Shloka 56
श्रीचक्रराजरथ—पर्वस्थदेवतानाम् प्रकाशनम्
Revelation of the Deities Stationed on the Śrīcakra-Rāja-Ratha’s Sections
Devanagari script
तत्रैव देवताश्चक्रे चक्राकारा मरुद्दिशः / आश्रित्य किल वर्तन्ते तदधिष्ठातृदेवताः
Transliteration
tatraiva devatāścakre cakrākārā maruddiśaḥ / āśritya kila vartante tadadhiṣṭhātṛdevatāḥ
Translation
అక్కడే దేవతలు వాయు-దిశలను చక్రాకారంగా ఏర్పరచారు; వాటిని ఆశ్రయించి ఆ దిశల అధిష్ఠాతృ దేవతలు నివసిస్తారు।
Word by Word
तत्रthere
तत्र:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक
एवindeed
एव:
सम्बन्ध/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चयार्थक/अवधारण (emphatic particle)
देवताःdeities
देवताः:
कर्ता (Karta)
TypeNoun
Rootदेवता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
चक्रेmade/formed
चक्रे:
क्रिया (Kriyā)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद (cakre)
चक्र-आकाराःwheel-shaped
चक्र-आकाराः:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootचक्र (प्रातिपदिक) + आकार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुष-समासः (cakra + ākāra)
मरुत्-दिशःthe wind-directions (quarters of the Maruts)
मरुत्-दिशः:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootमरुत् (प्रातिपदिक) + दिश्/दिशा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; तत्पुरुष-समासः (marut + diś)
आश्रित्यhaving resorted to
आश्रित्य:
क्रियाविशेषण (Kriyāviśeṣaṇa)
TypeIndeclinable
Rootआ-श्रि (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive)
किलindeed/it is said
किल:
सम्बन्ध/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootकिल (अव्यय)
Formअव्यय; खलु/श्रुत्यर्थक-निपात (reportive particle)
वर्तन्तेexist/abide
वर्तन्ते:
क्रिया (Kriyā)
TypeVerb
Rootवृत् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद
तत्-अधिष्ठातृ-देवताःthe presiding deities of those (directions)
तत्-अधिष्ठातृ-देवताः:
कर्ता (Karta)
TypeNoun
Rootतत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + अधिष्ठातृ (प्रातिपदिक) + देवता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुष-समासः (tad + adhiṣṭhātṛ + devatā)