Adhyaya 20

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डमहापुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपख्याने श्रीचक्रराजरथज्ञेयचक्ररथपर्वस्थदेवतानामप्रकाशनं नामैकोनविंशो ऽध्यायः हयग्रीव उवाच किरिचक्ररथेन्द्रस्य पञ्चपर्वसमाश्रिताः / देवताश्च शृणु प्राज्ञ नाम यच्छृण्वतां जयः

ఇట్లు శ్రీబ్రహ్మాండ మహాపురాణ ఉత్తరభాగంలో హయగ్రీవ–అగస్త్య సంభాషణలో లలితోపాఖ్యానమున ‘శ్రీచక్రరాజరథ-జ్ఞేయ చక్రరథ పర్వస్థ దేవతానామ ప్రకాశనం’ అనే పందొమ్మిదవ అధ్యాయం. హయగ్రీవుడు పలికెను—హే ప్రాజ్ఞా, కిరిచక్రరథేంద్రుని ఐదు పర్వములలో ఆశ్రిత దేవతలను వినుము; వారి నామాలు వినినవారికి జయము కలుగును.

Verse 2

प्रथमं पर्वबिन्द्वाख्यं संप्राप्ता दण्डनायिका / सा तत्र जगदुद्दण्डकण्टकव्रातघस्मरी

మొదట ‘పర్వబిందు’ అనే పర్వమునకు దండనాయిక చేరెను; అక్కడ ఆమె జగత్తును వేధించే ఉద్ధండ కంటకసమూహాన్ని గ్రసించువదిగా నిలిచెను.

Verse 3

नानाविधाभिर्ज्वालाभिर्नर्तयन्ती जयश्रियम्

ఆమె నానావిధ జ్వాలలతో జయశ్రీని నర్తింపజేయుచున్నదానివలె ప్రకాశించెను.

Verse 4

उद्दण्डपोत्रनिर्घातनिर्भिन्नोद्धतदानवाः / दंष्ट्राबालमृगाङ्कांशुविभावनविभावरी

ఆమె ఉద్ధండ పోత్రప్రహారములతో ఉన్మత్త దానవులు ఛిన్నభిన్నమయ్యిరి; దంష్ట్రలతో బాలచంద్రకిరణాలను ప్రకాశింపజేయు రాత్రివలె ఆమె విభాసించెను.

Verse 5

प्रावृषेण्यपयोवाहव्यूहनीलवपुर्ल्लता / किरिचक्ररथेन्द्रस्य सालङ्कारायते सदा / पोत्रिणी पुत्रिताशेषविश्वावर्तकदंबिका

వర్షాకాల జలప్రవాహ సమూహంలా నీలవర్ణ దేహముగల ఆ లతాసదృశ శక్తి కిరీచక్ర-రథేంద్రుని సదా అలంకరిస్తుంది. ఆమె పోత్రిణీ, పుత్రితా, సమస్త విశ్వచక్రాన్ని తిప్పే దంబికా.

Verse 6

तस्यैव रथनाभस्य द्वितीयं पर्व संश्रिताः / जृंभिनी मोहिनी चैव स्तंभिनी तिस्र एव हि / उत्फुल्लदाडिमीप्रख्यं सर्वदानवमर्दनाः

ఆ రథనాభమున రెండవ పర్వమున జృంభిణీ, మోహిణీ, స్థంభిణీ—ఈ ముగ్గురు దేవ్యులు ఆశ్రయించి ఉన్నారు. వారు వికసించిన దాడిమి పువ్వులవలె కాంతిమంతులు, సమస్త దానవమర్దనులు.

Verse 7

मुसलं च हलं हालापात्रं मणिगणर्पितम् / ज्वलन्माणिक्यवलयैर्बि भ्राणाः पाणिपल्लवैः

వారు మణిగణాలతో అలంకరించిన ముసలం, హలం, హాలాపాత్రాన్ని ధరించుచున్నారు; వారి కోమల హస్తపల్లవములపై జ్వలించే మాణిక్య కంకణాలు మెరుస్తున్నాయి.

Verse 8

अतितीक्ष्णकरालाक्ष्यो ज्वालाभिर्दैत्यसैनिकान् / दहन्त्य इव निःशङ्कं सेवन्ते सूकराननाम्

అతితీక్ష్ణమైన భయంకర నేత్రములుగల వారు జ్వాలలతో దైత్యసైన్యాన్ని దహించుచున్నట్లే కనిపిస్తారు; మరియు నిశ్శంకగా సూకరాననా దేవిని సేవిస్తారు.

Verse 9

किरिचक्ररथेन्द्रस्य तृतीयं पर्व संश्रिताः / अन्धिन्याद्याः पञ्च देव्यो देवीयन्त्रकृतास्पदाः

కిరీచక్ర-రథేంద్రుని మూడవ పర్వమున అంధినీ మొదలైన ఐదు దేవ్యులు ఆశ్రయించి ఉన్నారు; వారు దేవీయంత్రం నిర్మించిన ఆసనములపై స్థాపితులు.

Verse 10

कठोरेणाट्टहासेन भिन्दन्त्यो भुवनत्रयम् / ज्वाला इव तु कल्पग्नेरङ्गनावेषमाश्रिताः

వారి కఠోర అట్టహాసం త్రిభువనాన్ని చీల్చినట్లుండెను; కల్పాగ్ని జ్వాలలవలె, స్త్రీవేషాన్ని ఆశ్రయించి వారు ప్రకాశించిరి।

Verse 11

भण्डासुरस्य सर्वेषां सैन्यानां रुधिरप्लुतिम् / लिलिक्षमाणा जिह्वाभिर्लेलिहानाभिरुज्ज्वलाः

భండాసురుని సమస్త సైన్యముల రక్తప్లావాన్ని లేహించుటకు వారు తహతహలాడిరి; లేహించుచున్న జిహ్వలతో వారు దివ్యంగా ప్రకాశించిరి।

Verse 12

सेवन्तें सततं दण्डनाथामुद्दण्डविक्रमाम् / किरिचक्ररथेन्द्रस्य चतुर्थं पर्व संश्रिताः

వారు సదా ఉద్దండ విక్రమముగల దండనాథను సేవించిరి; మరియు కిరిచక్రరథేంద్రుని చతుర్థ పర్వమును ఆశ్రయించిరి।

Verse 13

ब्रह्माद्याः पञ्चमीवर्ज्या अष्टमीरवर्जिता अपि / षडेव देव्यः षट्चक्रज्वलज्ज्वालाकलेवराः

బ్రహ్మాది దేవ్యులు పంచమిని వదలి, అష్టమినీ వదలి—కేవలం ఆరు దేవ్యులే; వారి కాయములు షట్చక్రాల జ్వలజ్వాలలతో నిర్మితమైయుండెను।

Verse 14

महता विक्रमौघेण विबन्त्य इव दानवान् / आज्ञया दण्डनाथायास्तं प्रदेशमुपासते

మహా విక్రమ ప్రవాహముతో వారు దానవులను త్రాగినట్లుండెను; దండనాథా ఆజ్ఞచే వారు ఆ ప్రదేశమును ఆశ్రయించిరి।

Verse 15

तस्यैव पर्वणो ऽधस्तात्त्वरिताः स्थानमाश्रिताः / यक्षिणी शङ्खिनी चैव लाकिनी हाकिनी तथा

అదే పర్వం క్రింద వారు త్వరగా తమ స్థానాన్ని ఆశ్రయిస్తారు—యక్షిణీ, శంఖినీ, లాకినీ, హాకినీ కూడా.

Verse 16

शाकिनी डाकिनी चैव तासामैक्यस्वरूपिणी / हाकिनी सप्तमीत्येताश्चण्डदोर्दण्डविक्रमाः

శాకినీ, డాకినీ కూడా; వాటి ఏక్యస్వరూపిణిగా హాకినీ ఏడవదిగా చెప్పబడింది—వారి భుజదండ విక్రమం ఉగ్రమైనది.

Verse 17

पिबन्त्य इव भूतानि पिबन्त्य इव मेदिनीम् / त्वचं रक्तं तथा मांसं मेदो ऽस्थि च विरोधिनाम्

వారు যেন భూతప్రాణులను త్రాగినట్లూ, భూమినే త్రాగినట్లూ; శత్రువుల చర్మం, రక్తం, మాంసం, కొవ్వు, ఎముకల వరకు.

Verse 18

मज्जानमथ शुक्रं च पिबन्तयो विकटाननाः / निष्ठुरैः सिंहनादैश्च पूरयन्त्यो दिशो दश

వికట ముఖాలైన వారు మజ్జా, శుక్రం వరకు త్రాగుతూ, కఠిన సింహనాదాలతో పది దిక్కులను నింపుతారు.

Verse 19

धातुनाथा इति प्रोक्ता अणिमाद्यष्टसिद्धिदाः / मोहने मारणे चैव स्तंभने ताडने तथा

వారిని ‘ధాతునాథా’ అని అంటారు; అణిమాది అష్టసిద్ధులను ప్రసాదించేవారు; మోహన, మారణ, స్థంభన, తాడన వంటి క్రియల్లో సమర్థులు.

Verse 20

भक्षणे दुष्टदैत्यानामामूलं च निकृन्तने / पण्डिताः खण्डिताशेषविपदो भक्तिशालिषु

దుష్ట దైత్యులను భక్షించి, వారిని మూలంతో సహా నరికివేయుటలో వారు నిపుణులు; భక్తిశాలుల పట్ల సమస్త విపత్తులను ఖండించువారు వారు జ్ఞానులు.

Verse 21

धातुनाथा इतिप्रोक्ताः सर्वधातुषु संस्थिताः / सप्तापि वारिधीनूर्मिमालासंचुंबितांबरान्

వారు ‘ధాతునాథులు’ అని పిలువబడుతారు, సమస్త ధాతువులలో స్థితులై ఉన్నవారు; ఏడు సముద్రాల ఊర్మిమాలలు వారి అంబరాన్ని ముద్దాడినట్లు ఉంటుంది.

Verse 22

क्षणर्धेनैव निष्पातुं निष्पन्नबहुसाहसाः / शकटा कारदन्ताश्च भयङ्करविलोचनाः

అర్ధక్షణంలోనే వారు దూకి బయలుదేరుతారు, అనేక సాహసకార్యాలలో సిద్ధులు; రథసమాన దేహాలు, కరాళ దంతాలు, భయంకర నేత్రాలు కలవారు.

Verse 23

स्वस्वामिनीद्रोहकृतां स्वकीयसमयद्रुहाम् / वैदिकद्रोहणादेव द्रोहिणां वीरवैरिणाम्

తమ స్వామినికి ద్రోహం చేసేవారు, తమ స్వకీయ నియమ-సమయాన్ని ద్రోహించేవారు—వైదిక ధర్మద్రోహం వలననే వారు ద్రోహులు, వీరులకు శత్రువులు అవుతారు.

Verse 24

यज्ञद्रोहकृतां दुष्टदैत्यानां भक्षणे समाः / नित्यमेव च सेवन्ते पोत्रिणीं दण्डनायिकाम्

యజ్ఞద్రోహం చేసిన దుష్ట దైత్యులను భక్షించుటలో వారు సమానంగా సిద్ధులు; మరియు దండనాధికారిణి ‘పోత్రిణీ’ నాయికను వారు నిత్యం సేవిస్తారు.

Verse 25

तस्यैव पर्वणः पार्श्वे द्वितीये दिव्यमन्दिरे / क्रोधिनी स्तंभिनी ख्याते वर्तेते देवते उभे

అదే పర్వతపు పక్కన రెండవ దివ్య మందిరంలో ‘క్రోధినీ’ మరియు ‘స్తంభినీ’ అని ప్రసిద్ధమైన రెండు దేవతలు నివసించుచుండిరి।

Verse 26

चामरे वीजयन्त्यौ च लोलकङ्कणदोर्लते / देवद्विषां चमूरक्तहालापानमहोद्धते

ఆ ఇద్దరూ చామరాలను వీజించుచుండిరి; చలించే కంకణాలతో శోభించే వారి భుజలతలు, దేవద్వేషుల సేన రక్తమనే మద్యం పానముచేత మహోద్ధతమై యుండెను।

Verse 27

सदा विघूर्णमानाक्ष्यौ सदा प्रहसितानने / अथ तस्य रथेन्द्रस्य किरिचक्राश्रितस्य च

వారి కన్నులు ఎల్లప్పుడూ తిరుగుచుండెను, ముఖములు ఎల్లప్పుడూ హసించుచుండెను; ఆపై కిరిచక్రాశ్రితమైన ఆ రథేంద్రుని విషయము చెప్పబడెను।

Verse 28

पार्श्वद्वयकृतावासमायुधद्वन्द्वमुत्तमम् / हलं च मुसलं चैव देवतारूपमास्थितम्

రథపు ఇరుప్రక్కల నివసించు ఉత్తమ ఆయుధద్వయం—హలం మరియు ముసలం—దేవతారూపమును ధరించియుండెను।

Verse 29

स्वकीयमुकुटस्थाने स्वकीयायुधविग्रहम् / आबिभ्राणं जग षिघस्मरं विबुधैः स्मृतम्

తన స్వకీయ ముకుటస్థానంలో తన స్వకీయ ఆయుధవిగ్రహాన్ని ధరించుచు, దేవులు ఆయనను ‘జగత్-శీఘ్ర-స్మర’ అని స్మరించిరి।

Verse 30

एतदायुधयुग्मेन ललिता दडनायिका / खण्डयिष्यति संग्रामं विषङ्गं नामदानहम्

ఈ ద్వయాయుధాలతో దండనాయిక లలిత యుద్ధంలో ‘విషంగ’ అనే దానవుని ఖండించి సంహరిస్తుంది।

Verse 31

तस्यैव पर्वणो दण्डनाथाया अग्रसीमनि / वर्त्तमानो महाभीमः सिंहो नादैर्ध्वनन्नभः

ఆ దండనాథా దళపు ముందుభాగంలో మహాభయంకర సింహం గర్జనలతో ఆకాశాన్ని మార్మోగిస్తూ సాగుతోంది।

Verse 32

दंष्ट्राकटकटात्कार बधिरीकृतदिङ्मुखः / चण्डोच्चण्ड इति ख्यातश्चतुर्हस्तस्त्रिलोचनः

దంతాల కటకట ధ్వనితో దిక్కుల ముఖాలు బధిరమయ్యేలా చేసినవాడు; ‘చండోచ్చండ’ అని ప్రసిద్ధి, నాలుగు చేతులు గలవాడు, త్రినేత్రుడు।

Verse 33

शूलखड्गप्रेतपाशान्दधानो दीप्तविग्रहः / सदा संसेवते देवीं पश्यन्नेव हि पोत्रिणीम्

శూలం, ఖడ్గం, ప్రేతపాశాలను ధరించి దీప్తదేహుడై, అతడు సదా దేవిని సేవిస్తాడు—పోత్రిణీ (వరాహరూపిణీ)ని దర్శిస్తున్నట్టే।

Verse 34

किरिचक्ररथेन्द्रस्य षष्टं पर्व समाश्रिताः / वार्त्ताल्याद्या अष्ट देव्यो दिक्ष्वष्टासूपविश्रुताः

కిరిచక్రరథేంద్రుని ఆరవ పర్వాన్ని ఆశ్రయించిన వార్త్తాలి మొదలైన ఎనిమిది దేవతలు ఎనిమిది దిక్కులలో ప్రసిద్ధులై నిలిచివున్నారు।

Verse 35

अष्टपर्वतनिष्पातघोरनिर्घातनिःस्वनाः / अष्टनागस्फुरद्भूषा अनष्टबलतेजसः

వారి నాదం ఎనిమిది పర్వతాలు కూలినట్లు ఘోర గర్జనగా వినిపిస్తుంది; ఎనిమిది నాగాల మెరుస్తున్న ఆభరణాలతో అలంకృతులు, వారి బలతేజస్సు ఎప్పుడూ క్షీణించదు।

Verse 36

प्रकृष्टदोष्प्रकाण्डोष्महुतदानवकोटयः / सेवन्ते ललितां देव्यो दण्डनाथामहर्निशम्

ప్రబల భుజాల ఉష్ణతతో దానవకోటులను దహించగల ఆ దేవీలు, దండనాథతో కూడి, లలితాదేవిని అహర్నిశ సేవిస్తారు।

Verse 37

तासामाख्याश्च विख्याताः समाकर्णय कुंभज / वार्ताली चैव वाराहीसा वाराहमुखी परा

హే కుంభజా! వారి ప్రసిద్ధ నామాలను వినుము—వార్తాలీ, వారాహీసా, మరియు పరమ వారాహముఖీ।

Verse 38

अन्धिनी रोधिनी चैव जृंभिणी चैव मोहिनी / स्तंभिनीति रिपुक्षोभस्तंभनोच्चाटनक्षमाः

అంధినీ, రోధినీ, జృంభిణీ, మోహినీ, స్తంభినీ—వీరు శత్రువులను క్షోభింపజేసి స్తంభనమూ ఉచ్చాటనమూ చేయగల సమర్థులు।

Verse 39

तासां च पर्वणो वामभागे सततसंस्थितिः / दण्डनाथोपवाह्यस्तु कासरो धूसराकृतिः

వారు ఎల్లప్పుడూ పర్వణుని ఎడమ భాగంలో స్థితులై ఉంటారు; దండనాథ యొక్క ఉపవాహ్యుడు ‘కాసర’ ధూసర వర్ణాకృతితో ఉన్నవాడు।

Verse 40

अर्धक्रोशायतः शृङ्गद्वितये क्रोशविग्रहः / खड्गवन्निष्ठुरैर्लोमजातैः संवृतविग्रहः

అతని రెండు కొమ్ములు అర్ధక్రోశమంత విస్తరించి, దేహం ఒక క్రోశమంత మహత్తరంగా ఉండెను. ఖడ్గమువలె కఠినమైన రోమసమూహములు అతని సర్వాంగమును కప్పివుండెను.

Verse 41

कालदण्डवदुच्चण्डबालकाण्डभयङ्करः / नीलाञ्जनाचलप्रख्यो विकटोन्नतरुष्टभूः

అతడు కాలదండమువలె ఉగ్రుడై, బాలకాండమువలె భయంకరుడై యుండెను. నీలాంజన పర్వతసమానమైన కాంతితో, వికటమైన ఎత్తైన మస్తకము క్రోధముతో రుష్టమై కనిపించెను.

Verse 42

महानीलगिरिश्रेष्ठगरिष्ठस्कन्धमण्डलः / प्रभूतोष्मलनिश्वासप्रसराकंपितांबुधिः

అతని స్కంధమండలము మహానీలగిరిశ్రేష్ఠమువలె అత్యంత భారమైనది. అతని విపులమైన ఉష్ణ నిశ్వాసప్రసారములచేత సముద్రము కూడ కంపించెను.

Verse 43

घर्घरध्वनिना कालमहिषं विहसन्निव / वर्त्तते खुरविक्षिप्तपुष्कलावर्तवारिदः

ఘర్ఘర ధ్వనితో అతడు కాలమహిషమును హాస్యమాడుతున్నట్లుగా సంచరించెను. అతని ఖురాలచే చిమ్మబడిన జలములో విపుల ఆవర్తములు లేచి, మేఘసమానమైన జలరాశి ఉప్పొంగెను.

Verse 44

तस्यैव पर्वणो ऽधस्ताच्चित्रस्थानकृतालयाः / इन्द्रादयो ऽनेकभेदा दिशामष्टकदेवताः

అదే పర్వతఖండమునకు క్రింద, విచిత్రస్థానములలో ఆలయములు చేసుకొని, ఇంద్రాదులైన అనేకరూపములు గల దిశల అష్టదేవతలు నివసించిరి.

Verse 45

ललितायां कार्यसिद्धिं विज्ञापयितुमागताः / इन्द्रश्चाप्सरसश्चैव स चतुष्षष्टिकोटयः

లలితాదేవికి కార్యసిద్ధిని నివేదించుటకు ఇంద్రుడు, అప్సరసలు మరియు చతుష్షష్టి కోట్లు దేవగణములు అక్కడికి వచ్చిరి।

Verse 46

सिद्ध अग्निश्च साध्याश्च विश्वेदेवास्तथापरे / विश्वकर्मा मयश्चैव मातरश्च बलोन्नताः

సిద్ధులు, అగ్ని, సాధ్యులు, ఇతర విశ్వేదేవులు; అలాగే విశ్వకర్మ, మయుడు మరియు బలోన్నత మాతృకలు కూడా వచ్చిరి।

Verse 47

रुद्राश्च परिचाराश्च रुद्राश्चैव पिशाचकाः / क्रन्दञ्चिरक्षसां नाथा राक्षसा बहवस्तथा

రుద్రులు, వారి పరిచారకులు, రుద్రసమాన పిశాచులు; అలాగే రాక్షసనాథుడు క్రందంచి మరియు అనేక రాక్షసులు కూడా వచ్చిరి।

Verse 48

मित्राश्च तत्र गन्धर्वाः सदा गानविशारदाः / विश्वावसुप्रभृतयो विख्यातास्तत्पुरोगमाः

అక్కడ మిత్రస్వరూప గంధర్వులు, సదా గాననిపుణులు; విశ్వావసు మొదలైన ప్రసిద్ధులు ముందుగా నిలిచిరి।

Verse 49

तथा भूतगणाश्चान्ये वरुणो वासवः परे / विद्याधराः किन्नराश्च मारुतेश्वर एव च

అలాగే ఇతర భూతగణములు, వరుణుడు మరియు ఇతర వాసవులు; విద్యాధరులు, కిన్నరులు మరియు మారుతేశ్వరుడు కూడా వచ్చిరి।

Verse 50

तथा चित्ररथश्चैव रथकारक कारकाः / तुंबुरुर्नारदो यक्षः सोमोयक्षेश्वरस्तथा

అలాగే చిత్రరథుడు మరియు రథకారులు; తుంబురు, నారదుడు, యక్షుడు, అలాగే యక్షాధిపతి సోముడూ అక్కడ ఉన్నారు.

Verse 51

देवैश्च भगवांस्तत्र गोविन्दः कमलापतिः / ईशानश्च जगच्चक्रभक्षकः शूलभीषणः

దేవులతో పాటు అక్కడ భగవాన్ గోవిందుడు, కమలాపతి ఉన్నాడు; అలాగే ఈశానుడు—జగచ్చక్రాన్ని భక్షించువాడు, శూలధారి భయంకరుడు.

Verse 52

ब्रह्मा चैवाश्विनीपुत्रो वैद्यविद्याविशारदौ / धन्वन्तरिश्च भगवानथान्ये गणनायकाः

బ్రహ్మా మరియు అశ్వినీకుమారులు—వైద్యవిద్యలో నిపుణులు; భగవాన్ ధన్వంతరి, అలాగే ఇతర గణనాయకులూ ఉన్నారు.

Verse 53

कटकाण्डगलद्दान संतर्पितमधुव्रताः / अनन्तो वासुकिस्तक्षः कर्केटः पद्म एव च

వారి కపోలాల నుండి జారే మదజలంతో మధువ్రతులు తృప్తి పొందుతారు; అనంతుడు, వాసుకి, తక్షకుడు, కర్కోటకుడు, పద్ముడూ అక్కడ ఉన్నారు.

Verse 54

महापद्मः शङ्खपालो गुलिकः सुबलस्तथा / एते नागेश्वराश्चैव नागकोटिभिरावृताः

మహాపద్ముడు, శంఖపాలుడు, గులికుడు, సుబలుడు; ఈ నాగేశ్వరులు కూడా కోట్లాది నాగులతో ఆవరించబడి ఉన్నారు.

Verse 55

एवंप्रकारा बहवो देवतास्तत्र जाग्रति / पूर्वादिदिशमारभ्य परितः कृतमन्दिराः

ఈ విధంగా అక్కడ అనేక దేవతలు జాగ్రత్తగా నిలిచి ఉంటారు; తూర్పు మొదలైన దిశల నుండి ప్రారంభించి చుట్టూ వారి మందిరాలు నిర్మించబడ్డాయి।

Verse 56

तत्रैव देवताश्चक्रे चक्राकारा मरुद्दिशः / आश्रित्य किल वर्तन्ते तदधिष्ठातृदेवताः

అక్కడే దేవతలు వాయు-దిశలను చక్రాకారంగా ఏర్పరచారు; వాటిని ఆశ్రయించి ఆ దిశల అధిష్ఠాతృ దేవతలు నివసిస్తారు।

Verse 57

जृंभिणी स्तंभिनी चैव मोहिनी तिस्र एव च / तस्यैव पर्वणः प्रान्ते किरिचक्रस्य भास्वतः

జృంభిణీ, స్తంభిణీ, మోహిణీ—ఈ ముగ్గురూ—ఆ ప్రకాశవంతమైన కిరిచక్రపు పర్వం చివర భాగంలో నిలిచి ఉంటారు।

Verse 58

कपालं च गदां बिभ्रदूर्ध्वकेशो महावपुः / पातालतलजंबालबहुला कारकालिमा

ఆమె కపాలాన్ని, గదను ధరించి, పైకి లేచిన జుట్టుతో మహాకాయంగా ఉంది; పాతాళతలపు జంబాలంతో నిండిపోయి, ఘోర నలుపు ఛాయతో కనిపిస్తుంది।

Verse 59

अट्टहासमहावज्रदीर्णब्रह्माण्डमण्डलः / भिन्दन्डमरुकध्वानै रोदसीकन्दरोदरम्

ఆమె అట్టహాసమనే మహావజ్రంతో బ్రహ్మాండమండలం చీలిపోతుంది; భింద-డమరు ధ్వనులతో రోదసీ—రెండు లోకాల గుహాగర్భాలు మార్మోగుతాయి।

Verse 60

फूत्कारीत्रिपुरायुक्तं फणिपाशं करे वहन् / क्षेत्रपालः सदा भाति सेवमानः किटीश्वरीम्

ఫూత్కారీ-త్రిపురాయుక్తుడై, చేతిలో ఫణిపాశాన్ని ధరించిన క్షేత్రపాలుడు కిటీశ్వరీని సేవిస్తూ నిత్యం ప్రకాశిస్తాడు।

Verse 61

तस्यैव च समीपस्थस्तस्या वाहनकेसरी / यमा रुह्य प्रववृते भण्टासुरबधैषिणी

ఆమె సమీపంలోనే ఆమె వాహనమైన కేసరీ సింహం నిలిచింది; దానిపై ఎక్కి యమా భణ్టాసురుని వధించాలనే సంకల్పంతో ముందుకు సాగింది।

Verse 62

प्रागुक्तमेव देवेशीवाहसिंहस्य लक्षण्म् / तस्यैव पर्वणो ऽधस्ताद्दण्डनाथासमत्विषः

దేవేశీ వాహనమైన సింహ లక్షణాలు ముందే చెప్పబడ్డాయి; దాని సంధి కింద దండనాథునితో సమాన కాంతిగల (వీరులు) ఉన్నారు।

Verse 63

दण्डिनीसदृशाशेषभूषणायुधमण्डिताः / शम्याः क्रोडाननाश्चन्द्ररेखोत्तंसितकुन्तलाः

వారు దండినీలా, సమస్త ఆభరణాలు మరియు ఆయుధాలతో అలంకరింపబడ్డారు; ‘శమ్యా’లని పిలువబడే వారు, వరాహముఖులు, చంద్రరేఖతో శోభితమైన కేశాలు కలవారు।

Verse 64

हलं च मुसलं हस्ते घूर्णयन्त्यो मुहुर्मुहुः / ललिताद्रोहिणां श्यामाद्रोहिणां स्वामिनीद्रुहाम्

వారు మళ్లీ మళ్లీ చేతుల్లో హలం మరియు ముసలాన్ని తిప్పుతూ ఉండేవారు—లలితకు ద్రోహించినవారిపై, శ్యామాకు ద్రోహించినవారిపై, స్వామినికి ద్రోహించినవారిపై।

Verse 65

रक्तस्रोतोभिरुत्कूलैः पूरयन्त्यः कपालकम् / निजभक्तद्रोहकृता मन्त्रमालाविभूषणाः

ఉప్పొంగిన రక్తప్రవాహాలతో కపాలపాత్రాన్ని నింపుతూ, తమ భక్తులకే ద్రోహం చేసినవారు, మంత్రమాలలతో అలంకృతమైన దేవతలు (ప్రకటించారు)।

Verse 66

स्वगोष्ठीसमायाक्षेपकारिणां मुण्डमण्डलैः / अखण्डरक्तविच्छर्दैर्बिभ्रत्यो वक्षसि क्रजः

తమ గోష్ఠి సమూహంలో ఎగతాళి చేసే వారి ముండమండలాలతో, నిరంతర రక్తవాంతులతో, వారు వక్షస్థలంలో క్రజ (హారం/చిహ్నం) ధరించేవారు।

Verse 67

सहस्रं देवताः प्रोक्ताः सेवमानाः किटीश्वरीम्

కిటీశ్వరీని సేవిస్తూ ఉన్న సహస్ర దేవతలు అని చెప్పబడింది।

Verse 68

तासां नामानि सर्वासां दण्डिन्याः कुंभसंभव / सहस्रनामाध्याये तु वक्ष्यन्ते नाधुना पुनः

హే కుంభసంభవా! దండినీకి సంబంధించిన ఆ సమస్త దేవతల నామాలు సహస్రనామ అధ్యాయంలో చెప్పబడతాయి; ఇప్పుడైతే కాదు।

Verse 69

अथ तासां देवतानां कोलास्यानां समीपतः / वाहनं कृष्णसारङ्गो दण्डिन्याः समये स्थितः

ఆపై ఆ కోలాస్య దేవతల సమీపంలో, దండినీ సమయానికి కృష్ణసార మృగం ఆమె వాహనంగా నిలిచింది।

Verse 70

क्रोशार्धार्द्धायतः शृङ्गे तदर्धार्धायतो मुखे / क्रोशप्रमाणापादश्च सदा चोद्धृतवालधिः

దాని కొమ్ములు క్రోశార్ధార్ధ పరిమాణంగా, ముఖం దాని అర్ధార్ధంగా ఉంటుంది; పాదాలు క్రోశమానం, తోక ఎల్లప్పుడూ పైకి ఎత్తబడినది।

Verse 71

उदरे धवलच्छायो हुङ्कारेण महीयसा / हसन्मारुतवाहस्य हरिणस्य पराक्रमम्

దాని ఉదరంలో ధవళ ఛాయ ఉంది; మహత్తర హుంకారంతో, నవ్వుతూ ఉన్నట్లుగా, వాయువేగంతో సాగే ఆ హరిణుని పరాక్రమాన్ని చూపుతుంది।

Verse 72

तस्यैव पर्वणो देशे वर्त्तते वाहनोत्तमम् / किरिचक्ररथेन्द्रस्य स्थितस्तत्रैव पर्वणि

అదే పర్వత ప్రాంతంలో ఆ ఉత్తమ వాహనం ఉంది; కిరిచక్ర-రథేంద్రునిది, అదే పర్వతంపై స్థితమై ఉంది।

Verse 73

वर्त्तते मदिरासिंधुर्देवतारूपमास्थिता / माणिक्यगिरिवच्छोणं हस्ते पिशितपिण्डकम्

అక్కడ మదిరాసముద్రం దేవతారూపాన్ని ధరించి ఉంది; మాణిక్యగిరిలా ఎర్రగా, చేతిలో మాంసపు పిండాన్ని పట్టుకొని ఉంది।

Verse 74

दधाना घूर्णमा नाक्षी हेमांभोजस्रगावृता / मदशक्त्या समाश्लिष्टा धृतरक्तसरोजया

ఆమె కళ్ళు తిరుగుతున్నట్లుగా ఉన్నాయి; స్వర్ణకమలమాలలతో ఆవరించబడి ఉంది; మదశక్తిచే ఆలింగితమై, ఎర్రకమలాన్ని ధరించింది।

Verse 75

यदायदा भण्डदैत्यः संग्रामे संप्रवर्तते / युद्धस्वेद मनुप्राप्ताः शक्तयः स्युः पिपासिताः

భండ దైత్యుడు యుద్ధంలో ఎప్పుడెప్పుడూ ప్రవేశిస్తాడో, అప్పుడు యుద్ధస్వేదంతో తడిసిన శక్తులు దాహంతో తపిస్తాయి.

Verse 76

तदातदा सुरासिंधुरात्मानं बहुधा क्षिपन् / रणे खेदं देवतानामञ्जसापाकरिष्यति

అప్పుడప్పుడూ సురాసింధు తనను తాను అనేక విధాలుగా విసిరి, రణంలో దేవతల అలసటను సులభంగా తొలగిస్తాడు.

Verse 77

तदप्यद्भुतमे वर्षे भविष्यति न संशयः / तदा श्रोष्यसि संग्रामे कथ्यमानं मया मुदा

ఆ సంవత్సరంలో ఇది కూడా అద్భుతంగా జరుగుతుంది—సందేహం లేదు; అప్పుడు సంగ్రామంలో నేను ఆనందంతో చెప్పేదాన్ని నీవు వినగలవు.

Verse 78

तस्यैव पर्वणो ऽधस्तादष्टदिक्ष्वघ एव हि / उपर्यपि कृतावासा हेतुकाद्या दश स्मृताः

ఆ పర్వతపు కింద ఎనిమిది దిక్కులలో ‘అఘ’నే ఉన్నాడు; పైభాగంలో కూడా ‘హేతుక’ మొదలైన పది మంది నివసించినట్లు స్మరించబడింది.

Verse 79

महान्तो भैरवश्रेष्ठाः ख्याता विपुलविक्रमाः / उद्दीप्तायुत तेजोभिर्द्दिवा दीपितभानवः

వారు మహానుభావులు, భైరవులలో శ్రేష్ఠులు, అపార విక్రమంతో ప్రసిద్ధులు; అనేక ప్రదీప్త తేజస్సులతో వారు పగలే సూర్యులవలె ప్రకాశిస్తారు.

Verse 80

कल्पान्तकाले दण्डिन्या आज्ञया विश्वघस्मराः / अत्युदग्रप्रकृतयो रददष्टौष्ठसंपुटाः

కల్పాంతకాలంలో దండినీ ఆజ్ఞచేత, విశ్వాన్ని గ్రసించువారు, అత్యంత ఉగ్ర స్వభావముగలవారు, దంతాలతో పెదవులు కొరికిన భయంకరులు ప్రవర్తించారు।

Verse 81

त्रिशूलाग्रविनिर्भिन्नमहावारिदमण्डलाः / हेतुकस्त्रिपुरारिश्च तृतीयश्चाग्निभैरवः

త్రిశూలాగ్రంతో చీల్చబడిన మహామేఘమండలములవలె—హేతుకుడు, త్రిపురారి, మరియు మూడవవాడు అగ్నిభైరవుడు (అని ప్రసిద్ధులు)।

Verse 82

यमजिह्वैकपादौ च तथा कालकरालकौ / भीमरूपो हाटकेशस्तथैवाचलनामवान्

యమజిహ్వ, ఏకపాద, అలాగే కాలకరాల; భీమరూపుడు, హాటకేశుడు, మరియు అచల అనే నామముగలవాడు (ఇవీ).

Verse 83

एते दशैव विख्याता दशकोटिभटान्विताः / तस्यैव किरिचक्रस्य वर्तन्ते पर्वसीमनि

ఈ పది మంది ప్రసిద్ధులు, పది కోట్లు భటులతో కూడినవారు; వారు ఆ కిరిచక్రం యొక్క పర్వతసీమలో నివసించుచున్నారు।

Verse 84

एवं हि दण्डनाथायाः किरिचक्रस्य देवताः / जृंभिण्याद्यचलेन्द्रान्ताः प्रोक्तास्त्रैलोक्यपावनाः

ఇలా దండనాథా యొక్క కిరిచక్ర దేవతలు—జృంభిణీ మొదలుకొని అచలేంద్రాంతముగా—త్రైలోక్యాన్ని పవిత్రపరచువారిగా చెప్పబడ్డారు।

Verse 85

तत्रत्यैर्देवतावृन्दैर्बहवस्तत्र संगरे / दानवा मारयिष्यन्ते पास्यन्ते रक्तवृष्टयः

అక్కడి దేవతాగణాలతో కూడిన ఆ సంగ్రామంలో అనేక దానవులు హతమవుతారు; రక్తవర్షాలు త్రాగబడతాయి।

Verse 86

इत्थं बहुविधत्राणं पर्वस्थैर्देवतागणैः / किरिचक्रं दण्डनेत्र्या रथरत्नं चचाल ह

ఇలా పర్వతస్థ దేవతాగణాలు అనేక విధాల రక్షణ చేసిన తరువాత, దండనేత్రి చేత ‘కిరిచక్ర’ అనే రథరత్నం కదిలింది।

Verse 87

चक्रराजरथो यत्र तत्र गेयरथोत्तमः / यत्र गेयरथस्तत्र किरिचक्ररथोत्तमः

ఎక్కడ చక్రరాజ రథముంటే అక్కడ గేయరథమే ఉత్తమం; ఎక్కడ గేయరథముంటే అక్కడ కిరిచక్ర రథమే శ్రేష్ఠం।

Verse 88

एतद्रथ त्रयं तत्र त्रैलोक्यमिव जङ्गमम् / शक्तिसेनासहस्रस्यान्तश्चचार तदा शुभम्

అక్కడ ఆ మూడు రథాలు కదిలే త్రిలోకంలా కనిపించాయి; అప్పుడు అవి శుభంగా శక్తిసేన సహస్రాల మధ్య సంచరించాయి।

Verse 89

मेरुमन्दरविन्ध्यानां समवाय इवाभवत् / महाघोषः प्रववृते शक्तीनां सैन्यमण्डले / चचाल वसुधा सर्वा तच्चक्ररवदारिता

అది మేరు, మందర, వింధ్య పర్వతాల సంగమంలా అనిపించింది; శక్తుల సైన్యమండలంలో మహాఘోషం ఉద్భవించింది; ఆ చక్రనాదంతో చీలిపోయినట్లుగా సమస్త భూమి కంపించింది।

Verse 90

ललिता चक्रराजाख्या रथनाथस्य कीर्तिताः / षट्सारथय उद्दण्डपाशग्रहणकोविदाः

రథనాథునికి ‘లలితా-చక్రరాజ’ అనే నామంతో వారు కీర్తింపబడిరి; ఆరు సారథులు ఉద్ధండ పాశగ్రహణంలో నిపుణులు।

Verse 91

यत्र गेयरथस्तत्र किरिचक्ररथोत्तमम् / इति देवी प्रथमतस्तथा त्रिपुरभैरवी

ఎక్కడ గేయరథమో అక్కడే ఉత్తమ కిరిచక్రరథము—అని దేవి మొదట పలికెను; అలాగే త్రిపురభైరవీ కూడా।

Verse 92

संहारभैरवश्चान्यो रक्तयोगिनिवल्लभः / सारसः पञ्चमश्चैव चामुण्डा च तथा परा

మరొకడు సంహారభైరవుడు, రక్తయోగినికి ప్రియుడు; ఐదవడు సారసుడు, అలాగే పరా చాముండా కూడా।

Verse 93

एतासु देवतास्तत्र रथसारथयः स्मृताः / गेयच क्ररथेन्द्रस्य सारथिस्तु हसंतिका

ఈ దేవతలే అక్కడ రథసారథులుగా స్మరింపబడిరి; గేయరథ-చక్రరథేంద్రుని సారథి హసంతికా.

Verse 94

किरिचक्ररथेन्द्रस्य स्तंभिनी सारथिः स्मृता / दशयोजनमुन्नम्रो ललितारथपुङ्गवः

కిరిచక్రరథేంద్రుని సారథి స్తంభినీ అని స్మరింపబడెను; లలితా రథపుంగవము దశ యోజనముల ఎత్తుగా ఉన్నది।

Verse 95

सप्तयोजनमुच्छ्रायो गीतसक्ररथोत्तमः / षड्योजनसमुन्नम्रो किरिचक्ररथो मुने

మునీంద్రా, గీతశక్రుని ఉత్తమ రథము ఏడు యోజనముల ఎత్తుగా ఉండెను; కిరీచక్రుని రథము ఆరు యోజనముల ఎత్తుగా నిలిచెను.

Verse 96

महामुक्तातपत्रं तु दशयोजनविस्तृतम् / वर्तते ललितेशान्या रथ एव न चान्यतः

పది యోజనముల విస్తారముగల మహాముక్తామయ ఛత్రం లలితేశానీ రథములోనే విరాజిల్లెను; ఇతరత్ర కాదు.

Verse 97

तदेव शक्तिसाम्राज्यसूचकं परिकीर्तितम् / सामान्यमातपत्रं तु तथद्वन्द्वेपि वर्तते

అదే శక్తి-సామ్రాజ్యానికి సూచకమని కీర్తించబడెను; కాని సాధారణ ఛత్రం ఇలాంటి ద్వంద్వంలో రెండువైపులా కూడా ఉంటుంది.

Verse 98

अथ सा ललितेशानी सर्वशक्तिमहेश्वरी / महासाम्राज्यपदवीमारूढा परमेश्वरी

అప్పుడు ఆ లలితేశానీ—సర్వశక్తుల మహేశ్వరీ, పరమేశ్వరీ—మహాసామ్రాజ్య పదవిని అధిరోహించెను.

Verse 99

चचाल भण्डदेत्यस्य क्षयसिद्ध्यभिकाङ्क्षिणी / शब्दायन्ते दिशः सर्वाः कंपते च वसुंधरा

భండ దైత్యుని వినాశసిద్ధిని కోరుతూ ఆమె కదిలి సాగెను; అన్ని దిశలు నినదించెను, వసుంధర కంపించెను.

Verse 100

क्षुभ्यन्ति सर्वभूतानि ललितेशाविनिर्गमे / देवदुन्दुभयो नेदुर्निपेतुः पुष्पवृष्टयः

లలితేశ్వరీ అవిర్భావమున సమస్త భూతములు కదలిపోయెను; దేవదుందుభులు మ్రోగెను, పుష్పవృష్టి కురిసెను।

Verse 101

विश्वावसुप्रभृतयो गन्धर्वाः सुरगायकाः / तुम्बुरुर्नारदश्चैव साक्षादेव सरस्वती

విశ్వావసు మొదలైన దేవగాయక గంధర్వులు, తుంబురు నారదులు, ఇంకా సాక్షాత్తు దేవి సరస్వతీ కూడా అక్కడ ఉన్నారు।

Verse 102

जयमङ्गल पद्यानि पठन्तः पटुगीतिभिः / हर्षसंफुल्लवदनाः स्फुरत्पुलकभूषणाः / मुहुर्जयजयेत्येवं स्तुवाना ललितेश्वरीम्

వారు నిపుణ గానములతో జయమంగళ పద్యములు పఠించుచు, హర్షముతో వికసించిన ముఖములతో, రోమాంచభూషితులై, ముహుర్ముహుర్ ‘జయ జయ’ అని లలితేశ్వరీని స్తుతించిరి।

Verse 103

हर्षेणाढ्या मदोन्मत्ताः प्रनृत्यन्तः पदेपदे / सप्तर्षयो वशिष्ठाद्या ऋग्यजुः सामरूपिभिः

హర్షసంపన్నులై ఆనందోన్మత్తులై వారు అడుగడుగున నృత్యమాడిరి; వశిష్ఠాది సప్తర్షులు ఋగ్-యజుః-సామ స్వరూపములుగా స్తుతించిరి।

Verse 104

अथर्वरूपैर्मन्त्रैश्च वर्धयन्तो जयश्रियम् / हविषेव महावह्निशिखामत्यन्तपाविनीम्

అథర్వరూప మంత్రములతో జయశ్రీని వారు వర్ధింపజేసిరి; హవిస్సుతో మహావహ్ని యొక్క అత్యంత పావన శిఖ పెరిగినట్లు।

Verse 105

आशीर्वादेन महता वर्धयामासुरुत्तमाः / तैः स्तूयमाना ललिता राजमाना रथोत्तमे

మహా ఆశీర్వాదంతో ఆ ఉత్తములు వారిని వర్ధింపజేశారు. వారి స్తుతులతో స్తుతింపబడిన లలితాదేవి ఉత్తమ రథంపై రాజసంగా శోభించింది.

Verse 106

भण्डासुरं विनिर्जेतुमुद्दण्डैः सह सैनिकैः

ఉద్దండులైన యోధులు, సైన్యంతో కలిసి భండాసురుని పూర్తిగా జయించుటకు.