుని దర్శించరు; వారి ప్రయత్నం వృథా అవుతుంది.

Verse 39

एकमेव परं ब्रह्म विज्ञेयं तत्त्वमव्ययम् । स देवस्तु महादेवो नैतद्विज्ञाय बध्यते

పరబ్రహ్మం ఒక్కటే—అవ్యయ తత్త్వం, అది తెలుసుకోవలసినది. ఆ దేవుడే మహాదేవుడు; ఇది తెలియక బంధనంలో పడతాడు.

Verse 40

तस्माद्यतेत नियतं यतिः संयतमानसः । ज्ञानयोगरतः शांतो महादेवपरायणः

కాబట్టి యతి నిత్యం ప్రయత్నించాలి—సంయతమనస్సుతో, జ్ఞానయోగంలో నిమగ్నుడై, శాంతుడై, మహాదేవుడు (శివుడు) యందే పరాయణుడై ఉండాలి।

Verse 41

एष वः कथितो विप्रा यतीनामाश्रमः शुभः । पितामहेन मुनिना विभुना पूर्वमीरितः

ఓ విప్రులారా! యతుల ఈ శుభ ఆశ్రమం మీకు చెప్పబడింది; పూర్వం విభువైన ముని పితామహుడు దీనిని ప్రకటించాడు।

Verse 42

नापुत्रशिष्ययोगिभ्यो दद्यादेवमनुत्तमम् । ज्ञानं स्वयंभुवा प्रोक्तं यतिधर्म्माश्रयं शिवम्

పుత్రుడు, శిష్యుడు లేదా యోగి అని అర్హత లేనివారికి ఈ అనుత్తమ ఉపదేశాన్ని ఇవ్వకూడదు। స్వయంభూ (బ్రహ్మ) చెప్పిన ఈ మంగళకర జ్ఞానం యతిధర్మంపై ఆధారపడినది, శివస్వరూపమైనది (పవిత్ర-హితకరమైనది)।

Verse 43

इति यतिनियमानामेतदुक्तं विधानं सुरवरपरितोषे यद्भवेदेकहेतुः । न भवति पुनरेषामुद्भवो वा विनाशः प्रतिहितमनसो ये नित्यमेवाचरंति

ఇలా యతుల నియమాల ఈ విధానం చెప్పబడింది—దేవశ్రేష్ఠుని సంతోషపెట్టడం దీని ఏకైక కారణం. మనస్సు స్థిరంగా ఉంచి నిత్యం దీనిని ఆచరించేవారికి మళ్లీ బంధనోదయం ఉండదు, సాధనాసిద్ధి నాశనమూ ఉండదు।

Verse 60

इति श्रीपाद्मे महापुराणे स्वर्गखंडे षष्टितमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీపాద్మ మహాపురాణంలోని స్వర్గఖండంలో అరవయ్యవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది।