Adhyaya 51

Verse 1

नरोत्तम उवाच । त्रिदशानां च देवानामन्येषां जगदीश्वरः । प्रभुः कर्ता च हर्त्ता च गोप्ता भर्त्ता पिता प्रसूः

నరోత్తముడు అన్నాడు—జగదీశ్వరుడు త్రిదశ దేవతలకూ ఇతర సమస్త జీవులకూ అధిపతి; ఆయనే ప్రభువు, సృష్టికర్త మరియు సంహర్త, రక్షకుడు మరియు పోషకుడు, తండ్రి మరియు జన్మకు మూలకారణం।

Verse 2

अस्माकं वाक्श्रमो विष्णोः कथनेनैव युज्यते । किंतु कौतूहलं मेऽस्ति पिपासा वा क्षुधापि वा

మా వాక్ప్రయాసం విష్ణుకథను చెప్పడంవల్లనే సార్థకం అవుతుంది; కానీ నాకు ఒక కుతూహలం ఉంది—ఇది దాహమా, లేక ఆకలికూడా ఉందా?

Verse 3

कृतं पृच्छति येनैव वक्तव्यं तत्प्रियेण हि । अतीतं चैव जानाति कथं नाथ पतिव्रता

అతడు జరిగినదానినే అడుగుతాడు; చెప్పవలసినదీ అతనికి ప్రియమైనదే. అతడు గతమును కూడా ఎరుగును—హే నాథా, పతివ్రత స్త్రీ మరి ఎలా భిన్నంగా ప్రవర్తించగలదు?

Verse 4

किं वा तस्यां प्रभावं च वक्तुमर्हस्यशेषतः । भगवानुवाच । कथितं मे पुरा वत्स पुनः कौतूहलं द्विज

“మరి దాని ప్రభావం ఏమిటి? దయచేసి సంపూర్ణంగా వివరించండి.” భగవానుడు పలికెను—“వత్సా, నీవు ఇది నాకు పూర్వమే చెప్పితివి; అయినా, హే ద్విజా, మళ్లీ కౌతూహలం కలిగింది.”

Verse 5

कथयिष्यामि तत्सर्वं यत्ते मनसि वर्तते । पतिव्रता पतिप्राणा सदा पत्युर्हिते रता

నీ మనసులో ఉన్నదంతా నేను చెప్పెదను. ఆమె పతివ్రత, భర్తనే ప్రాణంగా భావించేది, ఎల్లప్పుడూ భర్త హితంలో నిమగ్నమై ఉంటుంది.

Verse 6

देवानामपि साऽऽराध्या मुनीनां ब्रह्मवादिनां । धवस्यैकस्य या नारी लोके पूज्यतमा स्मृता

ఆమె దేవతలకైనా ఆరాధ్య, బ్రహ్మవాద మునులకైనా వందనీయం. ఒకే భర్తకు నిష్ఠగా ఉండే స్త్రీ లోకంలో అత్యంత పూజ్యురాలిగా స్మరించబడుతుంది.

Verse 7

तस्या संमानने गुर्वी निभृता न भविष्यति । मध्यदेशे पुरा तात नगरी चातिशोभना

ఆమెను సత్కరించుటలో భారమైన సంకోచమో వెనుకడుగో ఉండదు. హే తాత, పూర్వకాలంలో మధ్యదేశంలో అత్యంత శోభాయమానమైన ఒక నగరం ఉండెను.

Verse 8

तस्यां च ब्रह्मजातीया सेव्या नाम्नी पतिव्रता । तस्या धवोऽभवत्कुष्ठी पूर्वकर्मविरोधतः

అక్కడ బ్రాహ్మణకులజాత సేవ్యా అనే పతివ్రత స్త్రీ ఉండెను. పూర్వకర్మవిపాకపు ప్రతికూల ఫలముచేత ఆమె భర్త కుష్ఠరోగగ్రస్తుడయ్యెను.

Verse 9

गलद्व्रणास्य पत्युश्च नित्यं चर्यापरायणा । यद्यन्मनोरथं तस्य शक्त्या सा कुरुते भृशम्

నోటి గాయము నుండి రసం కారుచున్న భర్తకు ఆమె నిత్యం సేవాచర్యలో నిమగ్నురాలై ఉండెను. అతని మనసులో ఏ కోరిక పుట్టినా, దానిని ఆమె తన శక్తితో సమృద్ధిగా నెరవేర్చెను.

Verse 10

अर्चयेद्देववन्नित्यं स्नेहं कुर्यादमत्सरा । कदाचित्पथि गच्छंतीं वेश्यां परमसुंदरीम्

ఆమె భర్తను దేవునివలె నిత్యం ఆరాధించాలి, ఈర్ష్యలేక స్నేహం చూపాలి. ఒకసారి మార్గమున పరమసుందరి అయిన ఒక వేశ్య నడుచుచుండెను.

Verse 11

दृष्ट्वाऽतीवाभवन्मोहान्मन्मथाविष्टचेतनः । निश्श्वस्य सुतरां दीर्घं ततस्तु विमनाऽभवत्

ఆమెను చూచి అతడు అత్యంత మోహగ్రస్తుడయ్యెను; మన్మథావిష్టచిత్తుడై అతడు ఎంతో దీర్ఘంగా నిట్టూర్చి, తరువాత విషణ్ణుడయ్యెను.

Verse 12

श्रुत्वा गृहाद्विनिःसृत्य साध्वी पप्रच्छ तं पतिं । उन्मनास्त्वं कथं नाथ निःश्वासस्ते कथं विभो

అది విని సాధ్వీ భార్య ఇంటి నుండి బయటికి వచ్చి భర్తను అడిగెను—“నాథా, నీవు ఎందుకు ఉన్మనస్సుగా ఉన్నావు? ఓ విభో, ఈ నిట్టూర్పు ఎందుకు?”

Verse 13

ब्रूहि मे यच्च कर्तव्यमकर्तव्यं च यत्प्रियम् । दयितं ते करिष्यामि त्वमेको मे गुरुः प्रियः

నాకు ఏది చేయవలెనో, ఏది చేయకూడదో, మీకు ఏది ప్రియమో చెప్పండి. మీకు ప్రియమైనదే నేను చేస్తాను; మీరు మాత్రమే నా ప్రియ గురువు.

Verse 14

अभीष्टं वद मे नाथ यथाशक्ति करोम्यहम् । इत्युक्ते तामुवाचेदं वृथा किं भाषसे प्रिये

హే నాథా, మీకు ఏది అభీష్టమో చెప్పండి; నా శక్తి మేరకు నేను చేస్తాను. ఆమె ఇలా చెప్పగానే అతడు అన్నాడు—ప్రియే, వ్యర్థంగా ఎందుకు మాట్లాడుతున్నావు?

Verse 15

न शक्ता त्वं न चैवाहं मोघं वक्तुं न युज्यते । प्रष्टुं नाधिकरोषीति यथा दीर्घतरोः फलम्

నీవు శక్తిమంతురాలు కాదు, నేనూ కాదు; వ్యర్థంగా మాట్లాడటం తగదు. నీవు ప్రశ్నించడానికి అధికారం లేదు—ఎత్తైన వృక్షఫలం సులభంగా దొరకనట్లే.

Verse 16

भूमौ स्थित्वा तु खर्वात्मा समुद्धर्तुं प्रवांछति । तथा मे रमणी लोभान्मोहाद्यदभिवांछितम्

భూమిపై నిలబడి ఉన్న మూర్ఖుడు లోకాన్ని ఎత్తాలని కోరినట్లే. అలాగే నా ప్రియురాలు లోభమూ మోహమూ వల్ల కల్పితమైనదాన్ని కోరింది.

Verse 17

दंपत्योरपि दुःसाध्यमपयानं वदाम्यहम् । पतिव्रतोवाच । ज्ञात्वा तु त्वन्मनोवृत्तं शक्ताहं कार्यसाधने

దంపతులకైనా దుస్సాధ్యమైన ఒక ప్రయాణాన్ని నేను చెబుతాను. పతివ్రత అన్నది—మీ మనోభావాన్ని తెలిసికొని, కార్యసాధనలో నేను శక్తిమంతురాలిని.

Verse 18

आदेशं कुरु मे नाथ कर्तव्यं येन केनचित् । यदि ते दुर्लभं कार्यं कर्तुं शक्नोमि यत्नतः

హే నాథా, నాకు ఆజ్ఞాపించండి; ఏ కార్యమైనా నాకు అప్పగించండి. మీకు ఏదైనా దుర్లభమైన పని ఉంటే, నేను యత్నంతో దాన్ని చేయగలను.

Verse 19

तदा मे त्वतिकल्याणं फलिष्यति परे त्विह । इत्युक्ते परमः प्रीतः स्थितो वचनमब्रवीत्

అప్పుడు నాకు పరమ మంగళం నిశ్చయంగా ఫలిస్తుంది—ఇహలోకంలోనూ పరలోకంలోనూ. ఇలా చెప్పగానే ఆయన అత్యంత సంతోషించి అక్కడే నిలిచి ఈ మాటలు పలికాడు.

Verse 20

पापाभ्यासाच्च पाप्मानं पृच्छतीति विनिश्चयः । पथ्यस्मिन्संप्रगच्छंतीं वेश्यां परमसुंदरीम्

పాపాన్ని పదేపదే ఆచరించుటవల్ల మనిషి పాపమార్గాన్నే అడుగుతాడని నిశ్చయం. ఆ మార్గంలో నడుస్తూ అతడు పరమసుందరి అయిన ఒక వేశ్యను వెళ్తూ చూశాడు.

Verse 21

सर्वतश्चानवद्यांगीं दृष्ट्वा मे दह्यते मनः । यदि तां त्वत्प्रसादाच्च प्राप्नोमि नवयौवनां

ఆమె సర్వాంగమూ నిర్దోషంగా ఉన్నదని చూసి నా మనస్సు లోపలే మండిపోతుంది. మీ ప్రసాదంతో ఆమెను మళ్లీ నవయౌవనంతో పొందగలిగితే...

Verse 22

तदा मे सफलं जन्म कुरु साध्वि हितं मम । यदि मां कुष्ठिनं दीनं पूतिगंधं नवव्रणम्

హే సాధ్వీ, అప్పుడు నా జన్మను సఫలముగా చేయండి; నా హితాన్ని చేయండి—నేను కుష్ఠురోగి, దీనుడు, దుర్గంధముతో, తొమ్మిది వ్రణాలతో ఉన్నవాడినైనా సరే.

Verse 23

न गच्छति वरारोहा तदा मे निधनं हितम् । श्रुत्वा तेनेरितं वाक्यं साध्वी वचनमब्रवीत्

“ఆ వరారోహా వెళ్లకపోతే నాకు మరణమే శ్రేయస్కరం.” అని అతడు పలికిన మాటలు విని ఆ సాధ్వి సమాధానం చెప్పింది.

Verse 24

यथाशक्ति करिष्यामि स्थिरी भव प्रभोऽधुना । मनसाथ समालोच्य क्षपांते ह्युषसि द्रुतम्

“నేను యథాశక్తి చేస్తాను; ప్రభూ, ఇప్పుడు స్థిరంగా ఉండండి. మనసులో ఆలోచించి రాత్రి చివర—ఉషస్సులో—వేగంగా చేస్తాను.”

Verse 25

गोमयं सह शोधन्या गृहीत्वा सा ययौ मुदा । संप्राप्य गणिकागेहं शोधयित्वा च चत्वरम्

గోమయం మరియు శుద్ధి చేసే చీపురు తీసుకొని ఆమె ఆనందంగా వెళ్లింది. గణిక ఇంటికి చేరి ప్రాంగణాన్ని కూడా శుభ్రం చేసింది.

Verse 26

प्रतोलीं वीथिकां चैव गोमयं प्रददौ मुदा । सा तूर्णमागता गेहे जनस्यालोकने भयात्

ఆమె ఆనందంగా గుమ్మానికి, వీధికీ గోమయం పూసింది. తరువాత జనుల చూపు భయంతో త్వరగా ఇంట్లోకి వచ్చేసింది.

Verse 27

एवं क्रमेण सा साध्वी चरति स्म दिनत्रयम् । अथ सा वारमुख्या च चेटिकाश्चेटकानपि

ఇలా క్రమంగా ఆ సాధ్వి మూడు రోజులు ఆచరించింది. తరువాత ప్రధాన గణిక దాసీలతో పాటు—దాసులను కూడా తీసుకొని—వచ్చింది.

Verse 28

अपृच्छत्कस्य कर्माणि शोभनानि च चत्वरे । मया नोक्तेप्युषः काले कस्य मत्प्रियकारणात्

అతడు చౌరస్తాలో అడిగాడు—“ఈ శుభకర్మలు ఎవరివి?” ఉషస్సమయంలో నేను చెప్పకపోయినా, నా ప్రీతికారణంగా ఎవరి నిమిత్తం అతడు నన్ను సంతోషపెట్టుటకు ప్రియుడయ్యాడో అని మనసులో విచారించాడు।

Verse 29

रुच्यकर्मणि दीप्यंते रथ्या चत्त्वर वीथिकाः । परस्परेण संचिंत्य वारमुख्यां च तेऽब्रुवन्

మనోహరమైన ఉత్సవక్రియలు ప్రకాశించగా వీధులు, చౌరస్తాలు, సందులు అన్నీ వెలిగిపోయాయి। ఆపై వారు పరస్పరం ఆలోచించి ప్రధాన వారముఖ్య (గణిక)ను ఉద్దేశించి పలికారు।

Verse 30

अस्माभिर्न कृतं भद्रे कर्म चैतत्प्रमार्जनम् । अथ सा विस्मयं गत्वा संचिंत्य रजनीक्षये

వారు అన్నారు—“భద్రే, మేము దీనికి ఏ ప్రాయశ్చిత్తకర్మగానీ శుద్ధిక్రియగానీ చేయలేదు.” అప్పుడు ఆమె ఆశ్చర్యంతో, రాత్రి క్షయమవుతున్న వేళ మనసులో ఆలోచించింది।

Verse 31

तया च दृश्यते सा च तथैव पुनरागता । दृष्ट्वा तां महतीं साध्वीं ब्राह्मणीं च पतिव्रताम्

ఆమె ఆమెను చూసింది; ఆమె కూడా అలాగే మళ్లీ తిరిగి వచ్చింది. ఆ మహాసాధ్వి, పతివ్రత బ్రాహ్మణీని చూసి అందరి హృదయాలు భక్తిశ్రద్ధలతో వంగిపోయాయి।

Verse 32

दधार चरणे तस्या हा क्षमस्वेति भाषिणी । आयुर्देहं च संपत्तिर्यशोर्थः कीर्तिरेव च

“అయ్యో, క్షమించండి” అని పలుకుతూ ఆమె ఆమె పాదాలను పట్టుకుంది. శరణాగతిగా ఆయువు, దేహం, సంపద—గౌరవం, ధనం, కీర్తి అన్నిటినీ సమర్పించింది।

Verse 33

एतासां मे विनाशाय स्फुरसीव पतिव्रते । यद्यत्प्रार्थयसे साध्वि नित्यं दास्यामि तद्दृढम्

హే పతివ్రతా, నా ఈ శత్రువుల వినాశార్థం నీవు జ్వలిస్తున్నావు. హే సాధ్వీ, నీవు ఏది ప్రార్థించినా దానిని నేను నిత్యమూ దృఢంగా తప్పక ప్రసాదిస్తాను।

Verse 34

सुवर्णं मणिरत्नं वा चेलं वा यन्मनोरथं । तामुवाच ततः साध्वी न मे चार्थे प्रयोजनम्

“బంగారం గానీ, మణిరత్నం గానీ, వస్త్రం గానీ—నీ మనోరథం ఏదైనా చెప్పు,” అని అతడు అన్నాడు. అప్పుడు సాధ్వి పలికింది: “నాకు అటువంటి ధనంలో ప్రయోజనం లేదు.”

Verse 35

अस्ति कार्यं च ते किञ्चिद्वदामि कुरुषे यदि । तदा मे हृदि संतोषः कृतं सर्वं त्वयाऽधुना

నీతో చెప్పవలసిన ఒక చిన్న పని ఉంది—నీవు నా మాట ప్రకారం చేస్తే నా హృదయం తృప్తి చెందుతుంది; ఇప్పుడే నీవు నా కోసం అన్నీ చేసినట్లే అవుతుంది।

Verse 36

गणिकोवाच । सत्यं सत्यं करिष्यामि द्रुतं वद पतिव्रते । कुरु मे रक्षणं मातर्द्रुतं कृत्यं च मे वद

గణిక పలికింది—“నిజం నిజం, నేను చేస్తాను. హే పతివ్రతా, త్వరగా చెప్పు. అమ్మా, నన్ను రక్షించు; నాకు చేయవలసిన కార్యం ఏమిటో త్వరగా చెప్పు.”

Verse 37

त्रपया निकृतं वाच्यं तस्यामुक्तं वरं प्रियम् । क्षणं विमृश्य सा वेश्या कृत्वा क्षांतिमुवाच च

లజ్జవశాత్తు ఆమె నియంత్రిత వాణితో అతనికి ప్రియమైన, మనోహరమైన మాటలు పలికింది. క్షణం ఆలోచించి ఆ వేశ్య క్షమాశీలతను ధరించి మళ్లీ పలికింది.

Verse 38

कुष्ठिनः पूतिगंधस्य संपर्के दुःखिता भृशम् । दिनैकं च करिष्यामि यद्यागच्छति मद्गृहम्

దుర్వాసన గల కుష్టురోగి సాంగత్యం వల్ల నేను చాలా బాధపడుతున్నాను. అయినప్పటికీ, అతను నా ఇంటికి వస్తే, నేను ఒక్క రోజు భరిస్తాను.

Verse 39

पतिव्रतोवाच । आगमिष्यामि ते गेहमद्य रात्रौ च सुंदरि । भुक्तभोग्यं पतिं हृष्टं पुनर्नेष्यामि मद्गृहम्

పతివ్రత పలికెను: 'ఓ సుందరీ, నేను ఈ రాత్రి నీ ఇంటికి వస్తాను. భోగాలను అనుభవించి సంతోషించిన నా భర్తను తిరిగి నా ఇంటికి తీసుకువెళతాను.'

Verse 40

गणिकोवाच । गच्छ शीघ्रं महाभागे स्वगृहं च पतिव्रते । पतिस्ते चार्द्धरात्रे स आगच्छतु च मद्गृहम्

గణిక పలికెను: 'ఓ మహాభాగ్యవతీ, పతివ్రతా, నీవు త్వరగా నీ ఇంటికి వెళ్ళు. నీ భర్త అర్ధరాత్రి వేళ నా ఇంటికి వచ్చుగాక.'

Verse 41

बहवो मे प्रियास्संति राजानस्तत्समाश्च ये । एकैको मद्गृहे नित्यं तिष्ठतीह निरंतरम्

నాకు ప్రియమైన రాజులు అనేకులు ఉన్నారు, వారితో సమానమైన ఇతరులు కూడా ఉన్నారు. వారిలో ఒక్కొక్కరు ఎల్లప్పుడూ నా ఇంట్లో నిరంతరం ఉంటారు.

Verse 42

अद्याहं मे गृहं शून्यं करिष्यामि च त्वद्भयात् । स चागच्छतु ते भर्त्ता स चास्मान्प्राप्य गच्छतु

ఈ రోజు నీ భయంతో నేను నా ఇంటిని ఖాళీ చేస్తాను. నీ భర్త రానిమ్ము, నన్ను పొందిన తరువాత అతను వెళ్ళవచ్చు.

Verse 43

एतच्छ्रुत्वा तु सा साध्वी गतासौ स्वगृहे तथा । पत्यौ निवेदयामास कृत्यं ते फलितं प्रभो

ఇది విని ఆ సతీమణి తన ఇంటికి తిరిగి వెళ్లింది. ఆమె భర్తకు నివేదించింది—“ప్రభూ, మీ ఉద్దేశించిన కార్యం ఫలించింది.”

Verse 44

अद्य रात्रौ च तद्गेहं गंतुं ख्यातिं करोति सा । प्रभूताः पतयस्तस्यास्तव कालो न विद्यते

ఈ రాత్రికూడా ఆమె ఆ మనిషి ఇంటికి వెళ్లి తన ఖ్యాతిని పెంచుకుంటోంది. ఆమెకు అనేక భర్తలు ఉన్నారు—నీకు ఆమె వద్ద సమయం లేదు.

Verse 45

विप्र उवाच । कथं यास्यामि तद्गेहं मया गंतुं न शक्यते । एतज्ज्ञात्वा कुतः क्षांतिः कृतं कार्यं कथं भवेत्

విప్రుడు అన్నాడు—“నేను ఆ ఇంటికి ఎలా వెళ్లగలను? నాకు అక్కడికి వెళ్లడం సాధ్యం కాదు. ఇది తెలిసినప్పుడు మనస్సుకు శాంతి ఎలా కలుగుతుంది? కార్యం ఎలా సిద్ధమవుతుంది?”

Verse 46

पतिव्रतोवाच । स्वपृष्ठस्थमहं कृत्वा नेष्यामि तद्गृहं प्रति । सिद्धे ह्यर्थे नयिष्यामि पुनस्ते नैव वर्त्मना

పతివ్రత అన్నది—“మిమ్మల్ని నా వెన్నుపై ఎక్కించుకొని ఆ ఇంటివైపు తీసుకెళ్తాను. ప్రయోజనం సిద్ధమైన తరువాత మిమ్మల్ని మళ్లీ తీసుకొస్తాను—కానీ ఇదే మార్గంగా కాదు.”

Verse 47

द्विज उवाच । कल्याणि त्वत्कृतेनैव सर्वं मे कृत्यमेष्यति । इदानीं यत्कृतं कर्म स्त्रीजनैरपि दुःसहम्

ద్విజుడు అన్నాడు—“కల్యాణీ, నీవు చేసినదానివల్లనే నా సమస్త కర్తవ్యాలు నెరవేరుతాయి. కానీ ఇప్పుడు చేపట్టిన ఈ పని స్త్రీలకైనా దుర్భరమే.”

Verse 48

तस्मिंश्च नगरे रम्ये नित्यं च धनिनो गृहे । पौरेश्च प्रचुरं वित्तं हृतं राज्ञा श्रुतं तदा

అప్పుడు ఇలా వినబడింది—ఆ రమ్య నగరంలో ధనికుల గృహాలలోనూ, పట్టణవాసుల వద్దనూ ఉన్న అపార ధనాన్ని రాజు నిత్యమూ హరించుచున్నాడని.

Verse 49

श्रुत्वा सर्वान्निशाचारानाहूय नृपती रुषा । जीवितुं यदि वो वांछा चोरं मामद्य दास्यथ

ఇది విని రాజు కోపంతో సమస్త నిశాచరులను పిలిపించి ఇలా అన్నాడు—“మీకు జీవించాలనే ఆశ ఉంటే, ఈ రోజే ఆ దొంగను నాకు అప్పగించండి.”

Verse 50

गृहीत्वा तु नृपस्याज्ञां यत्तैर्जिघृक्षयाकुलैः । चारैश्चोरो गृहीतस्तैर्बलाच्चैव नृपाज्ञया

రాజాజ్ఞను స్వీకరించిన ఆ గూఢచారులు అతడిని పట్టుకోవాలనే తపనతో కలవరపడి, రాజు ఆజ్ఞ ప్రకారం బలవంతంగా ఆ దొంగను పట్టుకున్నారు.

Verse 51

नगरोपांतदेशे च वृक्षमूले घने वने । समाधिस्थोमहातेजामांडव्योमुनिपुंगवः

నగర ఉపాంత ప్రాంతంలో, ఘన అరణ్యంలో ఒక వృక్షమూలమున, మహాతేజస్సుగల తపస్సులలో శ్రేష్ఠుడైన ముని మాండవ్యుడు సమాధిలో లీనమై ఉన్నాడు.

Verse 52

व्यातिष्ठद्वह्निसंकाशो योगिनां प्रवरो मुनिः । अंतर्नाडीगतो वायुः किंचिन्न प्रतिभाति च

యోగులలో శ్రేష్ఠుడైన ఆ ముని అగ్నివలె ప్రకాశిస్తూ నిలిచెను; అయితే అంతర్నాడులలో ప్రవేశించిన ప్రాణవాయువు ఏ మాత్రమూ వ్యక్తమగలేదు.

Verse 53

तं ब्रह्मतुल्यं तिष्ठन्तं दृष्ट्वा दुष्टा महामुनिम् । चोरोयमद्भुताकारो धूर्तस्तिष्ठति कानने

బ్రహ్మసమమైన మహాముని అక్కడ నిలిచి ఉన్నదాన్ని చూచి ఆ దుష్టుడు అన్నాడు— “ఇతడు విచిత్రాకారుడైన దొంగ; ఈ ధూర్తుడు అడవిలో నిలిచివున్నాడు।”

Verse 54

एवमुक्त्वा तु तं पापा बबन्धुर्मुनिसत्तमम् । नोक्ताश्च नेक्षितास्तेन पुरुषा अतिदारुणाः

అలా చెప్పి ఆ పాపులు మునిశ్రేష్ఠుని బంధించారు; అయితే ఆయన ఆ అత్యంత భయంకర పురుషులను పలకలేదు, చూడకూడా చూడలేదు।

Verse 55

ततो राजा उवाचेदं संप्राप्तस्तस्करो मया । उपांते च पथिद्वारे कुरुध्वं घोरदण्डनम्

అప్పుడు రాజు ఇలా అన్నాడు— “నా చేతికి దొంగ పట్టుబడ్డాడు. రహదారి గుమ్మం దగ్గర ఇతనికి ఘోర శిక్ష విధించండి।”

Verse 56

मांडव्यश्च मुनिस्तत्र पथिशूले च कीलितः । पायुदेशे च तैर्दत्तं शूलं यावच्च मस्तकम्

అక్కడ మాండవ్య మునిని రహదారి పక్కన శూలంపై గుచ్చి నిలిపారు; గుదప్రదేశం ద్వారా శూలాన్ని చొప్పించి తలవరకు చేర్చారు।

Verse 57

व्यथां स च न जानाति शूले विद्धतनुर्यमात् । अन्यैरपि कृतो दण्डः कृतस्तैस्तु मनोहितः

యమునిచే శూలంపై ఛేదింపబడిన దేహమున్నా ఆయనకు వ్యథ తెలియదు; ఇతరులు విధించిన శిక్ష కూడా ఆయనకు మనోహరమై, హితకరమై ఉంటుంది।

Verse 58

एतस्मिन्नंतरे रात्रावंधकारे घनोन्नते । स्वपतिं पृष्ठतः कृत्वा प्रययौ सा पतिव्रता

అంతలో రాత్రి ఘనాంధకారం కమ్మినప్పుడు, ఆ పతివ్రత తన భర్తను వెనుక ఉంచి ముందుకు సాగింది।

Verse 59

मांडव्यस्य तनौ सङ्गात्कुष्ठिनो गंध आगतः । भग्नः समाधिस्तस्यैवं कुष्ठिसंसर्गतो ध्रुवम्

మాండవ్యుని దేహస్పర్శ వల్ల కుష్ఠురోగి వాసన అతనికి అంటింది; అందుచేత కుష్ఠిసంసర్గం కారణంగా అతని సమాధి నిశ్చయంగా భంగమైంది।

Verse 60

मांडव्य उवाच । एवं येनाधुना कृच्छ्रं कारितं गात्रवेदनम् । स एव भस्मतां यातु प्रोदिते च विरोचने

మాండవ్యుడు అన్నాడు—ఇప్పుడే నాకు ఈ ఘోర కష్టం, దేహవేదన కలిగించినవాడే, ప్రకాశించే సూర్యుడు ఉదయించగానే భస్మమైపోవాలి।

Verse 61

मांडव्येनैवमुक्तस्स पपात धरणीतले । ततः पतिव्रता चाह ब्रध्नो नोदयतु ध्रुवं

మాండవ్యుడు అలా పలికిన వెంటనే అతడు నేలపై పడిపోయాడు. అప్పుడు పతివ్రత చెప్పింది—‘బ్రధ్నుడు (సూర్యుడు) నిశ్చయంగా ఉదయించకూడదు; స్థిరంగా ఉండాలి।’

Verse 62

दिनत्रयं गृहं नीत्वा शापाद्वेश्मगता ततः । शयनीये स्थितं रम्ये धृत्वाऽतिष्ठत्पतिव्रता

మూడు దినాలు అతనిని ఇంటికి తీసుకెళ్లి, ఆపై శాపఫలితంగా ఆమె గృహంలోకి ప్రవేశించింది. అందమైన శయ్య పక్కన అతనిని పట్టుకొని ఆ పతివ్రత నిలిచింది।

Verse 63

शप्त्वा तं च मुनिश्रेष्ठो गतो देशमभीष्टकम् । सूरो नोदयते लोके यावच्चैव दिनत्रयम्

అతనిని శపించి మునిశ్రేష్ఠుడు తనకు ఇష్టమైన దేశానికి వెళ్లిపోయెను. అప్పుడు లోకంలో మూడు దినములు సూర్యుడు ఉదయించలేదు.

Verse 64

निखिलं व्यथितं दृष्ट्वा त्रैलोक्यं सचराचरम् । शतक्रतुं पुरस्कृत्य गता देवाः पितामहम्

చరాచరములతో కూడిన సమస్త త్రిలోకము వ్యథితమై ఉన్నదని చూచి, దేవతలు శతక్రతు (ఇంద్రుడు)ను ముందుంచి పితామహుడు (బ్రహ్మ) వద్దకు వెళ్లిరి.

Verse 65

वृत्तं न्यवेदयन्सर्वं पद्मयोनौ दिवौकसः । कारणं च न जानीमस्त्वं तु योग्यं विधेहि नः

దివౌకసులైన దేవతలు పద్మయోని (బ్రహ్మ)కు సమస్త వృత్తాంతమును నివేదించి—“దీనికి కారణము మాకు తెలియదు; మీరు సమర్థులు, మా కొరకు నిర్ణయించండి” అని అన్నారు.

Verse 66

ब्रह्मोवाच । पतिव्रताया यद्वृत्तं मांडव्यस्य मुनेश्च यत् । यथा नोदयते ब्रध्नो धाता देवेष्ववेदयत्

బ్రహ్ముడు పలికెను—“ఆ పతివ్రత స్త్రీ వృత్తాంతమును, ముని మాండవ్యుని విషయమును వినుడి; ధాతా దేవతలలో ఎలా ప్రకటించెనో, తద్వారా బ్రధ్న (సూర్యుడు) మరల ఉదయించకుండునట్లు.”

Verse 67

ततो देवा विमानैश्च पुरस्कृत्य प्रजापतिम् । गतास्तदंतिकं विप्र तूर्णं सर्वे च भूतलम्

అనంతరం దేవతలు ప్రజాపతిని ముందుంచి, విమానములపై అధిరోహించి, ఓ విప్రా, అందరూ కలిసి వేగముగా భూతలమందలి ఆ స్థలానికి చేరిరి.

Verse 68

तेषां श्रिया विमानानां मुनीनां किरणैस्तथा । शतसूर्यमिवाभाति नान्यत्र च गृहोदरे

ఆ దివ్య విమానాల శ్రీయూ, మునుల కిరణమయ తేజస్సూ కలిసి గృహాంతరాన్ని శతసూర్యుల వలె ప్రకాశింపజేశాయి; మరెక్కడా అటువంటి కాంతి కనబడలేదు।

Verse 69

हा हतास्मि कथं सूरो मद्गृहे समुपस्थितः । अदृश्यंत तया देवा विमानैर्हंससन्निभैः

“హా, నేను నశించితిని! సూర్యుడు నా ఇంటికి ఎలా వచ్చి ప్రత్యక్షమయ్యాడు?” ఆమెకు హంససదృశ విమానాలపై ఆరూఢులైన దేవతలు దర్శనమిచ్చారు।

Verse 70

एतस्मिन्नंतरे ब्रह्मा तामुवाच पतिव्रताम् । अखिलानां च देवानां द्विजानां च गवां तथा

ఇంతలో బ్రహ్మదేవుడు ఆ పతివ్రతను ఉద్దేశించి పలికెను—సర్వ దేవతల, ద్విజుల, గోవుల తరఫున, వారి హితార్థమై।

Verse 71

यथैव निधनं तेषां कथं ते परिरोचते । मातः क्रोधं त्यजस्वाद्य सूर्यस्योदयनं प्रति

వారి మరణమే జరిగితే అది నీకు ఎలా నచ్చగలదు? అమ్మా, నేడు కోపాన్ని విడిచి సూర్యోదయంపై మనస్సు నిలుపు।

Verse 72

पतिव्रतोवाच । सर्वलोकानतिक्रम्य पतिरेको गुरुर्मम । अस्य मृत्युर्मुनेश्शापादुदिते च विरोचने

పతివ్రత చెప్పెను—“సర్వలోకాలను అతిక్రమించి నా ఏకైక గురువు నా భర్తనే. ముని శాపం వల్ల ఇతని మరణం జరుగును; విరోచనుడు ఉదయించినప్పుడు అది సంభవించును.”

Verse 73

तेनैव कारणेनैष मया शप्तो दिवाकरः । न कोपान्न च मोहाच्च लोभात्कामान्न मत्सरात्

అదే కారణంతోనే నేను ఈ దివాకరుని (సూర్యుని) శపించాను—కోపంతో కాదు, మోహంతో కాదు, లోభంతో కాదు, కామంతో కాదు, మత్సరంతో కూడా కాదు।

Verse 74

ब्रह्मोवाच । एकस्य निधनेनैव त्रैलोक्यस्य हितं भवेत् । ततस्ते चाधिकं पुण्यं मातरेवं भविष्यति

బ్రహ్ముడు పలికెను—ఒకరి మరణంతోనే త్రిలోకాల హితం సిద్ధిస్తే, నీకు మరింత అధిక పుణ్యం కలుగుతుంది; మాతకూ అలాగే జరుగుతుంది।

Verse 75

सा चोवाच विधिं तत्र देवानामग्रतः सती । पतिं त्यक्त्वा च मे सत्यं शिवं मे नानुरोचते

అప్పుడు సతి దేవతల సమక్షంలో బ్రహ్మునితో చెప్పింది—నిజంగా చెబుతున్నాను; భర్తను విడిచినా కూడా శివుడు నాకు అనురూపుడుగా అనిపించడు।

Verse 76

ब्रह्मोवाच । उदिते च खगे सौम्ये पत्यौ ते भस्मतां गते । स्वस्थेभूते च त्रैलोक्ये करिष्यामि हितं तव

బ్రహ్ముడు పలికెను—ఓ సౌమ్యే, శుభ ఖగము ఉదయించినప్పుడు, నీ భర్త భస్మమైపోయినప్పుడు, త్రిలోకాలు స్వస్థమైనప్పుడు, నేను నీకు హితం చేస్తాను।

Verse 77

भस्मनः पुरुषो भाव्यः कामदेवसमप्रभः । गुणैः सर्वैर्युतो भर्ता रतिवत्त्वं च सर्वदा

భస్మం నుండి ఒక పురుషుడు ఉద్భవించును—కామదేవుని సమాన కాంతితో; సమస్త గుణాలతో యుక్తుడై, యోగ్య భర్తగా, సదా రతి-శక్తితో సమృద్ధుడై।

Verse 78

यथापूज्यो हरिर्दैवैर्यथा लक्ष्मीश्च पूजिता । तथैव दंपती स्वर्गे तस्मान्मद्वचनं कुरु

దేవతలు హరిని ఎలా పూజిస్తారో, లక్ష్మీదేవిని కూడా ఎలా ఆరాధిస్తారో, అలాగే ఈ దంపతులు స్వర్గంలో గౌరవింపబడతారు. కనుక నా వచనాన్ని చేయుము.

Verse 79

पतिव्रतोवाच । पत्युर्मे निधने ब्रह्मन्विधवा लोकनिंदिता । कांस्तु लोकान्गमिष्यामि भग्ना चारामलीमसा

పతివ్రత చెప్పింది— ఓ బ్రాహ్మణా! నా భర్త మరణంతో నేను విధవనయ్యాను; లోకమందు నిందితురాలినయ్యాను. ఆచారమలినతచే విరిగిపోయిన నేను ఇప్పుడు ఏ లోకాలకు వెళ్లగలను?

Verse 80

ब्रह्मोवाच । अतस्ते नास्ति दोषो वै न मृतस्ते धवोऽधुना । अस्माकं वचनेनैव कुष्ठी मन्मथतां व्रजेत्

బ్రహ్మ చెప్పాడు— అందుచేత నీకు దోషమేమీ లేదు; నీ భర్త ఇప్పటికీ మరణించలేదు. నా వచనమాత్రంతో ఈ కుష్ఠురోగి మन्मథస్థితిని పొందును.

Verse 81

वदत्येवंविधौ सा च विमृश्य क्षणमेव च । बाढमुक्तवती सा च ततस्सूर्योदयोऽभवत्

అలా చెప్పుచుండగా ఆమె క్షణమాత్రం ఆలోచించి, ‘బాఢం’—“అలాగే” అని పలికింది. అప్పుడు సూర్యోదయం జరిగింది.

Verse 82

अभवद्भस्मरूपोऽसौ मुनिशापप्रपीडितः । भस्मनो मध्यतो जातो द्विजो मन्मथपीडितः

మునిశాపంతో బాధపడిన అతడు భస్మరూపుడయ్యాడు. ఆ భస్మమధ్యమునుండి ఒక ద్విజుడు జన్మించాడు; అతడు మन्मథపీడితుడై ఉన్నాడు.

Verse 83

दृष्ट्वा विस्मयपमापन्नाः सर्वे ते पुरवासिनः । मुदिता देवसंघाश्च जनः स्वस्थतरोऽभवत्

అది చూచి నగరవాసులందరూ పరమ ఆశ్చర్యానికి లోనయ్యారు. దేవసంఘాలు ఆనందించాయి, ప్రజలు మరింత ఆరోగ్యంగా, నిశ్చింతగా అయ్యారు.

Verse 84

विमानेनार्कवर्णेन स्वर्लोकादागतेन च । पतिना सह सा साध्वी सुरैः सार्द्धं गता दिवम्

స్వర్గలోకమునుండి వచ్చిన సూర్యవర్ణ విమానంలో ఆ సాధ్వి తన పతితో కలిసి దేవులతో సహా దివ్యలోకానికి వెళ్లింది.

Verse 85

एवं पतिव्रता यस्माच्छुभा चैव तु मत्समा । तेन वृत्तं च जानाति भूतं भव्यं प्रवर्तनम्

ఆమె ఇట్లా పతివ్రత, శుభమయి, నాతో సమానమైనదైనందున గతం, భవిష్యత్తు మరియు సంఘటనల ప్రవాహాన్ని ఆమె తెలుసుకొనగలదు.

Verse 86

य इदं श्रावयेल्लोके पुण्याख्यानमनुत्तमम् । तस्य पापं क्षयं याति जन्मजन्मकृतं च यत्

ఈ లోకంలో ఈ అనుత్తమ పుణ్యాఖ్యానాన్ని శ్రావ్యంగా చేయువాడు ఎవడైతే ఉన్నాడో, అతని జన్మజన్మలలో చేసిన పాపమంతా నశించిపోతుంది.

Verse 87

अक्षयं लभते स्वर्गं विबुधैः संप्रयुज्यते । ब्राह्मणो लभते वेदं जन्मजन्मसु बाडव

అతడు అక్షయ స్వర్గాన్ని పొందుతాడు, దేవులతో ఏకత్వం పొందుతాడు. ఓ బాడవా! బ్రాహ్మణుడు జన్మజన్మలలో వేదాన్ని పొందుతాడు.

Verse 88

सकृच्छृणोति यः पूतो दुष्कृतौघाद्विमुच्यते । सुरालयमवाप्नोति स्वर्गाद्भ्रष्टो धनी भवेत्

ఇదిని ఒక్కసారి అయినా భక్తితో వినువాడు పవిత్రుడై పాపకర్మల ప్రవాహం నుండి విముక్తి పొందుతాడు. అతడు దేవలోక నివాసాన్ని పొందుతాడు; స్వర్గం నుండి పడిపోయినా భూమిపై ధనవంతుడవుతాడు.