Adhyaya 29

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे अष्टाविंशो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः प्राप्य वाराणसीं दिव्यां कृष्णद्वैपायनो मुनिः / किमकार्षोन्महाबुद्धिः श्रोतुं कौतूहलं हि नः

ఇట్లు శ్రీకూర్మపురాణంలోని షట్సాహస్త్రీ సంహిత పూర్వవిభాగంలో అష్టావింశో అధ్యాయం. ఋషులు పలికిరి—దివ్య వారాణసీని చేరిన మహాబుద్ధి ముని కృష్ణద్వైపాయనుడు ఏమి చేసెను? వినుటకు మాకు గొప్ప కుతూహలం.

Verse 2

सूत उवाच प्राप्य वाराणसी दिव्यामुपस्पृश्य महामुनिः / पूजयामास जाह्नव्यां देवं विश्वेश्वरं शिवम्

సూతుడు పలికెను—దివ్య వారాణసీకి చేరి మహాముని పవిత్ర జలాన్ని స్పర్శించి శుద్ధి పొందెను. ఆపై జాహ్నవి (గంగా) తీరమున విశ్వేశ్వరుడైన శివభగవానుని భక్తితో పూజించెను।

Verse 3

तमागतं पुनिं दृष्ट्वा तत्र ये निवसन्ति वै / पूजयाञ्चक्रिरे व्यासं मुनयो मुनिपुङ्गवम्

ఆ పుణ్యముని వచ్చినట్లు చూచి అక్కడ నివసించు మునులు మునిపుంగవుడైన వ్యాసుని పూజించి సత్కరించిరి।

Verse 4

पप्रच्छुः प्रणताः सर्वे कथाः पापविनाशनीः / महादेवाश्रयाः पुण्या मोक्षधर्मान् सनातनान्

అందరూ నమస్కరించి పాపనాశకమైన కథలను అడిగిరి—మహాదేవుని ఆశ్రయించిన పుణ్యమైన, మోక్షధర్మముల సనాతన తత్త్వములను।

Verse 5

स चापि कथयामास सर्वज्ञो भगवानृषिः / माहात्म्यं देवदेवस्य धर्मान् वेदनिदर्शितान्

అప్పుడు సర్వజ్ఞుడైన భగవాన్ ఋషి పలికెను—దేవదేవుని మహాత్మ్యమును, అలాగే వేదములు సూచించిన ధర్మములను వివరించెను।

Verse 6

तेषां मध्ये मुनीन्द्राणां व्यासशिष्यो महामुनिः / पृष्टवान् जैमिनिर्व्यासं गूढमर्थं सनातनम्

ఆ మునీంద్రుల మధ్య వ్యాసశిష్యుడైన మహాముని జైమిని, వ్యాసుని సనాతనమైన గూఢార్థమును గురించి ప్రశ్నించెను।

Verse 7

जैमिनिरुवाच भगवन् संशयं त्वेकं छेत्तुमर्हसि तत्त्वतः / न विद्यते ह्यविदितं भवता परमर्षिणा

జైమిని అన్నాడు— ఓ భగవన్, నా ఈ ఒక్క సందేహాన్ని తత్త్వంగా నివృత్తి చేయవలసినవారు మీరు. ఓ పరమర్షి, మీకు ఏదీ అజ్ఞాతం కాదు.

Verse 8

केचिद् ध्यानं प्रशंसन्ति धर्ममेवापरे जनाः / अन्ये सांख्यं तथा योगं तपस्त्वन्ये महर्षयः

కొంతమంది ధ్యానాన్ని ప్రశంసిస్తారు; మరికొందరు జనులు ధర్మమే శ్రేష్ఠమని చెబుతారు. ఇంకొందరు సాంఖ్యమును, అలాగే యోగమును మెచ్చుతారు; మరికొందరు మహర్షులు తపస్సును నిలుపుతారు.

Verse 9

ब्रह्मचर्यमथो मौनमन्ये प्राहर्महर्षयः / अहिंसां सत्यमप्यन्ये संन्यासमपरे विदुः

కొంతమంది మహర్షులు బ్రహ్మచర్యం మరియు మౌనాన్ని ధర్మమని ప్రకటిస్తారు. మరికొందరు అహింసా, సత్యాలను బోధిస్తారు; ఇంకొందరు సన్యాసమే ధర్మమని తెలుసుకుంటారు.

Verse 10

केचिद् दयां प्रशंसन्ति दानमध्ययनं तथा / तीर्थयात्रां तथा केचिदन्ये चेन्द्रियनिग्रहम्

కొంతమంది దయను ప్రశంసిస్తారు; మరికొందరు దానం మరియు అధ్యయనాన్ని. కొందరు తీర్థయాత్రను మెచ్చుతారు; మరికొందరు ఇంద్రియనిగ్రహాన్ని ప్రశంసిస్తారు.

Verse 11

किमेतेषां भवेज्ज्यायः प्रब्रूहि मुनिपुङ्गव / यदि वा विद्यते ऽप्यन्यद् गुह्यं तद्वक्तुमर्हसि

ఓ మునిపుంగవా, వీటిలో ఏది శ్రేయస్కరం అనేది చెప్పండి. ఇంకా దీనికన్నా వేరే గూఢోపదేశం ఏదైనా ఉంటే, దానిని కూడా చెప్పవలసినవారు మీరు.

Verse 12

श्रुत्वा स जैमिनेर्वाक्यं कृष्णद्वैपायनो मुनिः / प्राह गम्भीरया वाचा प्रणम्य वृषकेतनम्

జైమినివాక్యాన్ని విని ముని కృష్ణద్వైపాయనుడు (వ్యాసుడు) వృషకేతనుడైన శివునికి నమస్కరించి గంభీర వాణితో పలికెను।

Verse 13

साधु साधु महाभाग यत्पृष्टं भवता मुने / वक्ष्ये गुह्यतमाद् गुह्यं श्रुण्वन्त्वन्ये महर्षयः

సాధు, సాధు, మహాభాగ మునీ! మీరు అడిగినది అత్యంత యుక్తం. నేను పరమగుహ్యముకంటే గుహ్యమైన ఉపదేశాన్ని చెప్పుదును; ఇతర మహర్షులూ వినుగాక।

Verse 14

ईश्वरेण पुरा प्रोक्तं ज्ञानमेतत् सनातनम् / गूढमप्राज्ञविद्विष्टं सेवितं सूक्ष्मदर्शिभिः

ఈ సనాతన జ్ఞానాన్ని పూర్వకాలంలో స్వయంగా ఈశ్వరుడు ఉపదేశించాడు. ఇది గూఢమైనది; అప్రాజ్ఞులకు అసహ్యము, కాని సూక్ష్మతత్త్వదర్శులు దీనిని భక్తితో ఆచరిస్తారు।

Verse 15

नाश्रद्दधाने दातव्यं नाभक्ते परमेष्ठिनः / न वेदविद्विषु शुभं ज्ञाननानां ज्ञानमुत्तमम्

అశ్రద్ధగలవానికి ఇది ఇవ్వకూడదు; పరమేశ్వరుని అభక్తునికీ కాదు. వేదద్వేషులలో శుభం లేదు; అన్ని జ్ఞానాలలో పరమతత్త్వానికి చేర్చే జ్ఞానమే ఉత్తమం।

Verse 16

मेरुशृङ्गे पुरा देवमीशानं त्रिपुरद्विषम् / देवासनगता देवी महादेवमपृच्छत

పూర్వకాలంలో మేరుపర్వత శిఖరంపై దేవి దివ్యాసనంపై ఆసీనురాలై, త్రిపురద్వేషి ఈశాన మహాదేవుని ప్రశ్నించింది।

Verse 17

देव्युवाच देवदेव महादेव भक्तानामार्तिनाशन / कथं त्वां पुरुषो देवमचिरादेव पश्यति

దేవి పలికెను—హే దేవదేవ, హే మహాదేవ, భక్తుల ఆర్తిని నశింపజేసేవాడా! మనిషి నిన్ను, హే దేవేశ్వరా, అచిరకాలంలో ఎలా దర్శించగలడు?

Verse 18

सांख्ययोगस्तथा ध्यानं कर्मयोगो ऽथ वैदिकः / आयासबहुला लोके यानि चान्यानि शङ्कर

హే శంకరా! సాంఖ్యయోగం, ధ్యానం, కర్మయోగం, అలాగే వైదిక కర్మమార్గం—మరియు లోకంలో ఉన్న ఇతర సాధనాలన్నీ—ఎక్కువ శ్రమతో కూడినవే.

Verse 19

येन विब्रान्तचित्तानां योगिनां कर्मिणामपि / दृश्यो हि भगवान् सूक्ष्मः सर्वेषामथ देहिनाम्

ఆ ఉపాయంతో, చిత్తం విభ్రాంతమైన యోగులు, కర్మకాండులు కూడా, సూక్ష్ముడైన భగవాన్ అన్ని దేహధారులకు ప్రత్యక్షంగా దర్శనమవుతాడు.

Verse 20

एतद् गुह्यतमं ज्ञानं गूढं ब्रह्मादिसेवितम / हिताय सर्वभक्तानां ब्रूहि कामाङ्गनाशन

ఇది పరమగుహ్యమైన జ్ఞానం—అత్యంత గూఢమైనది—బ్రహ్మాది దేవతలచే కూడా సేవింపబడినది. హే కామగణనాశకా! సమస్త భక్తుల హితార్థం దీనిని ప్రకటించుము.

Verse 21

ईश्वर उवाच अवाच्यमेतद् विज्ञानं ज्ञानमज्ञैर्बहिष्कृतम् / वक्ष्ये तव यथा तत्त्वं यदुक्तं परमर्षिभिः

ఈశ్వరుడు పలికెను—ఈ అనుభవసిద్ధ విజ్ఞానం వాక్కుకు అతీతం; అజ్ఞులు దీనిని త్రోసిపుచ్చుతారు. పరమర్షులు చెప్పినట్లే యథాతథ తత్త్వాన్ని నీకు నేను వివరించెదను.

Verse 22

परं गुह्यतमं क्षेत्रं मम वाराणसी पुरी / सर्वेषामेव भूतानां संसारार्णवतारिणी

నా నగరమైన వారాణసీ పరమ గుహ్యమైన, అత్యంత గంభీరమైన పుణ్యక్షేత్రం. సమస్త జీవులకు ఇది సంసారసముద్రం దాటించు తారిణి.

Verse 23

तत्र भक्ता महादेवि मदीयं व्रतमास्थिताः / निवसन्ति महात्मानः परं नियममास्थिताः

అక్కడ, ఓ మహాదేవీ, నా వ్రతాన్ని ఆశ్రయించిన భక్తులు నివసిస్తారు—వారు మహాత్ములు, పరమ నియమ-సంయమంలో స్థిరులు.

Verse 24

उत्तमं सर्वतीर्थानां स्थानानामुत्तमं च तत् / ज्ञानानामुत्तमं ज्ञानमविमुक्तं परं मम

అవిముక్తం సమస్త తీర్థాలలో శ్రేష్ఠమైన తీర్థం; పుణ్యస్థానాలలోనూ ఉత్తమ ధామం. జ్ఞానాలలో అది పరమ జ్ఞానం—అవిముక్తం, నా పరమ పదం.

Verse 25

स्थानान्तरं पवित्राणि तीर्थान्यायतनानि च / श्मशानसंस्थितान्येव दिव्यभूमिगतानि च

ఇతర పుణ్యస్థానాలు కూడా ఉన్నాయి—తీర్థాలు, దేవాలయాలు—కొన్ని శ్మశానాలలో స్థితమై, మరికొన్ని దివ్యమైన పవిత్ర భూముల్లో ఉన్నాయి.

Verse 26

भूर्लोके नैव संलग्नमन्तरिक्षे ममालयम् / अयुक्तास्तन्न पश्यन्ति युक्ताः पश्यन्ति चेतसा

నా ఆలయం భూలోకానికి అంటుకున్నది కాదు; అది అంతరిక్షంలో ఉంది. అయోగ్యులు దానిని చూడరు, యోగయుక్తులు శుద్ధచేతస్సుతో దర్శిస్తారు.

Verse 27

श्मसानमेतद् विख्यातमविमुक्तमिति श्रुतम् / कालो भूत्वा जगदिदं संहराम्यत्र सुन्दरि

ఈ స్థలం శ్మశానముగా ప్రసిద్ధి, ‘అవిముక్త’మని శ్రుతి చెబుతుంది. ఓ సుందరీ, ఇక్కడ నేను కాలస్వరూపుడై ఈ సమస్త జగత్తును సంహరించి నాలో లయం చేస్తాను।

Verse 28

देवीदं सर्वगुह्यानां स्थानं प्रियतमं मम / मद्भक्तास्तत्र गच्छन्ति मामेव प्रविशन्ति ते

ఓ దేవీ, ఇది సమస్త గుహ్యములలో అత్యంత గుహ్యమైన, నాకు అత్యంత ప్రియమైన ధామం. నా భక్తులు అక్కడికి వెళ్తారు; ఆ స్థలంలో ప్రవేశించి నన్నే ప్రవేశిస్తారు।

Verse 29

दत्तं जप्तं हुतं चेष्टं तपस्तप्तं कृतं च यत् / ध्यानमध्ययनं ज्ञानं सर्वं तत्राक्षयं भवेत्

ఏ దానం చేసినా, ఏ జపం చేసినా, ఏ హోమంలో ఆహుతి ఇచ్చినా, ఏ ధర్మకార్యం చేసినా, ఏ తపస్సు చేసినా, ఇంకా ఏది చేసినా—ధ్యానం, శాస్త్రాధ్యయనం, జ్ఞానం సహా—అది అంతా అక్కడ అక్షయమవుతుంది।

Verse 30

जन्मान्तरसहस्त्रेषु यत्पापं पूर्वसंचितम् / अविमुक्तं प्रविष्टस्य तत्सर्वं व्रजति क्षयम्

వేల జన్మలలో పూర్వసంచితమైన ఏ పాపమైతే ఉందో, అవిముక్తంలో ప్రవేశించినవానికి అది అంతా క్షయమై నశిస్తుంది।

Verse 31

ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्रा ये वर्णसंकराः / स्त्रियो म्लेच्छाश्च ये चान्ये संकीर्णाः पापयोनयः

బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులు, శూద్రులు—మరియు వర్ణసంకరులైన వారు; స్త్రీలు, మ్లేచ్ఛులు మరియు ఇతరులు—ఇవన్నీ కలగలిసిన వర్గాలు, పాపయోనులలో పుట్టినవారిగా చెప్పబడతారు।

Verse 32

कोटाः पिपीलिकाश्चैव ये चान्ये मृगपक्षिणः / कालेन निधनं प्राप्ता अविमुक्ते वरानने

హే వరాననే! అవిముక్తంలో కీటకాలు, చీమలు మరియు ఇతర మృగపక్షులు కూడా కాలవశమై మరణాన్ని పొందినవి.

Verse 33

चन्द्रार्धमौलयस्त्र्यक्षा महावृषभवाहनाः / शिवे मम पुरे देवि जायन्ते तत्र मानवाः

హే దేవి శివే! నా ఆ పురిలో మనుష్యులు రుద్రలక్షణాలతో జన్మిస్తారు—చంద్రార్ధమౌలి, త్రినేత్రులు, మహావృషభవాహనులు.

Verse 34

नाविमुक्ते मृतः कश्चिन्नरकं याति किल्बिषी / ईश्वरानुगृहीता हि सर्वे यान्ति परां गतिम्

అవిముక్తంలో మరణించిన పాపి కూడా నరకానికి వెళ్లడు; ఎందుకంటే ఈశ్వరానుగ్రహంతో అందరూ పరమగతిని పొందుతారు.

Verse 35

मोक्षं सुदुर्लभं मत्वा संसारं चातिभीषणम् / अश्मना चरणौ हत्वा वाराणस्यां वसेन्नरः

మోక్షం అత్యంత దుర్లభమని, సంసారం అతి భయంకరమని తెలుసుకొని మనిషి వారాణసీలో నివసించాలి—అవసరమైతే రాయితో తన పాదాలను కొట్టుకొని అయినా అక్కడే నిలవాలి.

Verse 36

दुर्लभा तपसा चापि पूतस्य परमेश्वरि / यत्र तत्र विपन्नस्य गतिः संसारमोक्षणी

హే పరమేశ్వరీ! తపస్సుతో పవిత్రుడైనవాడికీ నీవు దుర్లభమే; కానీ విపన్నునికి నీవు ఎక్కడ ఉన్నా సంసారమోక్షాన్ని ఇచ్చే శరణ్యగతిగా నిలుస్తావు.

Verse 37

प्रसादाज्जायते ह्येतन्मम शैलेन्द्रनन्दिनि / अप्रबुद्धा न पश्यन्ति मम मायाविमोहिताः

ఓ శైలేంద్రనందిని! ఈ తత్త్వజ్ఞానం నా ప్రసాదమువలననే జన్మిస్తుంది. అప్రమత్తులైన వారు నా మాయచే విమోహితులై నన్ను—పరమసత్యాన్ని—దర్శించలేరు.

Verse 38

अविमुक्तं न सेवन्ति मूढा ये तमसावृताः / विण्मूत्ररेतसां मध्ये ते वसन्ति पुनः पुनः

తమస్సుచే ఆవరితులైన మూఢులు అవిముక్తాన్ని ఆశ్రయించరు. వారు మలము, మూత్రము, రేతస్సు మధ్య—అశుచిదేహబంధంలో—మళ్లీ మళ్లీ నివసిస్తారు.

Verse 39

हन्यमानो ऽपि यो विद्वान् वसेद् विघ्नशतैरपि / स याति परमं स्थानं यत्र गत्वा न शोचति

దాడులు ఎదురైనా, వందల విఘ్నాల మధ్యనూ స్థిరంగా నిలిచే విద్వాంసుడు పరమస్థానాన్ని పొందుతాడు; అక్కడికి వెళ్లిన తరువాత శోకించడు.

Verse 40

जन्ममृत्युजरामुक्तं परं याति शिवालयम् / अपुनर्मरणानां हि सा गतिर्मोक्षकाङ्क्षिणाम् / यां प्राप्य कृतकृत्यः स्यादिति मन्यन्ति पण्डताः

జన్మ, మృత్యు, జరా నుండి విముక్తుడై సాధకుడు పరమ శివాలయాన్ని చేరుతాడు. అదే మోక్షాకాంక్షుల గతి; అక్కడికి చేరినవారికి మళ్లీ మరణానికి తిరుగు లేదు. దానిని పొందినవాడు కృతకృత్యుడవుతాడని పండితులు చెబుతారు.

Verse 41

न दानैर्न तपोभिश्च न यज्ञैर्नापि विद्यया / प्राप्यते गतिरुत्कृष्टा याविमुक्ते तु लभ्यते

దానములతో కాదు, తపస్సుతో కాదు, యజ్ఞములతో కాదు, కేవలం విద్యతో కూడా కాదు—ఉత్తమ గతి లభించదు; అది విముక్తి—ముక్తి—ద్వారానే లభిస్తుంది.

Verse 42

नानावर्णा विवर्णाश्च चण्डालाद्या जुगुप्सिताः / किल्बिषैः पूर्णदेहा ये विशिष्टैः पातकैस्तथा / भेषजं परमं तेषामविमुक्तं विदुर्बुधाः

నానావర్ణులూ, పతితస్థితిలో ఉన్న చండాలాదులు వంటి జుగుప్సితులు—వారి దేహాలు పాపాలతోను ప్రత్యేక మహాపాతకాలతోను నిండినట్లుగా ఉన్నా—వారికీ అవిముక్తం (కాశీ)నే పరమ ఔషధమని, శ్రేష్ఠ పరిహారమని జ్ఞానులు తెలుసుకొంటారు।

Verse 43

अविमुक्तं परं ज्ञानमविमुक्तं परं पदम् / अविमुक्तं परं तत्त्वमविमुक्तं परं शिवम्

అవిముక్తమే పరమ జ్ఞానం; అవిముక్తమే పరమ పదము. అవిముక్తమే పరమ తత్త్వం; అవిముక్తమే పరమ శివుడు స్వయంగా.

Verse 44

कृत्वा वै नैष्ठिकीं दीक्षामविमुक्ते वसन्ति ये / तेषां तत्परमं ज्ञानं ददाम्यन्ते परं पदम्

అవిముక్తంలో నైష్ఠికీ దీక్షను స్వీకరించి నివసించేవారికి నేను ఆ పరమ జ్ఞానాన్ని ప్రసాదిస్తాను; అంత్యకాలంలో పరమ పదాన్ని అనుగ్రహిస్తాను।

Verse 45

प्रायागं नैमिषं पुण्यं श्रीशैलो ऽथ महालयः / केदारं भद्रकर्णं च गया पुष्करमेव च

ప్రయాగ, పుణ్యమైన నైమిషం, శ్రీశైలం మరియు మహాలయం; కేదారం, భద్రకర్ణం, గయా, పుష్కరం కూడా—ఇవి అన్నీ పవిత్ర తీర్థస్థానాలు.

Verse 46

कुरुक्षेत्रं रुद्रकोटिर्नर्मदाम्रातकेश्वरम् / शालिग्रामं च कुब्जाम्रं कोकामुखमनुत्तमम् / प्रभासं विजयेशानं गोकर्णं भद्रकर्णकम्

కురుక్షేత్రం, రుద్రకోటి, నర్మదా తీరంలోని అమ్రాతకేశ్వరము; శాలిగ్రామం, కుబ్జామ్రం; అనుత్తమమైన కోకాముఖం; ప్రభాసం, విజయేశానం, గోకర్ణం, భద్రకర్ణకం—ఇవి ప్రముఖ తీర్థాలుగా ప్రకటించబడ్డాయి.

Verse 47

एतानि पुण्यस्थानानि त्रैलोक्ये विश्रुतानि ह / न यास्यन्ति परं मोक्षं वाराणस्यां यथा मृताः

ఈ పుణ్యస్థానాలు త్రిలోకమంతటా ప్రసిద్ధమైనవే; అయినా అక్కడ మరణించినవారు వారాణసీలో దేహత్యాగం చేసినవారిలా పరమ మోక్షాన్ని పొందరు।

Verse 48

वाराणस्यां विशेषेण गङ्गा त्रिपथगामिनी / प्रविष्टा नाशयेत् पापं जन्मान्तरशतैः कृतम्

ప్రత్యేకంగా వారాణసీలో త్రిపథగామినీ గంగలో ప్రవేశించి స్నానం చేస్తే వందల జన్మలలో చేసిన పాపం నశిస్తుంది।

Verse 49

अन्यत्र सुलभा गङ्गा श्राद्धं दानं तपो जपः / व्रतानि सर्वमेवैतद् वाराणस्यां सुदुर्लभम्

ఇతరత్ర గంగా సులభంగా లభిస్తుంది; శ్రాద్ధం, దానం, తపస్సు, జపం, వ్రతాలు కూడా. కాని వారాణసీలో ఇవన్నీ (సిద్ధఫలంగా) అత్యంత దుర్లభం।

Verse 50

यजेत जुहुयान्नित्यं ददात्यर्चयते ऽमरान् / वायुभक्षश्च सततं वाराणस्यां स्तितो नरः

వారాణసీలో నివసించే మనిషి నిత్యం యజ్ఞం చేసి హోమం అర్పించాలి, దానం చేయాలి, అమర దేవతలను ఆరాధించాలి; అలాగే సదా నియమ-సంయమంతో వాయుభక్షణంలా నియంత్రిత జీవనం గడపాలి।

Verse 51

यदि पापो यदि शठो यदि वाधार्मिको नरः / वाराणसीं समासाद्य पुनाति सकलं नरः

మనిషి పాపి అయినా, మోసగాడైనా, అధర్మికుడైనా—వారాణసీని చేరగానే తన సమస్త స్వరూపాన్ని పవిత్రం చేసుకుంటాడు।

Verse 52

वाराणस्यां महादेवं येर्ऽचयन्ति स्तुवन्ति वै / सर्वपापविनिर्मुक्तास्ते विज्ञेया गणेश्वराः

వారణాసి (కాశీ)లో మహాదేవుని భక్తితో ఆరాధించి స్తుతించే వారు, సమస్త పాపాల నుండి విముక్తులై శివగణాలలో గణేశ్వరులుగా (గణాధిపతులుగా) ప్రసిద్ధులు అవుతారు।

Verse 53

अन्यत्र योगज्ञानाभ्यां संन्यासादथवान्यतः / प्राप्यते तत् परं स्थानं सहस्त्रेणैव जन्मना

యోగం, విమోచక జ్ఞానం లేకుండా—లేదా సన్న్యాసం గాని మరే విశేష ఉపాయం గాని లేకుండా—ఆ పరమ స్థితి వెయ్యి జన్మల తరువాతనే లభిస్తుంది।

Verse 54

ये भक्ता देवदेवेशे वाराणस्यां वसन्ति वै / ते विन्दन्ति परं मोक्षमेकेनैव तु जन्मना

దేవదేవేశ్వరునిపై నిష్ఠతో వారణాసి (కాశీ)లో నివసించే భక్తులు పరమ మోక్షాన్ని నిజంగా ఒక్క జన్మలోనే పొందుతారు।

Verse 55

यत्र योगस्तथा ज्ञानं मुक्तिरेकेन जन्मना / अविमुक्तं समासाद्य नान्यद् गच्छेत् तपोवनम्

యోగం మరియు జ్ఞానం ఉన్న చోట ఒక్క జన్మలోనే విముక్తి ఉంటుంది. అవిముక్తం (కాశీ) చేరిన తరువాత మరే తపోవనానికి వెళ్లకూడదు।

Verse 56

यतो मया न मुक्तं तदविमुक्तं ततः स्मृतम् / तदेव गुह्यं गुह्यानामेतद् विज्ञाय मुच्यते

నేను దీనిని ఎప్పుడూ విడిచిపెట్టను; అందుకే ఇది ‘అవిముక్తం’ (ఎప్పుడూ విడువబడనిది) అని స్మరించబడుతుంది. ఇది రహస్యాలలో పరమ రహస్యం; దీనిని తెలిసినవాడు విముక్తుడవుతాడు।

Verse 57

ज्ञानाज्ञानाभिनिष्ठानां परमानन्दमिच्छताम् / या गतिर्विहिता सुभ्रु साविमुक्ते मृतस्य तु

హే సుభ్రూ! జ్ఞాననిష్ఠులకైనా, సాధన/కర్మనిష్ఠులకైనా, పరమానందాన్ని కోరువారికి శాస్త్రం విధించిన ఏ గతి ఉన్నదో—అవిముక్తంలో విముక్తభావంతో దేహత్యాగం చేసినవానికి అదే పరమగతి అవుతుంది।

Verse 58

यानि चैवाविमुक्तस्य देहे तूक्तानि कृत्स्नशः / पुरी वाराणसी तेभ्यः स्थानेभ्यो ह्यधिकाशुभा

అవిముక్తుని దేహంలో ఉన్నట్లు పూర్తిగా చెప్పబడిన అన్ని తీర్థస్థానాలకన్నా—కాశీపురి వారాణసీ మరింత శుభప్రదమైనది।

Verse 59

यत्र साक्षान्महादेवो देहान्ते स्वयमीश्वरः / व्याचष्टे तारकं ब्रह्म तत्रैव ह्यविमुक्तकम्

దేహాంత సమయంలో స్వయంగా ఈశ్వరుడైన మహాదేవుడు ప్రత్యక్షమై ‘తారక బ్రహ్మ’ను ఉపదేశించే స్థలం—అదే ‘అవిముక్తక’ అని పిలవబడుతుంది।

Verse 60

यत् तत् परतरं तत्त्वमविमुक्तमिति श्रुतम् / एकेन जन्मना देवि वाराणस्यां तदाप्नुयात्

హే దేవీ! ‘అవిముక్త’ అని శ్రుతుల్లో ప్రసిద్ధమైన ఆ పరమతత్త్వాన్ని—వారాణసీలో నివసించడం ద్వారా మనిషి ఒక్క జన్మలోనే పొందగలడు।

Verse 61

भ्रूमध्ये नाभिमध्ये च हृदये चैव मूर्धनि / यथाविमुक्तादित्ये वाराणस्यां व्यवस्थितम्

భ్రూమధ్యంలో, నాభిమధ్యంలో, హృదయంలో, అలాగే శిరోమణిలో—అవిముక్తంలో ఉన్నట్లే (మోక్షప్రద సన్నిధి) వారాణసీలో కూడా స్థిరంగా ఉంది।

Verse 62

वरणायास्तथा चास्या मध्ये वाराणसी पुरी / तत्रैव संस्थितं तत्त्वं नित्यमेवाविमुक्तकम्

వరణా–అసీ నదుల మధ్య ప్రాంతంలో వారాణసీ అనే పుణ్యపురి ఉంది. అక్కడే పరమ తత్త్వం నిత్యంగా స్థితమై ఉంది—అదే శాశ్వత ‘అవిముక్త’ క్షేత్రం।

Verse 63

वाराणस्याः परं स्थानं न भूतं न भविष्यति / यत्र नारायणो देवो महादेवो दिवेश्वरः

వారాణసీ కంటే ఉన్నతమైన పుణ్యస్థానం గతంలో లేదు, భవిష్యత్తులోనూ ఉండదు—అక్కడ స్వయంగా నారాయణుడు దేవుడు ఉన్నాడు, అలాగే దేవేశ్వరుడైన మహాదేవుడూ దివ్యాధిపతిగా ఉన్నాడు।

Verse 64

तत्र देवाः सगन्धर्वाः सयक्षोरगराक्षसाः / उपासते मां सततं देवदेवं पितामहम्

అక్కడ దేవతలు—గంధర్వులు, యక్షులు, ఉరగులు (నాగులు), రాక్షసులతో కూడి—నన్ను, దేవదేవుడిని, ఆద్య పితామహుడిని, నిరంతరం ఉపాసిస్తారు।

Verse 65

महापातकिनो ये च ये तेभ्यः पापकृत्तमाः / वाराणसीं समासाद्य ते यान्ति परमां गतिम्

మహాపాతకులు అయినవారు, ఇంకా వారికన్నా ఘోర పాపకర్ములు అయినవారు కూడా—వారాణసీ (కాశీ) చేరగానే పరమగతిని పొందుతారు।

Verse 66

तस्मान्मुमुक्षुर्नियतो वसेद् वै मरणान्तिकम् / वाराणस्यां महादेवाज्ज्ञानं लब्ध्वा विमुच्यते

కాబట్టి మోక్షాన్ని కోరే సాధకుడు నియమబద్ధంగా జీవనాంతం వరకు అక్కడే నివసించాలి; ఎందుకంటే వారాణసీలో మహాదేవుని నుండి విమోచక జ్ఞానం పొందినవాడు విముక్తుడవుతాడు।

Verse 67

किन्तु विघ्ना भविष्यन्ति पापोपहतचेतसः / ततो नैव चरेत् पापं कायेन मनसा गिरा

కాని పాపముచేత గాయపడిన చిత్తమున్నవారికి నిశ్చయంగా విఘ్నాలు కలుగుతాయి; అందుచేత కాయముతో, మనసుతో, వాక్కుతో ఎప్పుడూ పాపం చేయకూడదు।

Verse 68

एतद् रहस्यं वेदानां पुराणानां च सुव्रताः / अविमुक्ताश्रयं ज्ञानं न कश्चिद् वेत्ति तत्त्वतः

హే సువ్రతులారా, ఇదే వేదాలూ పురాణాలూ చెప్పే రహస్యము; అవిముక్తను ఆశ్రయించిన ఈ జ్ఞానాన్ని తత్త్వంగా ప్రతి ఒక్కరూ తెలుసుకోలేరు।

Verse 69

देवतानामृषीणां च शृण्वतां परमेष्ठिनाम् / देव्यै देवेन कथितं सर्वपापविनाशनम्

దేవతలు, ఋషులు, పరమేష్ఠులు వినుచుండగా, దేవుడు దేవికి సర్వపాపనాశకమైన ఈ ఉపదేశాన్ని చెప్పెను।

Verse 70

यथा नारायणः श्रेष्ठो देवानां पुरुषोत्तमः / यथेश्वराणां गिरिशः स्थानानां चैतदुत्तमम्

దేవులలో పురుషోత్తముడైన నారాయణుడు శ్రేష్ఠుడైనట్లే, ఈశ్వరులలో గిరీశుడు (శివుడు) ప్రథముడు; స్థలములలో ఈ స్థలమే ఉత్తమము।

Verse 71

यैः समाराधितो रुद्रः पूर्वस्मिन्नेव जन्मनि / ते विन्दन्ति परं क्षेत्रमविमुक्तं शिवालयम्

ఎవరు పూర్వజన్మలోనే రుద్రుని విధివిధానంగా ఆరాధించారో, వారు పరమ క్షేత్రమైన అవిముక్తం—శివాలయాన్ని—ప్రాప్తి పొందుతారు।

Verse 72

कलिकल्मषसंभूता येषामुपहता मतिः / न तेषां वेदितुं शक्यं स्थानं तत् परमेष्ठिनः

కలియుగ కల్మషమున పుట్టిన దోషములచే యెవరి బుద్ధి నశించెనో, వారు పరమేష్ఠి పరమేశ్వరుని పరమ ధామమును తెలిసికోలేరు।

Verse 73

ये स्मरन्ति सदा कालं विन्दन्ति च पुरीमिमाम् / तेषां विनश्यति क्षिप्रमिहामुत्र च पातकम्

యెవరు సదా స్మరించుచుందురో వారు ఈ పవిత్ర పురిని పొందుదురు; వారి పాపము ఇహలోకమందును పరలోకమందును శీఘ్రముగా నశించును।

Verse 74

यानि चेह प्रकुर्वन्ति पातकानि कृतालयाः / नाशयेत् तानि सर्वाणि देवः कालतनुः शिवः

ఇక్కడ నివసించువారు ఏ ఏ పాపములు చేయుదురో, అవన్నీ కాలతనువు దేవుడు శివుడు నశింపజేయును।

Verse 75

आगच्छतामिदं स्थानं सेवितुं मोक्षकाङ्क्षिणाम् / मृतानां च पुनर्जनम् न भूयो भवसागरे

మోక్షమును కోరువారు ఈ స్థానమును సేవించుటకు రాగలరు; ఇక్కడ మరణించినవారికి భవసాగరమందు మరల జన్మ ఉండదు।

Verse 76

तस्मात् सर्वप्रयत्नेन वाराणस्यां वसेन्नरः / योगी वाप्यथवायोगी पापी वा पुण्यकृत्तमः

కాబట్టి సమస్త ప్రయత్నములతో మనిషి వారాణసిలో నివసించవలెను—యోగి అయినా అయోగి అయినా, పాపి అయినా పరమ పుణ్యకర్త అయినా।

Verse 77

न वेदवचनात् पित्रोर्न चैव गुरुवादतः / मतिरुत्क्रमणीया स्यादविमुक्तगतिं प्रति

వేదవాక్యబలముచేత గాని, తల్లిదండ్రుల ఆగ్రహముచేత గాని, గురువాక్యముచేత గాని—అవిముక్తగతికి నడిపించే సంకల్పము ఎప్పుడూ మరలకూడదు।

Verse 78

सूत उवाच इत्येवमुक्त्वा भगवान् व्यासो वेदविदां वरः / सहैव शिष्यप्रवरैर्वाराणस्यां चचार ह

సూతుడు పలికెను—ఇట్లు చెప్పిన తరువాత, వేదవిదులలో శ్రేష్ఠుడైన భగవాన్ వ్యాసుడు తన ఉత్తమ శిష్యులతో కలిసి వారాణసీలో సంచరించెను।