Adhyaya 15

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे चतुर्दशो ऽध्यायः व्यास उवाच वेदं वेदौ तथा वेदान् वेदान् वा चतुरो द्विजाः / अधीत्य चाधिगम्यार्थं ततः स्नायाद् द्विजोत्तमः

ఇట్లు శ్రీకూర్మపురాణం షట్సాహస్త్రీ సంహిత ఉపరివిభాగంలో చతుర్దశ అధ్యాయం ముగిసింది. వ్యాసుడు పలికెను—ద్విజోత్తముడు ఒక వేదం గాని, రెండు గాని, లేదా వేదములు—నాలుగింటినీ—అధ్యయనం చేసి వాటి తాత్పర్యాన్ని గ్రహించిన తరువాత సమావర్తన స్నానం చేయవలెను।

Verse 2

गुरवे तु वरं दत्त्वा स्नायीत तदनुज्ञया / चीर्णव्रतो ऽथ युक्तात्मा सशक्तः स्नातुमर्हति

గురువుకు యథోచిత దక్షిణా సమర్పించి, ఆయన అనుమతితో స్నానం చేయాలి. తరువాత వ్రతాన్ని సమ్యక్‌గా పూర్తి చేసి, నియతమనస్సుతో, స్వయంసంయమంతో, శక్తి ఉన్నప్పుడు సమాప్తి-స్నానానికి అర్హుడవుతాడు।

Verse 3

वैणवीं धारयेद् यष्टिमन्तर्वासस्तथोत्तरम् / यज्ञोपवीतद्वितयं सोदकं च कमण्डलुम्

అతడు వెణు (బాంబు)తో చేసిన దండాన్ని ధరించాలి, అంతర్వస్త్రం మరియు ఉత్తరవస్త్రం ధరించాలి, రెండు యజ్ఞోపవీతాలు ఉంచాలి, అలాగే నీటితో నిండిన కమండలువును కూడా కలిగి ఉండాలి।

Verse 4

छत्रं चोष्णीषममलं पादुके चाप्युपानहौ / रौक्मे च कुण्डले वेदं कृत्तकेशनखः शुचिः

ఛత్రం మరియు మలినరహిత ఉష్ణీషం (పాగడి) ధరించి, పాదుకలు మరియు ఉపానహౌ (చెప్పులు-జూట్లు) వేసుకోవాలి; స్వర్ణ కుండలాలతో అలంకృతుడై, వేదాధ్యయనసంపన్నుడై, కేశనఖాలు కత్తిరించి, శుచిగా ఉండాలి।

Verse 5

स्वाध्याये नित्ययुक्तः स्याद् बहिर्माल्यं न धारयेत् / अन्यत्रकाञ्चनाद् विप्रोनरक्तां बिभृयात् स्त्रजम्

బ్రాహ్మణుడు నిత్యం స్వాధ్యాయంలో నిమగ్నుడై ఉండాలి. ప్రదర్శనార్థం బయట మాల ధరించకూడదు; స్వర్ణం తప్ప ఎర్ర మాలను ధరించరాదు.

Verse 6

शुक्लाम्बरधरो नित्यं सुगन्धः प्रियदर्शनः / न जीर्णमलवद्वासा भवेद् वै विभवे सति

అతడు నిత్యం శుభ్రమైన తెల్ల వస్త్రాలు ధరించి, సుగంధంతో ఉండి, చూడటానికి మనోహరంగా ఉండాలి; సామర్థ్యం ఉన్నప్పుడు పాతవి లేదా మురికివస్త్రాలు ధరించకూడదు.

Verse 7

न रक्तमुल्बणं चान्यधृतं वासो न कुण्डिकाम् / नोपानहौ स्त्रजं चाथ पादुके च प्रयोजयेत्

తేజోవంతమైన ఎర్ర వస్త్రం ధరించకూడదు, ఇతరులు ధరించిన వస్త్రం కూడా ధరించకూడదు; అలాగే కమండలువు, పాదరక్షలు, మాల, పాదుకలు వాడకూడదు.

Verse 8

उपवीतमलङ्कारं दर्भान् कृष्णाजिनानि च / नापसव्यं परीदध्याद् वासो न विकृतं वसेत्

అతడు యజ్ఞోపవీతం మరియు విధిప్రకారం దర్భలు, కృష్ణాజినం వంటి ఉపకరణాలను ధరించాలి. యజ్ఞోపవీతాన్ని అపసవ్యంగా ధరించకూడదు; వికృతంగా లేదా అశ్రద్ధగా వస్త్రం ధరించకూడదు.

Verse 9

आहरेद् विधिवद् दारान् सदृशानात्मनः शुभान् / रूपलक्षणसंयुक्तान् योनिदोषविवर्जितान्

అతడు విధిప్రకారం తనకు తగిన శుభమైన భార్యను స్వీకరించాలి—రూపం, శుభలక్షణాలు కలిగి, వంశదోషాలు లేనిదిగా.

Verse 10

अमातृगोत्रप्रभवामसमानर्षिगोत्रजाम् / आहरेद् ब्राह्मणो भार्यां शीलशौचसमन्विताम्

బ్రాహ్మణుడు తన మాతృగోత్రంలో పుట్టని, అలాగే సమాన ఋషిగోత్రానికి చెందని, శీలశౌచసంపన్నమైన భార్యను గ్రహించాలి।

Verse 11

ऋतुकालाभिगामी स्याद् यावत् पुत्रो ऽभिजायते / वर्जयेत् प्रतिषिद्धानि प्रयत्नेन दिनानि तु

గృహస్థుడు ఋతుకాలంలో, కుమారుడు జన్మించేవరకు, భార్యను సమీపించాలి; అలాగే నిషిద్ధమైన దినాలను శ్రద్ధతో వర్జించాలి।

Verse 12

षष्ठ्यष्टमीं पञ्चदशीं द्वादशीं च चतुर्दशीम् / ब्रह्मचारी भवेन्नित्यं तद्वज्जन्मत्रयाहनि

షష్ఠి, అష్టమి, పంచదశి, ద్వాదశి, చతుర్దశి తిథుల్లో నిత్యం బ్రహ్మచర్యం పాటించాలి; అలాగే జన్మసంబంధిత మూడు దినాల్లో కూడా।

Verse 13

आदधीतावसथ्याग्निं जुहुयाज्जातवेदसम् / व्रतानि स्नातको नित्यं पावनानि च पालयेत्

గృహ్యాగ్నిని స్థాపించి జాతవేదసైన అగ్నిలో ఆహుతులు సమర్పించాలి; స్నాతకుడు నిత్యం పవిత్రకర వ్రతాలు, నియమాలు పాటించాలి।

Verse 14

वेदोदितं स्वकं कर्म नित्यं कुर्यादतन्द्रितः / अकुर्वाणः पतत्याशु नरकानतिभीषणान्

వేదోక్తమైన స్వకర్మను నిత్యం అలసత్వం లేకుండా చేయాలి; చేయనివాడు త్వరలోనే అత్యంత భయంకర నరకాలలో పడతాడు।

Verse 15

अब्यसेत् प्रयतो वेदं महायज्ञान् न हापयेत् / कुर्याद् गृह्याणि कर्माणि संध्योपासनमेव च

సంయమం, శుచితతో యత్నపూర్వకంగా వేదాన్ని అభ్యసించాలి; మహాయజ్ఞాలను ఎప్పుడూ విస్మరించకూడదు. గృహ్యకర్మలు చేయాలి, ముఖ్యంగా సంధ్యోపాసన చేయాలి।

Verse 16

सख्यं समाधैकैः कुर्यादुपेयादीश्वरं सदा / दैवतान्यपि गच्छेत कुर्याद् भार्याभिपोषणम्

సమాధి ప్రధానంగా ఉన్న సాధువులతో స్నేహం చేయాలి; ఎల్లప్పుడూ ఈశ్వరుని ఆశ్రయించి శరణు పొందాలి. విధివిధానంగా దేవతలను దర్శించి పూజించవచ్చు; భార్యను యథోచితంగా పోషించాలి।

Verse 17

न धर्मं ख्यापयेद् विद्वान् न पापं गूहयेदपि / कुर्वोतात्महितं नित्यं सर्वभूतानिकम्पकः

విద్వాన్ తన ధర్మాన్ని ప్రచారం చేసుకోకూడదు; పాపాన్ని కూడా దాచకూడదు. అతడు నిత్యం ఆత్మహితార్థంగా ప్రవర్తించి, సమస్త భూతాల పట్ల కరుణ కలిగి ఉండాలి।

Verse 18

वयसः कर्मणोर्ऽथस्य श्रुतस्याभिजनस्य च / वेषवाग्बुद्धिसारूप्यमाचरन् विचरेत् सदा

వయస్సు, కర్తవ్యకర్మ, ఆర్థిక సామర్థ్యం, శాస్త్రశ్రవణం, వంశపరంపర—ఇవన్నీ అనుసరించి వేషం, వాక్కు, బుద్ధి సమంజసంగా ఉండేలా ఆచరిస్తూ ఎల్లప్పుడూ వ్యవహరించాలి।

Verse 19

श्रुतिस्मृत्युदितः सम्यक् साधुभिर्यश्च सेवितः / तमाचारं निषेवेत नेहेतान्यत्र कर्हिचित्

శ్రుతి-స్మృతుల్లో సమ్యకంగా చెప్పబడినది, సద్గుణులు ఆచరించేది అయిన ఆ ఆచారాన్నే నిష్ఠతో అనుసరించాలి; ఇక్కడ ఎప్పుడూ ఇతర మార్గాన్ని ఆశ్రయించకూడదు।

Verse 20

येनास्य पितरो याता येन याताः पितामहाः / तेन यायात् सतां मार्गं तेन गच्छन् न रिष्यति

యే మార్గమున అతని పితరులు, పితామహులు నడిచిరో, అదే సత్పురుషుల మార్గము; ఆ మార్గమున నడిచినవాడు ఎప్పుడూ నాశమునకు లోనుకాడు।

Verse 21

नित्यं स्वाध्यायशीलः स्यान्नित्यं यज्ञोपवीतवान् / सत्यवादी जितक्रोधो ब्रह्मभूयाय कल्पते

నిత్యం స్వాధ్యాయమున నిమగ్నుడై, నిత్యం యజ్ఞోపవీతధారియై ఉండాలి; సత్యవాది, క్రోధజయుడైనవాడు బ్రహ్మభావమునకు యోగ్యుడగును।

Verse 22

संध्यास्नानपरो नित्यं ब्रह्मयज्ञुपरायणः / अनसूयी मृदुर्दान्तो गृहस्थः प्रेत्य वर्धते

నిత్యం సంధ్యావిధి మరియు స్నానమునకు పరుడై, బ్రహ్మయజ్ఞమున (వేదాధ్యయన-స్వాధ్యాయమున) స్థిరుడై, అసూయలేని, మృదువైన, దాంతుడైన గృహస్థుడు మరణానంతరం వృద్ధిని పొందును।

Verse 23

वीतरागभयक्रोधो लोभमोहविवर्जितः / सावित्रीजाप्यनिरतः श्राद्धकृन्मुच्यते गृही

రాగం, భయం, క్రోధం లేనివాడై, లోభమోహాలను విడిచినవాడై, సావిత్రీ (గాయత్రీ) జపమున నిత్యనిరతుడై, శ్రాద్ధకర్మలు చేయు గృహస్థుడు బంధనపాపముల నుండి విముక్తుడగును।

Verse 24

मातापित्रोर्हिते युक्तो गोब्राह्मणहिते रतः / दान्तो यज्वा देवभक्तो ब्रह्मलोके महीयते

మాతాపితృహితమున నిమగ్నుడై, గో-బ్రాహ్మణహితమున ఆనందించు వాడై, దాంతుడై, యజ్ఞకర్తయై, దేవభక్తుడై ఉన్నవాడు బ్రహ్మలోకమున మహిమింపబడును।

Verse 25

त्रिवर्गसेवी सततं देवतानां च पूजनम् / कुर्यादहरहर्नित्यं नमस्येत् प्रयतः सुरान्

త్రివర్గం (ధర్మ-అర్థ-కామ) సేవించువాడు సదా దేవతల పూజ చేయవలెను. ప్రతిదినం నిత్యంగా, నియమంతో దేవులకు నమస్కరించవలెను.

Verse 26

विभागशीलः सततं क्षमायुक्तो दयालुकः / गृहस्थस्तु समाख्यातो न गृहेण गृही भवेत्

ఎల్లప్పుడూ న్యాయంగా పంచే స్వభావం, క్షమ, దయ కలవాడే నిజమైన గృహస్థుడు. ఇంటిలో ఉన్నా ఇంటి మోహానికి బానిసైన ‘గృహీ’ కావద్దు.

Verse 27

क्षमा दया च विज्ञानं सत्यं चैव दमः शमः / अध्यात्मनिरतं ज्ञानमेतद् ब्राह्मणलक्षणम्

క్షమ, దయ, వివేకజ్ఞానం, సత్యం, ఇంద్రియనిగ్రహం, మనశ్శాంతి—మరియు పరమాత్మనిష్ఠమైన ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానం—ఇవే బ్రాహ్మణ లక్షణాలు.

Verse 28

एतस्मान्न प्रमाद्येत विशेषेण द्विजोत्तमः / यथाशक्तिं चरन् कर्म निन्दितानि विवर्जयेत्

కాబట్టి ద్విజోత్తముడు ఈ విషయంలో ప్రత్యేకంగా నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు. తన శక్తి మేరకు కర్తవ్యకర్మలు ఆచరిస్తూ నిందిత కర్మలను వర్జించాలి.

Verse 29

विधूय मोहकलिलं लब्ध्वा योगमनुत्तमम् / गृहस्थो मुच्यते बन्धात् नात्र कार्या विचारणा

మోహమనే మురికిని తొలగించి, అనుత్తమ యోగాన్ని పొందినపుడు గృహస్థుడుకూడా బంధనమునుండి విముక్తుడవుతాడు; ఇందులో సందేహం అవసరం లేదు.

Verse 30

विगर्हातिक्रमाक्षेपहिंसाबन्धवधात्मनाम् / अन्यमन्युसमुत्थानां दोषाणां मर्षणं क्षमा

నింద, అతిక్రమణ, అవమానం, హింస, బంధనం, వధప్రయత్నం వంటి పరస్పర కోపజ దోషాలను ప్రతీకారం లేకుండా సహించుటయే క్షమ.

Verse 31

स्वदुः खेष्विव कारुण्यं परदुः खेषु सौहृदात् / दयेति मुनयः प्राहुः साक्षाद् धर्मस्य साधनम्

ఇతరుల దుఃఖాన్ని తన దుఃఖంలా అనుభవించి, బాధితుల పట్ల సౌహార్దం నుండి పుట్టే కరుణనే మునులు ‘దయ’ అంటారు; అది ధర్మానికి ప్రత్యక్ష సాధనం.

Verse 32

चतुर्दशानां विद्यानां धारणं हि यतार्थतः / विज्ञानमिति तद् विद्याद् येन धर्मो विवर्धते

పద్నాలుగు విద్యలను యథార్థంగా ధారించుట—దాని వల్ల ధర్మం పోషింపబడి వికసించుట—అదే ‘విజ్ఞానం’ అని తెలుసుకో.

Verse 33

अधीत्य विधिवद् विद्यामर्थं चैवोपलभ्य तु / धर्मकार्यान्निवृत्तश्चेन्न तद् विज्ञानमिष्यते

విధివిధానంగా విద్యను అధ్యయనం చేసి అర్థాన్ని గ్రహించినా, ధర్మకార్యాల నుండి వెనుదిరిగితే అది ‘విజ్ఞానం’గా అంగీకరించబడదు.

Verse 34

सत्येन लोकाञ्जयति सत्यं तत्परमं पदम् / यथाभूतप्रवाद् तु सत्यमाहुर्मनीषिणः

సత్యంతో మనిషి లోకాలను జయిస్తాడు; సత్యమే పరమపదం. మేధావులు—వస్తువు యథాతథంగా చెప్పుటే ‘సత్యం’ అంటారు.

Verse 35

दमः शरीरोपरमः शमः प्रज्ञाप्रिसादजः / अध्यात्ममक्षरं विद्याद् यत्र गत्वा न शोचति

దమము అనగా శరీర-ఇంద్రియ వృత్తుల నియమనం; ప్రজ্ঞా-ప్రసాదమునుండి శమము అనే అంతఃశాంతి జన్మిస్తుంది. అక్షరమైన అధ్యాత్మతత్త్వాన్ని తెలుసుకొనుము; దానిని పొందినవాడు శోకించడు.

Verse 36

यया स देवो भगवान् विद्यया वेद्यते परः / साक्षाद् देवो महादेवस्तज्ज्ञानमिति कीर्तितम्

ఏ విద్యచేత పరాత్పరుడైన భగవాన్ దేవుడు యథార్థంగా తెలిసివస్తాడో, అదే ‘జ్ఞానం’ అని కీర్తించబడింది; ఎందుకంటే అది సాక్షాత్తుగా ప్రకాశించిన మహాదేవుడే.

Verse 37

तन्निष्ठस्तत्परो विद्वान्नित्यमक्रोधनः शुचिः / महायज्ञपरो विप्रो लभते तदनुत्तमम्

ఆ పరమతత్త్వంలో నిష్ఠగలవాడు, దానికే పరుడైన విద్యావంత బ్రాహ్మణుడు, నిత్యం అక్రోధి మరియు శుచిగా ఉండి, మహాయజ్ఞంలో తత్పరుడై, ఆ అనుత్తమ స్థితిని పొందుతాడు.

Verse 38

धर्मस्यायतनं यत्नाच्छरीरं परिपालयेत् / न हि देहं विना रुद्रः पुरुषैर्विद्यते परः

శరీరమే ధర్మానికి ఆధారస్థానం; అందువల్ల యత్నపూర్వకంగా దానిని సంరక్షించాలి. ఎందుకంటే దేహం లేకుండా మనుష్యులకు పరముడైన రుద్రుని అనుభవం కలగదు.

Verse 39

नित्यधर्मार्थकामेषु युज्येत नियतो द्विजः / न धर्मवर्जितं काममर्थं वा मनसा स्मरेत्

నియమబద్ధుడైన ద్విజుడు నిత్యం ధర్మ-అర్థ-కామాలలో యుక్తుడై ఉండాలి; ధర్మం లేని కామమో అర్థమో మనసులోనైనా తలచకూడదు.

Verse 40

सीदन्नपि हि धर्मेण न त्वधर्मं समाचरेत् / धर्मो हि भगवान् देवो गतिः सर्वेषु जन्तुषु

కష్టంలో కూరుకుపోయినప్పటికీ ధర్మమార్గాన్నే ఆచరించాలి, అధర్మం చేయకూడదు; ఎందుకంటే ధర్మమే భగవాన్ దేవుడు, సమస్త జీవులకు పరమ గతి, శరణు.

Verse 41

भूतानां प्रियकारी स्यात् न परद्रोहकर्मधीः / न वेददेवतानिन्दां कुर्यात् तैश्च न संवसेत्

సర్వభూతాలకు ప్రియమూ హితమూ కలిగించేలా ఉండాలి; ఇతరులకు ద్రోహం చేసే కార్యాలలో బుద్ధి పెట్టకూడదు. వేదములను, దేవతలను నిందించకూడదు; నిందకులతో సన్నిహితంగా నివసించకూడదు.

Verse 42

यस्त्विमं नियतं विप्रो धर्माध्यायं पठेच्छुचिः / अध्यापयेत् श्रावयेद् वा ब्रह्मलोके महीयते

నియమశీలుడై శుద్ధుడైన బ్రాహ్మణుడు ఈ ధర్మాధ్యాయాన్ని నిత్యం పఠిస్తే, లేదా బోధిస్తే, లేదా ఇతరులకు శ్రవణం చేయిస్తే—అతడు బ్రహ్మలోకంలో మహిమతో గౌరవింపబడతాడు.