Adhyaya 43
Purva BhagaAdhyaya 4339 Verses

Adhyaya 43

Bhūrloka-Vyavasthā — The Seven Dvīpas, Seven Oceans, and the Meru-Centered Order of Jambūdvīpa

మునుపటి వర్ణనలో బ్రహ్మాండంలోని పద్నాలుగు లోక విభాగాన్ని ముగించి, సూతుడు భూలోకానికి సంబంధించిన “నిశ్చిత వృత్తాంతం” ప్రారంభించి, మహావిశ్వ నిర్మాణం నుండి పటబద్ధమైన పవిత్ర భూమి భూగోళవ్యవస్థ వైపు దృష్టి మళ్లిస్తాడు. ఈ అధ్యాయంలో ఏడు ద్వీపాలు—జంబూద్వీపం ప్రధానంగా, తదుపరి ప్లక్ష, శాల్మల, కుశ, క్రౌంచ, శాక, పుష్కర—మరియు వాటిని చుట్టుముట్టే ఏడు సముద్రాలు క్రమంగా అధిక విస్తీర్ణంతో: లవణజలం, ఇక్షురసం, సురా, ఘృతం, దధి, క్షీరం, మధురజలం అని చెప్పబడతాయి. జంబూద్వీపాన్ని మధ్యలో ఉంచి, స్వర్ణమయ మేరు పర్వతాన్ని భూమి-పద్మ కర్ణికలా అక్షంగా వర్ణించి, దాని ఎత్తు, భూగర్భ లోతు, వెడల్పు ప్రమాణాలు నిర్దిష్టంగా పేర్కొంటారు. మేరు చుట్టూ వర్షాల క్రమం—దక్షిణంలో భారత, కింపురుష, హరివర్ష; ఉత్తరంలో రమ్యక, హిరణ్మయ, ఉత్తరకురు; తూర్పున భద్రాశ్వ; పడమర కేతుమాల; మధ్య ఇలావృత—మరియు మంద్ర, గంధమాదన, విపుల, సుపార్శ్వ వంటి ఆధార పర్వతాలు చెప్పబడతాయి. వనాలు, సరస్సులు, అనేక పుణ్యపర్వతాల జాబితాతో మేరు పరిసరం పవిత్రమై, చివరికి సిద్ధులు-మునులు బ్రహ్మనిష్ఠ యోగశాంతిలో నివసించే దృశ్యంతో తదుపరి అధ్యాయాల ధర్మ-ఆధ్యాత్మిక భూగోళ వివరణకు పునాది వేస్తుంది।

All Adhyayas

Shlokas

Verse 1

इती श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे द्विचत्वारिंशो ऽध्यायः सूत उवाच एतद् ब्रह्माण्डमाख्यातं चतुर्दशविधं महत् / अतः परं प्रवक्ष्यामि भूर्लोकस्यास्य निर्णयम्

ఇట్లు శ్రీకూర్మపురాణం షట్సాహస్త్రీ సంహిత పూర్వవిభాగంలో ద్విచత్వారింశో అధ్యాయము సమాప్తం. సూతుడు పలికెను—చతుర్దశ విధముగా విభజితమైన ఈ మహద్బ్రహ్మాండము వివరించబడెను; ఇకపై ఈ భూర్లోక నిర్ణయమును చెప్పెదను।

Verse 2

जम्बुद्वीपः प्रधानो ऽयं प्लक्षः शाल्मल एव च / कुशः क्रौञ्चश्च शाकश्च पुष्करश्चैव सप्तमः

ఈ జంబూద్వీపమే ప్రధానము; అలాగే ప్లక్ష, శాల్మల, కుశ, క్రౌంచ, శాక మరియు ఏడవదైన పుష్కర ద్వీపములు చెప్పబడినవి।

Verse 3

एते सप्त महाद्वीपाः समुद्रैः सप्तभिर्वृताः / द्वीपाद् द्वीपो महानुक्तः सागरादपि सागरः

ఈ ఏడు మహాద్వీపములు ఏడు సముద్రములతో చుట్టబడినవి; ద్వీపం నుండి ద్వీపం మరింత మహత్తరమని, సముద్రం నుండి సముద్రం కూడా ముందటిదానిని మించునని చెప్పబడింది।

Verse 4

क्षारोदेक्षुरसोदश्च सुरोदश्च घृतोदकः / दध्योदः क्षीरसलिलः स्वादूदश्चेति सागराः

సముద్రములు ఇవి—క్షారజల సముద్రం, ఇక్షురస సముద్రం, సురా సముద్రం, ఘృతజల సముద్రం; దధి సముద్రం, క్షీరజల సముద్రం, మరియు స్వాదు (మధుర) జల సముద్రం।

Verse 5

पञ्चाशत्कोटिविस्तीर्णा ससमुद्रा धरा स्मृता / द्वीपैश्च सप्तभिर्युक्ता योजनानां समासतः

సముద్రములతో కూడిన ఈ ధరణి యాభై కోట్లు (యోజన) విస్తారముగా స్మరించబడింది; మరియు సంక్షేపంగా యోజన పరిమాణముతో ఏడు ద్వీపములతో యుక్తమని చెప్పబడింది।

Verse 6

जम्बूद्वीपः समस्तानां द्वीपानां मध्यतः शुभः / तस्य मध्ये महामेरुर्विश्रुतः कनकप्रभः

సర్వ ద్వీపముల మధ్యలో శుభమైన జంబూద్వీపము స్థితమై ఉంది; దాని మధ్యలో స్వర్ణప్రభతో ప్రకాశించే, విశ్రుతమైన మహామేరు నిలిచియున్నది।

Verse 7

चतुरशीतिसाहस्त्रो योजनैस्तस्य चोच्छ्रयः / प्रविष्टः षोडशाधस्ताद्द्वात्रिंशन्मूर्ध्नि विस्तृतः

దాని ఎత్తు ఎనభై నాలుగు వేల యోజనాలు. అది పదహారు వేల యోజనాలు క్రిందికి ప్రవేశించి, శిఖరంలో ముప్పై రెండు వేల యోజనాల వెడల్పుతో విస్తరించింది.

Verse 8

मूले षोडशसाहस्त्रो विस्तारस्तस्य सर्वतः / भूपद्मास्यास्य शैलो ऽसौ कर्णिकात्वेन संस्थितः

దాని మూలంలో అన్ని దిక్కులా పదహారు వేల యోజనాల విస్తీర్ణం ఉంది. ఆ పర్వతం ఈ భూ-పద్మానికి కర్ణికగా (మధ్యకోరుగా) నిలిచింది.

Verse 9

हिमवान् हेमकूटश्च निषधश्चास्य दक्षिणे / नीलः श्वेतश्च शृङ्गी च उत्तरे वर्षपर्वताः

దాని దక్షిణాన హిమవాన్, హేమకూట, నిషధ పర్వతాలు ఉన్నాయి; ఉత్తరాన వర్ష-పర్వతాలు—నీల, శ్వేత, శృంగీ—ఉన్నాయి.

Verse 10

लक्षप्रमाणौ द्वौ मध्ये दशहीनास्तथा परे / सहस्त्रद्वितयोच्छ्रायास्तावद्विस्तारिणश्च ते

మధ్యంలో రెండు ఒక్కొక్కటి లక్ష ప్రమాణం కలవి; మిగిలినవి అలాగే పది తక్కువ ప్రమాణం కలవి. వాటి ఎత్తు రెండు వేల యోజనాలు, విస్తీర్ణమూ అంతే.

Verse 11

भारतं दक्षिणं वर्षं ततः किंपुरुषं स्मृतम् / हरिवर्षं तथैवान्यन्मेरोर्दक्षिणतो द्विजाः

హే ద్విజులారా, మేరువు దక్షిణాన ‘భారత’ అనే దక్షిణ వర్షం ఉంది; దాని తరువాత ‘కింపురుష’ దేశమని ప్రసిద్ధి; అలాగే ‘హరివర్ష’ అనే మరొక ప్రాంతం కూడా—ఇవి అన్నీ మేరువు దక్షిణాననే ఉన్నాయి.

Verse 12

रम्यकं चोत्तरं वर्षं तस्यैवानुहिरण्मयम् / उत्तराः कुरवश्चैव यथैते भरतास्तथा

దాని ఉత్తరాన రమ్యకమనే వర్షం, దాని మరింత ఉత్తరాన హిరణ్మయ వర్షం ఉంది. అక్కడ ఉత్తర కురువులు కూడా ఉన్నారు; భారతవాసులు ఎలా జీవిస్తారో, అలాగే వారూ ఉంటారు।

Verse 13

नवसाहस्त्रमेकैकमेतेषां द्विजसत्तमाः / इलावृतं च तन्मध्ये तन्मध्ये मेरुरुच्छ्रितः

హే శ్రేష్ఠ ద్విజులారా, వాటిలో ప్రతి ఒక్కటి తొమ్మిది వేల యోజనాల విస్తీర్ణం కలది. వాటి మధ్యలో ఇలావృతం ఉంది; ఇలావృతం మధ్యకేంద్రంలో మహోన్నతమైన మేరు పర్వతం నిలిచిఉంది।

Verse 14

मेरोश्चतुर्दिशं तत्र नवसाहस्त्रविस्तृतम् / इलावृतं महाभागाश्चात्वारस्तत्र पर्वताः / विष्कम्भा रचिता मेरोर्योजनायुतमुच्छ्रिताः

అక్కడ మేరు పర్వతం చుట్టూ నాలుగు దిక్కులలో ఇలావృతం తొమ్మిది వేల యోజనాల విస్తీర్ణంతో ఉంది. ఓ మహాభాగులారా, మేరు పర్వతానికి ఆధారస్తంభాలవలె నాలుగు పర్వతాలు ఏర్పాటయ్యాయి; అవి పది వేల యోజనాల ఎత్తు కలవి।

Verse 15

पूर्वेण मन्दरो नाम दक्षिणे गन्धमादनः / विपुलः पश्चिमे पार्श्वे सुपार्श्वश्चोत्तरे स्मृतः

తూర్పున మందరము, దక్షిణాన గంధమాదనము; పడమర వైపున విపులము, ఉత్తరాన సుపార్శ్వము—ఇలా సంప్రదాయంగా స్మరించబడతాయి।

Verse 16

कदम्बस्तेषु जम्बुश्च पिप्पलो वट एव च / जम्बूद्वीपस्य सा जम्बूर्नामहेतुर्महर्षयः

వాటిలో కదంబము, జంబూ, పిప్పలము, వటవృక్షము ఉన్నాయి. ఓ మహర్షులారా, ఆ జంబూ వృక్షమే జంబూద్వీపానికి పేరుకారణం।

Verse 17

महागजप्रमाणानि जम्ब्वास्तस्याः फलानि च / पतन्ति भूभृतः पृष्ठे शीर्यमाणानि सर्वतः

ఆ జంబూ వృక్షపు ఫలాలు మహాగజ పరిమాణములు; అవి అన్ని దిక్కులా పడుతూ పర్వతపు పృష్ఠంపై తాకి చీలి చిద్రమవుతాయి।

Verse 18

रसेन तस्याः प्रख्याता तत्र जम्बूनदीति वै / सरित् प्रवर्तते चापि पीयते तत्र वासिभिः

ఆ జంబూ రసముచేత అక్కడ ‘జంబూనది’ అనే నది ప్రసిద్ధి; అక్కడి నుండి ధార ప్రవహించి, అక్కడ నివసించువారు దానిని పానము చేస్తారు।

Verse 19

न स्वेदो न च दौर्गन्ध्यं न जरा नेन्द्रियक्षयः / तत्पानात् सुस्थमनसां नराणां तत्र जायते

ఆ (పవిత్ర రస/జల) పానముచేత అక్కడ స్థిరమనస్సు గల మనుష్యులకు అధిక స్వేదము లేదు, దుర్గంధము లేదు, జరా లేదు, ఇంద్రియక్షయమూ లేదు।

Verse 20

तीरमृत्तत्र संप्राप्य वायुना सुविशोषिता / जाम्बूनदाख्यं भवति सुवर्णं सिद्धभूषणम्

ఆ నది తీరం మట్టి వాయువుచేత బాగా ఎండిపోయి ‘జాంబూనద’ అనే స్వర్ణముగా మారుతుంది; అది సిద్ధుల ఆభరణాలకు యోగ్యం।

Verse 21

भद्राश्वः पूर्वतो मेरोः केतुमालश्च पश्चिमे / वर्षे द्वे तु मुनिश्रेष्ठास्तयोर्मध्ये इलावृतम्

ఓ మునిశ్రేష్ఠా! మేరు పర్వతానికి తూర్పున భద్రాశ్వ వర్షము, పడమరన కేతుమాల వర్షము; ఈ రెండింటి మధ్య ఇలావృతము స్థితమై ఉంది।

Verse 22

वनं चैत्ररथं पूर्वे दक्षिणे गन्धमादनम् / वैभ्राजं पश्चिमे विद्यादुत्तरे सवितुर्वनम्

తూర్పున చైత్రరథ వనం, దక్షిణాన గంధమాదనము. పడమర వైభ్రాజము, ఉత్తరాన సవితృ (సూర్య) వనం అని తెలుసుకొనుడి.

Verse 23

अरुणोदं महाभद्रमसितोदं च मानसम् / सरांस्येतानि चत्वारि देवयोग्यानि सर्वदा

అరుణోద, మహాభద్ర, అసితోద, మానస—ఈ నాలుగు సరస్సులు ఎల్లప్పుడూ దేవారాధనకు, దేవసన్నిధికి యోగ్యమైనవి.

Verse 24

सितान्तश्च कुमुद्वांश्च कुरुरी माल्यवांस्तथा / वैकङ्को मणिशैलश्च ऋक्षवांश्चाचलोत्तमाः

అలాగే సీతాంత, కుముద్వాన్, కురురీ, మాల్యవాన్; ఇంకా వైకంక, మణిశైల, ఋక్షవాన్—ఇవి పర్వతాలలో శ్రేష్ఠమైనవి.

Verse 25

महानीलो ऽथ रुचकः सबिन्दुर्मन्दरस्तथा / वेणुमांश्चैव मेघश्च निषधो देवपर्वतः / इत्येते देवरचिताः सिद्धावासाः प्रकीर्तिताः

మహానీల, రుచక, సబిందు, మందర; అలాగే వేణుమాంశ, మేఘ, మరియు దేవపర్వతమైన నిషధ—ఇవి దేవులు నిర్మించిన సిద్ధుల నివాసస్థానాలుగా కీర్తింపబడినవి.

Verse 26

अरुणोदस्य सरसः पूर्वतः केसराचलः / त्रिकूटशिखरश्चैव पतङ्गो रुचकस्तथा

అరుణోద సరస్సుకు తూర్పున కేసరాచల పర్వతము ఉంది; అలాగే త్రికూటశిఖర, పతంగ, రుచక అనే పర్వతములు కూడా ఉన్నాయి.

Verse 27

निषधो वसुधारश्च कलिङ्गस्त्रिशिखः शुभः / समूलो वसुधारश्च कुरवश्चैव सानुमान्

నిషధ, వసుధారా, కలింగ, శుభ త్రిశిఖ; అలాగే సమూల, మరల వసుధారా, మరియు సానుమానుతో కూడిన కురవ—ఇవి ఇక్కడ పేర్కొనబడిన ప్రసిద్ధ దేశాలు/పర్వతాలు.

Verse 28

ताम्रातश्च विशालश्च कुमुदो वेणुर्वतः / एकशृङ्गो महाशैलो गजशैलः पिशाचकः

తామ్రాత, విశాల, కుముద, వేణుర్వత; అలాగే ఏకశృంగ, మహాశైల, గజశైల, పిశాచక—ఇవీ పుణ్య భూగోళ పరంపరలో ప్రసిద్ధ పర్వతాలు.

Verse 29

पञ्चशैलो ऽथ कैलासो हिमवांशचाचलोत्तमः / इत्येते देवचरिता उत्कटाः पर्वतोत्तमाः

తదుపరి పంచశైల, కైలాస, హిమవాన్—పర్వతాలలో శ్రేష్ఠుడు. ఇవి దేవచరితములు, అత్యంత మహత్తరమైన ఉత్తమ పర్వతాలు; దేవతల నివాసస్థానాలుగా ప్రసిద్ధం.

Verse 30

महाभद्रस्य सरसो दक्षिणे केसराचलः / शिखिवासश्च वैदूर्यः कपिलो गन्धमादनः

మహాభద్ర సరస్సు దక్షిణాన కేశరాచల, శిఖివాస, వైదూర్య, కపిల, గంధమాదన పర్వతాలు ఉన్నాయి.

Verse 31

जारुधिश्च सुगन्धिश्च श्रीशृङ्गश्चाचलोत्तमः / सुपार्श्वश्च सुपक्षश्च कङ्कः कपिल एव च

అలాగే జారుధి, సుగంధి; శ్రీశృంగ అనే ఉత్తమ పర్వతం; మరియు సుపార్శ్వ, సుపక్ష; ఇంకా కంక, కపిల—ఇవీ ఇక్కడ వర్ణించబడిన పర్వతాలు.

Verse 32

पिञ्जरो भद्रशैलश्च सुरसश्च महाबलः / अञ्जनो मधुमांस्तद्वत् कुमुदो मुकुटस्तथा

పింజర, భద్రశైల, సురస, మహాబల; అలాగే అంజన, మధుమాన్; ఇంకా కుముద, ముకుట—ఇవీ మహాపర్వతాలుగా కీర్తింపబడినవి.

Verse 33

सहस्त्रशिखरश्चैव पाण्डुरः कृष्ण एव च / पारिजातो महाशैलस्तथैव कपिलोदकः

అలాగే సహస్రశిఖర; ఇంకా పాండుర, కృష్ణ; పారిజాత అనే మహాశైలం, అలాగే కపిలోదక—ఇవీ చెప్పబడినవి.

Verse 34

सुषेणः पुण्डरीकश्च महामेघस्तथैव च / एते पर्वतराजानः सिद्धगन्धर्वसेविताः

సుషేణ, పుండరీక, మహామేఘ—ఇవే పర్వతరాజులు; సిద్ధులు, గంధర్వులు వీరిని సేవించి వందిస్తారు.

Verse 35

असितोदस्य सरसः पश्चिमे केसराचलः / शङ्खकूटो ऽथ वृषभो हंसो नागस्तथा परः

అసితోద సరస్సు పశ్చిమాన కేశరాచలము; ఇంకా శంఖకూట, వృషభ, హంస, అలాగే ఉన్నత నాగ—ఇవీ ఉన్నాయి.

Verse 36

कालाञ्जनः शुक्रशैलो नीलः कमल एव च / पुष्पकश्च सुमेघश्च वाराहो विरजास्तथा / मयूरः कपिलश्चैव महाकपिल एव च

కాలాంజన, శుక్రశైలం, నీల, కమల; పుష్పక, సుమేఘ; వారాహ, విరజా; అలాగే మయూర, కపిల, మహాకపిల—ఇవి ప్రసిద్ధ పర్వతాలు.

Verse 37

इत्येते देवगन्धर्वसिद्धसङ्घनिषेविताः / सरसो मानसस्येह उत्तरे केसराचलाः

ఇట్లు దేవగంధర్వసిద్ధసంఘములచే నిత్యము సేవింపబడే ఈ కేసరాచల పర్వతములు ఇక్కడ పవిత్రమైన మానససరోవరానికి ఉత్తరదిశలో నిలిచియున్నవి।

Verse 38

एतेषां शैलमुख्यानामन्तरेषु यथाक्रमम् / सन्ति चैवान्तरद्रोण्यः सरांसि च वनानि च

ఈ ప్రధాన శైలముల మధ్యలో యథాక్రమముగా అంతర్వ్యాలములు, సరస్సులు మరియు వనములు కూడ ఉన్నవి।

Verse 39

वसन्ति तत्र मुनयः सिद्धाश्च ब्रह्मभाविताः / प्रसन्नाः शान्तरजसः सर्वदुः खविवर्जिताः

అక్కడ బ్రహ్మభావనతో పరిపుష్టమైన చిత్తములైన మునులు, సిద్ధులు నివసించుచున్నారు; వారు ప్రసన్నులు, రజోగుణము శాంతించినవారు, సమస్త దుఃఖములనుండి విముక్తులు।

← Adhyaya 42Adhyaya 44

Frequently Asked Questions

Jambū, Plakṣa, Śālmala, Kuśa, Krauñca, Śāka, and Puṣkara (the seventh), each encircled by an ocean and described as progressively larger.

Salt-water; sugarcane-juice; intoxicating liquor; ghee; curds; milk; and sweet (fresh) water—each ocean encircling a dvīpa in expanding order.

Meru is said to be 84,000 yojanas high, extending 16,000 yojanas below the earth, with a summit breadth of 32,000 yojanas and a base extent of 16,000 yojanas in every direction.

It is linked to the great jambū tree; its immense fruits and essence are said to generate the Jambūnadī, and the region’s identity is etiologically derived from that sacred tree.

The river’s essence is described as conferring steadiness and freedom from bodily decline; its dried riverbank mud becomes Jāmbūnada gold, fit for siddhas’ ornaments—marking the landscape as both sacral and transformative.