Adhyaya 16

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे पञ्चदशो ऽध्यायः व्यास उवाच न हिंस्यात् सर्वभूतानिनानृतं वावदेत् क्वचित् / नाहितं नाप्रियं वाक्यं न स्तेनः स्याद् कदाचन

ఇట్లు శ్రీకూర్మపురాణం షట్సాహస్త్రీ సంహితా ఉత్తరవిభాగంలోని పదిహేనవ అధ్యాయం ముగిసింది. వ్యాసుడు పలికెను—ఏ జీవినీ హింసించకూడదు; ఎప్పుడూ అసత్యం పలకకూడదు; హితంలేని లేదా కేవలం ప్రియంగా అనిపించినా హానికరమైన మాటలు పలకకూడదు; ఎప్పటికీ దొంగగా ఉండకూడదు.

Verse 2

तृणं वा यदि वा शाकं मृदं वा जलमेव वा / परस्यापहरञ्जन्तुर्नरकं प्रतिपद्यते

గడ్డి తుంపరైనా, కూరగాయైనా, మట్టిగడ్డైనా, నీరైనా—ఇతరుని దానిని అపహరించే జీవి నరకాన్ని పొందుతాడు.

Verse 3

न राज्ञः प्रतिगृह्णीयान्न शूद्रपतितादपि / न चान्यस्मादशक्तश्च निन्दितान् वर्जयेद् बुधः

బుద్ధిమంతుడు రాజుని నుండి, శూద్రుని నుండి, పతితాచారుడి నుండి, అలాగే అశక్త దాత నుండి దానం స్వీకరించకూడదు; నింద్యుల దానాన్ని వర్జించాలి।

Verse 4

नित्यं याचनको न स्यात् पुनस्तं नैव याचयेत् / प्राणानपहरत्येवं याचकस्तस्य दुर्मतिः

మనిషి నిత్యం యాచకుడిగా ఉండకూడదు; అదే వ్యక్తిని మళ్లీ మళ్లీ అడగకూడదు; అలా దుర్మతి యాచకుడు అతని ప్రాణాలను కూడా హరించినట్లే అవుతుంది।

Verse 5

न देवद्रव्यहारी स्याद् विशेषेण द्विजोत्तमः / ब्रह्मस्वं वा नापहरेदापद्यपि कदाचन

ప్రత్యేకంగా ఉత్తమ ద్విజుడు దేవద్రవ్యాన్ని అపహరించేవాడిగా ఉండకూడదు; బ్రాహ్మణస్వాన్ని అయితే ఆపదలో కూడా ఎప్పుడూ తీసుకోకూడదు।

Verse 6

न विषं विषमित्याहुर्ब्रह्मस्वं विषमुच्यते / देवस्वं चापि यत्नेन सदा परिहरेत् ततः

సాధారణ విషమే అత్యంత భయంకరమని కాదు; బ్రాహ్మణస్వమే పరమ విషమని చెప్పబడింది. అందువల్ల దేవస్వాన్ని కూడా యత్నపూర్వకంగా ఎల్లప్పుడూ దూరం పెట్టాలి।

Verse 7

पुष्पे शाक्रोदके काष्ठे तथा मूले फले तृणे / अदत्तादानमस्तेयं मनुः प्राह प्रजापतिः

పుష్పం, శాకం, నీరు, కట్టెలు, మూలాలు, ఫలాలు, తృణం—ఇవన్నీ ఇవ్వకుండా తీసుకుంటే అది దొంగతనమే; ప్రజాపతి మనువు ‘అస్తేయ’ అని ఇదే ప్రకటించాడు।

Verse 8

ग्रहीतव्यानि पुष्पाणि देवार्चनविधौ द्विजाः / नैकस्मादेव नियतमननुज्ञाय केवलम्

హే ద్విజులారా! దేవార్చన విధిలో పుష్పాలను నియమానుసారంగా గ్రహించాలి; అనుమతి లేకుండా కేవలం ఒకే చోట నుంచే నియతంగా తీసుకోరాదు।

Verse 9

तृणं काष्ठं फलं पुष्पं प्रकाशं वै हरेद् बुधः / धर्मार्थं केवलं विप्रा ह्यन्यथा पतितो भवेत्

హే విప్రులారా! బుద్ధిమంతుడు గడ్డి, కట్టెలు, ఫలాలు, పుష్పాలు మరియు కొద్దిపాటి వెలుగు/ఇంధనం ధర్మార్థం కోసమే తీసుకోవాలి; లేకపోతే అతడు పతితుడవుతాడు।

Verse 10

तिलमुद्गयवादीनां मुष्टिर्ग्राह्या पथि स्थितैः / क्षुधार्तैर्नान्यथा विप्रा धर्मविद्भिरिति स्थितिः

హే విప్రులారా! మార్గంలో ఆకలితో బాధపడే ప్రయాణికులు నువ్వులు, పెసలు, యవాలు మొదలైనవి కేవలం ఒక ముష్టి మాత్రమే తీసుకోవాలి; అంతకుమించి కాదు—ఇదే ధర్మవిదుల స్థిర నియమం।

Verse 11

न धर्मस्यापदेशेन पापं कृत्वा व्रतं चरेत् / व्रतेन पापं प्रच्छाद्य कुर्वन् स्त्रीशूद्रदम्भनम्

‘ధర్మం’ అనే ముసుగుతో పాపం చేసి తరువాత వ్రతం ఆచరించరాదు; అలాగే వ్రతంతో పాపాన్ని దాచుకొని స్త్రీలు, శూద్రుల ఎదుట దంభప్రదర్శనతో మోసం చేయరాదు।

Verse 12

प्रेत्येह चेदृशो विप्रो गर्ह्यते ब्रह्मवादिभिः / छद्मनाचरितं यच्च व्रतं रक्षांसि गच्छति

ఇలాంటి బ్రాహ్మణుడు పరలోకంలోనూ ఈ లోకంలోనూ బ్రహ్మవాదులచే గర్హింపబడతాడు; అతడు కపటంగా ఆచరించిన వ్రతం రాక్షసులకు చేరుతుంది (పుణ్యముగా కాక ఆసుర ఫలముగా మారుతుంది)।

Verse 13

अलिङ्गी लिङ्गिवेषेण यो वृत्तिमुपजीवति / स लिङ्गिनां हरेदेनस्तिर्यग्योनौ च जायते

యథార్థ సన్యాసి కాకపోయినా సన్యాసి వేషం ధరించి జీవిక నడిపేవాడు నిజ తపస్వుల పుణ్యాన్ని హరిస్తాడు; ఆ పాపఫలంగా అతడు తిర్యగ్‌యోనిలో కూడా జన్మిస్తాడు.

Verse 14

बैडालव्रतिनः पापा लोके धर्मविनाशकाः / सद्यः पतन्ति पापेषु कर्मणस्तस्य तत् फलम्

‘బైడాలవ్రతం’ ఆచరించే ఆ పాపులు—లోకంలో ధర్మాన్ని నాశనం చేసే కపటులు—తక్షణమే పాపంలో పడిపోతారు; అటువంటి కర్మకు ఇదే ఫలం.

Verse 15

पाषण्डिनो विकर्मस्थान् वामाचारांस्तथैव च / पञ्चरात्रान् पाशुपतान् वाङ्मात्रेणापि नार्चयेत्

పాషండులు, నిషిద్ధకర్మాలలో నిలిచినవారు, వామాచారులు—అలాగే పాంచరాత్ర, పాశుపత అనుయాయులు—ఈ విధివిధాన పూజా సందర్భంలో మాటలతో కూడ గౌరవించకూడదు.

Verse 16

वेदनिन्दारतान् मर्त्यान् देवनिन्दारतांस्तथा / द्विजनिन्दारतांश्चैव मनसापि न चिन्तयेत्

వేదనిందలో, దేవనిందలో, ద్విజనిందలో ఆనందించే మానవులను మనసులో కూడా తలచకూడదు.

Verse 17

याजनं योनिसंबन्धं सहवासं च भाषणम् / कुर्वाणः पतते जन्तुस्तस्माद् यत्नेन वर्जयेत्

అనర్హుల కోసం యాజనం (యజ్ఞపౌరోహిత్యం), యోని-సంబంధం, సన్నిహిత సహవాసం, అంతరంగిక సంభాషణ—ఇవి చేసేవాడు ధర్మం నుండి పడిపోతాడు; కాబట్టి వీటిని యత్నపూర్వకంగా వర్జించాలి.

Verse 18

देवद्रोहाद् गुरुद्रोहः कोटिकोटिगुणाधिकः / ज्ञानापवादो नास्तिक्यं तस्मात् कोटिगुणाधिकम्

దేవద్రోహముతో పోల్చితే గురుద్రోహము కోటి కోటి రెట్లు అధికమైన మహాపాపము; అలాగే సత్యజ్ఞానాన్ని నిందించడం—అదే నాస్తిక్యము—దానికన్నా కూడా కోటిగుణములు అధికంగా ఘోరము।

Verse 19

गोभिश्च दैवतैर्विप्रैः कृष्या राजोपसेवया / कुलान्यकुलतां यान्ति यानि हीनानि धर्मतः

గోపాలనము, దేవసేవ (యజ్ఞాది), బ్రాహ్మణసంగము, వ్యవసాయం, రాజసేవ—ఇవన్నీ కారణంగా ధర్మహీనమైన కులములు కూడా గౌరవం కోల్పోయి ‘అకుల’ (లోకనిందిత) స్థితికి పడిపోతాయి।

Verse 20

कुविवाहैः क्रियालोपैर्वेदानध्ययनेन च / कुलान्यकुलतां यान्ति ब्राह्मणातिक्रमेण च

కువివాహములు, విధిక్రియల లೋಪము, వేదాధ్యయనాన్ని వదలడం, మరియు బ్రాహ్మణులను అతిక్రమించడం—ఇవన్నీ కారణంగా కులములు శ్రేష్ఠ వంశస్థితి నుండి జారిపడి ‘అకుల’ (అధోగతి) పొందుతాయి।

Verse 21

अनृतात् पारदार्याच्च तथाभक्ष्यस्य भक्षणात् / अश्रौतधर्माचरणात् क्षिप्रं नश्यति वै कुलम्

అబద్ధము, పరస్త్రీగమనము, నిషిద్ధ భక్షణము, మరియు వేదసమ్మతం కాని ధర్మాచరణము—ఇవన్నీ వల్ల కులము నిజంగా త్వరగా నశిస్తుంది।

Verse 22

अश्रोत्रियेषु वै दानाद् वृषलेषु तथैव च / विहिताचारहीनेषु क्षिप्रं नश्यति वै कुलम्

అశ్రోత్రియులు (వేదాధ్యయనంలేని వారు), వృషలులు (అయోగ్యులు/నీచులు), అలాగే విధిత ఆచారంలేని వారికి దానం చేయడం వల్ల కులము నిజంగా త్వరగా నశిస్తుంది।

Verse 23

नाधार्मिकैर्वृते ग्रामे न व्याधिबहुले भृशम् / न शूद्रराज्ये निवसेन्न पाषण्डजनैर्वृते

అధర్ములతో చుట్టుముట్టబడిన గ్రామంలో, తీవ్రమైన వ్యాధులు ఎక్కువగా ఉన్న చోట, శూద్రరాజ్యంలో, పాషండులతో నిండిన దేశంలో నివసించకూడదు।

Verse 24

हिमवद्विन्ध्ययोर्मध्ये पूर्वपश्चिमयोः शुभम् / मुक्त्वा समुद्रयोर्देशं नान्यत्र निवसेद् द्विजः

హిమవంతం మరియు వింధ్య పర్వతాల మధ్య, తూర్పు నుండి పడమర వరకు ఉన్న శుభప్రదేశంలో ద్విజుడు నివసించాలి; రెండు సముద్రాల తీరదేశాలను విడిచి ఇతరత్ర నివసించకూడదు।

Verse 25

कृष्णो वा यत्र चरति मृगो नित्यं स्वभावतः / पुण्याश्च विश्रुता नद्यस्तत्र वा निवसेद् द्विजः

స్వభావతః నిత్యం కృష్ణమృగం సంచరించే చోట, లేదా ప్రసిద్ధ పుణ్యనదులు ప్రవహించే చోట—అటువంటి ప్రదేశంలో ద్విజుడు నివసించాలి।

Verse 26

अर्धक्रोशान्नदीकूलं वर्जयित्वा द्विजोत्तमः / नान्यत्र निवसेत् पुण्यं नान्त्यजग्रामसन्निधौ

ద్విజోత్తముడు నదీ తీరానికి అర్ధక్రోశ పరిధిలో నివసించకూడదు; పుణ్యస్థలమని భావించినా అది అంత్యజ గ్రామ సమీపంలో ఉంటే అక్కడ కూడా నివసించరాదు।

Verse 27

न संवसेच्च पतितैर्न चण्डालैर्न पुक्कसैः / न मूर्खैर्नावलिप्तैश्च नान्त्यैर्नान्त्यावसायिभिः

పతితులతో, చండాలులు మరియు పుక్కసులతో, మూర్ఖులు మరియు అహంకారులతో, అలాగే అంత్యజులు మరియు అంత్యజ వృత్తులతో జీవించే వారితో సన్నిహితంగా నివసించకూడదు।

Verse 28

एकशय्यासनं पङ्क्तिर्भाण्डपक्वान्नमिश्रणम् / याजनाध्यापने योनिस्तथैव सहभोजनम्

ఒకే శయ్యా లేదా ఆసనాన్ని పంచుకోవడం, ఒకే పంక్తిలో కలిసి కూర్చోవడం, పాత్రలు మరియు వండిన అన్నాన్ని కలపడం, నిషిద్ధ సరిహద్దులు దాటి యాజకత్వం లేదా అధ్యాపనం చేయడం, అలాగే కలిసి భోజనం చేయడం—ఇవన్నీ అనుచిత సాంకర్యానికి కారణాలుగా చెప్పబడినవి।

Verse 29

सहाध्यायस्तु दशमः सहयाजनमेव च / एकादश समुद्दिष्टा दोषाः साङ्कर्यसंज्ञिताः

పదవ దోషం ‘సహాధ్యాయం’ (అనుచిత సంయుక్త పఠనం), అలాగే ‘సహయాజనం’; ఈ విధంగా పదకొండు దోషాలు పేర్కొనబడి, అవన్నీ కలిపి ‘సాంకర్యం’ అని పిలువబడుతున్నాయి।

Verse 30

समीपे वा व्यवस्थानात् पापं संक्रमते नृणाम् / तस्मात् सर्वप्रयत्नेन साङ्कर्यं परिवर्जयेत्

కేవలం సమీపంలో నిలబడటం లేదా దగ్గరగా నివసించడం వల్ల కూడా పాపం మనుష్యులకు సంక్రమించగలదు; అందుచేత సర్వప్రయత్నంతో సాంకర్యం—హానికర మిశ్రమం—వర్జించాలి।

Verse 31

एकपङ्क्त्युपविष्टा ये न स्पृशन्ति परस्परम् / भस्मना कृतमर्यादा न तेषां संकरो भवेत्

ఒకే పంక్తిలో కూర్చున్నా పరస్పరం తాకుకోని వారు, భస్మంతో సరిహద్దును స్థాపించినవారు—వారిలో సాంకర్యం కలగదు।

Verse 32

अग्निना भस्मना चैव सलिलेनावसेकतः / द्वारेण स्तम्भमार्गेण षड्भिः पङ्क्तिर्विभिद्यते

అగ్నితో, భస్మంతో, నీటిని చల్లడం ద్వారా; అలాగే ద్వారం ద్వారా మరియు స్తంభానికి సరిపడే మార్గం ద్వారా—ఈ ఆరు విధానాలతో పంక్తి (ఆచార సరిహద్దు) విభజించబడుతుంది।

Verse 33

न कुर्याच्छुष्कवैराणि विवादं च न पैशुनम् / परक्षेत्रे गां धयन्तीं न चाचक्षीत कस्यचित् / न संवदेत् सूतके च न कञ्चिन्मर्मणि स्पृशेत्

నిరర్థక వైరం చేయకూడదు; కలహం, అపవాదం చేయకూడదు. పరుల పొలంలో దూడకు పాలిచ్చే ఆవును ఎవరికీ చూపించకూడదు. సూతకంలో సంభాషించకూడదు; ఎవరి మర్మస్థానాన్నీ తాకకూడదు.

Verse 34

न सूर्यपरिवेषं वा नेन्द्रचापं शवाग्निकम् / परस्मै कथयेद् विद्वान् शशिनं वा कदाचन

పండితుడు సూర్య పరివేషం, ఇంద్రధనస్సు, శవదాహాగ్ని, లేదా చంద్రుని కూడా (అపశకున సూచనగా) ఎప్పుడూ ఇతరులకు చెప్పి ప్రకటించకూడదు.

Verse 35

न कुर्याद् बहुभिः सार्धं विरोधं बन्धुभिस्तथा / आत्मनः प्रतिकूलानि परेषां न समाचरेत्

అనేకులతో కలహంలో పడకూడదు; బంధువులతో కూడా విరోధం చేయకూడదు. తనకు అననుకూలమైనదాన్ని ఇతరుల పట్ల ఆచరించకూడదు.

Verse 36

तिथिं पक्षस्य न ब्रूयात् न नक्षत्राणि निर्दिशेत् / नोदक्यामभिभाषेत नाशुचिं वा द्विजोत्तमः

శ్రేష్ఠ ద్విజుడు తిథి, పక్షాన్ని ప్రకటించకూడదు; నక్షత్రాలను సూచించకూడదు. రజస్వల స్త్రీతో మాట్లాడకూడదు; అశుచితో కూడా సంభాషించకూడదు.

Verse 37

न देवगुरुविप्राणां दीयमानं तु वारयेत् / न चात्मानं प्रशंसेद् वा परनिन्दां च वर्जयेत् / वेदनिन्दां देवनिन्दां प्रयत्नेन विवर्जयेत्

దేవులకు, గురువుకు, బ్రాహ్మణులకు ఇవ్వబడుతున్న దానాన్ని అడ్డుకోకూడదు. తనను తాను పొగడకూడదు; పరనిందను వర్జించాలి. యత్నపూర్వకంగా వేదనింద, దేవనిందలను దూరం చేయాలి.

Verse 38

यस्तु देवानृषीन् विप्रान्वेदान् वा निन्दति द्विजः / न तस्य निष्कृतिर्दृष्टा शास्त्रेष्विह मुनीश्वराः

హే మునీశ్వరా! దేవులను, ఋషులను, విప్రులను లేదా వేదాలను నిందించే ద్విజునికి ఇక్కడ శాస్త్రాలలో ఏ ప్రాయశ్చిత్తమూ కనిపించదు।

Verse 39

निन्दयेद् वै गुरुं देवं वेदं वा सोपबृंहणम् / कल्पकोटिशतं साग्रं रौरवे पच्यते नरः

గురువును, దేవతను లేదా వేదాన్ని—దాని ఉపబృంహణాలు (వ్యాఖ్యా-పరిశిష్టాలు) సహా—నిందించే వాడు, వంద కోటి కల్పాలకన్నా ఎక్కువ కాలం రౌరవ నరకంలో దహించబడతాడు।

Verse 40

तूष्णीमासीत निन्दायां न ब्रूयात् किञ्चिदुत्तरम् / कर्णौ पिधाय गन्तव्यं न चैतानवलोकयेत्

నింద ఎదురైనప్పుడు మౌనంగా ఉండాలి; ఏ ప్రతివాక్యమూ పలకకూడదు. చెవులు మూసుకొని అక్కడి నుంచి వెళ్లిపోవాలి; అలాంటి వారిని చూడకూడదు కూడా।

Verse 41

वर्जयेद् वै रहस्यानि परेषां गूहयेद् बुधः / विवादं स्वजनैः सार्धं न कुर्याद् वै कदाचन

బుద్ధిమంతుడు ఇతరుల రహస్యాలను బయటపెట్టకూడదు; వారి గోప్య విషయాలను గోప్యంగానే దాచాలి. తన స్వజనులతో ఎప్పుడూ కలహం చేయకూడదు।

Verse 42

न पापं पापिनां ब्रूयादपापं वा द्विजात्तमाः / सतेनतुल्यदोषः स्यान्मिथ्या द्विर्देषवान् भवेत्

హే ద్విజోత్తమా! పాపుల పాపాన్ని ప్రకటించకూడదు; పాపం లేనివారిని పాపులని కూడా చెప్పకూడదు. అలా చేస్తే దొంగతనంతో సమానమైన దోషం వస్తుంది; అబద్ధమైతే దోషం రెండింతలు అవుతుంది।

Verse 43

यानि मिथ्याभिशस्तानां पतन्त्यश्रूणि रोदनात् / तानिपुत्रान् पशून्घ्निन्ति तेषां मिथ्याभिशंसिनाम्

అబద్ధపు నిందకు గురైనవారు ఏడుస్తూ కార్చే కన్నీళ్లు, ఆ మిథ్యా నిందకుల కుమారులను మరియు పశువులను నశింపజేసేవిగా మారుతాయి।

Verse 44

ब्रिह्महत्यासुरापाने स्तेयगुर्वङ्गनागमे / दृष्टं विशोधनं वृद्धैर्नास्ति मिथ्याभिशंसने

బ్రహ్మహత్య, మద్యపానం, దొంగతనం, గురుపత్నీగమనం—ఇవన్నిటికీ పెద్దలు శుద్ధి చేసే ప్రాయశ్చిత్తాలను చెప్పారు; కాని మిథ్యా నిందకు అలాంటి శుద్ధి ఏదీ వారు చూడలేదు।

Verse 45

नेक्षेतोद्यन्तमादित्यं शशिनं चानिमित्ततः / नास्तं यान्तं न वारिस्थं नोपसृष्टं न मघ्यगम् / तिरोहितं वाससा वा नादर्शान्तरगामिनम्

ఉదయించే సూర్యుని చూడకూడదు; కారణం లేకుండా చంద్రుని కూడా తిలకించకూడదు. అస్తమించే సూర్యుని, నీటిలో ప్రతిబింబించిన సూర్యుని, గ్రహణగ్రస్తుని, మధ్యాహ్నస్థుని చూడకూడదు; వస్త్రంతో కప్పబడినదానిని, అద్దం/ప్రతిబింబంలో కనిపించేదానిని కూడా చూడకూడదు।

Verse 46

न नग्नां स्त्रियमीक्षेत पुरुषं वा कदाचन / न च मूत्रं पुरीषं वा न च संस्पृष्टमैथुनम् / नाशुचिः सूर्यसोमादीन् ग्रहानालोकयेद् बुधः

నగ్న స్త్రీని గానీ నగ్న పురుషుణ్ని గానీ ఎప్పుడూ చూడకూడదు; మూత్రం, మలం, జరుగుతున్న మైథునాన్ని కూడా చూడకూడదు. అలాగే అశుచిగా ఉన్నప్పుడు జ్ఞాని సూర్యచంద్రాది గ్రహజ్యోతులను దర్శించకూడదు।

Verse 47

पतितव्यङ्गचण्डालानुच्छिष्टान् नावलोकयेत् / नाभिभाषेत च परमुच्छिष्टो वावगुण्ठितः

పతితులు, వికలాంగులు, చాండాళులు—వారు ఉచ్ఛిష్ట (అశుచి) స్థితిలో ఉన్నప్పుడు వారిని చూడకూడదు; వారితో మాటలాడకూడదు కూడా—ప్రత్యేకంగా తాను అత్యంత ఉచ్ఛిష్టుడై ఉన్నప్పుడు లేదా ఆవగుంఠితుడై (ముసుగుతో/ఆవృతంగా) ఉన్నప్పుడు।

Verse 48

न पश्येत् प्रेतसंस्पर्शं न क्रुद्धस्य गुरोर्मुखम् / न तैलोदकयोश्छायां न पत्नीं भोजने सति / नामुक्तबन्धनाङ्गां वा नोन्मत्तं मत्तमेव वा

శవస్పర్శవల్ల అపవిత్రుడైనవానిని చూడకూడదు; కోపించిన గురువు ముఖాన్ని కూడా చూడకూడదు. నూనెలో గానీ నీటిలో గానీ తన ప్రతిబింబాన్ని చూడకూడదు; భోజనం చేస్తున్నప్పుడు భార్యను చూడకూడదు. బంధనాలు విడువని అవయవాలున్నవానిని, ఉన్మత్తుని, మత్తుని కూడా చూడకూడదు.

Verse 49

नाश्नीयात् भार्यया सार्धंनैनामीक्षेत चाश्नतीम् / क्षुवन्तीं जृम्भमाणां वा नासनस्थां यथासुखम्

భార్యతో కలిసి భోజనం చేయకూడదు; ఆమె భోజనం చేస్తున్నప్పుడు ఆమెను చూడకూడదు. ఆమె తుమ్ముతున్నప్పుడు గానీ ఆవలిస్తున్నప్పుడు గానీ, లేదా సౌకర్యంగా అలసటగా కూర్చున్నప్పుడు గానీ ఆమెను చూడకూడదు.

Verse 50

नोदके चात्मनो रूपं न कूलं श्वभ्रमेव वा / न लङ्घयेच्च मूत्रं वा नाधितिष्ठेत् कदाचन

నీటిలో తన రూపాన్ని (ప్రతిబింబాన్ని) చూడకూడదు; నది ఒడ్డుపై గానీ గోతు అంచుపై గానీ అడుగు పెట్టి దాటకూడదు. మూత్రంపై దూకకూడదు; ఎప్పుడూ దానిపై నిలబడకూడదు.

Verse 51

न शूद्राय मतिं दद्यात् कृशरं पायसं दधि / नोच्छिष्टं वा मधु घृतं न च कृष्णाजिनं हविः

శూద్రునికి గోప్యమైన ఉపదేశాన్ని (మతి) ఇవ్వకూడదు; కృశరము, పాయసము, దధి (పెరుగు) కూడా ఇవ్వకూడదు. ఉచ్ఛిష్టం, తేనె, నెయ్యి ఇవ్వకూడదు; కృష్ణాజినము (నల్ల జింక చర్మం) మరియు హవిస్ (యజ్ఞాహుతి) కూడా ఇవ్వకూడదు.

Verse 52

न चैवास्मै व्रतं दद्यान्न च धर्मं वदेद् बुधः / न च क्रोधवशं गच्छेद् द्वेषं रागं च वर्जयेत्

బుద్ధిమంతుడు అతనికి వ్రతాన్ని విధించకూడదు; ధర్మాన్ని కూడా బోధించకూడదు. కోపవశానికి లోనుకాకూడదు; ద్వేషం మరియు రాగం—రెండింటినీ వదలాలి.

Verse 53

लोभं दम्भं तथा यत्नादसूयां ज्ञानकुत्सनम् / ईर्ष्यां मदं तथा शोकं मोहं च परिवर्जयेत्

యత్నపూర్వకంగా లోభం, దంభం, అసూయ మరియు సత్యజ్ఞాననిందను విడిచిపెట్టాలి; అలాగే ఈర్ష్య, మదం, శోకం, మోహం కూడా పరిత్యజించాలి।

Verse 54

न कुर्यात् कस्यचित् पीडां सुतं शिष्यं च ताडयेत् / न हीनानुपसेवेत न च तीक्ष्णमतीन् क्वचित्

ఎవరినీ బాధింపకూడదు. కుమారుని గానీ శిష్యుని గానీ శిక్షించేటప్పుడు కూడా క్రూరంగా కొట్టకూడదు. నీచప్రవర్తుల సేవ చేయకూడదు; కఠిన-తీక్ష్ణ బుద్ధిగలవారితో ఎప్పుడూ సాంగత్యం పెట్టుకోకూడదు।

Verse 55

नात्मानं चावमन्येत दैन्यं यत्नेन वर्जयेत् / न विशिष्टानसत्कुर्यात् नात्मानं वा शपेद् बुधः

తన్నుతాను అవమానించుకోకూడదు; దైన్యభావాన్ని యత్నపూర్వకంగా వర్జించాలి. బుద్ధిమంతుడు విశిష్టులను అవమానించకూడదు; తన్నుతాను శపించకూడదు।

Verse 56

न नखैर्विलिखेद् भूमिं गां च संवेशयेन्न हि / न नदीषु नदीं ब्रूयात् पर्वतेषु च पर्वतान्

గోళ్లతో నేలను గీక్కూడదు; గోవును బలవంతంగా కట్టిపెట్టి బంధించకూడదు. నదుల్లో ఉన్నప్పుడు నదుల పేర్లు పలకకూడదు; పర్వతాల్లో ఉన్నప్పుడు పర్వతాల గురించి చెప్పకూడదు।

Verse 57

आवासे भोजने वापि न त्यजेत् हसयायिनम् / नावगाहेदपो नग्नो वह्निं नातिव्रजेत् पदा

నివాసంలో గానీ భోజనంలో గానీ శయ్యాసహచరుడిని—ఆశ్రయించినవానిని—త్యజించకూడదు. నగ్నంగా నీటిలో దిగకూడదు; అగ్నిని పాదాలతో దాటకూడదు।

Verse 58

शिरो ऽभ्यङ्गावशिष्टेन तैलेनाङ्गं न लेपयेत् / न सर्पशस्त्रैः क्रीडेत स्वानि खानि न संस्पृशेत् / रोमाणि च रहस्यानि नाशिष्टेन सह व्रजेत्

శిరోభ్యంగం చేసిన తరువాత మిగిలిన నూనెతో శరీరమంతా పూయకూడదు. సర్పాలతో గాని ఆయుధాలతో గాని ఆటలాడకూడదు; తన శరీర రంధ్రాలను తాకకూడదు. ఉచ్ఛిష్టంతో తిరగకూడదు; రహస్యంగా అపవిత్రంగా రోమాలను పీకకూడదు।

Verse 59

न पाणिपादवाङ्नेत्रचापल्यं समुपाश्रयेत् / न शिश्नोदरचापल्यं न च श्रवणयोः क्वचित्

చేతులు, కాళ్లు, వాక్కు, కళ్ల చంచలతకు లోనుకాకూడదు. లింగం మరియు ఉదర చపలతకూ లోబడకూడదు; చెవులు ఎప్పుడూ అటూ ఇటూ తిరగనివ్వకూడదు।

Verse 60

न चाङ्गनखवादं वै कुर्यान्नाञ्जलिना पिबेत् / नाभिहन्याज्जलं पद्भ्यां पाणिना वा कदाचन

శరీరాన్ని గోకకూడదు, గోళ్లను రాపిడి చేయకూడదు; అంజలితో నీరు త్రాగకూడదు. పాదాలతో నీటిని కొట్టకూడదు; చేతితో కూడా ఎప్పుడూ చిమ్మకూడదు।

Verse 61

न शातयेदिष्टकाभिः फलानि न फलेन च / न म्लेच्छभाषां शिक्षेत नाकर्षेच्च पदासनम्

ఇటుకలతో ఫలాలను పడగొట్టకూడదు; ఫలంతో ఫలాన్ని కొట్టకూడదు. మ్లేచ్ఛభాషను (అశుద్ధ వాక్కును) నేర్చుకోకూడదు; పాదాసనం లేదా ఆసనాన్ని లాగుతూ తీసుకుపోకూడదు।

Verse 62

न भेदनमवस्फोटं छेदनं वा विलेखनम् / कुर्याद् विमर्दनं धीमान् नाकस्मादेव निष्फलम्

బుద్ధిమంతుడు దానిని పగలగొట్టకూడదు, బలంగా కొట్టి విరగదీయకూడదు, కోయకూడదు, గీక్కూడదు; కఠినంగా రుద్దకూడదు—అకస్మాత్తుగా చేసి కర్మను నిష్ఫలంగా చేయకూడదు।

Verse 63

नोत्सङ्गेभक्षयेद् भक्ष्यं वृथा चेष्टां च नाचरेत् / न नृत्येदथवा गायेन्न वादित्राणि वादयेत्

మోకాలిపై పెట్టుకొని భోజనం చేయకూడదు; వ్యర్థ ప్రయత్నాలు చేయకూడదు. అశాసనంగా నాట్యం చేయకూడదు, పాడకూడదు, వాద్యాలు వాయించకూడదు.

Verse 64

न संहताभ्यां पाणिभ्यां कण्डूयेदात्मनः शिरः / न लौकिकैः स्तवैर्देवांस्तोषयेद् बाह्यजैरपि

రెండు చేతులను కలిపి తల గోక్కోవద్దు. అలాగే లోకిక స్తోత్రాలతో గానీ, కేవలం బాహ్యమైన ఆచారాలతో గానీ దేవతలను తృప్తిపరచాలని ప్రయత్నించకూడదు.

Verse 65

नाक्षैः क्रीडेन्न धावेत नाप्सु विण्मूत्रमाचरेत् / नोच्छिष्टः संविशेन्नित्यं न नग्नः स्नानमाचरेत्

పాశాలతో ఆటలాడకూడదు, అటూ ఇటూ పరుగెత్తకూడదు; నీటిలో మలం మూత్రం విసర్జించకూడదు. ఉచ్ఛిష్ట స్థితిలో ఎప్పుడూ పడుకోకూడదు, నగ్నంగా స్నానం చేయకూడదు.

Verse 66

न गच्छेन्न पठेद् वापि न चैव स्वशिरः स्पृशेत् / न दन्तैर्नखरोमाणि छिन्द्यात् सुप्तं न बोधयेत्

అనుచిత స్థితిలో నడవకూడదు, పఠనం చేయకూడదు; అలాగే తన తలను అవమానంగా తాకకూడదు. పళ్లతో గోర్లు లేదా వెంట్రుకలు కోయకూడదు; నిద్రిస్తున్నవారిని లేపకూడదు.

Verse 67

न बालातपमासेवेत् प्रेतधूमं विवर्जयेत् / नैकः सुप्याच्छून्यगृहे स्वयं नोपानहौ हरेत्

తీవ్ర ఎండలో ఉండకూడదు; చితి పొగను దూరంగా వదలాలి. ఖాళీ ఇంట్లో ఒంటరిగా నిద్రించకూడదు; తన పాదుకలను తానే తీసివేయకూడదు.

Verse 68

नाकारणाद् वा निष्ठीवेन्न बाहुभ्यां नदीं तरेत् / न पादक्षालनं कुर्यात् पादेनैव कदाचन

అకారణంగా ఉమ్మివేయకూడదు. కేవలం భుజబలంతో ఈదుతూ నదిని దాటకూడదు. ఎప్పుడూ ఒక పాదంతో మరొక పాదాన్ని కడగకూడదు.

Verse 69

नाग्नौ प्रतापयेत् पादौ न कांस्ये धावयेद् बुधः / नाभिप्रासरयेद् देवं ब्राह्मणान् गामथापि वा / वाय्वग्निगुरुविप्रान् वा सूर्यं वा शशिनं प्रति

బుద్ధిమంతుడు అగ్నిలో పాదాలను వేడిచేయకూడదు; కాంస్యపాత్రలో పాదాలను కడగకూడదు. దేవుడు, బ్రాహ్మణులు లేదా గోవు వైపు పాదాలను చాపకూడదు; వాయువు, అగ్ని, గురువు, పండిత బ్రాహ్మణులు, సూర్యుడు లేదా చంద్రుని వైపుకూడా పాదాలు చాపకూడదు.

Verse 70

अशुद्धः शयनं यानं स्वाध्यायं स्नानवाहनम् / बहिर्निष्क्रमणं चैव न कुर्वोत कथञ्चन

అశుద్ధ స్థితిలో ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ నిద్రించకూడదు, ప్రయాణం/సవారీ చేయకూడదు, స్వాధ్యాయం చేయకూడదు, స్నానం చేయకూడదు, వాహనమెక్కకూడదు, బయటకు కూడా వెళ్లకూడదు.

Verse 71

स्वप्नमध्ययनं स्नानमुद्वर्तं भोजनं गतिम् / उभयोः संध्ययोर्नित्यं मध्याह्ने चैव वर्जयेत्

ప్రాతఃసంధ్యా మరియు సాయంసంధ్యా—ఈ రెండు సంధికాలాల్లోను, అలాగే మధ్యాహ్నంలోను, నిద్ర, అధ్యయనం, స్నానం, దేహంపై ఉడ్వర్తనం/మర్దనం, భోజనం, అనవసర సంచారం—ఇవన్నీ నిత్యం వర్జించాలి.

Verse 72

न स्पृशेत् पाणिनोच्छिष्टो विप्रोगोब्राह्मणानलान् / न चासनं पदा वापि न देवप्रतिमां स्पृशेत्

చేతికి ఉచ్ఛిష్టం అంటిన బ్రాహ్మణుడు గోవును, బ్రాహ్మణుణ్ణి, అగ్నిని తాకకూడదు. పాదంతో ఆసనాన్ని తాకకూడదు; దేవప్రతిమను కూడా తాకకూడదు.

Verse 73

नाशुद्धो ऽग्निं परिचरेन्न देवान् कीर्तयेदृषीन् / नावगाहेदगाधाम्बु धारयेन्नानिमित्ततः

అశుద్ధస్థితిలో పవిత్రాగ్నిని పరిచర్య చేయకూడదు, దేవతలను పూజించకూడదు, ఋషుల నామకీర్తన చేయకూడదు. లోతైన నీటిలో మునగకూడదు; కారణం లేకుండా ఉపవాసం చేపట్టకూడదు.

Verse 74

न वामहस्तेनोद्धत्य पिबेद् वक्त्रेण वा जलम् / नोत्तरेदनुपस्पृश्य नाप्सु रेतः समुत्सृजेत्

ఎడమ చేతితో ఎత్తిన నీటిని త్రాగకూడదు; పాత్రకు నోరు పెట్టి కూడా నీటిని త్రాగకూడదు. శుద్ధికై నీటిని తాకకుండా మలమూత్ర విసర్జన చేయకూడదు; నీటిలో వీర్యాన్ని విడిచిపెట్టకూడదు.

Verse 75

अमेध्यलिप्तमन्यद् वा लोहितं वा विषाणि वा / व्यतिक्रमेन्न स्त्रवन्तीं नाप्सु मैथुनमाचरेत् / चैत्यं वृक्षं न वै छिन्द्यान्नाप्सु ष्ठीवनमाचरेत्

అపవిత్రతతో లిప్తమైనది, రక్తం లేదా కొమ్ములు మొదలైనవాటిని దాటకూడదు. రజస్వల స్త్రీని దాటకూడదు; నీటిలో మైథునం చేయకూడదు. చైత్యానికి చెందిన వృక్షాన్ని నరకకూడదు; నీటిలో ఉమ్మివేయకూడదు.

Verse 76

नास्थिभस्मकपालानि न केशान्न च कण्टकान् / तुषाङ्गारकरीषं वा नाधितिष्ठेत् कदाचन

ఎముకలు, బూడిద, కపాలాలు—వాటిపై ఎప్పుడూ అడుగుపెట్టకూడదు; జుట్టు లేదా ముల్లులపై కూడా కాదు. పొట్టు, మండే నిప్పురవ్వలు లేదా పేడపై కూడా ఎప్పుడూ నిలవకూడదు.

Verse 77

न चाग्निं लङ्घयेद् धीमान् नोपदध्यादधः क्वचित् / न चैनं पादतः कुर्यान्मुखेन न धमेद् बुधः

బుద్ధిమంతుడు పవిత్రాగ్నిని దాటకూడదు; దాని కింద ఎప్పుడూ ఏదీ ఉంచకూడదు. పాదాలతో అవమానించకూడదు; వివేకి నోటితో ఊదకూడదు.

Verse 78

न कूपमवरोहेत नावेक्षेताशुचिः क्वचित् / अग्नौ न च क्षिपेदग्निं नाद्भिः प्रशमयेत् तथा

బావిలో దిగకూడదు; అశుచియైనవాడు ఎప్పుడూ దానిలోకి చూడకూడదు. అగ్నిలో ఏదీ వేయకూడదు; అలాగే నీటితో అగ్నిని ఆర్పకూడదు।

Verse 79

सुहृन्मरणमार्तिं वा न स्वयं श्रावयेत् परान् / अपण्यं कूटपण्यं वा विक्रये न प्रयोजयेत्

స్నేహితుని మరణం గానీ బాధ గానీ వార్తను తానే ఇతరులకు చెప్పకూడదు. అమ్మకానికి అనర్హమైనదానిని లేదా నకిలీ/మోసపు సరుకును విక్రయంలో పెట్టకూడదు।

Verse 80

न वह्निं मुखनिश्वासैर् ज्वालयेन्नाशुचिर्बुधः / पुण्यस्थानोदकस्थाने सीमान्तं वा कृषेन्न तु

అశుచియైన జ్ఞాని నోటితో ఊది అగ్నిని రగిలించకూడదు. పుణ్యస్థలంలో, తీర్థజలస్థానంలో, లేదా సరిహద్దు రేఖపై దున్నకూడదు।

Verse 81

न भिन्द्यात् पूर्वसमयमभ्युपेतं कदाचन / परस्परं पशून् व्यालान् पक्षिणो नावबोधयेत्

ముందుగా అంగీకరించిన ఒప్పందాన్ని ఎప్పుడూ భంగం చేయకూడదు. అలాగే పశువులు, క్రూరమృగాలు లేదా పక్షులను పరస్పరం మీదకు రెచ్చగొట్టకూడదు।

Verse 82

परबाधं न कुर्वोत जलवातातपादिभिः / कारयित्वा स्वकर्माणि कारून् पश्चान्न वञ्चयेत् / सायंप्रातर् गृहद्वारान् भिक्षार्थं नावघट्टयेत्

నీరు, గాలి, వేడి, ఎండ మొదలైన వాటితో ఇతరులకు హాని చేయకూడదు. పనివారితో తన పనులు చేయించి తరువాత వారిని మోసం చేయకూడదు. అలాగే సాయంకాలం, ప్రాతఃకాలం భిక్షార్థం ఇంటింటి తలుపులు తట్టకూడదు।

Verse 83

बहिर्माल्यं बहिर्गन्धं भार्यया सह भोजनम् / विगृह्य वादं कुद्वारप्रवेशं च विवर्जयेत्

ఇంటి వెలుపల ప్రదర్శనార్థం మాల్యము, సుగంధము ధరించకూడదు; భార్యతో కలిసి అశోభనరీతిగా భోజనం చేయకూడదు. కలహవాదములు, కుద్వార/రహస్య మార్గ ప్రవేశమును వర్జించాలి.

Verse 84

न खादन्ब्राह्मणस्तिष्ठेन्न जल्पेद् वा हसन् बुधः / स्वमग्निं नैव हस्तेन स्पृशेन्नाप्सु चिरं वसेत्

భోజనం చేస్తూ బ్రాహ్మణుడు నిలబడి ఉండకూడదు; జ్ఞాని ఆ సమయంలో అర్థరహితంగా మాట్లాడకూడదు, నవ్వకూడదు. తన పవిత్ర అగ్నిని చేతితో తాకకూడదు; నీటిలో ఎక్కువసేపు ఉండకూడదు.

Verse 85

न पक्षकेणोपधमेन्न शूर्पेण न पाणिना / मुखे नैव धमेदग्निं मुखादग्निरजायत

అగ్నిని రెక్కతో గానీ, శూర్పంతో గానీ, చేతితో గానీ ఊదకూడదు. నోటితో కూడా అగ్నిపై ఊపిరి ఊదకూడదు—అగ్ని ముఖమునుండే జన్మించిందని శ్రుతి చెబుతుంది.

Verse 86

परस्त्रियं न भाषेत नायाज्यं याजयेद् द्विजः / नैकश्चरेत् सभां विप्रः समवायं च वर्जयेत्

ద్విజుడు పరస్త్రీతో సంభాషించకూడదు; యజ్ఞానికి అర్హుడు కానివానికి బ్రాహ్మణుడు యజ్ఞం చేయించకూడదు. పండిత విప్రుడు సభకు ఒంటరిగా వెళ్లకూడదు; వర్గకూటములు/రహస్య సమవాయాలను వర్జించాలి.

Verse 87

न देवायतनं गच्छेत् कदाचिद् वाप्रदक्षिणम् / न वीजयेद् वा वस्त्रेण न देवायतने स्वपेत्

దేవాలయములో ఎప్పుడూ అపప్రదక్షిణగా తిరగకూడదు. వస్త్రంతో వీచకూడదు; దేవాలయ ప్రాంగణంలో నిద్రించకూడదు.

Verse 88

नैको ऽध्वानं प्रपद्येत नाधार्मिकजनैः सह / न व्याधिदूषितैर्वापि न शूद्रैः पतितेन वा

ఒంటరిగా ప్రయాణం ప్రారంభించకూడదు; అధర్ముల సహవాసంలోనూ కాదు; వ్యాధితో కలుషితులైన వారితోనూ కాదు; పతిత (బహిష్కృత) శూద్రునితోనూ కాదు।

Verse 89

नोपानद्वर्जितो वाथ जलादिरहितस्तथा / न रात्रौ नारिणा सार्धं न विना च कमण्डलुम् / नाग्निगोब्राह्मणादीनामन्तरेण व्रजेत् क्वचित्

చెప్పులు లేకుండా, అలాగే నీరు మొదలైనవి లేకుండా తిరగకూడదు. రాత్రివేళ, స్త్రీతో కలిసి, మరియు కమండలువు లేకుండా ప్రయాణం చేయకూడదు. అగ్ని, గోవు, బ్రాహ్మణులు మొదలైన పూజ్యులను అవమానించి ఎక్కడికీ వెళ్లకూడదు.

Verse 90

न वत्सतन्त्रीं विततामतिक्रामेत् क्वचिद् द्विजः / न निन्देद् योगिनः सिद्धान् व्रतिनो वायतींस्तथा

ద్విజుడు ఎక్కడైనా విస్తరించి ఉన్న వత్సతంత్రి (సరిహద్దు తాడు)ని అతిక్రమించకూడదు; అలాగే యోగులు, సిద్ధులు, వ్రతధారులు మరియు యతులు (సన్యాసులు)ను నిందించకూడదు.

Verse 91

देवतायतनं प्राज्ञो देवानां चैव सत्रिणाम् / नाक्रामेत् कामतश्छायां ब्राह्मणानां च गोरपि

ప్రాజ్ఞుడు దేవతాలయం (దేవతల నివాసం)ను, అలాగే దేవతల మరియు సత్రయాగంలో నిమగ్నులైన వారి పవిత్ర ప్రాంగణాన్ని అవమానించకూడదు. అలాగే కేవలం ఇష్టానుసారంగా బ్రాహ్మణుని, గోవుని కూడా, నీడపై అడుగు పెట్టకూడదు.

Verse 92

स्वां तु नाक्रमयेच्छायां पतिताद्यैर्न रोगिभिः / नाङ्गारभस्मकेशादिष्वधितिष्ठेत् कदाचन

పతితులు మొదలైనవారిచేత గానీ, రోగులచేత గానీ, తన నీడను అతిక్రమింపనీయకూడదు (తన నీడపై అడుగు పెట్టనీయకూడదు). అలాగే అంగారాలు, భస్మం, జుట్టు మొదలైన వాటిపై ఎప్పుడూ నిలబడకూడదు.

Verse 93

वर्जयेन्मार्जनीरेणुं स्नानवस्त्रघचोदकम् / न भक्षयेदभक्ष्याणि नापेयं च पिबेद् द्विजः

ద్విజుడు ఊడ్చుటవలన లేచే ధూళిని, స్నానం మరియు వస్త్రప్రక్షాళనలో ఉపయోగించిన నీటిని వర్జించాలి. నిషిద్ధ భక్ష్యాలను తినకూడదు; నిషిద్ధ పానీయాన్ని త్రాగకూడదు.